İçeriğe geç
Platon

Platon

Şölen

Συμπόσιον

172aApollodoros: Sorduklarınıza pek hazırlıksız sayılmam sanırım. Geçen gün Phaleron'daki evimden şehre çıkıyordum. Tanıdıklarımdan biri beni arkadan, uzaktan görüp seslendi; seslenirken de şakalaştı: "Hey, Phaleronlu! Sana diyorum, Apollodoros, beklemez misin?" Ben de durup bekledim. O da, "Apollodoros," dedi, "ben de seni biraz önce arıyordum; Agathon'un evindeki toplantıyı, yani Sokrates'in, Alkibiades'in ve o akşam yemekte bulunan ötekilerin aşk üzerine yaptıkları konuşmaların neler olduğunu senden öğrenmek istiyordum.

172a

ΑΠΟΛ. δοκῶ μοι περὶ ὧν πυνθάνεσθε οὐκ ἀμελέτητος εἶναι. καὶ γὰρ ἐτύγχανον πρῴην εἰς ἄστυ οἴκοθεν ἀνιὼν Φαληρόθεν· τῶν οὖν γνωρίμων τις ὄπισθεν κατιδών με πόρρωθεν ἐκάλεσε, καὶ παίζων ἅμα τῇ κλήσει, ὦ Φαληρεύς, ἔφη, οὗτος Ἀπολλόδωρος, οὐ περιμένεις; κἀγὼ ἐπιστὰς περιέμεινα. καὶ ὅς, Ἀπολλόδωρε, ἔφη, καὶ μὴν καὶ ἔναγχός σε ἐζήτουν βουλόμενος διαπυθέσθαι τὴν Ἀγάθωνος συνουσίαν

172bBana başka biri, Philippos oğlu Phoiniks'ten duyduklarını anlatıyordu; senin de bildiğini söyledi. Ama açık seçik bir şey anlatamadı. Sen anlat bana; arkadaşının sözlerini aktarmak en çok sana yakışır. Ama önce söyle," dedi, "sen kendin bu toplantıda bulundun mu, bulunmadın mı?" Ben de, "Sana anlatan kişi galiba hiç açık seçik bir şey anlatmamış," dedim, "sorduğun toplantının yakınlarda olduğunu, benim de orada bulunabileceğimi sanıyorsan."

172b

καὶ Σωκράτους καὶ Ἀλκιβιάδου καὶ τῶν ἄλλων τῶν τότε ἐν τῷ συνδείπνῳ παραγενομένων, περὶ τῶν ἐρωτικῶν λόγων τίνες ἦσαν· ἄλλος γάρ τίς μοι διηγεῖτο ἀκηκοὼς Φοίνικος τοῦ Φιλίππου, ἔφη δὲ καὶ σὲ εἰδέναι. ἀλλὰ γὰρ οὐδὲν εἶχε σαφὲς λέγειν. σὺ οὖν μοι διήγησαι· δικαιότατος γὰρ εἶ τοὺς τοῦ ἑταίρου λόγους ἀπαγγέλλειν. πρότερον δέ μοι, ἦ δʼ ὅς, εἰπέ, σὺ αὐτὸς παρεγένου τῇ συνουσίᾳ ταύτῃ ἢ οὔ; κἀγὼ εἶπον ὅτι παντάπασιν ἔοικέ σοι οὐδὲν διηγεῖσθαι

172c"Öyle sanıyordum," dedi. "Nereden çıkardın bunu, Glaukon?" dedim. "Agathon'un yıllardır burada oturmadığını bilmiyor musun? Benim Sokrates'le vakit geçirmeye başlamamın, her gün ne söylediğini ya da ne yaptığını bilmeyi kendime iş edinmemin üzerinden ise daha üç yıl geçmedi."

172c

σαφὲς ὁ διηγούμενος, εἰ νεωστὶ ἡγῇ τὴν συνουσίαν γεγονέναι ταύτην ἣν ἐρωτᾷς, ὥστε καὶ ἐμὲ παραγενέσθαι. ἐγώ γε δή, ἔφη. πόθεν, ἦν δʼ ἐγώ, ὦ Γλαύκων; οὐκ οἶσθʼ ὅτι πολλῶν ἐτῶν Ἀγάθων ἐνθάδε οὐκ ἐπιδεδήμηκεν, ἀφʼ οὗ δʼ ἐγὼ Σωκράτει συνδιατρίβω καὶ ἐπιμελὲς πεποίημαι ἑκάστης ἡμέρας εἰδέναι ὅτι ἂν λέγῃ ἢ πράττῃ, οὐδέπω τρία ἔτη ἐστίν;

173a"Ondan önce rastgele oraya buraya koşturuyor, bir şey yaptığımı sanıyordum; oysa herkesten zavallıydım, tıpkı şimdi senin olduğun gibi: felsefe yapmaktansa başka her şeyi yapmak gerektiğini sanıyordum." O da, "Alay etmeyi bırak da," dedi, "bu toplantının ne zaman olduğunu söyle bana." Ben de, "Biz daha çocukken," dedim, "Agathon ilk tragedyasıyla birinci geldiğinde; kendisinin ve koro üyelerinin zafer kurbanını kestikleri günün ertesinde." "Desene çok eskiden," dedi. "Peki sana kim anlattı? Sokrates'in kendisi mi?"

173a

ΑΠΟΛ. πρὸ τοῦ δὲ περιτρέχων ὅπῃ τύχοιμι καὶ οἰόμενος τὶ ποιεῖν ἀθλιώτερος ἦ ὁτουοῦν, οὐχ ἧττον ἢ σὺ νυνί, οἰόμενος δεῖν πάντα μᾶλλον πράττειν ἢ φιλοσοφεῖν. καὶ ὅς, μὴ σκῶπτʼ, ἔφη, ἀλλʼ εἰπέ μοι πότε ἐγένετο ἡ συνουσία αὕτη. κἀγὼ εἶπον ὅτι παίδων ὄντων ἡμῶν ἔτι, ὅτε τῇ πρώτῃ τραγῳδίᾳ ἐνίκησεν Ἀγάθων, τῇ ὑστεραίᾳ ἢ ᾗ τὰ ἐπινίκια ἔθυεν αὐτός τε καὶ οἱ χορευταί. πάνυ, ἔφη, ἄρα πάλαι, ὡς ἔοικεν. ἀλλὰ τίς σοι διηγεῖτο; ἢ αὐτὸς Σωκράτης;

173b"Hayır, Zeus adına," dedim, "Phoiniks'e anlatan kişi anlattı: Kydathenaionlu Aristodemos diye biri; ufak tefek, hep yalınayak dolaşan biri. O da toplantıdaydı; bana kalırsa o zamanlar Sokrates'e en çok âşık olanlardan biriydi. Yine de ondan duyduğum bazı şeyleri sonradan Sokrates'e de sordum; o da onun anlattığı gibi olduğunu doğruladı." "Öyleyse bana niye anlatmıyorsun?" dedi. "Şehre giden yol yürürken konuşmaya da dinlemeye de pek elverişli."

Böylece yürürken bunlar hakkında konuştuk; bu yüzden, başta dediğim gibi, hazırlıksız değilim.

173b

οὐ μὰ τὸν Δία, ἦν δʼ ἐγώ, ἀλλʼ ὅσπερ Φοίνικι. Ἀριστόδημος ἦν τις, Κυδαθηναιεύς, σμικρός, ἀνυπόδητος ἀεί· παρεγεγόνει δʼ ἐν τῇ συνουσίᾳ, Σωκράτους ἐραστὴς ὢν ἐν τοῖς μάλιστα τῶν τότε, ὡς ἐμοὶ δοκεῖ. οὐ μέντοι ἀλλὰ καὶ Σωκράτη γε ἔνια ἤδη ἀνηρόμην ὧν ἐκείνου ἤκουσα, καί μοι ὡμολόγει καθάπερ ἐκεῖνος διηγεῖτο. τί οὖν, ἔφη, οὐ διηγήσω μοι; πάντως δὲ ἡ ὁδὸς ἡ εἰς ἄστυ ἐπιτηδεία πορευομένοις καὶ λέγειν καὶ ἀκούειν.

οὕτω δὴ ἰόντες ἅμα τοὺς λόγους περὶ αὐτῶν ἐποιούμεθα,

173cSize de anlatmam gerekiyorsa öyle yapayım. Zaten ben, felsefe üzerine konuşmalar yaptığımda ya da başkalarından dinlediğimde, fayda göreceğimi düşünmeyi bir yana bırakın, nasıl da müthiş sevinirim! Ama başka konuşmaları, hele sizinkileri, zenginlerin ve para peşinde koşanların konuşmalarını dinlediğimde hem canım sıkılır hem de siz arkadaşlarıma acırım; çünkü hiçbir şey yapmadığınız hâlde bir şey yaptığınızı sanıyorsunuz.

173c

ὥστε, ὅπερ ἀρχόμενος εἶπον, οὐκ ἀμελετήτως ἔχω. εἰ οὖν δεῖ καὶ ὑμῖν διηγήσασθαι, ταῦτα χρὴ ποιεῖν. καὶ γὰρ ἔγωγε καὶ ἄλλως, ὅταν μέν τινας περὶ φιλοσοφίας λόγους ἢ αὐτὸς ποιῶμαι ἢ ἄλλων ἀκούω, χωρὶς τοῦ οἴεσθαι ὠφελεῖσθαι ὑπερφυῶς ὡς χαίρω· ὅταν δὲ ἄλλους τινάς, ἄλλως τε καὶ τοὺς ὑμετέρους τοὺς τῶν πλουσίων καὶ χρηματιστικῶν, αὐτός τε ἄχθομαι ὑμᾶς τε τοὺς ἑταίρους ἐλεῶ, ὅτι οἴεσθε τὶ ποιεῖν

173dBelki siz de beni bedbaht sanıyorsunuz; sanırım bu sanınızda haklısınız da. Ama ben sizin bedbaht olduğunuzu sanmıyorum, iyi biliyorum.

Dost: Hep aynısın, Apollodoros: hep hem kendini hem de başkalarını kötülüyorsun. Bana öyle geliyor ki kendinden başlayarak Sokrates dışında herkesi düpedüz zavallı sayıyorsun. Sana bu "yumuşak" lakabının nereden takıldığını doğrusu bilmiyorum; çünkü konuşurken hep böylesin: Sokrates dışında hem kendine hem başkalarına karşı hırçınsın.

173d

οὐδὲν ποιοῦντες. καὶ ἴσως αὖ ὑμεῖς ἐμὲ ἡγεῖσθε κακοδαίμονα εἶναι, καὶ οἴομαι ὑμᾶς ἀληθῆ οἴεσθαι· ἐγὼ μέντοι ὑμᾶς οὐκ οἴομαι ἀλλʼ εὖ οἶδα.

ΕΤΑΙ. ἀεὶ ὅμοιος εἶ, ὦ Ἀπολλόδωρε· ἀεὶ γὰρ σαυτόν τε κακηγορεῖς καὶ τοὺς ἄλλους, καὶ δοκεῖς μοι ἀτεχνῶς πάντας ἀθλίους ἡγεῖσθαι πλὴν Σωκράτους, ἀπὸ σαυτοῦ ἀρξάμενος. καὶ ὁπόθεν ποτὲ ταύτην τὴν ἐπωνυμίαν ἔλαβες τὸ μαλακὸς καλεῖσθαι, οὐκ οἶδα ἔγωγε· ἐν μὲν γὰρ τοῖς λόγοις ἀεὶ τοιοῦτος εἶ, σαυτῷ τε καὶ τοῖς ἄλλοις ἀγριαίνεις πλὴν Σωκράτους.

173eApollodoros: Sevgili dostum, kendim hakkında da sizin hakkınızda da böyle düşündüğüme göre deli olduğum, aklımı oynattığım apaçık, öyle mi?

Dost: Şimdi bunun üzerine tartışmaya değmez, Apollodoros. Senden rica ettiğimizi geri çevirme de konuşmaların neler olduğunu anlat.

Apollodoros: Konuşmalar aşağı yukarı şöyleydi — ama en iyisi, Aristodemos'un bana anlattığı gibi size de baştan anlatmaya çalışayım.

173e

ΑΠΟΛ. ὦ φίλτατε, καὶ δῆλόν γε δὴ ὅτι οὕτω διανοούμενος καὶ περὶ ἐμαυτοῦ καὶ περὶ ὑμῶν μαίνομαι καὶ παραπαίω;

ΕΤΑΙ. οὐκ ἄξιον περὶ τούτων, Ἀπολλόδωρε, νῦν ἐρίζειν· ἀλλʼ ὅπερ ἐδεόμεθά σου, μὴ ἄλλως ποιήσῃς, ἀλλὰ διήγησαι τίνες ἦσαν οἱ λόγοι.

ΑΠΟΛ. ἦσαν τοίνυν ἐκεῖνοι τοιοίδε τινές—μᾶλλον δʼ

174aAristodemos'un dediğine göre Sokrates'le karşılaşmış; Sokrates yıkanmış, ayağına da sandaletlerini giymiş; bunu pek seyrek yapardı. Aristodemos ona bu kadar güzelleşip nereye gittiğini sormuş.

O da, "Agathon'a yemeğe," demiş. "Dün zafer kutlamasında kalabalıktan korkup ondan kaçtım, ama bugün geleceğime söz verdim. Güzel birinin yanına güzel gideyim diye süslendim. Peki sen," demiş, "davetsiz yemeğe gitmeye ne dersin?"

174a

ἐξ ἀρχῆς ὑμῖν ὡς ἐκεῖνος διηγεῖτο καὶ ἐγὼ πειράσομαι διηγήσασθαι.

ἔφη γάρ οἱ Σωκράτη ἐντυχεῖν λελουμένον τε καὶ τὰς βλαύτας ὑποδεδεμένον, ἃ ἐκεῖνος ὀλιγάκις ἐποίει· καὶ ἐρέσθαι αὐτὸν ὅποι ἴοι οὕτω καλὸς γεγενημένος.

καὶ τὸν εἰπεῖν ὅτι ἐπὶ δεῖπνον εἰς Ἀγάθωνος. χθὲς γὰρ αὐτὸν διέφυγον τοῖς ἐπινικίοις, φοβηθεὶς τὸν ὄχλον· ὡμολόγησα δʼ εἰς τήμερον παρέσεσθαι. ταῦτα δὴ ἐκαλλωπισάμην, ἵνα καλὸς παρὰ καλὸν ἴω. ἀλλὰ σύ, ἦ δʼ ὅς, πῶς

174b"Ben de," dedi Aristodemos, "sen ne dersen o olur, dedim."

"Öyleyse gel benimle," demiş Sokrates, "atasözünü de değiştirip bozalım: 'İyilerin şölenine iyiler kendiliğinden gider' yerine 'Agathon'un şölenine iyiler kendiliğinden gider' olsun. Homeros ise bu atasözünü galiba yalnız bozmakla kalmamış, ona hakaret de etmiş: Agamemnon'u savaşta pek iyi bir adam, Menelaos'u ise 'yumuşak bir mızrakçı' olarak gösterdikten sonra, Agamemnon kurban kesip ziyafet verirken Menelaos'u, yani kötüyü, iyinin ziyafetine davetsiz gelmiş olarak anlatmış."

174b

ἔχεις πρὸς τὸ ἐθέλειν ἂν ἰέναι ἄκλητος ἐπὶ δεῖπνον;

κἀγώ, ἔφη, εἶπον ὅτι οὕτως ὅπως ἂν σὺ κελεύῃς.

ἕπου τοίνυν, ἔφη, ἵνα καὶ τὴν παροιμίαν διαφθείρωμεν μεταβαλόντες, ὡς ἄρα καὶ Ἀγάθωνʼ ἐπὶ δαῖτας ἴασιν αὐτόματοι ἀγαθοί. Ὅμηρος μὲν γὰρ κινδυνεύει οὐ μόνον διαφθεῖραι ἀλλὰ καὶ ὑβρίσαι εἰς ταύτην τὴν παροιμίαν· ποιήσας γὰρ τὸν Ἀγαμέμνονα διαφερόντως ἀγαθὸν ἄνδρα

174cAristodemos bunu duyunca şöyle dediğini anlattı: "Belki benim için de senin dediğin gibi değil, Homeros'un dediği gibi olacak, Sokrates: bayağı biri olarak bilge bir adamın ziyafetine davetsiz gitmiş olacağım. Beni götürürsen ne savunma yapacağını düşün; çünkü ben davetsiz geldiğimi kabul etmeyeceğim, senin davetlin olarak geldiğimi söyleyeceğim."

174c

τὰ πολεμικά, τὸν δὲ Μενέλεων μαλθακὸν αἰχμητήν Hom. Il. 17.587, θυσίαν ποιουμένου καὶ ἑστιῶντος τοῦ Ἀγαμέμνονος ἄκλητον ἐποίησεν ἐλθόντα τὸν Μενέλεων ἐπὶ τὴν θοίνην, χείρω ὄντα ἐπὶ τὴν τοῦ ἀμείνονος.

ταῦτʼ ἀκούσας εἰπεῖν ἔφη ἴσως μέντοι κινδυνεύσω καὶ ἐγὼ οὐχ ὡς σὺ λέγεις, ὦ Σώκρατες, ἀλλὰ καθʼ Ὅμηρον φαῦλος ὢν ἐπὶ σοφοῦ ἀνδρὸς ἰέναι θοίνην ἄκλητος. ὅρα οὖν ἄγων με τί ἀπολογήσῃ, ὡς ἐγὼ μὲν οὐχ ὁμολογήσω ἄκλητος

174d"İki kişi birlikte yola çıkınca," demiş Sokrates, "ne diyeceğimizi yolda düşünürüz. Haydi gidelim."

Aristodemos'un anlattığına göre böyle konuşarak yola koyulmuşlar. Sokrates yolda bir şekilde kendi içine dalmış ve geride kalmış; Aristodemos onu bekleyince de önden gitmesini söylemiş. Aristodemos Agathon'un evine vardığında kapıyı açık bulmuş ve orada başına gülünç bir şey gelmiş.

174d

ἥκειν, ἀλλʼ ὑπὸ σοῦ κεκλημένος.

σύν τε δύʼ, ἔφη, ἐρχομένω πρὸ ὁδοῦ βουλευσόμεθα ὅτι ἐροῦμεν. ἀλλʼ ἴωμεν.

τοιαῦτʼ ἄττα σφᾶς ἔφη διαλεχθέντας ἰέναι. τὸν οὖν Σωκράτη ἑαυτῷ πως προσέχοντα τὸν νοῦν κατὰ τὴν ὁδὸν πορεύεσθαι ὑπολειπόμενον, καὶ περιμένοντος οὗ κελεύειν προϊέναι εἰς τὸ πρόσθεν. ἐπειδὴ δὲ γενέσθαι ἐπὶ τῇ οἰκίᾳ

174eİçeriden bir köle hemen karşısına çıkıp onu ötekilerin uzandığı yere götürmüş; onları da yemeğe başlamak üzereyken bulmuş. Agathon onu görür görmez, "Aristodemos," demiş, "tam yemeğe katılacak zamanda geldin. Başka bir iş için geldiysen onu sonraya bırak; dün seni davet etmek için aradım ama göremedim. Peki Sokrates'i bize niye getirmiyorsun?"

"Ben de," dedi Aristodemos, "dönüp baktım, Sokrates hiçbir yerde görünmüyordu. Bunun üzerine kendimin de Sokrates'le birlikte, onun davetiyle buraya yemeğe geldiğimi söyledim."

"İyi etmişsin," demiş Agathon. "Ama o nerede?"

174e

τῇ Ἀγάθωνος, ἀνεῳγμένην καταλαμβάνειν τὴν θύραν, καί τι ἔφη αὐτόθι γελοῖον παθεῖν. οἷ μὲν γὰρ εὐθὺς παῖδά τινα τῶν ἔνδοθεν ἀπαντήσαντα ἄγειν οὗ κατέκειντο οἱ ἄλλοι, καὶ καταλαμβάνειν ἤδη μέλλοντας δειπνεῖν· εὐθὺς δʼ οὖν ὡς ἰδεῖν τὸν Ἀγάθωνα, ὦ, φάναι, Ἀριστόδημε, εἰς καλὸν ἥκεις ὅπως συνδειπνήσῃς· εἰ δʼ ἄλλου τινὸς ἕνεκα ἦλθες, εἰς αὖθις ἀναβαλοῦ, ὡς καὶ χθὲς ζητῶν σε ἵνα καλέσαιμι, οὐχ οἷός τʼ ἦ ἰδεῖν. ἀλλὰ Σωκράτη ἡμῖν πῶς οὐκ ἄγεις;

καὶ ἐγώ, ἔφη, μεταστρεφόμενος οὐδαμοῦ ὁρῶ Σωκράτη ἑπόμενον· εἶπον οὖν ὅτι καὶ αὐτὸς μετὰ Σωκράτους ἥκοιμι, κληθεὶς ὑπʼ ἐκείνου δεῦρʼ ἐπὶ δεῖπνον.

καλῶς γʼ, ἔφη, ποιῶν σύ· ἀλλὰ ποῦ ἔστιν οὗτος;

175a"Az önce arkamdan giriyordu; ben de nerede olabileceğine şaşıyorum."

"Köle," demiş Agathon, "bakıp Sokrates'i içeri getirmeyecek misin? Sen de, Aristodemos, Eryksimakhos'un yanına uzan."

Aristodemos'un anlattığına göre köle uzanabilsin diye onun ayaklarını yıkamış; kölelerden bir başkası da gelip şunu bildirmiş: "Sokrates sizin dediğiniz zat komşuların kapı önüne çekilmiş, orada dikiliyor; çağırdım ama içeri gelmek istemiyor."

"Tuhaf bir şey söylüyorsun," demiş Agathon. "Çağırsana onu, bırakma!"

175a

ὄπισθεν ἐμοῦ ἄρτι εἰσῄει· ἀλλὰ θαυμάζω καὶ αὐτὸς ποῦ ἂν εἴη.

οὐ σκέψῃ, ἔφη, παῖ, φάναι τὸν Ἀγάθωνα, καὶ εἰσάξεις Σωκράτη; σὺ δʼ, ἦ δʼ ὅς, Ἀριστόδημε, παρʼ Ἐρυξίμαχον κατακλίνου.

καὶ ἓ μὲν ἔφη ἀπονίζειν τὸν παῖδα ἵνα κατακέοιτο· ἄλλον δέ τινα τῶν παίδων ἥκειν ἀγγέλλοντα ὅτι Σωκράτης οὗτος ἀναχωρήσας ἐν τῷ τῶν γειτόνων προθύρῳ ἕστηκεν, κἀμοῦ καλοῦντος οὐκ ἐθέλει εἰσιέναι.

ἄτοπόν γʼ, ἔφη, λέγεις· οὔκουν καλεῖς αὐτὸν καὶ μὴ ἀφήσεις;

175bAristodemos kendisinin şöyle dediğini anlattı: "Hiç olmaz, bırakın onu. Onun böyle bir âdeti vardır: bazen bir kenara çekilir, nerede olursa orada dikilir kalır. Sanırım birazdan gelir. Rahatsız etmeyin, bırakın."

"Sen öyle diyorsan öyle yapmak gerek," demiş Agathon. "Çocuklar, siz de bize, ötekilere yemek verin. Başınızda kimse durmadığında — ki ben hiç başınızda durmadım — ne isterseniz onu koyarsınız zaten; şimdi beni de buradakileri de sizin yemeğe davet ettiğiniz konuklar sayın ve öyle hizmet edin ki sizi övelim."

175b

καὶ ὃς ἔφη εἰπεῖν μηδαμῶς, ἀλλʼ ἐᾶτε αὐτόν. ἔθος γάρ τι τοῦτʼ ἔχει· ἐνίοτε ἀποστὰς ὅποι ἂν τύχῃ ἕστηκεν. ἥξει δʼ αὐτίκα, ὡς ἐγὼ οἶμαι. μὴ οὖν κινεῖτε, ἀλλʼ ἐᾶτε.

ἀλλʼ οὕτω χρὴ ποιεῖν, εἰ σοὶ δοκεῖ, ἔφη φάναι τὸν Ἀγάθωνα. ἀλλʼ ἡμᾶς, ὦ παῖδες, τοὺς ἄλλους ἑστιᾶτε. πάντως παρατίθετε ὅτι ἂν βούλησθε, ἐπειδάν τις ὑμῖν μὴ ἐφεστήκῃ—ὃ ἐγὼ οὐδεπώποτε ἐποίησα—νῦν οὖν, νομίζοντες καὶ ἐμὲ ὑφʼ ὑμῶν κεκλῆσθαι ἐπὶ δεῖπνον καὶ τούσδε τοὺς

175cAristodemos'un anlattığına göre bundan sonra yemeğe başlamışlar, Sokrates ise gelmemiş. Agathon birkaç kez Sokrates'i çağırtmak istemiş, ama Aristodemos izin vermemiş. Sokrates de her zamanki gibi pek uzun oyalanmadan, aşağı yukarı yemeğin ortasında gelmiş. En sonda tek başına uzanmış olan Agathon, "Gel, Sokrates," demiş, "yanıma uzan da kapı önünde aklına gelen o bilgelikten sana dokunarak ben de nasipleneyim. Onu bulduğun, elinde tuttuğun belli; yoksa oradan ayrılmazdın."

175c

ἄλλους, θεραπεύετε, ἵνʼ ὑμᾶς ἐπαινῶμεν.

μετὰ ταῦτα ἔφη σφᾶς μὲν δειπνεῖν, τὸν δὲ Σωκράτη οὐκ εἰσιέναι. τὸν οὖν Ἀγάθωνα πολλάκις κελεύειν μεταπέμψασθαι τὸν Σωκράτη, ἓ δὲ οὐκ ἐᾶν. ἥκειν οὖν αὐτὸν οὐ πολὺν χρόνον ὡς εἰώθει διατρίψαντα, ἀλλὰ μάλιστα σφᾶς μεσοῦν δειπνοῦντας. τὸν οὖν Ἀγάθωνα—τυγχάνειν γὰρ ἔσχατον κατακείμενον μόνον—δεῦρʼ, ἔφη φάναι, Σώκρατες, παρʼ ἐμὲ κατάκεισο, ἵνα καὶ τοῦ σοφοῦ ἁπτόμενός σου

175dSokrates oturmuş ve şöyle demiş: "Ne iyi olurdu, Agathon, bilgelik birbirimize dokunduğumuzda daha dolu olanımızdan daha boş olanımıza akan bir şey olsaydı; tıpkı suyun bir yün ipliği boyunca daha dolu kadehten daha boş kadehe akması gibi. Bilgelik de böyleyse senin yanına uzanmaya çok değer veririm; çünkü sanırım senden bol ve güzel bir bilgelikle dolacağım.

175d

ἀπολαύσω, ὅ σοι προσέστη ἐν τοῖς προθύροις. δῆλον γὰρ ὅτι ηὗρες αὐτὸ καὶ ἔχεις· οὐ γὰρ ἂν προαπέστης.

καὶ τὸν Σωκράτη καθίζεσθαι καὶ εἰπεῖν ὅτι εὖ ἂν ἔχοι, φάναι, ὦ Ἀγάθων, εἰ τοιοῦτον εἴη ἡ σοφία ὥστʼ ἐκ τοῦ πληρεστέρου εἰς τὸ κενώτερον ῥεῖν ἡμῶν, ἐὰν ἁπτώμεθα ἀλλήλων, ὥσπερ τὸ ἐν ταῖς κύλιξιν ὕδωρ τὸ διὰ τοῦ ἐρίου ῥέον ἐκ τῆς πληρεστέρας εἰς τὴν κενωτέραν. εἰ γὰρ οὕτως ἔχει καὶ ἡ

175eBenimki bayağı bir şeydir, hatta bir düş gibi şüphelidir; seninki ise parlak ve gelişmeye pek açıktır: daha gençken senden öyle parıl parıl parladı ki evvelsi gün otuz binden fazla Yunanlının gözü önünde apaçık ortaya çıktı."

"Haddini aşıyorsun, Sokrates," demiş Agathon. "Bilgelik konusundaki davamızı biraz sonra, Dionysos'u hakem yaparak, sen ve ben göreceğiz; şimdi önce yemeğine bak."

175e

σοφία, πολλοῦ τιμῶμαι τὴν παρὰ σοὶ κατάκλισιν· οἶμαι γάρ με παρὰ σοῦ πολλῆς καὶ καλῆς σοφίας πληρωθήσεσθαι. ἡ μὲν γὰρ ἐμὴ φαύλη τις ἂν εἴη, ἢ καὶ ἀμφισβητήσιμος ὥσπερ ὄναρ οὖσα, ἡ δὲ σὴ λαμπρά τε καὶ πολλὴν ἐπίδοσιν ἔχουσα, ἥ γε παρὰ σοῦ νέου ὄντος οὕτω σφόδρα ἐξέλαμψεν καὶ ἐκφανὴς ἐγένετο πρῴην ἐν μάρτυσι τῶν Ἑλλήνων πλέον ἢ τρισμυρίοις.

ὑβριστὴς εἶ, ἔφη, ὦ Σώκρατες, ὁ Ἀγάθων. καὶ ταῦτα μὲν καὶ ὀλίγον ὕστερον διαδικασόμεθα ἐγώ τε καὶ σὺ περὶ τῆς σοφίας, δικαστῇ χρώμενοι τῷ Διονύσῳ· νῦν δὲ πρὸς τὸ δεῖπνον πρῶτα τρέπου.

176aAristodemos'un anlattığına göre, bundan sonra Sokrates uzanıp yemeğini yemiş, ötekiler de; sonra sunu sunmuşlar, tanrıya ilahi söylemişler, âdet olan öbür şeyleri de yapıp içmeye geçmişler. Pausanias da şöyle bir konuşma açmış: "Peki beyler, en rahat nasıl içelim? Size söyleyeyim, dünkü içkiden gerçekten çok kötüyüm ve biraz soluklanmaya ihtiyacım var; sanırım sizin çoğunuz da öyle, çünkü dün siz de oradaydınız. Düşünün bakalım, en rahat nasıl içebiliriz."

176a

μετὰ ταῦτα, ἔφη, κατακλινέντος τοῦ Σωκράτους καὶ δειπνήσαντος καὶ τῶν ἄλλων, σπονδάς τε σφᾶς ποιήσασθαι, καὶ ᾁσαντας τὸν θεὸν καὶ τἆλλα τὰ νομιζόμενα, τρέπεσθαι πρὸς τὸν πότον· τὸν οὖν Παυσανίαν ἔφη λόγου τοιούτου τινὸς κατάρχειν. εἶεν, ἄνδρες, φάναι, τίνα τρόπον ῥᾷστα πιόμεθα; ἐγὼ μὲν οὖν λέγω ὑμῖν ὅτι τῷ ὄντι πάνυ χαλεπῶς ἔχω ὑπὸ τοῦ χθὲς πότου καὶ δέομαι ἀναψυχῆς τινος—οἶμαι δὲ καὶ ὑμῶν τοὺς πολλούς· παρῆστε γὰρ χθές—σκοπεῖσθε

176bAristophanes de şöyle demiş: "Bu dediğin iyi, Pausanias: içmeyi ne yoldan olursa olsun hafifletmenin bir yolunu bulmalı. Ben de dün sırılsıklam olanlardanım."

Akumenos oğlu Eryksimakhos bunları duyunca, "Doğru söylüyorsunuz," demiş. "Bir kişiden daha duymak istiyorum: Agathon içmeye ne kadar dayanıklı?"

"Hiç değil," demiş Agathon, "ben de dayanıklı değilim."

176b

οὖν τίνι τρόπῳ ἂν ὡς ῥᾷστα πίνοιμεν.

τὸν οὖν Ἀριστοφάνη εἰπεῖν, τοῦτο μέντοι εὖ λέγεις, ὦ Παυσανία, τὸ παντὶ τρόπῳ παρασκευάσασθαι ῥᾳστώνην τινὰ τῆς πόσεως· καὶ γὰρ αὐτός εἰμι τῶν χθὲς βεβαπτισμένων.

ἀκούσαντα οὖν αὐτῶν ἔφη Ἐρυξίμαχον τὸν Ἀκουμενοῦ ἦ καλῶς, φάναι, λέγετε. καὶ ἔτι ἑνὸς δέομαι ὑμῶν ἀκοῦσαι πῶς ἔχει πρὸς τὸ ἐρρῶσθαι πίνειν, Ἀγάθων⟨ος⟩.

οὐδαμῶς, φάναι, οὐδʼ αὐτὸς ἔρρωμαι.

176c"En dayanıklılarınız şimdi pes ettiyse," demiş Eryksimakhos, "bu bizim için, yani benim, Aristodemos'un, Phaidros'un ve buradakilerin için galiba bir nimet; çünkü biz her zaman dayanıksızızdır. Sokrates'i hesaba katmıyorum; o ikisine de yeter, hangisini yaparsak yapalım ona uyar. Madem burada bulunanlardan hiçbiri çok şarap içmeye hevesli görünmüyor, sarhoşluğun ne olduğu hakkında doğruyu söylesem belki pek can sıkıcı olmam. Hekimlikten şu bana apaçık görünüyor: sarhoşluk insanlar için zararlıdır.

176c

Ἕρμαιον ἂν εἴη ἡμῖν, ἦ δʼ ὅς, ὡς ἔοικεν, ἐμοί τε καὶ Ἀριστοδήμῳ καὶ Φαίδρῳ καὶ τοῖσδε, εἰ ὑμεῖς οἱ δυνατώτατοι πίνειν νῦν ἀπειρήκατε· ἡμεῖς μὲν γὰρ ἀεὶ ἀδύνατοι. Σωκράτη δʼ ἐξαιρῶ λόγου· ἱκανὸς γὰρ καὶ ἀμφότερα, ὥστʼ ἐξαρκέσει αὐτῷ ὁπότερʼ ἂν ποιῶμεν. ἐπειδὴ οὖν μοι δοκεῖ οὐδεὶς τῶν παρόντων προθύμως ἔχειν πρὸς τὸ πολὺν πίνειν οἶνον, ἴσως ἂν ἐγὼ περὶ τοῦ μεθύσκεσθαι οἷόν ἐστι τἀληθῆ λέγων ἧττον ἂν εἴην ἀηδής. ἐμοὶ γὰρ δὴ τοῦτό γε οἶμαι

176dBen kendi isteğimle ne fazla içmek isterim, ne de başkasına bunu tavsiye ederim; hele bir önceki günün mahmurluğu hâlâ üzerindeyse."

Myrrinuslu Phaidros söze karışıp şöyle demiş: "Ben her zaman sana uyarım, özellikle hekimlik hakkında söylediklerine; şimdi, akıllıca karar verirlerse, ötekiler de uyacaktır."

176d

κατάδηλον γεγονέναι ἐκ τῆς ἰατρικῆς, ὅτι χαλεπὸν τοῖς ἀνθρώποις ἡ μέθη ἐστίν· καὶ οὔτε αὐτὸς ἑκὼν εἶναι πόρρω ἐθελήσαιμι ἂν πιεῖν οὔτε ἄλλῳ συμβουλεύσαιμι, ἄλλως τε καὶ κραιπαλῶντα ἔτι ἐκ τῆς προτεραίας.

ἀλλὰ μήν, ἔφη φάναι ὑπολαβόντα Φαῖδρον τὸν Μυρρινούσιον, ἔγωγέ σοι εἴωθα πείθεσθαι ἄλλως τε καὶ ἅττʼ ἂν περὶ ἰατρικῆς λέγῃς· νῦν δʼ, ἂν εὖ βουλεύωνται, καὶ οἱ λοιποί.

176eBunu duyunca hepsi o akşamki toplantıyı sarhoşluğa vardırmamakta, yalnız canlarının istediği kadar içmekte anlaşmışlar.

"Madem," demiş Eryksimakhos, "herkesin istediği kadar içmesine, hiçbir zorlama olmamasına karar verildi, bundan sonra şunu öneriyorum: az önce gelen flütçü kızı gönderelim; kendine ya da isterse içerideki kadınlara çalsın. Biz de bugün birbirimizle sohbet ederek vakit geçirelim. İsterseniz nasıl bir sohbet olacağını da size önermek istiyorum."

176e

ταῦτα δὴ ἀκούσαντας συγχωρεῖν πάντας μὴ διὰ μέθης ποιήσασθαι τὴν ἐν τῷ παρόντι συνουσίαν, ἀλλʼ οὕτω πίνοντας πρὸς ἡδονήν.

ἐπειδὴ τοίνυν, φάναι τὸν Ἐρυξίμαχον, τοῦτο μὲν δέδοκται, πίνειν ὅσον ἂν ἕκαστος βούληται, ἐπάναγκες δὲ μηδὲν εἶναι, τὸ μετὰ τοῦτο εἰσηγοῦμαι τὴν μὲν ἄρτι εἰσελθοῦσαν αὐλητρίδα χαίρειν ἐᾶν, αὐλοῦσαν ἑαυτῇ ἢ ἂν βούληται ταῖς γυναιξὶ ταῖς ἔνδον, ἡμᾶς δὲ διὰ λόγων ἀλλήλοις συνεῖναι τὸ τήμερον· καὶ διʼ οἵων λόγων, εἰ βούλεσθε, ἐθέλω ὑμῖν εἰσηγήσασθαι.

177aHepsi bunu istediklerini söylemiş ve ondan önermesini istemişler. Eryksimakhos da şöyle demiş: "Sözümün başlangıcı Euripides'in Melanippe'sindeki gibidir: 'Bu söz benim değil'; söyleyeceğim şey şu Phaidros'undur. Phaidros her seferinde bana kızarak şöyle der: 'Eryksimakhos, ozanların başka bazı tanrılara ilahiler ve paianlar yazmış olması, ama bunca ozan gelip geçtiği hâlde, böylesine yüce ve büyük bir tanrı olan Eros'a (eros) hiçbirinin tek bir övgü bile yazmamış olması korkunç değil mi?

177a

φάναι δὴ πάντας καὶ βούλεσθαι καὶ κελεύειν αὐτὸν εἰσηγεῖσθαι. εἰπεῖν οὖν τὸν Ἐρυξίμαχον ὅτι ἡ μέν μοι ἀρχὴ τοῦ λόγου ἐστὶ κατὰ τὴν Εὐριπίδου Μελανίππην· οὐ γὰρ ἐμὸς ὁ μῦθος, ἀλλὰ Φαίδρου τοῦδε, ὃν μέλλω λέγειν. Φαῖδρος γὰρ ἑκάστοτε πρός με ἀγανακτῶν λέγει οὐ δεινόν, φησίν, ὦ Ἐρυξίμαχε, ἄλλοις μέν τισι θεῶν ὕμνους καὶ παίωνας εἶναι ὑπὸ τῶν ποιητῶν πεποιημένους, τῷ δὲ Ἔρωτι, τηλικούτῳ ὄντι καὶ τοσούτῳ θεῷ, μηδὲ ἕνα πώποτε τοσούτων

177bYa o değerli sofistlere bakmak istersen: Herakles'e ve başkalarına düzyazıyla övgüler yazarlar, en iyisi Prodikos gibi. Bu pek şaşılacak bir şey değil; ama ben bilge bir adamın bir kitabına rastladım, içinde tuzun yararı üzerine harika bir övgü vardı; bu türden övülmüş başka pek çok şey de görebilirsin. Böyle şeylere bunca emek harcansın da bugüne kadar hiçbir insan Eros'u layıkıyla övmeye cesaret etmesin! Böylesine büyük bir tanrı işte böyle ihmal edilmiş.'

177b

γεγονότων ποιητῶν πεποιηκέναι μηδὲν ἐγκώμιον; εἰ δὲ βούλει αὖ σκέψασθαι τοὺς χρηστοὺς σοφιστάς, Ἡρακλέους μὲν καὶ ἄλλων ἐπαίνους καταλογάδην συγγράφειν, ὥσπερ ὁ βέλτιστος Πρόδικος—καὶ τοῦτο μὲν ἧττον καὶ θαυμαστόν, ἀλλʼ ἔγωγε ἤδη τινὶ ἐνέτυχον βιβλίῳ ἀνδρὸς σοφοῦ, ἐν ᾧ ἐνῆσαν ἅλες ἔπαινον θαυμάσιον ἔχοντες πρὸς ὠφελίαν, καὶ ἄλλα τοιαῦτα

177cBence Phaidros bunda haklı. Ben de hem ona katkıda bulunup gönlünü hoş etmek istiyorum, hem de şu anda burada bulunan bizlerin bu tanrıyı yüceltmesini yerinde buluyorum. Siz de uygun görürseniz konuşmalarla iyi vakit geçirebiliriz.

177c

συχνὰ ἴδοις ἂν ἐγκεκωμιασμένα—τὸ οὖν τοιούτων μὲν πέρι πολλὴν σπουδὴν ποιήσασθαι, ἔρωτα δὲ μηδένα πω ἀνθρώπων τετολμηκέναι εἰς ταυτηνὶ τὴν ἡμέραν ἀξίως ὑμνῆσαι· ἀλλʼ οὕτως ἠμέληται τοσοῦτος θεός. ταῦτα δή μοι δοκεῖ εὖ λέγειν Φαῖδρος. ἐγὼ οὖν ἐπιθυμῶ ἅμα μὲν τούτῳ ἔρανον εἰσενεγκεῖν καὶ χαρίσασθαι, ἅμα δʼ ἐν τῷ παρόντι πρέπον μοι δοκεῖ εἶναι ἡμῖν τοῖς παροῦσι κοσμῆσαι τὸν θεόν. εἰ οὖν

177dBence her birimiz soldan sağa sırayla, elinden geldiğince güzel bir konuşmayla Eros'u övmeli; ilk sırada uzandığı ve aynı zamanda konunun babası olduğu için de Phaidros başlamalı."

"Kimse sana karşı oy vermez, Eryksimakhos," demiş Sokrates. "Ne ben karşı çıkarım, aşk işlerinden başka hiçbir şey bilmediğimi söyleyen ben; ne Agathon ile Pausanias, ne bütün uğraşı Dionysos'la ve Aphrodite'yle olan Aristophanes, ne de burada gördüğüm başka biri.

177d

συνδοκεῖ καὶ ὑμῖν, γένοιτʼ ἂν ἡμῖν ἐν λόγοις ἱκανὴ διατριβή· δοκεῖ γάρ μοι χρῆναι ἕκαστον ἡμῶν λόγον εἰπεῖν ἔπαινον Ἔρωτος ἐπὶ δεξιὰ ὡς ἂν δύνηται κάλλιστον, ἄρχειν δὲ Φαῖδρον πρῶτον, ἐπειδὴ καὶ πρῶτος κατάκειται καὶ ἔστιν ἅμα πατὴρ τοῦ λόγου.

οὐδείς σοι, ὦ Ἐρυξίμαχε, φάναι τὸν Σωκράτη, ἐναντία ψηφιεῖται. οὔτε γὰρ ἄν που ἐγὼ ἀποφήσαιμι, ὃς οὐδέν φημι ἄλλο ἐπίστασθαι ἢ τὰ ἐρωτικά, οὔτε που Ἀγάθων καὶ

177eGerçi en sonda uzanan bizler için durum eşit değil; ama öncekiler yeterince ve güzel konuşurlarsa bize de yeter. Haydi, hayırlı olsun, Phaidros başlasın ve Eros'u övsün."

Ötekiler de hepsi buna katılmış ve Sokrates'in dediğini istemişler.

177e

Παυσανίας, οὐδὲ μὴν Ἀριστοφάνης, ᾧ περὶ Διόνυσον καὶ Ἀφροδίτην πᾶσα ἡ διατριβή, οὐδὲ ἄλλος οὐδεὶς τουτωνὶ ὧν ἐγὼ ὁρῶ. καίτοι οὐκ ἐξ ἴσου γίγνεται ἡμῖν τοῖς ὑστάτοις κατακειμένοις· ἀλλʼ ἐὰν οἱ πρόσθεν ἱκανῶς καὶ καλῶς εἴπωσιν, ἐξαρκέσει ἡμῖν. ἀλλὰ τύχῃ ἀγαθῇ καταρχέτω Φαῖδρος καὶ ἐγκωμιαζέτω τὸν ἔρωτα.

ταῦτα δὴ καὶ οἱ ἄλλοι πάντες ἄρα συνέφασάν τε καὶ

178aHer birinin söylediklerinin hepsini ne Aristodemos pek iyi hatırlıyordu ne de ben onun anlattıklarının hepsini; ama en çok hatırladıklarımı ve hatırlanmaya değer bulduğum kişilerin konuşmalarını size tek tek anlatacağım.

Dediğim gibi, Aristodemos'un anlattığına göre ilk önce Phaidros söze aşağı yukarı şuradan başlamış: Eros insanlar ve tanrılar arasında büyük ve şaşılası bir tanrıdır; pek çok bakımdan, ama en çok da doğuşu bakımından. "Tanrıların en yaşlılarından biri olmak bir onurdur," demiş, "bunun kanıtı da şu:

178a

ἐκέλευον ἅπερ ὁ Σωκράτης. πάντων μὲν οὖν ἃ ἕκαστος εἶπεν, οὔτε πάνυ ὁ Ἀριστόδημος ἐμέμνητο οὔτʼ αὖ ἐγὼ ἃ ἐκεῖνος ἔλεγε πάντα· ἃ δὲ μάλιστα καὶ ὧν ἔδοξέ μοι ἀξιομνημόνευτον, τούτων ὑμῖν ἐρῶ ἑκάστου τὸν λόγον.

πρῶτον μὲν γάρ, ὥσπερ λέγω, ἔφη Φαῖδρον ἀρξάμενον ἐνθένδε ποθὲν λέγειν, ὅτι μέγας θεὸς εἴη ὁ Ἔρως καὶ θαυμαστὸς ἐν ἀνθρώποις τε καὶ θεοῖς, πολλαχῇ μὲν καὶ ἄλλῃ, οὐχ ἥκιστα δὲ κατὰ τὴν γένεσιν. τὸ γὰρ ἐν τοῖς πρεσβύτατον

178bEros'un anne babası yoktur; ne halktan ne de ozanlardan biri onların adını anar. Hesiodos önce Khaos'un oluştuğunu söyler: … sonra da her şeyin her zaman sağlam oturağı, geniş göğüslü Gaia, ve Eros … Akusilaos da Hesiodos'la aynı şeyi söyler: Khaos'tan sonra bu ikisi, Gaia ile Eros oluşmuştur. Parmenides de doğuşu şöyle anlatır: *Bütün tanrılardan ilk önce Eros'u tasarladı.*

178b

εἶναι τὸν θεὸν τίμιον, ἦ δʼ ὅς, τεκμήριον δὲ τούτου· γονῆς γὰρ Ἔρωτος οὔτʼ εἰσὶν οὔτε λέγονται ὑπʼ οὐδενὸς οὔτε ἰδιώτου οὔτε ποιητοῦ, ἀλλʼ Ἡσίοδος πρῶτον μὲν Χάος φησὶ γενέσθαι— … αὐτὰρ ἔπειτα Γαῖʼ εὐρύστερνος, πάντων ἕδος ἀσφαλὲς αἰεί, ἠδʼ Ἔρος … Hes. Theog. 116 Ἡσιόδῳ δὲ καὶ Ἀκουσίλεως σύμφησιν μετὰ τὸ Χάος δύο τούτω γενέσθαι, Γῆν τε καὶ ἔρωτα. Παρμενίδης δὲ τὴν γένεσιν λέγει—πρώτιστον μὲν ἔρωτα θεῶν μητίσατο πάντων. Parmenides Fr. 132

178cBöylece Eros'un en yaşlılardan biri olduğu pek çok yerden kabul edilir. En yaşlılardan biri olduğu için de bizim için en büyük iyiliklerin sebebidir. Çünkü genç biri için daha ilk gençliğinde iyi bir âşıktan, âşık için de iyi bir sevgiliden daha büyük bir iyilik olduğunu söyleyemem. Güzel yaşayacak insanlara bütün hayatları boyunca yol göstermesi gereken şeyi ne akrabalık, ne onurlar, ne zenginlik, ne de başka bir şey aşk kadar güzel aşılayabilir.

178c

οὕτω πολλαχόθεν ὁμολογεῖται ὁ Ἔρως ἐν τοῖς πρεσβύτατος εἶναι. πρεσβύτατος δὲ ὢν μεγίστων ἀγαθῶν ἡμῖν αἴτιός ἐστιν. οὐ γὰρ ἔγωγʼ ἔχω εἰπεῖν ὅτι μεῖζόν ἐστιν ἀγαθὸν εὐθὺς νέῳ ὄντι ἢ ἐραστὴς χρηστὸς καὶ ἐραστῇ παιδικά. ὃ γὰρ χρὴ ἀνθρώποις ἡγεῖσθαι παντὸς τοῦ βίου τοῖς μέλλουσι καλῶς βιώσεσθαι, τοῦτο οὔτε συγγένεια οἵα τε ἐμποιεῖν οὕτω καλῶς οὔτε τιμαὶ οὔτε πλοῦτος οὔτʼ ἄλλο

178dPeki bununla neyi kastediyorum? Çirkin işlerden utanmayı, güzel işlerde de onur hırsını. Bunlar olmadan ne bir şehir ne de bir kişi büyük ve güzel işler başarabilir. Diyorum ki âşık olan bir adam, çirkin bir şey yaparken ya da korkaklığından kendini savunmayıp birinden kötülük görürken yakalanırsa, bunu babası, arkadaşları ya da başka biri gördüğünde, sevgilisi gördüğünde duyduğu kadar acı duymaz.

178d

οὐδὲν ὡς ἔρως. λέγω δὲ δὴ τί τοῦτο; τὴν ἐπὶ μὲν τοῖς αἰσχροῖς αἰσχύνην, ἐπὶ δὲ τοῖς καλοῖς φιλοτιμίαν· οὐ γὰρ ἔστιν ἄνευ τούτων οὔτε πόλιν οὔτε ἰδιώτην μεγάλα καὶ καλὰ ἔργα ἐξεργάζεσθαι. φημὶ τοίνυν ἐγὼ ἄνδρα ὅστις ἐρᾷ, εἴ τι αἰσχρὸν ποιῶν κατάδηλος γίγνοιτο ἢ πάσχων ὑπό του διʼ ἀνανδρίαν μὴ ἀμυνόμενος, οὔτʼ ἂν ὑπὸ πατρὸς ὀφθέντα οὕτως ἀλγῆσαι οὔτε ὑπὸ ἑταίρων οὔτε ὑπʼ ἄλλου

178eAynı şeyi sevilende de görüyoruz: çirkin bir durumda görüldüğünde en çok âşıklarından utanır. Eğer bir şehrin ya da bir ordunun âşıklardan ve sevgililerden oluşmasının bir yolu bulunsaydı, her türlü çirkinlikten uzak durup birbirleriyle onur yarışına girmelerinden daha iyi yaşayamazlardı; böyleleri yan yana savaşsalar, sayıca az olsalar da, neredeyse bütün insanları yenerlerdi.

178e

οὐδενὸς ὡς ὑπὸ παιδικῶν. ταὐτὸν δὲ τοῦτο καὶ τὸν ἐρώμενον ὁρῶμεν, ὅτι διαφερόντως τοὺς ἐραστὰς αἰσχύνεται, ὅταν ὀφθῇ ἐν αἰσχρῷ τινι ὤν. εἰ οὖν μηχανή τις γένοιτο ὥστε πόλιν γενέσθαι ἢ στρατόπεδον ἐραστῶν τε καὶ παιδικῶν, οὐκ ἔστιν ὅπως ἂν ἄμεινον οἰκήσειαν τὴν ἑαυτῶν ἢ ἀπεχόμενοι πάντων τῶν αἰσχρῶν καὶ φιλοτιμούμενοι πρὸς

179aÇünkü âşık bir adam saflarını terk ederken ya da silahlarını atarken sevgilisi tarafından görülmeyi, öteki herkes tarafından görülmekten daha az kabul eder; buna karşı defalarca ölmeyi yeğler. Sevgilisini yüzüstü bırakmaya ya da tehlikedeyken ona yardım etmemeye gelince — hiç kimse o kadar kötü değildir ki Eros'un kendisi onu aretē (arete) için tanrısal bir coşkuyla doldurmasın ve tabiatça en iyi olana benzetmesin.

179a

ἀλλήλους, καὶ μαχόμενοί γʼ ἂν μετʼ ἀλλήλων οἱ τοιοῦτοι νικῷεν ἂν ὀλίγοι ὄντες ὡς ἔπος εἰπεῖν πάντας ἀνθρώπους.

ἐρῶν γὰρ ἀνὴρ ὑπὸ παιδικῶν ὀφθῆναι ἢ λιπὼν τάξιν ἢ ὅπλα ἀποβαλὼν ἧττον ἂν δήπου δέξαιτο ἢ ὑπὸ πάντων τῶν ἄλλων, καὶ πρὸ τούτου τεθνάναι ἂν πολλάκις ἕλοιτο. καὶ μὴν ἐγκαταλιπεῖν γε τὰ παιδικὰ ἢ μὴ βοηθῆσαι κινδυνεύοντι— οὐδεὶς οὕτω κακὸς ὅντινα οὐκ ἂν αὐτὸς ὁ Ἔρως ἔνθεον ποιήσειε πρὸς ἀρετήν, ὥστε ὅμοιον εἶναι τῷ ἀρίστῳ φύσει·

179bHomeros'un, tanrının bazı kahramanlara "güç üflediğini" söylediği şeyi, Eros âşıklara düpedüz kendinden gelen bir şey olarak verir.

Başkası için ölmeye de yalnız âşık olanlar razı olur; yalnız erkekler değil, kadınlar da. Pelias'ın kızı Alkestis bu söz için Yunanlılara yeterli bir kanıt sunar. Kocasının babası da annesi de hayattayken onun için ölmeye yalnız o razı oldu; aşkı yüzünden sevgide onları öyle geride bıraktı ki, oğullarına yabancı olduklarını, ona yalnız adça yakın olduklarını gösterdi. Bu işi yaptığında da yalnız insanlara değil tanrılara da öyle güzel bir iş yapmış göründü ki, güzel işler yapan onca kişi arasında psykhē'sini (psykhē) Hades'ten yeniden yukarı salıverme ödülünü tanrıların verdiği pek az kişi olduğu hâlde, yaptığı işe hayran kalıp onun psykhē'sini salıverdiler.

179b

καὶ ἀτεχνῶς, ὃ ἔφη Ὅμηρος, μένος ἐμπνεῦσαι Hom. Il. 10.482; Hom. Il. 15.262 ἐνίοις τῶν ἡρώων τὸν θεόν, τοῦτο ὁ Ἔρως τοῖς ἐρῶσι παρέχει γιγνόμενον παρʼ αὑτοῦ.

καὶ μὴν ὑπεραποθνῄσκειν γε μόνοι ἐθέλουσιν οἱ ἐρῶντες, οὐ μόνον ὅτι ἄνδρες, ἀλλὰ καὶ αἱ γυναῖκες. τούτου δὲ καὶ ἡ Πελίου θυγάτηρ Ἄλκηστις ἱκανὴν μαρτυρίαν παρέχεται ὑπὲρ τοῦδε τοῦ λόγου εἰς τοὺς Ἕλληνας, ἐθελήσασα μόνη ὑπὲρ τοῦ αὑτῆς ἀνδρὸς ἀποθανεῖν, ὄντων αὐτῷ πατρός τε

179c

καὶ μητρός, οὓς ἐκείνη τοσοῦτον ὑπερεβάλετο τῇ φιλίᾳ διὰ τὸν ἔρωτα, ὥστε ἀποδεῖξαι αὐτοὺς ἀλλοτρίους ὄντας τῷ ὑεῖ καὶ ὀνόματι μόνον προσήκοντας, καὶ τοῦτʼ ἐργασαμένη τὸ ἔργον οὕτω καλὸν ἔδοξεν ἐργάσασθαι οὐ μόνον ἀνθρώποις ἀλλὰ καὶ θεοῖς, ὥστε πολλῶν πολλὰ καὶ καλὰ ἐργασαμένων εὐαριθμήτοις δή τισιν ἔδοσαν τοῦτο γέρας οἱ θεοί, ἐξ Ἅιδου ἀνεῖναι πάλιν τὴν ψυχήν, ἀλλὰ τὴν ἐκείνης ἀνεῖσαν ἀγασθέντες

179dTanrılar da aşka gösterilen çabayı ve aretē'yi en çok böyle onurlandırır. Oiagros oğlu Orpheus'u ise Hades'ten eli boş geri gönderdiler; uğruna geldiği karısının yalnız bir hayaletini gösterip kendisini vermediler. Çünkü bir kithara ozanı olduğu için yumuşak davranmış, Alkestis gibi aşk uğruna ölmeye cesaret edemeyip Hades'e diri diri girmenin yolunu aramış göründü. Bu yüzden onu cezalandırdılar ve ölümünü kadınların elinden olmasını sağladılar. Thetis oğlu Akhilleus'u ise böyle değil, onurlandırıp Mutlular Adaları'na gönderdiler; çünkü annesinden Hektor'u öldürürse kendisinin de öleceğini, öldürmezse evine dönüp yaşlı olarak hayatını tamamlayacağını öğrendiği hâlde, âşığı Patroklos'a yardım edip onun öcünü alarak yalnız onun için ölmeyi değil, ölmüş olanın ardından ölmeyi de seçmeye cesaret etti.

179d

τῷ ἔργῳ· οὕτω καὶ θεοὶ τὴν περὶ τὸν ἔρωτα σπουδήν τε καὶ ἀρετὴν μάλιστα τιμῶσιν. Ὀρφέα δὲ τὸν Οἰάγρου ἀτελῆ ἀπέπεμψαν ἐξ Ἅιδου, φάσμα δείξαντες τῆς γυναικὸς ἐφʼ ἣν ἧκεν, αὐτὴν δὲ οὐ δόντες, ὅτι μαλθακίζεσθαι ἐδόκει, ἅτε ὢν κιθαρῳδός, καὶ οὐ τολμᾶν ἕνεκα τοῦ ἔρωτος ἀποθνῄσκειν ὥσπερ Ἄλκηστις, ἀλλὰ διαμηχανᾶσθαι ζῶν εἰσιέναι εἰς Ἅιδου. τοιγάρτοι διὰ ταῦτα δίκην αὐτῷ ἐπέθεσαν, καὶ ἐποίησαν τὸν θάνατον αὐτοῦ ὑπὸ γυναικῶν

179e

γενέσθαι, οὐχ ὥσπερ Ἀχιλλέα τὸν τῆς Θέτιδος ὑὸν ἐτίμησαν καὶ εἰς μακάρων νήσους ἀπέπεμψαν, ὅτι πεπυσμένος παρὰ τῆς μητρὸς ὡς ἀποθανοῖτο ἀποκτείνας Ἕκτορα, μὴ ποιήσας δὲ τοῦτο οἴκαδε ἐλθὼν γηραιὸς τελευτήσοι, ἐτόλμησεν ἑλέσθαι βοηθήσας τῷ ἐραστῇ Πατρόκλῳ καὶ

180aBu yüzden tanrılar ona pek hayran kalıp onu ayrıca onurlandırdılar, çünkü âşığına bu kadar değer vermişti.

Aiskhylos ise Akhilleus'un Patroklos'a âşık olduğunu söyleyerek saçmalıyor; oysa Akhilleus yalnız Patroklos'tan değil, bütün kahramanlardan daha güzeldi, üstelik henüz sakalı çıkmamıştı ve Homeros'un dediği gibi Patroklos'tan çok daha gençti. Gerçekte tanrılar aşkla ilgili bu aretē'yi en çok onurlandırır; ama sevilen âşığını sevdiğinde, âşık sevgilisini sevdiğindekinden daha çok hayran kalır, şaşar ve iyilik ederler.

180a

τιμωρήσας οὐ μόνον ὑπεραποθανεῖν ἀλλὰ καὶ ἐπαποθανεῖν τετελευτηκότι· ὅθεν δὴ καὶ ὑπεραγασθέντες οἱ θεοὶ διαφερόντως αὐτὸν ἐτίμησαν, ὅτι τὸν ἐραστὴν οὕτω περὶ πολλοῦ ἐποιεῖτο.

Αἰσχύλος δὲ φλυαρεῖ φάσκων Ἀχιλλέα Πατρόκλου ἐρᾶν, ὃς ἦν καλλίων οὐ μόνον Πατρόκλου ἀλλʼ ἅμα καὶ τῶν ἡρώων ἁπάντων, καὶ ἔτι ἀγένειος, ἔπειτα νεώτερος πολύ, ὥς φησιν Ὅμηρος. ἀλλὰ γὰρ τῷ ὄντι μάλιστα μὲν ταύτην τὴν ἀρετὴν οἱ θεοὶ τιμῶσιν τὴν περὶ

180bÇünkü âşık sevgiliden daha tanrısaldır; içinde bir tanrı vardır. Bu yüzden Akhilleus'u Alkestis'ten daha çok onurlandırıp Mutlular Adaları'na gönderdiler.

Böylece ben diyorum ki Eros tanrıların en yaşlısı, en değerlisi ve insanların hem yaşarken hem de öldükten sonra aretē ve saadet kazanmasında en yetkin olanıdır."

180b

τὸν ἔρωτα, μᾶλλον μέντοι θαυμάζουσιν καὶ ἄγανται καὶ εὖ ποιοῦσιν ὅταν ὁ ἐρώμενος τὸν ἐραστὴν ἀγαπᾷ, ἢ ὅταν ὁ ἐραστὴς τὰ παιδικά. θειότερον γὰρ ἐραστὴς παιδικῶν· ἔνθεος γάρ ἐστι. διὰ ταῦτα καὶ τὸν Ἀχιλλέα τῆς Ἀλκήστιδος μᾶλλον ἐτίμησαν, εἰς μακάρων νήσους ἀποπέμψαντες.

οὕτω δὴ ἔγωγέ φημι ἔρωτα θεῶν καὶ πρεσβύτατον καὶ τιμιώτατον καὶ κυριώτατον εἶναι εἰς ἀρετῆς καὶ εὐδαιμονίας κτῆσιν ἀνθρώποις καὶ ζῶσι καὶ τελευτήσασιν.

180cAristodemos'un anlattığına göre Phaidros böyle bir konuşma yapmış; Phaidros'tan sonra başka birileri de konuşmuş, ama onları pek hatırlamıyormuş. Onları atlayıp Pausanias'ın konuşmasını anlattı. Pausanias şöyle demiş: "Bana öyle geliyor ki, Phaidros, konu bize iyi konmadı; böyle düpedüz Eros'u övmemiz istendi. Eros tek olsaydı bu iyi olurdu; ama tek değil. Tek olmadığına göre de önce hangisinin övülmesi gerektiğini söylemek daha doğru olur.

180c

Φαῖδρον μὲν τοιοῦτόν τινα λόγον ἔφη εἰπεῖν, μετὰ δὲ Φαῖδρον ἄλλους τινὰς εἶναι ὧν οὐ πάνυ διεμνημόνευε· οὓς παρεὶς τὸν Παυσανίου λόγον διηγεῖτο. εἰπεῖν δʼ αὐτὸν ὅτι οὐ καλῶς μοι δοκεῖ, ὦ Φαῖδρε, προβεβλῆσθαι ἡμῖν ὁ λόγος, τὸ ἁπλῶς οὕτως παρηγγέλθαι ἐγκωμιάζειν ἔρωτα. εἰ μὲν γὰρ εἷς ἦν ὁ Ἔρως, καλῶς ἂν εἶχε, νῦν δὲ οὐ γάρ ἐστιν εἷς· μὴ ὄντος δὲ ἑνὸς ὀρθότερόν ἐστι πρότερον προρρηθῆναι

180dBen bunu düzeltmeye çalışacağım: önce övülmesi gereken Eros'u belirteceğim, sonra da onu tanrıya yaraşır biçimde öveceğim. Hepimiz biliriz ki Aphrodite Eros'suz olmaz. Aphrodite tek olsaydı Eros da tek olurdu; ama iki Aphrodite olduğuna göre Eros'un da iki olması zorunludur. Bu tanrıçalar nasıl iki olmasın? Biri daha yaşlıdır, annesizdir, Uranos'un kızıdır; ona Urania, yani Göksel deriz. Öbürü daha gençtir, Zeus'la Dione'nin kızıdır; ona da Pandemos, yani Herkesin Aphrodite'si deriz.

180d

ὁποῖον δεῖ ἐπαινεῖν. ἐγὼ οὖν πειράσομαι τοῦτο ἐπανορθώσασθαι, πρῶτον μὲν ἔρωτα φράσαι ὃν δεῖ ἐπαινεῖν, ἔπειτα ἐπαινέσαι ἀξίως τοῦ θεοῦ. πάντες γὰρ ἴσμεν ὅτι οὐκ ἔστιν ἄνευ Ἔρωτος Ἀφροδίτη. μιᾶς μὲν οὖν οὔσης εἷς ἂν ἦν Ἔρως· ἐπεὶ δὲ δὴ δύο ἐστόν, δύο ἀνάγκη καὶ Ἔρωτε εἶναι. πῶς δʼ οὐ δύο τὼ θεά; ἡ μέν γέ που πρεσβυτέρα καὶ ἀμήτωρ Οὐρανοῦ θυγάτηρ, ἣν δὴ καὶ Οὐρανίαν ἐπονομάζομεν· ἡ δὲ νεωτέρα Διὸς καὶ Διώνης,

180eÖyleyse Eros'un da birinin yardımcısı olana Pandemos, öbürüne Uranios denmesi doğru ve zorunludur. Bütün tanrıları övmek gerekir elbette; ama her birinin payına neyin düştüğünü söylemeye çalışmalıyız. Her eylem şöyledir: kendi başına yapıldığında ne güzeldir ne çirkin.

180e

ἣν δὴ Πάνδημον καλοῦμεν. ἀναγκαῖον δὴ καὶ ἔρωτα τὸν μὲν τῇ ἑτέρᾳ συνεργὸν Πάνδημον ὀρθῶς καλεῖσθαι, τὸν δὲ Οὐράνιον. ἐπαινεῖν μὲν οὖν δεῖ πάντας θεούς, ἃ δʼ οὖν ἑκάτερος εἴληχε πειρατέον εἰπεῖν. πᾶσα γὰρ πρᾶξις ὧδʼ ἔχει· αὐτὴ ἐφʼ ἑαυτῆς πραττομένη οὔτε καλὴ οὔτε αἰσχρά.

181aMesela şimdi yaptığımız şeyler, içmek, şarkı söylemek ya da sohbet etmek: bunların hiçbiri kendi başına güzel değildir; nasıl yapıldıysa yapılışında öyle olur. Güzel ve doğru yapılırsa güzel, doğru yapılmazsa çirkin olur. Âşık olmak da Eros da böyledir: her Eros güzel ve övülmeye değer değildir, yalnız güzelce sevmeye yönelten Eros öyledir.

Herkesin Aphrodite'sinden gelen Eros gerçekten de herkese ait, bayağı bir Eros'tur ve rastgele ne gelirse onu yapar.

181a

οἷον ὃ νῦν ἡμεῖς ποιοῦμεν, ἢ πίνειν ἢ ᾁδειν ἢ διαλέγεσθαι, οὐκ ἔστι τούτων αὐτὸ καλὸν οὐδέν, ἀλλʼ ἐν τῇ πράξει, ὡς ἂν πραχθῇ, τοιοῦτον ἀπέβη· καλῶς μὲν γὰρ πραττόμενον καὶ ὀρθῶς καλὸν γίγνεται, μὴ ὀρθῶς δὲ αἰσχρόν. οὕτω δὴ καὶ τὸ ἐρᾶν καὶ ὁ Ἔρως οὐ πᾶς ἐστι καλὸς οὐδὲ ἄξιος ἐγκωμιάζεσθαι, ἀλλὰ ὁ καλῶς προτρέπων ἐρᾶν.

ὁ μὲν οὖν τῆς Πανδήμου Ἀφροδίτης ὡς ἀληθῶς πάνδημός

181bİnsanların bayağı olanları bu Eros'la sever. Böyleleri önce oğlanları sevdikleri kadar kadınları da severler; sonra sevdiklerinin psykhē'lerinden çok bedenlerini severler; sonra da elden geldiğince akılsız olanları severler, çünkü yalnız amaçlarına ulaşmaya bakarlar, bunu güzelce yapıp yapmadıklarını umursamazlar. Bu yüzden ne gelirse onu yaparlar; bu da kâh iyi, kâh tam tersi olur. Çünkü bu Eros, ötekinden çok daha genç olan ve doğuşunda hem dişiden hem erkekten pay alan tanrıçadan gelir.

181b

ἐστι καὶ ἐξεργάζεται ὅτι ἂν τύχῃ· καὶ οὗτός ἐστιν ὃν οἱ φαῦλοι τῶν ἀνθρώπων ἐρῶσιν. ἐρῶσι δὲ οἱ τοιοῦτοι πρῶτον μὲν οὐχ ἧττον γυναικῶν ἢ παίδων, ἔπειτα ὧν καὶ ἐρῶσι τῶν σωμάτων μᾶλλον ἢ τῶν ψυχῶν, ἔπειτα ὡς ἂν δύνωνται ἀνοητοτάτων, πρὸς τὸ διαπράξασθαι μόνον βλέποντες, ἀμελοῦντες δὲ τοῦ καλῶς ἢ μή· ὅθεν δὴ συμβαίνει αὐτοῖς ὅτι ἂν τύχωσι τοῦτο πράττειν, ὁμοίως μὲν ἀγαθόν, ὁμοίως δὲ τοὐναντίον. ἔστι γὰρ καὶ ἀπὸ τῆς θεοῦ νεωτέρας

181cGöksel Aphrodite'nin Eros'u ise, önce, dişiden değil yalnız erkekten pay alan tanrıçadan gelir —oğlanlara duyulan aşk budur—; sonra da daha yaşlı olan, azgınlıktan nasibini almamış tanrıçadan. Bu yüzden bu Eros'un esinlediği kişiler erkeğe yönelir; tabiatça daha güçlü olanı, daha çok akla (nous) sahip olanı severler. Oğlan sevgisinin (paiderastia) kendisinde bile, yalnız bu Eros'un sürüklediği kişileri insan tanıyabilir.

181c

τε οὔσης πολὺ ἢ τῆς ἑτέρας, καὶ μετεχούσης ἐν τῇ γενέσει καὶ θήλεος καὶ ἄρρενος. ὁ δὲ τῆς Οὐρανίας πρῶτον μὲν οὐ μετεχούσης θήλεος ἀλλʼ ἄρρενος μόνον—καὶ ἔστιν οὗτος ὁ τῶν παίδων ἔρως—ἔπειτα πρεσβυτέρας, ὕβρεως ἀμοίρου· ὅθεν δὴ ἐπὶ τὸ ἄρρεν τρέπονται οἱ ἐκ τούτου τοῦ ἔρωτος ἔπιπνοι, τὸ φύσει ἐρρωμενέστερον καὶ νοῦν μᾶλλον ἔχον ἀγαπῶντες. καί τις ἂν γνοίη καὶ ἐν αὐτῇ τῇ παιδεραστίᾳ τοὺς εἰλικρινῶς

181dÇünkü bunlar küçük oğlanlara âşık olmazlar; aklı başına gelmeye başlamış olanlara âşık olurlar, bu da aşağı yukarı sakalın terlemeye başladığı çağdır. Sanırım bu çağdakileri sevmeye başlayanlar, bütün ömürlerini onunla geçirmeye, hayatlarını onunla paylaşmaya hazırdırlar; onu gençliğinin toyluğunda ele geçirip aldattıktan sonra alay ederek bırakmaya, başka birine koşup gitmeye değil. Küçük oğlanlara âşık olmayı yasaklayan bir kanun (nomos) da olmalıydı ki sonu belirsiz bir şeye bunca emek harcanmasın.

181d

ὑπὸ τούτου τοῦ ἔρωτος ὡρμημένους· οὐ γὰρ ἐρῶσι παίδων, ἀλλʼ ἐπειδὰν ἤδη ἄρχωνται νοῦν ἴσχειν, τοῦτο δὲ πλησιάζει τῷ γενειάσκειν. παρεσκευασμένοι γὰρ οἶμαί εἰσιν οἱ ἐντεῦθεν ἀρχόμενοι ἐρᾶν ὡς τὸν βίον ἅπαντα συνεσόμενοι καὶ κοινῇ συμβιωσόμενοι, ἀλλʼ οὐκ ἐξαπατήσαντες, ἐν ἀφροσύνῃ λαβόντες ὡς νέον, καταγελάσαντες οἰχήσεσθαι ἐπʼ ἄλλον ἀποτρέχοντες. χρῆν δὲ καὶ νόμον εἶναι μὴ ἐρᾶν

181eÇünkü küçük oğlanların, psykhē bakımından da beden bakımından da kötülükte mi aretē'de mi son bulacakları belli olmaz. İyi insanlar bu kanunu kendilerine kendi istekleriyle koyarlar; ama bu bayağı âşıkları da buna zorlamak gerekirdi, tıpkı elimizden geldiğince onları hür kadınlara âşık olmaktan alıkoyduğumuz gibi.

181e

παίδων, ἵνα μὴ εἰς ἄδηλον πολλὴ σπουδὴ ἀνηλίσκετο· τὸ γὰρ τῶν παίδων τέλος ἄδηλον οἷ τελευτᾷ κακίας καὶ ἀρετῆς ψυχῆς τε πέρι καὶ σώματος. οἱ μὲν οὖν ἀγαθοὶ τὸν νόμον τοῦτον αὐτοὶ αὑτοῖς ἑκόντες τίθενται, χρῆν δὲ καὶ τούτους τοὺς πανδήμους ἐραστὰς προσαναγκάζειν τὸ τοιοῦτον, ὥσπερ καὶ τῶν ἐλευθέρων γυναικῶν προσαναγκάζομεν αὐτοὺς καθʼ

182aİşi ayıplanır hâle getirenler de bunlardır; öyle ki bazıları, bir âşığa kendini vermenin çirkin olduğunu söylemeye kadar varır. Bunu söylerken gözleri bunlardadır; onların yersizliğini ve haksızlığını görürler. Yoksa edebiyle ve kanuna uygun olarak yapılan hiçbir iş haklı olarak kınanamazdı elbette.

Üstelik aşka dair kanun öteki şehirlerde kolay anlaşılır, çünkü yalın bir biçimde belirlenmiştir; buradaki ve Lakedaimon'daki ise karmaşıktır.

182a

ὅσον δυνάμεθα μὴ ἐρᾶν.

οὗτοι γάρ εἰσιν οἱ καὶ τὸ ὄνειδος πεποιηκότες, ὥστε τινὰς τολμᾶν λέγειν ὡς αἰσχρὸν χαρίζεσθαι ἐρασταῖς· λέγουσι δὲ εἰς τούτους ἀποβλέποντες, ὁρῶντες αὐτῶν τὴν ἀκαιρίαν καὶ ἀδικίαν, ἐπεὶ οὐ δήπου κοσμίως γε καὶ νομίμως ὁτιοῦν ⟨πρᾶγμα⟩ πραττόμενον ψόγον ἂν δικαίως φέροι.

καὶ δὴ καὶ ὁ περὶ τὸν ἔρωτα νόμος ἐν μὲν ταῖς ἄλλαις πόλεσι νοῆσαι ῥᾴδιος, ἁπλῶς γὰρ ὥρισται· ὁ δʼ ἐνθάδε

182bElis'te, Boiotialılarda ve konuşmada usta olmayanların bulunduğu başka yerlerde âşığa kendini vermenin güzel olduğu düpedüz kanun olarak konmuştur; genç olsun yaşlı olsun, kimse bunun çirkin olduğunu söylemez. Sanırım bunu, konuşmayı beceremedikleri için gençleri sözle ikna etmeye uğraşma zahmetine girmesinler diye yapmışlardır. İonia'da ve başka pek çok yerde ise, barbarların yönetimi altında yaşayanların hepsinde bu çirkin sayılır. Barbarlarda, tiranlıklar yüzünden, bu da çirkin sayılır, felsefe de, beden eğitimine düşkünlük de.

182b

καὶ ἐν Λακεδαίμονι ποικίλος. ἐν Ἤλιδι μὲν γὰρ καὶ ἐν Βοιωτοῖς, καὶ οὗ μὴ σοφοὶ λέγειν, ἁπλῶς νενομοθέτηται καλὸν τὸ χαρίζεσθαι ἐρασταῖς, καὶ οὐκ ἄν τις εἴποι οὔτε νέος οὔτε παλαιὸς ὡς αἰσχρόν, ἵνα οἶμαι μὴ πράγματʼ ἔχωσιν λόγῳ πειρώμενοι πείθειν τοὺς νέους, ἅτε ἀδύνατοι λέγειν· τῆς δὲ Ἰωνίας καὶ ἄλλοθι πολλαχοῦ αἰσχρὸν νενόμισται, ὅσοι ὑπὸ βαρβάροις οἰκοῦσιν. τοῖς γὰρ βαρβάροις διὰ τὰς τυραννίδας αἰσχρὸν τοῦτό γε καὶ ἥ γε

182cÇünkü sanırım yöneticilerin işine gelmez ki yönetilenlerde yüksek düşünceler filizlensin, güçlü dostluklar ve ortaklıklar doğsun; bunları da başka her şeyden çok aşk doğurur. Buradaki tiranlar da bunu yaşayarak öğrendiler: Aristogeiton'un aşkıyla Harmodios'un sağlamlaşan dostluğu onların iktidarını yıktı. Demek ki âşığa kendini vermenin çirkin sayıldığı yerde bu, kanunu koyanların kötülüğünden ileri gelir: yönetenlerin açgözlülüğünden, yönetilenlerin korkaklığından. Düpedüz güzel sayıldığı yerde ise kanunu koyanların psykhē'lerinin tembelliğinden.

182c

φιλοσοφία καὶ ἡ φιλογυμναστία· οὐ γὰρ οἶμαι συμφέρει τοῖς ἄρχουσι φρονήματα μεγάλα ἐγγίγνεσθαι τῶν ἀρχομένων, οὐδὲ φιλίας ἰσχυρὰς καὶ κοινωνίας, ὃ δὴ μάλιστα φιλεῖ τά τε ἄλλα πάντα καὶ ὁ ἔρως ἐμποιεῖν. ἔργῳ δὲ τοῦτο ἔμαθον καὶ οἱ ἐνθάδε τύραννοι· ὁ γὰρ Ἀριστογείτονος ἔρως καὶ ἡ Ἁρμοδίου φιλία βέβαιος γενομένη κατέλυσεν αὐτῶν τὴν ἀρχήν. οὕτως οὗ μὲν αἰσχρὸν ἐτέθη

182dBurada ise kanun bunlardan çok daha güzel konmuştur; ama dediğim gibi, anlaşılması kolay değildir.

Şunu bir düşünün: gizlice sevmektense açıkça sevmenin daha güzel olduğu söylenir, hele en soylu ve en iyi kişileri sevmenin, başkalarından daha çirkin olsalar bile. Öte yandan herkes âşığı şaşılacak bir coşkuyla yüreklendirir, sanki çirkin bir iş yapıyormuş gibi değil; sevdiğini elde ederse bu güzel, elde edemezse çirkin sayılır.

182d

χαρίζεσθαι ἐρασταῖς, κακίᾳ τῶν θεμένων κεῖται, τῶν μὲν ἀρχόντων πλεονεξίᾳ, τῶν δὲ ἀρχομένων ἀνανδρίᾳ· οὗ δὲ καλὸν ἁπλῶς ἐνομίσθη, διὰ τὴν τῶν θεμένων τῆς ψυχῆς ἀργίαν. ἐνθάδε δὲ πολὺ τούτων κάλλιον νενομοθέτηται, καὶ ὅπερ εἶπον, οὐ ῥᾴδιον κατανοῆσαι.

ἐνθυμηθέντι γὰρ ὅτι λέγεται κάλλιον τὸ φανερῶς ἐρᾶν τοῦ λάθρᾳ, καὶ μάλιστα τῶν γενναιοτάτων καὶ ἀρίστων, κἂν αἰσχίους ἄλλων ὦσι, καὶ ὅτι αὖ ἡ παρακέλευσις τῷ ἐρῶντι παρὰ πάντων θαυμαστή, οὐχ ὥς τι αἰσχρὸν ποιοῦντι, καὶ ἑλόντι τε καλὸν δοκεῖ εἶναι

182eElde etmeye uğraşırken de kanun âşığa, şaşılacak işler yaptığı hâlde övülme serbestliği tanımıştır; oysa biri bunu bir yana bırakıp başka herhangi bir şeyin peşine düşse ve onu elde etmek için bu işleri yapmaya kalkışsa, en büyük ayıpları toplardı.

182e

καὶ μὴ ἑλόντι αἰσχρόν, καὶ πρὸς τὸ ἐπιχειρεῖν ἑλεῖν ἐξουσίαν ὁ νόμος δέδωκε τῷ ἐραστῇ θαυμαστὰ ἔργα ἐργαζομένῳ ἐπαινεῖσθαι, ἃ εἴ τις τολμῴη ποιεῖν ἄλλʼ ὁτιοῦν διώκων καὶ

183aBiri birinden para almak, bir makama geçmek ya da başka bir nüfuz kazanmak isteyip âşıkların sevgililerine yaptıklarını yapmaya kalksa —dileklerinde yalvarıp yakarsa, yeminler etse, kapı önlerinde yatsa, hiçbir kölenin katlanmayacağı kulluklara gönüllü katlansa— bu işi böyle yapmasına dostları da düşmanları da engel olurdu: düşmanları onu dalkavuklukla ve köle ruhlulukla ayıplar, dostları ise öğüt verir ve onun yüzünden utanırlardı.

183a

βουλόμενος διαπράξασθαι πλὴν τοῦτο, φιλοσοφίας τὰ μέγιστα καρποῖτʼ ἂν ὀνείδη—εἰ γὰρ ἢ χρήματα βουλόμενος παρά του λαβεῖν ἢ ἀρχὴν ἄρξαι ἤ τινα ἄλλην δύναμιν ἐθέλοι ποιεῖν οἷάπερ οἱ ἐρασταὶ πρὸς τὰ παιδικά, ἱκετείας τε καὶ ἀντιβολήσεις ἐν ταῖς δεήσεσιν ποιούμενοι, καὶ ὅρκους ὀμνύντες, καὶ κοιμήσεις ἐπὶ θύραις, καὶ ἐθέλοντες δουλείας δουλεύειν οἵας οὐδʼ ἂν δοῦλος οὐδείς, ἐμποδίζοιτο ἂν μὴ πράττειν οὕτω τὴν πρᾶξιν καὶ ὑπὸ φίλων καὶ ὑπὸ ἐχθρῶν,

183bOysa âşık bütün bunları yaptığında bu ona yakışır; kanun ona bunları ayıplanmadan yapma izni verir, sanki pek güzel bir iş başarıyormuş gibi. En şaşırtıcısı da, en azından çoğunluğun dediğine göre, yeminini bozan biri olarak tanrıların yalnız onu bağışlamasıdır: aşk yemini yemin sayılmaz derler. Böylece, buradaki kanunun dediği gibi, tanrılar da insanlar da âşığa her türlü serbestliği tanımıştır.

183b

τῶν μὲν ὀνειδιζόντων κολακείας καὶ ἀνελευθερίας, τῶν δὲ νουθετούντων καὶ αἰσχυνομένων ὑπὲρ αὐτῶν—τῷ δʼ ἐρῶντι πάντα ταῦτα ποιοῦντι χάρις ἔπεστι, καὶ δέδοται ὑπὸ τοῦ νόμου ἄνευ ὀνείδους πράττειν, ὡς πάγκαλόν τι πρᾶγμα διαπραττομένου· ὃ δὲ δεινότατον, ὥς γε λέγουσιν οἱ πολλοί, ὅτι καὶ ὀμνύντι μόνῳ συγγνώμη παρὰ θεῶν ἐκβάντι τῶν ὅρκων—ἀφροδίσιον γὰρ ὅρκον οὔ φασιν εἶναι· οὕτω

183cBu bakımdan insan, bu şehirde hem sevmenin hem de âşıklara dost olmanın pek güzel sayıldığını düşünebilir. Ama babalar sevilen çocukların başına lala koyup onların âşıklarla konuşmasına izin vermiyorsa, lalaya da bu buyrulmuşsa; yaşıtları ve arkadaşları böyle bir şey görünce onu ayıplıyor, büyükler de ayıplayanları durdurmuyor, yanlış söylüyorlar diye azarlamıyorsa, insan buna bakınca bu türden bir şeyin burada en çirkin şey sayıldığını düşünebilir.

183c

καὶ οἱ θεοὶ καὶ οἱ ἄνθρωποι πᾶσαν ἐξουσίαν πεποιήκασι τῷ ἐρῶντι, ὡς ὁ νόμος φησὶν ὁ ἐνθάδε—ταύτῃ μὲν οὖν οἰηθείη ἄν τις πάγκαλον νομίζεσθαι ἐν τῇδε τῇ πόλει καὶ τὸ ἐρᾶν καὶ τὸ φίλους γίγνεσθαι τοῖς ἐρασταῖς. ἐπειδὰν δὲ παιδαγωγοὺς ἐπιστήσαντες οἱ πατέρες τοῖς ἐρωμένοις μὴ ἐῶσι διαλέγεσθαι τοῖς ἐρασταῖς, καὶ τῷ παιδαγωγῷ ταῦτα προστεταγμένα ᾖ, ἡλικιῶται δὲ καὶ ἑταῖροι ὀνειδίζωσιν ἐάν τι ὁρῶσιν τοιοῦτον γιγνόμενον, καὶ τοὺς ὀνειδίζοντας αὖ οἱ

183dBence durum şöyle: Bu iş, baştan da söylendiği gibi, yalın bir şey değildir; kendi başına ne güzeldir ne çirkin. Güzelce yapılırsa güzel, çirkince yapılırsa çirkindir. Kötü birine kötü bir şekilde kendini vermek çirkince, iyi birine güzel bir şekilde kendini vermek güzelcedir. Kötü olan da o bayağı âşıktır, psykhē'den çok bedeni seven.

183d

πρεσβύτεροι μὴ διακωλύωσι μηδὲ λοιδορῶσιν ὡς οὐκ ὀρθῶς λέγοντας, εἰς δὲ ταῦτά τις αὖ βλέψας ἡγήσαιτʼ ἂν πάλιν αἴσχιστον τὸ τοιοῦτον ἐνθάδε νομίζεσθαι. τὸ δὲ οἶμαι ὧδʼ ἔχει· οὐχ ἁπλοῦν ἐστιν, ὅπερ ἐξ ἀρχῆς ἐλέχθη οὔτε καλὸν εἶναι αὐτὸ καθʼ αὑτὸ οὔτε αἰσχρόν, ἀλλὰ καλῶς μὲν πραττόμενον καλόν, αἰσχρῶς δὲ αἰσχρόν. αἰσχρῶς μὲν οὖν ἐστι πονηρῷ τε καὶ πονηρῶς χαρίζεσθαι, καλῶς δὲ χρηστῷ τε καὶ καλῶς. πονηρὸς δʼ ἐστὶν ἐκεῖνος ὁ ἐραστὴς ὁ πάνδημος,

183eÜstelik kalıcı da değildir, çünkü sevdiği şey kalıcı değildir. Sevdiği bedenin çiçeği solmaya başlar başlamaz uçup gider; bunca sözü, bunca vaadi utanç içinde bırakır. İyi bir karakteri seven ise ömür boyu kalır, çünkü kalıcı olanla kaynaşmıştır.

Bizim kanunumuz bunları iyice ve güzelce sınamak, birilerine kendini vermeyi, ötekilerden ise kaçmayı ister.

183e

ὁ τοῦ σώματος μᾶλλον ἢ τῆς ψυχῆς ἐρῶν· καὶ γὰρ οὐδὲ μόνιμός ἐστιν, ἅτε οὐδὲ μονίμου ἐρῶν πράγματος. ἅμα γὰρ τῷ τοῦ σώματος ἄνθει λήγοντι, οὗπερ ἤρα, οἴχεται ἀποπτάμενος, πολλοὺς λόγους καὶ ὑποσχέσεις καταισχύνας· ὁ δὲ τοῦ ἤθους χρηστοῦ ὄντος ἐραστὴς διὰ βίου μένει, ἅτε μονίμῳ συντακείς.

τούτους δὴ βούλεται ὁ

184aBu yüzden birilerini kovalamaya, ötekileri kaçmaya teşvik eder; bir yarış düzenler ve âşığın hangi türden, sevilenin hangi türden olduğunu sınar. İşte bu sebeple, önce, çabuk ele geçmek çirkin sayılmıştır, araya zaman girsin diye; çünkü pek çok şeyi en iyi zaman sınar. Sonra para ya da siyasî nüfuz yüzünden ele geçmek çirkin sayılmıştır: ister kötü muameleye uğrayıp sinsin ve dayanamasın, ister para ya da siyasî kazanç yönünden iyilik görüp bunları küçümseyemesin.

184a

ἡμέτερος νόμος εὖ καὶ καλῶς βασανίζειν, καὶ τοῖς μὲν χαρίσασθαι, τοὺς δὲ διαφεύγειν. διὰ ταῦτα οὖν τοῖς μὲν διώκειν παρακελεύεται, τοῖς δὲ φεύγειν, ἀγωνοθετῶν καὶ βασανίζων ποτέρων ποτέ ἐστιν ὁ ἐρῶν καὶ ποτέρων ὁ ἐρώμενος. οὕτω δὴ ὑπὸ ταύτης τῆς αἰτίας πρῶτον μὲν τὸ ἁλίσκεσθαι ταχὺ αἰσχρὸν νενόμισται, ἵνα χρόνος ἐγγένηται, ὃς δὴ δοκεῖ τὰ πολλὰ καλῶς βασανίζειν, ἔπειτα τὸ ὑπὸ χρημάτων καὶ ὑπὸ πολιτικῶν δυνάμεων ἁλῶναι αἰσχρόν,

184bÇünkü bunların hiçbiri ne sağlam ne de kalıcı görünür; üstelik bunlardan soylu bir dostluk doğmaz. Sevgili âşığına güzelce kendini verecekse, kanunumuzda geriye tek bir yol kalıyor. Bizde şöyle bir kanun var: Âşıkların sevgiliye gönüllü olarak her türlü kulluğu etmesi nasıl dalkavukluk sayılmıyor, ayıplanmıyorsa, ayıplanmayan bir tek gönüllü kulluk daha kalıyor: aretē uğruna edilen kulluk.

184b

ἐάν τε κακῶς πάσχων πτήξῃ καὶ μὴ καρτερήσῃ, ἄν τʼ εὐεργετούμενος εἰς χρήματα ἢ εἰς διαπράξεις πολιτικὰς μὴ καταφρονήσῃ· οὐδὲν γὰρ δοκεῖ τούτων οὔτε βέβαιον οὔτε μόνιμον εἶναι, χωρὶς τοῦ μηδὲ πεφυκέναι ἀπʼ αὐτῶν γενναίαν φιλίαν. μία δὴ λείπεται τῷ ἡμετέρῳ νόμῳ ὁδός, εἰ μέλλει καλῶς χαριεῖσθαι ἐραστῇ παιδικά. ἔστι γὰρ ἡμῖν νόμος, ὥσπερ ἐπὶ τοῖς ἐρασταῖς ἦν δουλεύειν ἐθέλοντα

184cBizde şöyle kabul edilmiştir: biri, bir başkası sayesinde ister bilgelikte ister aretē'nin başka herhangi bir kısmında daha iyi olacağına inanarak onun hizmetine girmeye gönüllü olursa, bu gönüllü kulluk ne çirkin sayılır ne de dalkavukluk. Sevgilinin âşığına kendini vermesi güzel olacaksa, bu iki kanunu, oğlan sevgisine dair olanla felsefeye ve öbür aretē'ye dair olanı bir araya getirmek gerekir.

184c

ἡντινοῦν δουλείαν παιδικοῖς μὴ κολακείαν εἶναι μηδὲ ἐπονείδιστον, οὕτω δὴ καὶ ἄλλη μία μόνη δουλεία ἑκούσιος λείπεται οὐκ ἐπονείδιστος· αὕτη δʼ ἐστὶν ἡ περὶ τὴν ἀρετήν. νενόμισται γὰρ δὴ ἡμῖν, ἐάν τις ἐθέλῃ τινὰ θεραπεύειν ἡγούμενος διʼ ἐκεῖνον ἀμείνων ἔσεσθαι ἢ κατὰ σοφίαν τινὰ ἢ κατὰ ἄλλο ὁτιοῦν μέρος ἀρετῆς, αὕτη αὖ ἡ ἐθελοδουλεία οὐκ αἰσχρὰ εἶναι οὐδὲ κολακεία. δεῖ δὴ τὼ νόμω τούτω συμβαλεῖν εἰς ταὐτόν, τόν τε περὶ τὴν παιδεραστίαν καὶ

184dÇünkü âşıkla sevgili bir araya geldiğinde her biri kendi kanununa göre davranır: biri, kendine kendini veren sevgiliye ne hizmette bulunursa haklı olarak bulunacağını; öbürü, kendisini bilge ve iyi yapana ne yardımda bulunursa yine haklı olarak bulunacağını bilir. Biri phronēsis'e ve öbür aretē'ye katkıda bulunabiliyor, öbürü de terbiye ve başka bilgelikler edinmeye ihtiyaç duyuyorsa, işte o zaman, bu iki kanun bir araya geldiğinde, sevgilinin âşığına kendini vermesinin güzel olduğu yer yalnız burasıdır; başka hiçbir yerde değil.

184d

τὸν περὶ τὴν φιλοσοφίαν τε καὶ τὴν ἄλλην ἀρετήν, εἰ μέλλει συμβῆναι καλὸν γενέσθαι τὸ ἐραστῇ παιδικὰ χαρίσασθαι. ὅταν γὰρ εἰς τὸ αὐτὸ ἔλθωσιν ἐραστής τε καὶ παιδικά, νόμον ἔχων ἑκάτερος, ὁ μὲν χαρισαμένοις παιδικοῖς ὑπηρετῶν ὁτιοῦν δικαίως ἂν ὑπηρετεῖν, ὁ δὲ τῷ ποιοῦντι αὐτὸν σοφόν τε καὶ ἀγαθὸν δικαίως αὖ ὁτιοῦν ἂν ὑπουργῶν ⟨ὑπουργεῖν⟩, καὶ ὁ μὲν δυνάμενος εἰς φρόνησιν καὶ τὴν

184eBu uğurda aldatılmak da hiç çirkin değildir; başka bütün durumlarda ise insan aldatılsa da aldatılmasa da utanç getirir.

Çünkü biri âşığını zengin sanıp zenginliği için ona kendini verir de, âşık yoksul çıkınca aldatılmış olup para alamazsa, bu da en az öteki kadar çirkindir.

184e

ἄλλην ἀρετὴν συμβάλλεσθαι, ὁ δὲ δεόμενος εἰς παίδευσιν καὶ τὴν ἄλλην σοφίαν κτᾶσθαι, τότε δὴ τούτων συνιόντων εἰς ταὐτὸν τῶν νόμων μοναχοῦ ἐνταῦθα συμπίπτει τὸ καλὸν εἶναι παιδικὰ ἐραστῇ χαρίσασθαι, ἄλλοθι δὲ οὐδαμοῦ. ἐπὶ τούτῳ καὶ ἐξαπατηθῆναι οὐδὲν αἰσχρόν· ἐπὶ δὲ τοῖς ἄλλοις πᾶσι καὶ ἐξαπατωμένῳ αἰσχύνην φέρει καὶ μή.

εἰ γάρ τις

185aÇünkü böyle biri kendi hakkında şunu ortaya koymuş olur: para için kime olursa olsun her türlü hizmeti eder; bu da güzel değildir. Aynı mantıkla biri âşığını iyi biri sanıp onun dostluğu sayesinde kendisinin de daha iyi olacağını umarak ona kendini verir de, âşığı kötü ve aretē'den yoksun biri çıkınca aldatılmış olursa, bu aldanış yine de güzeldir.

185a

ἐραστῇ ὡς πλουσίῳ πλούτου ἕνεκα χαρισάμενος ἐξαπατηθείη καὶ μὴ λάβοι χρήματα, ἀναφανέντος τοῦ ἐραστοῦ πένητος, οὐδὲν ἧττον αἰσχρόν· δοκεῖ γὰρ ὁ τοιοῦτος τό γε αὑτοῦ ἐπιδεῖξαι, ὅτι ἕνεκα χρημάτων ὁτιοῦν ἂν ὁτῳοῦν ὑπηρετοῖ, τοῦτο δὲ οὐ καλόν. κατὰ τὸν αὐτὸν δὴ λόγον κἂν εἴ τις ὡς ἀγαθῷ χαρισάμενος καὶ αὐτὸς ὡς ἀμείνων ἐσόμενος διὰ τὴν φιλίαν ἐραστοῦ ἐξαπατηθείη, ἀναφανέντος ἐκείνου κακοῦ

185bÇünkü o da kendi hakkında şunu göstermiş olur: aretē uğruna, daha iyi olmak için, kime olursa olsun her şeyi yapmaya gönüllüdür; bu da her şeyin en güzelidir. Demek ki aretē uğruna kendini vermek her bakımdan güzeldir. Göksel tanrıçanın Eros'u budur; kendisi de gökseldir ve hem şehir hem de tek tek insanlar için çok değerlidir, çünkü âşığı da sevgiliyi de aretē için kendilerine büyük özen göstermeye zorlar.

185b

καὶ οὐ κεκτημένου ἀρετήν, ὅμως καλὴ ἡ ἀπάτη· δοκεῖ γὰρ αὖ καὶ οὗτος τὸ καθʼ αὑτὸν δεδηλωκέναι, ὅτι ἀρετῆς γʼ ἕνεκα καὶ τοῦ βελτίων γενέσθαι πᾶν ἂν παντὶ προθυμηθείη, τοῦτο δὲ αὖ πάντων κάλλιστον· οὕτω πᾶν πάντως γε καλὸν ἀρετῆς γʼ ἕνεκα χαρίζεσθαι. οὗτός ἐστιν ὁ τῆς οὐρανίας θεοῦ ἔρως καὶ οὐράνιος καὶ πολλοῦ ἄξιος καὶ πόλει καὶ ἰδιώταις, πολλὴν ἐπιμέλειαν ἀναγκάζων ποιεῖσθαι πρὸς ἀρετὴν τόν

185cÖbür aşkların hepsi ise öbür tanrıçanın, Herkesin Aphrodite'sinindir. Phaidros, Eros üzerine hazırlıksız sana sunabileceğim katkı bu kadar," demiş.

Pausanias paydos edince —bilgeler bana böyle ses oyunlarıyla konuşmayı öğretiyor— Aristodemos'un dediğine göre sıra Aristophanes'teymiş; ama tokluktan mı başka bir sebepten mi, ona hıçkırık tutmuş, konuşamıyormuş. Hekim Eryksimakhos da onun bir alt sedirinde yatıyormuş; Aristophanes ona şöyle demiş: "Eryksimakhos, ya hıçkırığımı durdurman ya da ben duruncaya kadar benim yerime konuşman gerek."

185c

τε ἐρῶντα αὐτὸν αὑτοῦ καὶ τὸν ἐρώμενον· οἱ δʼ ἕτεροι πάντες τῆς ἑτέρας, τῆς πανδήμου. ταῦτά σοι, ἔφη, ὡς ἐκ τοῦ παραχρῆμα, ὦ Φαῖδρε, περὶ Ἔρωτος συμβάλλομαι.

Παυσανίου δὲ παυσαμένου—διδάσκουσι γάρ με ἴσα λέγειν οὑτωσὶ οἱ σοφοί—ἔφη ὁ Ἀριστόδημος δεῖν μὲν Ἀριστοφάνη λέγειν, τυχεῖν δὲ αὐτῷ τινα ἢ ὑπὸ πλησμονῆς ἢ ὑπό τινος ἄλλου λύγγα ἐπιπεπτωκυῖαν καὶ οὐχ οἷόν τε εἶναι λέγειν,

185dEryksimakhos da şöyle demiş: "İkisini de yaparım: senin sırandan ben konuşurum, sen hıçkırığın geçince de benim sıramdan konuşursun. Ben konuşurken, nefesini uzun süre tutarsan belki hıçkırık geçer; geçmezse suyla gargara yap.

185d

ἀλλʼ εἰπεῖν αὐτόν—ἐν τῇ κάτω γὰρ αὐτοῦ τὸν ἰατρὸν Ἐρυξίμαχον κατακεῖσθαι—ὦ Ἐρυξίμαχε, δίκαιος εἶ ἢ παῦσαί με τῆς λυγγὸς ἢ λέγειν ὑπὲρ ἐμοῦ, ἕως ἂν ἐγὼ παύσωμαι. καὶ τὸν Ἐρυξίμαχον εἰπεῖν ἀλλὰ ποιήσω ἀμφότερα ταῦτα· ἐγὼ μὲν γὰρ ἐρῶ ἐν τῷ σῷ μέρει, σὺ δʼ ἐπειδὰν παύσῃ, ἐν τῷ ἐμῷ. ἐν ᾧ δʼ ἂν ἐγὼ λέγω, ἐὰν μέν σοι ἐθέλῃ ἀπνευστὶ ἔχοντι πολὺν χρόνον παύεσθαι ἡ λύγξ· εἰ δὲ μή, ὕδατι

185eHıçkırık çok inatçıysa, burnunu gıdıklayacak bir şey alıp hapşır; bunu bir iki kez yaparsan, ne kadar inatçı olsa da geçer." Aristophanes de, "Haydi, durma, konuşmaya başla," demiş; "ben de dediklerini yapacağım."

Bunun üzerine Eryksimakhos şöyle demiş: "Pausanias konuşmasına güzel başladı ama yeterince iyi bitiremedi; bu yüzden konuşmayı benim tamamlamaya çalışmam gerektiğini düşünüyorum.

185e

ἀνακογχυλίασον. εἰ δʼ ἄρα πάνυ ἰσχυρά ἐστιν, ἀναλαβών τι τοιοῦτον οἵῳ κινήσαις ἂν τὴν ῥῖνα, πτάρε· καὶ ἐὰν τοῦτο ποιήσῃς ἅπαξ ἢ δίς, καὶ εἰ πάνυ ἰσχυρά ἐστι, παύσεται. οὐκ ἂν φθάνοις λέγων, φάναι τὸν Ἀριστοφάνη· ἐγὼ δὲ ταῦτα ποιήσω.

εἰπεῖν δὴ τὸν Ἐρυξίμαχον, δοκεῖ τοίνυν μοι ἀναγκαῖον εἶναι, ἐπειδὴ Παυσανίας ὁρμήσας ἐπὶ τὸν λόγον καλῶς οὐχ

186aEros'un ikili olduğunu ayırt etmesi bence güzeldi. Ama Eros yalnız insanların psykhē'lerinde, güzel insanlara karşı duyulan bir şey değildir; başka pek çok şeye karşı ve başka pek çok şeyde de vardır: bütün canlıların bedenlerinde, toprakta biten bitkilerde, kısacası var olan her şeyde. Bunu, sanıyorum, kendi tekhnē'miz olan hekimlikten gördüm: bu tanrı ne kadar büyük ve şaşılası, hem insanî hem ilahî işlerde nasıl her şeye uzanıyor.

186a

ἱκανῶς ἀπετέλεσε, δεῖν ἐμὲ πειρᾶσθαι τέλος ἐπιθεῖναι τῷ λόγῳ. τὸ μὲν γὰρ διπλοῦν εἶναι τὸν ἔρωτα δοκεῖ μοι καλῶς διελέσθαι· ὅτι δὲ οὐ μόνον ἐστὶν ἐπὶ ταῖς ψυχαῖς τῶν ἀνθρώπων πρὸς τοὺς καλοὺς ἀλλὰ καὶ πρὸς ἄλλα πολλὰ καὶ ἐν τοῖς ἄλλοις, τοῖς τε σώμασι τῶν πάντων ζῴων καὶ τοῖς ἐν τῇ γῇ φυομένοις καὶ ὡς ἔπος εἰπεῖν ἐν πᾶσι τοῖς οὖσι, καθεωρακέναι μοι δοκῶ ἐκ τῆς ἰατρικῆς, τῆς ἡμετέρας

186bSözüme hekimlikten başlayacağım, bu yolla tekhnē'mize de saygı göstermiş olalım. Bedenlerin tabiatında bu ikili Eros vardır. Çünkü bedenin sağlıklı hâliyle hastalıklı hâli, herkesin kabul ettiği gibi, birbirinden farklı ve birbirine benzemezdir; benzemeyen de benzemeyen şeyleri arzular ve sever. Demek ki sağlıklı olandaki aşk başka, hastalıklı olandaki aşk başkadır. Az önce Pausanias'ın dediği gibi, insanlardan iyi olanlara kendini vermek nasıl güzel, ölçüsüzlere vermek çirkinse, bedenlerin kendisinde de her bedenin iyi ve sağlıklı yanlarının isteğini yerine getirmek güzel ve gereklidir —hekimlik denen şey de budur—; kötü ve hastalıklı yanlarının isteğini yerine getirmek ise çirkindir, tekhnē sahibi olmak isteyen onları geri çevirmelidir.

186b

τέχνης, ὡς μέγας καὶ θαυμαστὸς καὶ ἐπὶ πᾶν ὁ θεὸς τείνει καὶ κατʼ ἀνθρώπινα καὶ κατὰ θεῖα πράγματα. ἄρξομαι δὲ ἀπὸ τῆς ἰατρικῆς λέγων, ἵνα καὶ πρεσβεύωμεν τὴν τέχνην. ἡ γὰρ φύσις τῶν σωμάτων τὸν διπλοῦν ἔρωτα τοῦτον ἔχει· τὸ γὰρ ὑγιὲς τοῦ σώματος καὶ τὸ νοσοῦν ὁμολογουμένως ἕτερόν τε καὶ ἀνόμοιόν ἐστι, τὸ δὲ ἀνόμοιον ἀνομοίων ἐπιθυμεῖ καὶ ἐρᾷ. ἄλλος μὲν οὖν ὁ ἐπὶ τῷ ὑγιεινῷ ἔρως, ἄλλος δὲ ὁ ἐπὶ τῷ νοσώδει. ἔστιν δή, ὥσπερ ἄρτι Παυσανίας ἔλεγεν τοῖς μὲν ἀγαθοῖς καλὸν χαρίζεσθαι τῶν ἀνθρώπων,

186cÇünkü hekimlik, kısaca söylemek gerekirse, bedenin dolma ve boşalmaya yönelik aşklarının epistēmē'sidir. Bunlarda güzel aşkı çirkin aşktan ayırt eden en usta hekimdir; birinin yerine öbür aşkı edindirecek şekilde bedeni değiştirebilen, aşkın bulunmadığı ama bulunması gereken yerde onu meydana getirmeyi, bulunduğu yerde de söküp atmayı bilen ise iyi bir zanaatkâr olur.

186c

τοῖς δʼ ἀκολάστοις αἰσχρόν, οὕτω καὶ ἐν αὐτοῖς τοῖς σώμασιν τοῖς μὲν ἀγαθοῖς ἑκάστου τοῦ σώματος καὶ ὑγιεινοῖς καλὸν χαρίζεσθαι καὶ δεῖ, καὶ τοῦτό ἐστιν ᾧ ὄνομα τὸ ἰατρικόν, τοῖς δὲ κακοῖς καὶ νοσώδεσιν αἰσχρόν τε καὶ δεῖ ἀχαριστεῖν, εἰ μέλλει τις τεχνικὸς εἶναι. ἔστι γὰρ ἰατρική, ὡς ἐν κεφαλαίῳ εἰπεῖν, ἐπιστήμη τῶν τοῦ σώματος ἐρωτικῶν πρὸς πλησμονὴν καὶ κένωσιν, καὶ ὁ διαγιγνώσκων ἐν τούτοις τὸν

186dÇünkü bedendeki en düşman şeyleri dost etmek, birbirlerini sevmelerini sağlamak gerekir. En düşman olanlar da en zıt olanlardır: soğuk sıcağa, acı tatlıya, kuru yaşa düşmandır; bu türden ne varsa.

186d

καλόν τε καὶ αἰσχρὸν ἔρωτα, οὗτός ἐστιν ὁ ἰατρικώτατος, καὶ ὁ μεταβάλλειν ποιῶν, ὥστε ἀντὶ τοῦ ἑτέρου ἔρωτος τὸν ἕτερον κτᾶσθαι, καὶ οἷς μὴ ἔνεστιν ἔρως, δεῖ δʼ ἐγγενέσθαι, ἐπιστάμενος ἐμποιῆσαι καὶ ἐνόντα ἐξελεῖν, ἀγαθὸς ἂν εἴη δημιουργός. δεῖ γὰρ δὴ τὰ ἔχθιστα ὄντα ἐν τῷ σώματι φίλα οἷόν τʼ εἶναι ποιεῖν καὶ ἐρᾶν ἀλλήλων. ἔστι δὲ ἔχθιστα τὰ ἐναντιώτατα, ψυχρὸν θερμῷ, πικρὸν γλυκεῖ, ξηρὸν ὑγρῷ,

186eAtamız Asklepios, buradaki şairlerin dediğine göre —ben de buna inanıyorum—, bunlara aşk ve uyum aşılamayı bildiği için tekhnē'mizi kurmuştur.

Dediğim gibi, bütün hekimliği bu tanrı yönetir; beden eğitimini ve çiftçiliği de öyle.

186e

πάντα τὰ τοιαῦτα· τούτοις ἐπιστηθεὶς ἔρωτα ἐμποιῆσαι καὶ ὁμόνοιαν ὁ ἡμέτερος πρόγονος Ἀσκληπιός, ὥς φασιν οἵδε οἱ ποιηταὶ καὶ ἐγὼ πείθομαι, συνέστησεν τὴν ἡμετέραν τέχνην.

ἥ τε οὖν ἰατρική, ὥσπερ λέγω, πᾶσα διὰ τοῦ θεοῦ τούτου

187aMüzikte de böyle olduğu, birazcık dikkat eden herkese apaçık görünür; Herakleitos da belki bunu söylemek istiyor, ama sözleri pek güzel değil. Bir'in kendisiyle ayrışırken kendisiyle uyuştuğunu, yayın ve lirin uyumu gibi olduğunu söylüyor. Oysa uyumun ayrıştığını ya da hâlâ ayrışan şeylerden oluştuğunu söylemek büyük bir saçmalıktır. Belki de şunu demek istiyordu: uyum, önce ayrışan tizle pesin sonradan uzlaşmasından, müzik tekhnē'si sayesinde doğmuştur.

187a

κυβερνᾶται, ὡσαύτως δὲ καὶ γυμναστικὴ καὶ γεωργία· μουσικὴ δὲ καὶ παντὶ κατάδηλος τῷ καὶ σμικρὸν προσέχοντι τὸν νοῦν ὅτι κατὰ ταὐτὰ ἔχει τούτοις, ὥσπερ ἴσως καὶ Ἡράκλειτος βούλεται λέγειν, ἐπεὶ τοῖς γε ῥήμασιν οὐ καλῶς λέγει. τὸ ἓν γάρ φησι διαφερόμενον αὐτὸ αὑτῷ συμφέρεσθαι, ὥσπερ ἁρμονίαν τόξου τε καὶ λύρας. ἔστι δὲ πολλὴ ἀλογία ἁρμονίαν φάναι διαφέρεσθαι ἢ ἐκ διαφερομένων ἔτι εἶναι. ἀλλὰ ἴσως τόδε ἐβούλετο λέγειν, ὅτι ἐκ διαφερομένων

187bÇünkü tizle pes hâlâ ayrışırken onlardan uyum olamaz elbette. Uyum ses birliğidir, ses birliği de bir tür uzlaşmadır; ayrışan şeylerden, ayrıştıkları sürece, uzlaşma olamaz; ayrışan ve uzlaşmayan şeyi uyumlu kılmak da imkânsızdır. Ritim de böyledir: hızlıyla yavaştan, önce ayrışmış, sonra uzlaşmış şeylerden doğmuştur.

187b

πρότερον τοῦ ὀξέος καὶ βαρέος, ἔπειτα ὕστερον ὁμολογησάντων γέγονεν ὑπὸ τῆς μουσικῆς τέχνης. οὐ γὰρ δήπου ἐκ διαφερομένων γε ἔτι τοῦ ὀξέος καὶ βαρέος ἁρμονία ἂν εἴη· ἡ γὰρ ἁρμονία συμφωνία ἐστίν, συμφωνία δὲ ὁμολογία τις—ὁμολογίαν δὲ ἐκ διαφερομένων, ἕως ἂν διαφέρωνται, ἀδύνατον εἶναι· διαφερόμενον δὲ αὖ καὶ μὴ ὁμολογοῦν ἀδύνατον ἁρμόσαι—ὥσπερ γε καὶ ὁ ῥυθμὸς ἐκ τοῦ ταχέος καὶ

187cBütün bunlara uzlaşmayı, orada hekimlik nasıl veriyorsa, burada da müzik verir; onlara birbirlerine karşı aşk ve uyum aşılar. Müzik de uyum ve ritim alanında aşka dair olanın epistēmē'sidir. Uyumun ve ritmin kendi yapısında aşka dair olanı ayırt etmek hiç zor değildir; ikili aşk da henüz orada yoktur. Ama ritmi ve uyumu insanlara uygulamak gerektiğinde, ister beste yaparak —buna ezgi yazımı diyorlar—, ister yazılmış ezgileri ve vezinleri doğru kullanarak —buna da terbiye denmiştir—, işte o zaman iş zorlaşır ve iyi bir zanaatkâr gerekir.

187c

βραδέος, ἐκ διενηνεγμένων πρότερον, ὕστερον δὲ ὁμολογησάντων γέγονε. τὴν δὲ ὁμολογίαν πᾶσι τούτοις, ὥσπερ ἐκεῖ ἡ ἰατρική, ἐνταῦθα ἡ μουσικὴ ἐντίθησιν, ἔρωτα καὶ ὁμόνοιαν ἀλλήλων ἐμποιήσασα· καὶ ἔστιν αὖ μουσικὴ περὶ ἁρμονίαν καὶ ῥυθμὸν ἐρωτικῶν ἐπιστήμη. καὶ ἐν μέν γε αὐτῇ τῇ συστάσει ἁρμονίας τε καὶ ῥυθμοῦ οὐδὲν χαλεπὸν τὰ ἐρωτικὰ διαγιγνώσκειν, οὐδὲ ὁ διπλοῦς ἔρως ἐνταῦθά πω ἔστιν· ἀλλʼ ἐπειδὰν δέῃ πρὸς τοὺς ἀνθρώπους καταχρῆσθαι

187dÇünkü yine aynı söze geliyoruz: insanlardan ölçülü olanların ve henüz öyle olmayanlar daha ölçülü olsun diye onların gönlünü yapmalı, onların aşkını korumalıdır. Güzel olan, göksel olan, Musa Urania'nın Eros'u budur.

187d

ῥυθμῷ τε καὶ ἁρμονίᾳ ἢ ποιοῦντα, ὃ δὴ μελοποιίαν καλοῦσιν, ἢ χρώμενον ὀρθῶς τοῖς πεποιημένοις μέλεσί τε καὶ μέτροις, ὃ δὴ παιδεία ἐκλήθη, ἐνταῦθα δὴ καὶ χαλεπὸν καὶ ἀγαθοῦ δημιουργοῦ δεῖ. πάλιν γὰρ ἥκει ὁ αὐτὸς λόγος, ὅτι τοῖς μὲν κοσμίοις τῶν ἀνθρώπων, καὶ ὡς ἂν κοσμιώτεροι γίγνοιντο οἱ μήπω ὄντες, δεῖ χαρίζεσθαι καὶ φυλάττειν τὸν τούτων ἔρωτα, καὶ οὗτός ἐστιν ὁ καλός, ὁ οὐράνιος, ὁ τῆς Οὐρανίας

187ePolyhymnia'nınki ise herkesin Eros'udur; onu kime sunarsa sunsun dikkatle sunmalıdır ki hazzını tadabilsin ama hiçbir ölçüsüzlük aşılamasın. Tıpkı bizim tekhnē'mizde de aşçılık sanatının uyandırdığı arzuları, hastalanmadan hazzı tadacak şekilde güzelce kullanmanın büyük bir iş olması gibi.

Müzikte de, hekimlikte de, başka her şeyde de, insanî olsun ilahî olsun, elden geldiğince her iki Eros'a karşı tetikte olmak gerekir; çünkü ikisi de oradadır.

187e

μούσης Ἔρως· ὁ δὲ Πολυμνίας ὁ πάνδημος, ὃν δεῖ εὐλαβούμενον προσφέρειν οἷς ἂν προσφέρῃ, ὅπως ἂν τὴν μὲν ἡδονὴν αὐτοῦ καρπώσηται, ἀκολασίαν δὲ μηδεμίαν ἐμποιήσῃ, ὥσπερ ἐν τῇ ἡμετέρᾳ τέχνῃ μέγα ἔργον ταῖς περὶ τὴν ὀψοποιικὴν τέχνην ἐπιθυμίαις καλῶς χρῆσθαι, ὥστʼ ἄνευ νόσου τὴν ἡδονὴν καρπώσασθαι.

καὶ ἐν μουσικῇ δὴ καὶ ἐν ἰατρικῇ καὶ ἐν τοῖς ἄλλοις πᾶσι καὶ τοῖς ἀνθρωπείοις καὶ τοῖς θείοις, καθʼ ὅσον παρείκει, φυλακτέον ἑκάτερον τὸν ἔρωτα· ἔνεστον

188aYılın mevsimlerinin düzeni de bu ikisiyle doludur. Az önce sözünü ettiğim şeyler, sıcakla soğuk, kuruyla yaş, birbirlerine karşı ölçülü Eros'a kavuşur, itidalli bir uyum ve karışım bulurlarsa, insanlara, öbür canlılara ve bitkilere bolluk ve sağlık getirir, hiçbir zarar vermezler. Ama mevsimlerde azgın Eros üstün gelince çok şeyi mahveder, çok zarar verir.

188a

γάρ. ἐπεὶ καὶ ἡ τῶν ὡρῶν τοῦ ἐνιαυτοῦ σύστασις μεστή ἐστιν ἀμφοτέρων τούτων, καὶ ἐπειδὰν μὲν πρὸς ἄλληλα τοῦ κοσμίου τύχῃ ἔρωτος ἃ νυνδὴ ἐγὼ ἔλεγον, τά τε θερμὰ καὶ τὰ ψυχρὰ καὶ ξηρὰ καὶ ὑγρά, καὶ ἁρμονίαν καὶ κρᾶσιν λάβῃ σώφρονα, ἥκει φέροντα εὐετηρίαν τε καὶ ὑγίειαν ἀνθρώποις καὶ τοῖς ἄλλοις ζῴοις τε καὶ φυτοῖς, καὶ οὐδὲν ἠδίκησεν· ὅταν δὲ ὁ μετὰ τῆς ὕβρεως Ἔρως ἐγκρατέστερος περὶ τὰς τοῦ ἐνιαυτοῦ ὥρας γένηται, διέφθειρέν τε πολλὰ καὶ ἠδίκησεν.

188bÇünkü vebalar da, hayvanlara ve bitkilere gelen başka pek çok çeşit hastalık da böyle durumlardan doğar; kırağı, dolu ve bitki pası da bu türden aşk ilişkilerinde birbirine karşı açgözlülükten ve düzensizlikten ileri gelir. Yıldızların dolanımlarına ve yılın mevsimlerine dair bunların epistēmē'sine astronomi denir. Dahası, bütün kurbanlar ve kâhinliğin gözettiği her şey —tanrılarla insanların birbiriyle ilişkisi demek olan bu işler— Eros'u korumaktan ve iyileştirmekten başka bir şeyle ilgili değildir.

188b

οἵ τε γὰρ λοιμοὶ φιλοῦσι γίγνεσθαι ἐκ τῶν τοιούτων καὶ ἄλλα ἀνόμοια πολλὰ νοσήματα καὶ τοῖς θηρίοις καὶ τοῖς φυτοῖς· καὶ γὰρ πάχναι καὶ χάλαζαι καὶ ἐρυσῖβαι ἐκ πλεονεξίας καὶ ἀκοσμίας περὶ ἄλληλα τῶν τοιούτων γίγνεται ἐρωτικῶν, ὧν ἐπιστήμη περὶ ἄστρων τε φορὰς καὶ ἐνιαυτῶν ὥρας ἀστρονομία καλεῖται. ἔτι τοίνυν καὶ αἱ θυσίαι πᾶσαι καὶ οἷς μαντικὴ ἐπιστατεῖ—ταῦτα δʼ ἐστὶν ἡ περὶ θεούς τε

188cÇünkü biri ölçülü Eros'un gönlünü yapmaz, onu onurlandırıp her işte ona öncelik tanımaz da öbürüne yönelirse, ana babaya —ister yaşasın ister ölmüş olsun— ve tanrılara karşı her türlü dinsizlik ortaya çıkar. Kâhinliğe verilen görev de âşıkları gözetmek ve iyileştirmektir. Kâhinlik de insanlar arasındaki aşkı, hakka ve dindarlığa yönelen yanıyla bildiği için, tanrılarla insanlar arasındaki dostluğun yaratıcısıdır.

188c

καὶ ἀνθρώπους πρὸς ἀλλήλους κοινωνία—οὐ περὶ ἄλλο τί ἐστιν ἢ περὶ Ἔρωτος φυλακήν τε καὶ ἴασιν. πᾶσα γὰρ ἀσέβεια φιλεῖ γίγνεσθαι ἐὰν μή τις τῷ κοσμίῳ Ἔρωτι χαρίζηται μηδὲ τιμᾷ τε αὐτὸν καὶ πρεσβεύῃ ἐν παντὶ ἔργῳ, ἀλλὰ τὸν ἕτερον, καὶ περὶ γονέας καὶ ζῶντας καὶ τετελευτηκότας καὶ περὶ θεούς· ἃ δὴ προστέτακται τῇ μαντικῇ ἐπισκοπεῖν τοὺς ἐρῶντας καὶ ἰατρεύειν, καὶ ἔστιν αὖ ἡ

188dBöylece bütün Eros, toptan bakılınca, çok ve büyük, hatta her türlü güce sahiptir; ama iyi şeyler etrafında, itidalle ve adaletle, hem bizde hem tanrılarda gerçekleşen Eros en büyük güce sahiptir. Bütün saadeti o hazırlar; birbirimizle de, bizden üstün olan tanrılarla da bir arada olup dost olabilmemizi o sağlar. Belki ben de Eros'u överken çok şeyi atlıyorum, ama isteyerek değil.

188d

μαντικὴ φιλίας θεῶν καὶ ἀνθρώπων δημιουργὸς τῷ ἐπίστασθαι τὰ κατὰ ἀνθρώπους ἐρωτικά, ὅσα τείνει πρὸς θέμιν καὶ εὐσέβειαν.

οὕτω πολλὴν καὶ μεγάλην, μᾶλλον δὲ πᾶσαν δύναμιν ἔχει συλλήβδην μὲν ὁ πᾶς Ἔρως, ὁ δὲ περὶ τἀγαθὰ μετὰ σωφροσύνης καὶ δικαιοσύνης ἀποτελούμενος καὶ παρʼ ἡμῖν καὶ παρὰ θεοῖς, οὗτος τὴν μεγίστην δύναμιν ἔχει καὶ πᾶσαν ἡμῖν εὐδαιμονίαν παρασκευάζει καὶ ἀλλήλοις δυναμένους ὁμιλεῖν καὶ φίλους εἶναι καὶ τοῖς κρείττοσιν ἡμῶν θεοῖς. ἴσως μὲν

188eBir eksik bıraktıysam, Aristophanes, onu tamamlamak senin işin; ya da tanrıyı başka bir şekilde övmeyi düşünüyorsan öv, nasılsa hıçkırığın da geçti."

188e

οὖν καὶ ἐγὼ τὸν ἔρωτα ἐπαινῶν πολλὰ παραλείπω, οὐ μέντοι ἑκών γε. ἀλλʼ εἴ τι ἐξέλιπον, σὸν ἔργον, ὦ Ἀριστόφανες, ἀναπληρῶσαι· ἢ εἴ πως ἄλλως ἐν νῷ ἔχεις ἐγκωμιάζειν τὸν θεόν, ἐγκωμίαζε, ἐπειδὴ καὶ τῆς λυγγὸς πέπαυσαι.

189aAristodemos'un anlattığına göre sözü devralan Aristophanes şöyle demiş: "Geçti geçmesine, ama hapşırığı ona sunmadan önce değil. Bu yüzden bedenin ölçülü düzeninin, hapşırık gibi gürültüleri ve gıdıklanmaları arzu etmesine şaşıyorum; çünkü hapşırığı ona sunar sunmaz hemencecik geçti."

Eryksimakhos da şöyle demiş: "Aristophanes, dostum, ne yaptığına bir bak. Konuşmaya başlamak üzereyken insanları güldürüyorsun; böylece, rahat rahat konuşmak elindeyken, gülünç bir şey söyler misin diye beni kendi konuşmanın bekçisi olmaya zorluyorsun."

189a

ἐκδεξάμενον οὖν ἔφη εἰπεῖν τὸν Ἀριστοφάνη ὅτι καὶ μάλʼ ἐπαύσατο, οὐ μέντοι πρίν γε τὸν πταρμὸν προσενεχθῆναι αὐτῇ, ὥστε με θαυμάζειν εἰ τὸ κόσμιον τοῦ σώματος ἐπιθυμεῖ τοιούτων ψόφων καὶ γαργαλισμῶν, οἷον καὶ ὁ πταρμός ἐστιν· πάνυ γὰρ εὐθὺς ἐπαύσατο, ἐπειδὴ αὐτῷ τὸν πταρμὸν προσήνεγκα.

καὶ τὸν Ἐρυξίμαχον, ὠγαθέ, φάναι, Ἀριστόφανες, ὅρα τί ποιεῖς. γελωτοποιεῖς μέλλων λέγειν, καὶ φύλακά με τοῦ

189bAristophanes gülmüş: "Haklısın, Eryksimakhos," demiş, "söylediklerimi söylenmemiş say. Ama beni gözetleme; çünkü söyleyeceklerim konusunda korkum gülünç şeyler söylemek değil —bu bir kazanç olurdu, hem bizim Musa'mıza da yakışır—, alay konusu olmak."

"Oku atıp kaçabileceğini mi sanıyorsun, Aristophanes?" demiş Eryksimakhos. "Dikkat et, hesap verecekmiş gibi konuş.

189b

λόγου ἀναγκάζεις γίγνεσθαι τοῦ σεαυτοῦ, ἐάν τι γελοῖον εἴπῃς, ἐξόν σοι ἐν εἰρήνῃ λέγειν.

καὶ τὸν Ἀριστοφάνη γελάσαντα εἰπεῖν εὖ λέγεις, ὦ Ἐρυξίμαχε, καί μοι ἔστω ἄρρητα τὰ εἰρημένα. ἀλλὰ μή με φύλαττε, ὡς ἐγὼ φοβοῦμαι περὶ τῶν μελλόντων ῥηθήσεσθαι, οὔ τι μὴ γελοῖα εἴπω — τοῦτο μὲν γὰρ ἂν κέρδος εἴη καὶ τῆς ἡμετέρας μούσης ἐπιχώριον — ἀλλὰ μὴ καταγέλαστα.

βαλών γε, φάναι, ὦ Ἀριστόφανες, οἴει ἐκφεύξεσθαι· ἀλλὰ πρόσεχε τὸν νοῦν καὶ οὕτως λέγε ὡς δώσων λόγον.

189cGerçi belki, gönlüm isterse, seni salıveririm."

Aristophanes de şöyle demiş: "Doğrusu, Eryksimakhos, ben senin ve Pausanias'ın konuştuğundan başka bir yoldan konuşmayı düşünüyorum. Bana öyle geliyor ki insanlar Eros'un gücünü hiç fark etmemişler; fark etselerdi ona en büyük tapınakları ve sunakları kurar, en büyük kurbanları keserlerdi. Oysa şimdi bunların hiçbiri onun için yapılmıyor; halbuki her şeyden önce yapılması gerekirdi. Çünkü tanrılar içinde insanları en çok seven odur: insanların yardımcısı ve öyle dertlerin hekimidir ki, bunlar iyileşse insan soyu için en büyük saadet olurdu.

189c

ἴσως μέντοι, ἂν δόξῃ μοι, ἀφήσω σε.

καὶ μήν, ὦ Ἐρυξίμαχε, εἰπεῖν τὸν Ἀριστοφάνη, ἄλλῃ γέ πῃ ἐν νῷ ἔχω λέγειν ἢ ᾗ σύ τε καὶ Παυσανίας εἰπέτην. ἐμοὶ γὰρ δοκοῦσιν ἅνθρωποι παντάπασι τὴν τοῦ ἔρωτος δύναμιν οὐκ ᾐσθῆσθαι, ἐπεὶ αἰσθανόμενοί γε μέγιστʼ ἂν αὐτοῦ ἱερὰ κατασκευάσαι καὶ βωμούς, καὶ θυσίας ἂν ποιεῖν μεγίστας, οὐχ ὥσπερ νῦν τούτων οὐδὲν γίγνεται περὶ αὐτόν, δέον πάντων μάλιστα γίγνεσθαι. ἔστι γὰρ θεῶν φιλανθρωπότατος,

189dBen de size onun gücünü anlatmaya çalışacağım, siz de başkalarına öğretirsiniz. Ama önce insan tabiatını ve onun başından geçenleri öğrenmeniz gerekir. Eski tabiatımız şimdiki gibi değildi, bambaşkaydı. Önce, insan cinsleri üç taneydi, şimdiki gibi iki değil: erkek ve dişinin yanında bu ikisinin ortağı olan üçüncü bir cins daha vardı; adı hâlâ duruyor ama kendisi ortadan kalktı.

189d

ἐπίκουρός τε ὢν τῶν ἀνθρώπων καὶ ἰατρὸς τούτων ὧν ἰαθέντων μεγίστη εὐδαιμονία ἂν τῷ ἀνθρωπείῳ γένει εἴη. ἐγὼ οὖν πειράσομαι ὑμῖν εἰσηγήσασθαι τὴν δύναμιν αὐτοῦ, ὑμεῖς δὲ τῶν ἄλλων διδάσκαλοι ἔσεσθε. δεῖ δὲ πρῶτον ὑμᾶς μαθεῖν τὴν ἀνθρωπίνην φύσιν καὶ τὰ παθήματα αὐτῆς. ἡ γὰρ πάλαι ἡμῶν φύσις οὐχ αὑτὴ ἦν ἥπερ νῦν, ἀλλʼ ἀλλοία. πρῶτον μὲν γὰρ τρία ἦν τὰ γένη τὰ τῶν ἀνθρώπων, οὐχ ὥσπερ νῦν δύο, ἄρρεν καὶ θῆλυ,

189eO zamanlar androgynos, yani erkek-dişi, hem biçimi hem adı erkekle dişinin ortağı olan ayrı bir cinsti; şimdi ise yalnız bir hakaret olarak kullanılan bir ad olarak kalmıştır.

Sonra, her insanın bütün biçimi yuvarlaktı; sırtı ve böğürleri bir daire oluşturuyordu. Dört kolu, kollarıyla aynı sayıda bacağı, yuvarlak bir boyun üstünde de her bakımdan birbirinin aynı iki yüzü vardı.

189e

ἀλλὰ καὶ τρίτον προσῆν κοινὸν ὂν ἀμφοτέρων τούτων, οὗ νῦν ὄνομα λοιπόν, αὐτὸ δὲ ἠφάνισται· ἀνδρόγυνον γὰρ ἓν τότε μὲν ἦν καὶ εἶδος καὶ ὄνομα ἐξ ἀμφοτέρων κοινὸν τοῦ τε ἄρρενος καὶ θήλεος, νῦν δὲ οὐκ ἔστιν ἀλλʼ ἢ ἐν ὀνείδει ὄνομα κείμενον.

ἔπειτα ὅλον ἦν ἑκάστου τοῦ ἀνθρώπου τὸ εἶδος στρογγύλον, νῶτον καὶ πλευρὰς κύκλῳ ἔχον, χεῖρας δὲ τέτταρας εἶχε, καὶ σκέλη τὰ ἴσα ταῖς χερσίν, καὶ πρόσωπα

190aBirbirinin tersine bakan bu iki yüzün üstünde tek bir baş, dört kulak, iki cinsel organ vardı; geri kalan her şeyi de bunlardan tahmin edebilirsiniz. Şimdiki gibi dik yürür, hangi yöne isterse oraya giderdi. Hızlı koşmak istediğinde de, bacaklarını havaya kaldırıp dönerek takla atan cambazlar gibi, o zamanki sekiz uzvuna dayanıp dönerek hızla yuvarlanırdı. Cinslerin üç tane ve bu biçimde olmasının sebebi şuydu: erkek başlangıçta Güneş'in, dişi Toprak'ın soyundandı; ikisinden pay alan da Ay'ın soyundandı, çünkü Ay da ikisinden pay alır.

190a

δύʼ ἐπʼ αὐχένι κυκλοτερεῖ, ὅμοια πάντῃ· κεφαλὴν δʼ ἐπʼ ἀμφοτέροις τοῖς προσώποις ἐναντίοις κειμένοις μίαν, καὶ ὦτα τέτταρα, καὶ αἰδοῖα δύο, καὶ τἆλλα πάντα ὡς ἀπὸ τούτων ἄν τις εἰκάσειεν. ἐπορεύετο δὲ καὶ ὀρθὸν ὥσπερ νῦν, ὁποτέρωσε βουληθείη· καὶ ὁπότε ταχὺ ὁρμήσειεν θεῖν, ὥσπερ οἱ κυβιστῶντες καὶ εἰς ὀρθὸν τὰ σκέλη περιφερόμενοι κυβιστῶσι κύκλῳ, ὀκτὼ τότε οὖσι τοῖς μέλεσιν ἀπερειδόμενοι ταχὺ ἐφέροντο κύκλῳ. ἦν δὲ διὰ ταῦτα τρία

190bHem kendileri hem yürüyüşleri yuvarlaktı, çünkü ana babalarına benziyorlardı. Güçleri ve kuvvetleri korkunçtu, gururları da büyüktü; tanrılara saldırdılar. Homeros'un Ephialtes ile Otos için anlattığı, göğe çıkıp tanrılara saldırmaya kalkışmaları da aslında onlar için anlatılır.

190b

τὰ γένη καὶ τοιαῦτα, ὅτι τὸ μὲν ἄρρεν ἦν τοῦ ἡλίου τὴν ἀρχὴν ἔκγονον, τὸ δὲ θῆλυ τῆς γῆς, τὸ δὲ ἀμφοτέρων μετέχον τῆς σελήνης, ὅτι καὶ ἡ σελήνη ἀμφοτέρων μετέχει· περιφερῆ δὲ δὴ ἦν καὶ αὐτὰ καὶ ἡ πορεία αὐτῶν διὰ τὸ τοῖς γονεῦσιν ὅμοια εἶναι. ἦν οὖν τὴν ἰσχὺν δεινὰ καὶ τὴν ῥώμην, καὶ τὰ φρονήματα μεγάλα εἶχον, ἐπεχείρησαν δὲ τοῖς θεοῖς, καὶ ὃ λέγει Ὅμηρος περὶ Ἐφιάλτου τε καὶ Ὤτου, περὶ ἐκείνων λέγεται, τὸ εἰς τὸν οὐρανὸν ἀνάβασιν ἐπιχειρεῖν

190cZeus'la öbür tanrılar onlara ne yapmak gerektiğini tartıştılar, ama işin içinden çıkamadılar. Ne onları öldürüp devler gibi yıldırımla çarparak soylarını kurutabiliyorlardı —çünkü o zaman insanlardan gelen onurlar ve kurbanlar da kuruyup gidecekti— ne de azgınlık etmelerine göz yumabiliyorlardı. Zeus uzun uzun düşündükten sonra güçbela bir yol bulup şöyle dedi: 'Sanırım bir çaresini buldum: insanlar var olmaya devam etsin ama zayıflayıp ölçüsüzlüklerine son versinler.

190c

ποιεῖν, ὡς ἐπιθησομένων τοῖς θεοῖς. ὁ οὖν Ζεὺς καὶ οἱ ἄλλοι θεοὶ ἐβουλεύοντο ὅτι χρὴ αὐτοὺς ποιῆσαι, καὶ ἠπόρουν· οὔτε γὰρ ὅπως ἀποκτείναιεν εἶχον καὶ ὥσπερ τοὺς γίγαντας κεραυνώσαντες τὸ γένος ἀφανίσαιεν—αἱ τιμαὶ γὰρ αὐτοῖς καὶ ἱερὰ τὰ παρὰ τῶν ἀνθρώπων ἠφανίζετο— οὔτε ὅπως ἐῷεν ἀσελγαίνειν. μόγις δὴ ὁ Ζεὺς ἐννοήσας λέγει ὅτι δοκῶ μοι, ἔφη, ἔχειν μηχανήν, ὡς ἂν εἶέν τε ἅνθρωποι καὶ παύσαιντο τῆς ἀκολασίας ἀσθενέστεροι

190dŞimdi her birini ikiye keseceğim,' dedi, 'böylece hem daha zayıf olacaklar hem de sayıları artacağı için bizim daha çok işimize yarayacaklar. İki bacak üstünde dik yürüyecekler. Hâlâ azgınlık ediyor, rahat durmak istemiyorlarsa,' dedi, 'onları bir daha ikiye keserim, o zaman tek bacak üstünde sekerek yürürler.' Bunu söyleyip insanları ikiye kesti; kurutmak için üvez meyvelerini kesenler ya da yumurtayı kılla ikiye ayıranlar gibi.

190d

γενόμενοι. νῦν μὲν γὰρ αὐτούς, ἔφη, διατεμῶ δίχα ἕκαστον, καὶ ἅμα μὲν ἀσθενέστεροι ἔσονται, ἅμα δὲ χρησιμώτεροι ἡμῖν διὰ τὸ πλείους τὸν ἀριθμὸν γεγονέναι· καὶ βαδιοῦνται ὀρθοὶ ἐπὶ δυοῖν σκελοῖν. ἐὰν δʼ ἔτι δοκῶσιν ἀσελγαίνειν καὶ μὴ ʼθέλωσιν ἡσυχίαν ἄγειν, πάλιν αὖ, ἔφη, τεμῶ δίχα, ὥστʼ ἐφʼ ἑνὸς πορεύσονται σκέλους ἀσκωλιάζοντες. ταῦτα εἰπὼν ἔτεμνε τοὺς ἀνθρώπους δίχα, ὥσπερ οἱ τὰ ὄα τέμνοντες

190eKestiği her birinin yüzünü ve boynunun yarısını kesik yerine doğru çevirmesini Apollon'a emretti; insan kendi kesiğini görüp daha ölçülü olsun diye. Geri kalan yerlerini de iyileştirmesini emretti.

Apollon yüzü çevirdi; deriyi her yandan, bugün karın dediğimiz yerin üstüne, büzgülü bir keseyi büzer gibi toplayıp karnın ortasında tek bir ağız bırakarak bağladı; buna da göbek diyoruz. Öbür kırışıkların çoğunu düzeltti ve göğüsleri biçimlendirdi; kunduracıların kalıp üstünde derideki kırışıkları düzeltirken kullandıkları türden bir aleti vardı.

190e

καὶ μέλλοντες ταριχεύειν, ἢ ὥσπερ οἱ τὰ ᾠὰ ταῖς θριξίν· ὅντινα δὲ τέμοι, τὸν Ἀπόλλω ἐκέλευεν τό τε πρόσωπον μεταστρέφειν καὶ τὸ τοῦ αὐχένος ἥμισυ πρὸς τὴν τομήν, ἵνα θεώμενος τὴν αὑτοῦ τμῆσιν κοσμιώτερος εἴη ὁ ἄνθρωπος, καὶ τἆλλα ἰᾶσθαι ἐκέλευεν.

ὁ δὲ τό τε πρόσωπον μετέστρεφε, καὶ συνέλκων πανταχόθεν τὸ δέρμα ἐπὶ τὴν γαστέρα νῦν καλουμένην, ὥσπερ τὰ σύσπαστα βαλλάντια, ἓν στόμα ποιῶν ἀπέδει κατὰ μέσην τὴν γαστέρα, ὃ δὴ τὸν ὀμφαλὸν καλοῦσι. καὶ τὰς μὲν ἄλλας ῥυτίδας

191aAma birkaç kırışığı, karnın ve göbeğin çevresindekileri, eskiden başlarına gelenin hatırası olsun diye bıraktı. Tabiatları ikiye kesilince her yarı kendi öbür yarısını özleyip ona kavuşuyordu; kollarını birbirine dolayıp sarmaş dolaş oluyor, yeniden tek vücut olmayı arzuluyorlardı. Birbirlerinden ayrı hiçbir şey yapmak istemedikleri için de açlıktan ve her türlü işsizlikten ölüp gidiyorlardı.

191a

τὰς πολλὰς ἐξελέαινε καὶ τὰ στήθη διήρθρου, ἔχων τι τοιοῦτον ὄργανον οἷον οἱ σκυτοτόμοι περὶ τὸν καλάποδα λεαίνοντες τὰς τῶν σκυτῶν ῥυτίδας· ὀλίγας δὲ κατέλιπε, τὰς περὶ αὐτὴν τὴν γαστέρα καὶ τὸν ὀμφαλόν, μνημεῖον εἶναι τοῦ παλαιοῦ πάθους. ἐπειδὴ οὖν ἡ φύσις δίχα ἐτμήθη, ποθοῦν ἕκαστον τὸ ἥμισυ τὸ αὑτοῦ συνῄει, καὶ περιβάλλοντες τὰς χεῖρας καὶ συμπλεκόμενοι ἀλλήλοις, ἐπιθυμοῦντες συμφῦναι, ἀπέθνῃσκον ὑπὸ λιμοῦ καὶ τῆς

191bYarılardan biri ölüp öbürü kalınca, geride kalan başka bir yarı arıyor, onunla sarmaş dolaş oluyordu; rastladığı, bütün bir kadının yarısı da olabiliyordu —bugün kadın dediğimiz şey—, bütün bir erkeğin yarısı da. Böylece yok olup gidiyorlardı. Zeus onlara acıyıp başka bir çare buldu: cinsel organlarını öne taşıdı. O zamana kadar bunlar da dış yandaydı; ağustosböcekleri gibi birbirlerine değil toprağa döl verip doğuruyorlardı. Bu organları böylece öne taşıyarak onların birbiri içinde, erkek aracılığıyla dişinin içinde üremesini sağladı. Bunu şunun için yaptı: sarılmada bir erkek bir kadına rastlarsa çocuk doğursunlar ve soy sürsün; erkek erkeğe rastlarsa da hiç değilse birliktelikten doyum gelsin, ara verip işlerine dönsünler, hayatın geri kalanıyla ilgilensinler.

191b

ἄλλης ἀργίας διὰ τὸ μηδὲν ἐθέλειν χωρὶς ἀλλήλων ποιεῖν. καὶ ὁπότε τι ἀποθάνοι τῶν ἡμίσεων, τὸ δὲ λειφθείη, τὸ λειφθὲν ἄλλο ἐζήτει καὶ συνεπλέκετο, εἴτε γυναικὸς τῆς ὅλης ἐντύχοι ἡμίσει—ὃ δὴ νῦν γυναῖκα καλοῦμεν—εἴτε ἀνδρός· καὶ οὕτως ἀπώλλυντο. ἐλεήσας δὲ ὁ Ζεὺς ἄλλην μηχανὴν πορίζεται, καὶ μετατίθησιν αὐτῶν τὰ αἰδοῖα εἰς τὸ πρόσθεν—τέως γὰρ καὶ ταῦτα ἐκτὸς εἶχον, καὶ ἐγέννων

191cİşte o kadar eski zamandan beri insanların içinde birbirlerine karşı aşk vardır; eski tabiatımızı bir araya toplayan, ikiden bir yapmaya ve insan tabiatını iyileştirmeye çalışan odur.

191c

καὶ ἔτικτον οὐκ εἰς ἀλλήλους ἀλλʼ εἰς γῆν, ὥσπερ οἱ τέττιγες—μετέθηκέ τε οὖν οὕτω αὐτῶν εἰς τὸ πρόσθεν καὶ διὰ τούτων τὴν γένεσιν ἐν ἀλλήλοις ἐποίησεν, διὰ τοῦ ἄρρενος ἐν τῷ θήλει, τῶνδε ἕνεκα, ἵνα ἐν τῇ συμπλοκῇ ἅμα μὲν εἰ ἀνὴρ γυναικὶ ἐντύχοι, γεννῷεν καὶ γίγνοιτο τὸ γένος, ἅμα δʼ εἰ καὶ ἄρρην ἄρρενι, πλησμονὴ γοῦν γίγνοιτο τῆς συνουσίας καὶ διαπαύοιντο καὶ ἐπὶ τὰ ἔργα τρέποιντο καὶ τοῦ ἄλλου βίου ἐπιμελοῖντο. ἔστι δὴ οὖν ἐκ τόσου

191dDemek ki her birimiz bir insanın yarısıyız, öbür yarısıyla eşleşen bir parçayız; dil balıkları gibi kesilmiş, birden iki olmuşuz. Herkes durmadan kendi öbür parçasını arar. Erkeklerden, o zaman androgynos denen ortak cinsin parçası olanlar kadınlara düşkündür; zina edenlerin çoğu da bu soydandır. Kadınlardan erkeklere düşkün olanlar ve zina edenler de bu soydan gelir.

191d

ὁ ἔρως ἔμφυτος ἀλλήλων τοῖς ἀνθρώποις καὶ τῆς ἀρχαίας φύσεως συναγωγεὺς καὶ ἐπιχειρῶν ποιῆσαι ἓν ἐκ δυοῖν καὶ ἰάσασθαι τὴν φύσιν τὴν ἀνθρωπίνην. ἕκαστος οὖν ἡμῶν ἐστιν ἀνθρώπου σύμβολον, ἅτε τετμημένος ὥσπερ αἱ ψῆτται, ἐξ ἑνὸς δύο· ζητεῖ δὴ ἀεὶ τὸ αὑτοῦ ἕκαστος σύμβολον. ὅσοι μὲν οὖν τῶν ἀνδρῶν τοῦ κοινοῦ τμῆμά εἰσιν, ὃ δὴ τότε ἀνδρόγυνον ἐκαλεῖτο, φιλογύναικές τέ εἰσι καὶ οἱ πολλοὶ τῶν μοιχῶν ἐκ τούτου τοῦ γένους γεγόνασιν, καὶ

191eKadınlardan kadının parçası olanlar erkeklere pek ilgi duymaz, daha çok kadınlara yönelir; kadınlara düşkün kadınlar bu soydandır.

Erkeğin parçası olanlar ise erkeklerin peşine düşer. Erkeğin birer dilimi oldukları için daha çocukken erkekleri severler, erkeklerle birlikte yatmaktan, sarmaş dolaş olmaktan hoşlanırlar; çocukların ve delikanlıların en iyileri bunlardır, çünkü tabiatça en cesur olanlardır.

191e

ὅσαι αὖ γυναῖκες φίλανδροί τε καὶ μοιχεύτριαι ἐκ τούτου τοῦ γένους γίγνονται. ὅσαι δὲ τῶν γυναικῶν γυναικὸς τμῆμά εἰσιν, οὐ πάνυ αὗται τοῖς ἀνδράσι τὸν νοῦν προσέχουσιν, ἀλλὰ μᾶλλον πρὸς τὰς γυναῖκας τετραμμέναι εἰσί, καὶ αἱ ἑταιρίστριαι ἐκ τούτου τοῦ γένους γίγνονται.

ὅσοι δὲ ἄρρενος τμῆμά εἰσι, τὰ ἄρρενα διώκουσι, καὶ τέως μὲν ἂν παῖδες ὦσιν, ἅτε τεμάχια ὄντα τοῦ ἄρρενος, φιλοῦσι τοὺς ἄνδρας καὶ χαίρουσι συγκατακείμενοι καὶ συμπεπλεγμένοι

192aKimileri onlara utanmaz diyor, ama yalan söylüyorlar: bunu utanmazlıktan değil, gözüpeklikten, cesaretten ve erkeklikten, kendilerine benzeyeni bağırlarına bastıkları için yaparlar. Bunun büyük bir kanıtı da var: yetişkin olunca devlet işlerinde gerçek birer adam olarak öne çıkanlar yalnız böyleleridir. Erkek olunca da oğlanları severler; evlenmeye ve çocuk yapmaya tabiatları gereği ilgi duymazlar, onları buna kanun zorlar.

192a

τοῖς ἀνδράσι, καί εἰσιν οὗτοι βέλτιστοι τῶν παίδων καὶ μειρακίων, ἅτε ἀνδρειότατοι ὄντες φύσει. φασὶ δὲ δή τινες αὐτοὺς ἀναισχύντους εἶναι, ψευδόμενοι· οὐ γὰρ ὑπʼ ἀναισχυντίας τοῦτο δρῶσιν ἀλλʼ ὑπὸ θάρρους καὶ ἀνδρείας καὶ ἀρρενωπίας, τὸ ὅμοιον αὐτοῖς ἀσπαζόμενοι. μέγα δὲ τεκμήριον· καὶ γὰρ τελεωθέντες μόνοι ἀποβαίνουσιν εἰς τὰ πολιτικὰ ἄνδρες οἱ τοιοῦτοι. ἐπειδὰν δὲ ἀνδρωθῶσι,

192bBekâr olarak birbirleriyle yaşamak onlara yeter. Kısacası böyle biri, hep kendine yakın olanı bağrına basarak, oğlan seven ve âşığını seven biri olur. Oğlan seven de başka herkes de kendi yarısının ta kendisine rastladığında dostluk, yakınlık ve aşkla şaşılacak şekilde sarsılır; deyim yerindeyse birbirlerinden bir an bile ayrılmak istemezler.

192b

παιδεραστοῦσι καὶ πρὸς γάμους καὶ παιδοποιίας οὐ προσέχουσι τὸν νοῦν φύσει, ἀλλʼ ὑπὸ τοῦ νόμου ἀναγκάζονται· ἀλλʼ ἐξαρκεῖ αὐτοῖς μετʼ ἀλλήλων καταζῆν ἀγάμοις. πάντως μὲν οὖν ὁ τοιοῦτος παιδεραστής τε καὶ φιλεραστὴς γίγνεται, ἀεὶ τὸ συγγενὲς ἀσπαζόμενος. ὅταν μὲν οὖν καὶ αὐτῷ ἐκείνῳ ἐντύχῃ τῷ αὑτοῦ ἡμίσει καὶ ὁ παιδεραστὴς καὶ ἄλλος πᾶς, τότε καὶ θαυμαστὰ ἐκπλήττονται φιλίᾳ τε καὶ

192cBütün ömürlerini birlikte geçirenler bunlardır; ama birbirlerinden ne istediklerini söyleyemezler bile. Kimse bunun cinsel birliktelik olduğunu, birinin öbürüyle bunca tutkuyla birlikte olmaktan bunun için hoşlandığını düşünmez. Her birinin psykhē'si açıkça başka bir şey istiyor; ama bunu söyleyemiyor, ne istediğini kehanetle sezip bilmece gibi ima ediyor.

192c

οἰκειότητι καὶ ἔρωτι, οὐκ ἐθέλοντες ὡς ἔπος εἰπεῖν χωρίζεσθαι ἀλλήλων οὐδὲ σμικρὸν χρόνον. καὶ οἱ διατελοῦντες μετʼ ἀλλήλων διὰ βίου οὗτοί εἰσιν, οἳ οὐδʼ ἂν ἔχοιεν εἰπεῖν ὅτι βούλονται σφίσι παρʼ ἀλλήλων γίγνεσθαι. οὐδενὶ γὰρ ἂν δόξειεν τοῦτʼ εἶναι ἡ τῶν ἀφροδισίων συνουσία, ὡς ἄρα τούτου ἕνεκα ἕτερος ἑτέρῳ χαίρει συνὼν οὕτως ἐπὶ μεγάλης σπουδῆς· ἀλλʼ ἄλλο τι βουλομένη ἑκατέρου ἡ ψυχὴ

192dAynı yatakta yatarlarken Hephaistos aletleriyle başlarına dikilip, 'Ey insanlar, birbirinizden ne istiyorsunuz?' diye sorsa; onlar şaşırıp kalınca yine sorsa: 'Şunu mu arzuluyorsunuz: olabildiğince aynı yerde olmayı, gece gündüz birbirinizden ayrılmamayı? Bunu arzuluyorsanız sizi eritip tek bir şeyde kaynaştırayım; öyle ki iki iken bir olasınız, yaşadığınız sürece bir olarak ortak bir hayat sürdüresiniz, öldüğünüzde de orada, Hades'te, iki değil tek bir kişi olarak birlikte ölmüş olasınız. Bakın bakalım, tutkunuz bu mu, buna kavuşursanız yeter mi?' Biliyoruz ki bunu duyunca hiç kimse hayır demez, başka bir şey istediği de görülmez; tam da öteden beri arzuladığı şeyi duyduğunu düşünür: sevdiğiyle bir araya gelip kaynaşarak ikiden bir olmayı.

192d

δήλη ἐστίν, ὃ οὐ δύναται εἰπεῖν, ἀλλὰ μαντεύεται ὃ βούλεται, καὶ αἰνίττεται. καὶ εἰ αὐτοῖς ἐν τῷ αὐτῷ κατακειμένοις ἐπιστὰς ὁ Ἥφαιστος, ἔχων τὰ ὄργανα, ἔροιτο· τί ἔσθʼ ὃ βούλεσθε, ὦ ἄνθρωποι, ὑμῖν παρʼ ἀλλήλων γενέσθαι; καὶ εἰ ἀποροῦντας αὐτοὺς πάλιν ἔροιτο· ἆρά γε τοῦδε ἐπιθυμεῖτε, ἐν τῷ αὐτῷ γενέσθαι ὅτι μάλιστα ἀλλήλοις, ὥστε καὶ νύκτα καὶ ἡμέραν μὴ ἀπολείπεσθαι ἀλλήλων; εἰ γὰρ τούτου ἐπιθυμεῖτε, θέλω ὑμᾶς συντῆξαι καὶ

192eBunun sebebi şudur: eski tabiatımız buydu, bütündük. Bütüne duyulan bu arzuya ve onun peşine düşmeye de aşk (erōs) denir.

192e

συμφυσῆσαι εἰς τὸ αὐτό, ὥστε δύʼ ὄντας ἕνα γεγονέναι καὶ ἕως τʼ ἂν ζῆτε, ὡς ἕνα ὄντα, κοινῇ ἀμφοτέρους ζῆν, καὶ ἐπειδὰν ἀποθάνητε, ἐκεῖ αὖ ἐν Ἅιδου ἀντὶ δυοῖν ἕνα εἶναι κοινῇ τεθνεῶτε· ἀλλʼ ὁρᾶτε εἰ τούτου ἐρᾶτε καὶ ἐξαρκεῖ ὑμῖν ἂν τούτου τύχητε· ταῦτʼ ἀκούσας ἴσμεν ὅτι οὐδʼ ἂν εἷς ἐξαρνηθείη οὐδʼ ἄλλο τι ἂν φανείη βουλόμενος, ἀλλʼ ἀτεχνῶς οἴοιτʼ ἂν ἀκηκοέναι τοῦτο ὃ πάλαι ἄρα ἐπεθύμει, συνελθὼν καὶ συντακεὶς τῷ ἐρωμένῳ ἐκ δυοῖν εἷς γενέσθαι.

τοῦτο γάρ ἐστι τὸ αἴτιον, ὅτι ἡ ἀρχαία φύσις ἡμῶν ἦν αὕτη καὶ ἦμεν ὅλοι· τοῦ ὅλου οὖν τῇ ἐπιθυμίᾳ

193aDediğim gibi, eskiden birdik; şimdi ise haksızlığımız yüzünden tanrı bizi dağıttı, tıpkı Lakedaimonluların Arkadyalıları dağıtması gibi. Tanrılara karşı edepli olmazsak bir kez daha ikiye yarılmaktan korkmalıyız; o zaman mezar taşlarına kabartma olarak işlenmiş, burnunun ortasından ikiye biçilmiş figürler gibi, ikiye bölünmüş zarlar gibi dolaşırız. Bu yüzden herkes herkesi tanrılara karşı dindar olmaya teşvik etmeli ki o kötülükten kaçıp bu iyiliğe kavuşalım; bunda bize önderlik ve komutanlık eden Eros'tur.

193a

καὶ διώξει ἔρως ὄνομα. καὶ πρὸ τοῦ, ὥσπερ λέγω, ἓν ἦμεν, νυνὶ δὲ διὰ τὴν ἀδικίαν διῳκίσθημεν ὑπὸ τοῦ θεοῦ, καθάπερ Ἀρκάδες ὑπὸ Λακεδαιμονίων· φόβος οὖν ἔστιν, ἐὰν μὴ κόσμιοι ὦμεν πρὸς τοὺς θεούς, ὅπως μὴ καὶ αὖθις διασχισθησόμεθα, καὶ περίιμεν ἔχοντες ὥσπερ οἱ ἐν ταῖς στήλαις καταγραφὴν ἐκτετυπωμένοι, διαπεπρισμένοι κατὰ τὰς ῥῖνας, γεγονότες ὥσπερ λίσπαι. ἀλλὰ τούτων ἕνεκα πάντʼ ἄνδρα χρὴ ἅπαντα παρακελεύεσθαι εὐσεβεῖν περὶ

193bKimse ona karşı gelmesin —tanrıların düşmanlığını kazanan ona karşı gelmiş olur—; çünkü tanrıyla dost olur, barışırsak kendi sevgililerimizi bulup onlara kavuşuruz; bugün bunu pek az kişi başarıyor. Eryksimakhos da konuşmamla alay ederek Pausanias'la Agathon'u kastettiğimi sanmasın —belki onlar da bu kişilerdendir, ikisi de tabiatça erkek—; ben bunu bütün erkekler ve kadınlar için söylüyorum: aşkı tamamlarsak, her birimiz kendi sevgilisine kavuşup eski tabiatına dönerse, soyumuz ancak böyle mesut olur.

193b

θεούς, ἵνα τὰ μὲν ἐκφύγωμεν, τῶν δὲ τύχωμεν, ὡς ὁ Ἔρως ἡμῖν ἡγεμὼν καὶ στρατηγός. ᾧ μηδεὶς ἐναντία πραττέτω— πράττει δʼ ἐναντία ὅστις θεοῖς ἀπεχθάνεται—φίλοι γὰρ γενόμενοι καὶ διαλλαγέντες τῷ θεῷ ἐξευρήσομέν τε καὶ ἐντευξόμεθα τοῖς παιδικοῖς τοῖς ἡμετέροις αὐτῶν, ὃ τῶν νῦν ὀλίγοι ποιοῦσι. καὶ μή μοι ὑπολάβῃ Ἐρυξίμαχος, κωμῳδῶν τὸν λόγον, ὡς Παυσανίαν καὶ Ἀγάθωνα λέγω—ἴσως μὲν

193cBu en iyisiyse, şimdiki durumda buna en yakın olanın da en iyisi olması zorunludur; bu da insanın kendi gönlüne göre yaratılmış bir sevgiliye kavuşmasıdır. Bunun sebebi olan tanrıyı övmek istiyorsak, haklı olarak Eros'u överiz: o şimdi bizi kendimize ait olana götürerek bize en büyük yararı sağlar; gelecek için de, biz tanrılara karşı dindar olursak, bizi eski tabiatımıza kavuşturup iyileştirerek kutlu ve mesut kılacağına dair en büyük umutları verir."

193c

γὰρ καὶ οὗτοι τούτων τυγχάνουσιν ὄντες καί εἰσιν ἀμφότεροι τὴν φύσιν ἄρρενες—λέγω δὲ οὖν ἔγωγε καθʼ ἁπάντων καὶ ἀνδρῶν καὶ γυναικῶν, ὅτι οὕτως ἂν ἡμῶν τὸ γένος εὔδαιμον γένοιτο, εἰ ἐκτελέσαιμεν τὸν ἔρωτα καὶ τῶν παιδικῶν τῶν αὑτοῦ ἕκαστος τύχοι εἰς τὴν ἀρχαίαν ἀπελθὼν φύσιν. εἰ δὲ τοῦτο ἄριστον, ἀναγκαῖον καὶ τῶν νῦν παρόντων τὸ τούτου ἐγγυτάτω ἄριστον εἶναι· τοῦτο δʼ ἐστὶ παιδικῶν τυχεῖν κατὰ νοῦν αὐτῷ πεφυκότων· οὗ δὴ τὸν αἴτιον θεὸν ὑμνοῦντες

193d"İşte, Eryksimakhos," demiş, "benim Eros üzerine konuşmam bu; seninkinden farklı. Sana yalvardığım gibi onunla alay etme de geri kalanların, daha doğrusu ikisinin, ne söyleyeceğini dinleyelim; çünkü geriye Agathon ile Sokrates kaldı."

193d

δικαίως ἂν ὑμνοῖμεν ἔρωτα, ὃς ἔν τε τῷ παρόντι ἡμᾶς πλεῖστα ὀνίνησιν εἰς τὸ οἰκεῖον ἄγων, καὶ εἰς τὸ ἔπειτα ἐλπίδας μεγίστας παρέχεται, ἡμῶν παρεχομένων πρὸς θεοὺς εὐσέβειαν, καταστήσας ἡμᾶς εἰς τὴν ἀρχαίαν φύσιν καὶ ἰασάμενος μακαρίους καὶ εὐδαίμονας ποιῆσαι.

οὗτος, ἔφη, ὦ Ἐρυξίμαχε, ὁ ἐμὸς λόγος ἐστὶ περὶ Ἔρωτος, ἀλλοῖος ἢ ὁ σός. ὥσπερ οὖν ἐδεήθην σου, μὴ κωμῳδήσῃς αὐτόν, ἵνα καὶ τῶν λοιπῶν ἀκούσωμεν τί ἕκαστος

193eEryksimakhos da şöyle demiş: "Peki, dediğini yapacağım; zaten konuşmanı zevkle dinledim. Sokrates'in de Agathon'un da aşk işlerinde usta olduğunu bilmeseydim, bu kadar çok ve çeşitli şey söylendiği için söyleyecek söz bulamayacaklarından çok korkardım; ama şimdi yine de içim rahat."

193e

ἐρεῖ, μᾶλλον δὲ τί ἑκάτερος· Ἀγάθων γὰρ καὶ Σωκράτης λοιποί.

ἀλλὰ πείσομαί σοι, ἔφη φάναι τὸν Ἐρυξίμαχον· καὶ γάρ μοι ὁ λόγος ἡδέως ἐρρήθη. καὶ εἰ μὴ συνῄδη Σωκράτει τε καὶ Ἀγάθωνι δεινοῖς οὖσι περὶ τὰ ἐρωτικά, πάνυ ἂν ἐφοβούμην μὴ ἀπορήσωσι λόγων διὰ τὸ πολλὰ καὶ παντοδαπὰ εἰρῆσθαι· νῦν δὲ ὅμως θαρρῶ.

194aBunun üzerine Sokrates, "Sen yarışmada iyi bir derece aldın, Eryksimakhos," demiş; "ama benim şimdi durduğum yerde, daha doğrusu Agathon da güzel konuştuktan sonra duracağım yerde olsaydın, sen de çok korkardın, şimdi benim olduğum gibi ne yapacağını bilemezdin."

Agathon da, "Beni büyülemek istiyorsun, Sokrates," demiş, "seyircilerin güzel konuşacağımı büyük bir beklentiyle beklediğini düşünüp telaşa kapılayım diye."

"Agathon," demiş Sokrates, "oyuncularla birlikte sahneye çıkarken, o kalabalık seyircinin karşısına geçip kendi sözlerini sergilemek üzereyken gösterdiğin cesareti ve yüksek gönüllülüğü, hiç mi hiç sarsılmadığını gördükten sonra, şimdi biz birkaç kişi yüzünden telaşa kapılacağını sansam pek unutkan olurdum."

194a

τὸν οὖν Σωκράτη εἰπεῖν καλῶς γὰρ αὐτὸς ἠγώνισαι, ὦ Ἐρυξίμαχε· εἰ δὲ γένοιο οὗ νῦν ἐγώ εἰμι, μᾶλλον δὲ ἴσως οὗ ἔσομαι ἐπειδὰν καὶ Ἀγάθων εἴπῃ εὖ, καὶ μάλʼ ἂν φοβοῖο καὶ ἐν παντὶ εἴης ὥσπερ ἐγὼ νῦν.

φαρμάττειν βούλει με, ὦ Σώκρατες, εἰπεῖν τὸν Ἀγάθωνα, ἵνα θορυβηθῶ διὰ τὸ οἴεσθαι τὸ θέατρον προσδοκίαν μεγάλην ἔχειν ὡς εὖ ἐροῦντος ἐμοῦ.

ἐπιλήσμων μεντἂν εἴην, ὦ Ἀγάθων, εἰπεῖν τὸν Σωκράτη,

194b"Ne o, Sokrates?" demiş Agathon. "Beni tiyatroya o kadar kapılmış sanmıyorsun herhalde; aklı başında biri için birkaç akıllının pek çok akılsızdan daha korkutucu olduğunu bilmeyecek kadar."

194b

εἰ ἰδὼν τὴν σὴν ἀνδρείαν καὶ μεγαλοφροσύνην ἀναβαίνοντος ἐπὶ τὸν ὀκρίβαντα μετὰ τῶν ὑποκριτῶν, καὶ βλέψαντος ἐναντία τοσούτῳ θεάτρῳ, μέλλοντος ἐπιδείξεσθαι σαυτοῦ λόγους, καὶ οὐδʼ ὁπωστιοῦν ἐκπλαγέντος, νῦν οἰηθείην σε θορυβήσεσθαι ἕνεκα ἡμῶν ὀλίγων ἀνθρώπων.

τί δέ, ὦ Σώκρατες; τὸν Ἀγάθωνα φάναι, οὐ δήπου με οὕτω θεάτρου μεστὸν ἡγῇ ὥστε καὶ ἀγνοεῖν ὅτι νοῦν ἔχοντι ὀλίγοι ἔμφρονες πολλῶν ἀφρόνων φοβερώτεροι;

194c"Agathon," demiş Sokrates, "senin hakkında kaba bir kanaat beslesem doğru etmiş olmazdım. Bilge saydığın birileriyle karşılaşsan onları kalabalıktan daha çok önemseyeceğini iyi biliyorum. Ama korkarım o kişiler biz değiliz; çünkü biz de oradaydık, kalabalığın arasındaydık. Başka bilgelerle karşılaşsan, çirkin olduğunu düşündüğün bir şey yaparken belki onlardan utanırdın; değil mi?"

"Doğru söylüyorsun," demiş.

"Kalabalıktan ise, çirkin olduğunu düşündüğün bir şey yaparken utanmaz mıydın?"

194c

οὐ μεντἂν καλῶς ποιοίην, φάναι, ὦ Ἀγάθων, περὶ σοῦ τι ἐγὼ ἄγροικον δοξάζων· ἀλλʼ εὖ οἶδα ὅτι εἴ τισιν ἐντύχοις οὓς ἡγοῖο σοφούς, μᾶλλον ἂν αὐτῶν φροντίζοις ἢ τῶν πολλῶν. ἀλλὰ μὴ οὐχ οὗτοι ἡμεῖς ὦμεν—ἡμεῖς μὲν γὰρ καὶ ἐκεῖ παρῆμεν καὶ ἦμεν τῶν πολλῶν—εἰ δὲ ἄλλοις ἐντύχοις σοφοῖς, τάχʼ ἂν αἰσχύνοιο αὐτούς, εἴ τι ἴσως οἴοιο αἰσχρὸν ὂν ποιεῖν· ἢ πῶς λέγεις;

ἀληθῆ λέγεις, φάναι.

τοὺς δὲ πολλοὺς οὐκ ἂν αἰσχύνοιο εἴ τι οἴοιο αἰσχρὸν ποιεῖν;

194dAristodemos'un dediğine göre Phaidros burada söze girmiş: "Sevgili Agathon, Sokrates'e cevap verirsen, buradaki işlerin ne yöne gideceği artık onun umurunda olmaz; yeter ki konuşacak biri olsun, hele bu kişi güzelse. Ben Sokrates'i konuşurken dinlemekten hoşlanırım; ama Eros'a övgüyle ilgilenmem, her birinizden konuşmasını almam gerek. İkiniz de tanrıya borcunuzu ödeyin, ondan sonra konuşun."

194d

καὶ τὸν Φαῖδρον ἔφη ὑπολαβόντα εἰπεῖν ὦ φίλε Ἀγάθων, ἐὰν ἀποκρίνῃ Σωκράτει, οὐδὲν ἔτι διοίσει αὐτῷ ὁπῃοῦν τῶν ἐνθάδε ὁτιοῦν γίγνεσθαι, ἐὰν μόνον ἔχῃ ὅτῳ διαλέγηται, ἄλλως τε καὶ καλῷ. ἐγὼ δὲ ἡδέως μὲν ἀκούω Σωκράτους διαλεγομένου, ἀναγκαῖον δέ μοι ἐπιμεληθῆναι τοῦ ἐγκωμίου τῷ Ἔρωτι καὶ ἀποδέξασθαι παρʼ ἑνὸς ἑκάστου ὑμῶν τὸν λόγον· ἀποδοὺς οὖν ἑκάτερος τῷ θεῷ οὕτως ἤδη διαλεγέσθω.

194e"Güzel söylüyorsun, Phaidros," demiş Agathon, "konuşmama hiçbir engel yok; Sokrates'le daha sonra da çok konuşma fırsatım olur."

"Önce nasıl konuşmam gerektiğini söylemek, sonra da konuşmak istiyorum. Bana öyle geliyor ki benden önce konuşanların hepsi tanrıyı övmedi; tanrının insanlara sağladığı iyilikler yüzünden insanları mesut saydılar. Ama bunları bağışlayanın kendisinin nasıl biri olduğunu kimse söylemedi.

194e

ἀλλὰ καλῶς λέγεις, ὦ Φαῖδρε, φάναι τὸν Ἀγάθωνα, καὶ οὐδέν με κωλύει λέγειν· Σωκράτει γὰρ καὶ αὖθις ἔσται πολλάκις διαλέγεσθαι.

ἐγὼ δὲ δὴ βούλομαι πρῶτον μὲν εἰπεῖν ὡς χρή με εἰπεῖν, ἔπειτα εἰπεῖν. δοκοῦσι γάρ μοι πάντες οἱ πρόσθεν εἰρηκότες οὐ τὸν θεὸν ἐγκωμιάζειν ἀλλὰ τοὺς ἀνθρώπους εὐδαιμονίζειν τῶν ἀγαθῶν ὧν ὁ θεὸς αὐτοῖς αἴτιος· ὁποῖος δέ τις αὐτὸς ὢν

195aNeyin üzerine olursa olsun, her övgünün tek bir doğru yolu vardır: konuşmanın konusu olan şeyin nasıl bir şey olduğunu ve nasıl şeylerin sebebi olduğunu sözle anlatmak. Eros'u da önce kendisinin nasıl olduğunu, sonra da bağışlarını anlatarak övmemiz doğru olur. Diyorum ki bütün tanrılar mesut olduğu hâlde, söylemek caizse ve tanrıları gücendirmeyecekse, Eros onların en mesududur, çünkü en güzeli ve en iyisidir. En güzeli olması da şundandır. Önce, tanrıların en genci odur, Phaidros. Bu sözün büyük bir kanıtını da kendisi sunar: yaşlılıktan kaçar gider; oysa yaşlılık hızlıdır, bu belli, hiç değilse bize gerekenden hızlı yaklaşır.

195a

ταῦτα ἐδωρήσατο, οὐδεὶς εἴρηκεν. εἷς δὲ τρόπος ὀρθὸς παντὸς ἐπαίνου περὶ παντός, λόγῳ διελθεῖν οἷος οἵων αἴτιος ὢν τυγχάνει περὶ οὗ ἂν ὁ λόγος ᾖ. οὕτω δὴ τὸν ἔρωτα καὶ ἡμᾶς δίκαιον ἐπαινέσαι πρῶτον αὐτὸν οἷός ἐστιν, ἔπειτα τὰς δόσεις. φημὶ οὖν ἐγὼ πάντων θεῶν εὐδαιμόνων ὄντων ἔρωτα, εἰ θέμις καὶ ἀνεμέσητον εἰπεῖν, εὐδαιμονέστατον εἶναι αὐτῶν, κάλλιστον ὄντα καὶ ἄριστον. ἔστι δὲ κάλλιστος ὢν τοιόσδε. πρῶτον μὲν νεώτατος θεῶν, ὦ Φαῖδρε. μέγα

195bEros tabiatı gereği ondan nefret eder, uzaktan bile yanına yaklaşmaz. Hep gençlerle birliktedir, kendisi de gençtir; eski söz doğrudur: benzer hep benzerine yaklaşır. Phaidros'la başka pek çok konuda anlaşsam da Eros'un Kronos'tan ve İapetos'tan daha eski olduğu konusunda anlaşmıyorum; tersine, onun tanrıların en genci ve hep genç olduğunu söylüyorum. Hesiodos'la Parmenides'in anlattığı, tanrılar arasındaki o eski olaylar da, doğru söylüyorlarsa, Eros'un değil Zorunluluğun işidir.

195b

δὲ τεκμήριον τῷ λόγῳ αὐτὸς παρέχεται, φεύγων φυγῇ τὸ γῆρας, ταχὺ ὂν δῆλον ὅτι· θᾶττον γοῦν τοῦ δέοντος ἡμῖν προσέρχεται. ὃ δὴ πέφυκεν Ἔρως μισεῖν καὶ οὐδʼ ἐντὸς πολλοῦ πλησιάζειν. μετὰ δὲ νέων ἀεὶ σύνεστί τε καὶ ἔστιν· ὁ γὰρ παλαιὸς λόγος εὖ ἔχει, ὡς ὅμοιον ὁμοίῳ ἀεὶ πελάζει. ἐγὼ δὲ Φαίδρῳ πολλὰ ἄλλα ὁμολογῶν τοῦτο οὐχ ὁμολογῶ, ὡς Ἔρως Κρόνου καὶ Ἰαπετοῦ ἀρχαιότερός ἐστιν, ἀλλά

195cÇünkü Eros onların arasında olsaydı, birbirlerini hadım etmek, zincire vurmak ve başka pek çok zorbalık olmazdı; Eros tanrıların kralı olduğundan beri şimdi olduğu gibi dostluk ve barış olurdu. Demek ki gençtir; genç olmasının yanı sıra da narindir. Bir tanrının narinliğini göstermek için Homeros gibi bir şair gerekir.

195c

φημι νεώτατον αὐτὸν εἶναι θεῶν καὶ ἀεὶ νέον, τὰ δὲ παλαιὰ πράγματα περὶ θεούς, ἃ Ἡσίοδος καὶ Παρμενίδης λέγουσιν, Ἀνάγκῃ καὶ οὐκ Ἔρωτι γεγονέναι, εἰ ἐκεῖνοι ἀληθῆ ἔλεγον· οὐ γὰρ ἂν ἐκτομαὶ οὐδὲ δεσμοὶ ἀλλήλων ἐγίγνοντο καὶ ἄλλα πολλὰ καὶ βίαια, εἰ Ἔρως ἐν αὐτοῖς ἦν, ἀλλὰ φιλία καὶ εἰρήνη, ὥσπερ νῦν, ἐξ οὗ Ἔρως τῶν θεῶν βασιλεύει. νέος μὲν οὖν ἐστι, πρὸς δὲ τῷ νέῳ ἁπαλός· ποιητοῦ δʼ ἔστιν

195dHomeros, Ate'nin hem tanrıça hem de narin olduğunu —en azından ayaklarının narin olduğunu— söylerken şöyle der: Narindir onun ayakları; yere basmaz, insanların başları üstünde yürür. Bence o, narinliği güzel bir kanıtla gösteriyor: Ate sert olanın üstünde değil, yumuşak olanın üstünde yürür.

195d

ἐνδεὴς οἷος ἦν Ὅμηρος πρὸς τὸ ἐπιδεῖξαι θεοῦ ἁπαλότητα. Ὅμηρος γὰρ Ἄτην θεόν τέ φησιν εἶναι καὶ ἁπαλήν—τοὺς γοῦν πόδας αὐτῆς ἁπαλοὺς εἶναι—λέγων … τῆς μένθʼ ἁπαλοὶ πόδες· οὐ γὰρ ἐπʼ οὔδεος πίλναται, ἀλλʼ ἄρα ἥ γε κατʼ ἀνδρῶν κράατα βαίνει. Hom. Il. 19.92-93καλῷ οὖν δοκεῖ μοι τεκμηρίῳ τὴν ἁπαλότητα ἀποφαίνειν, ὅτι οὐκ ἐπὶ σκληροῦ βαίνει, ἀλλʼ ἐπὶ μαλθακοῦ. τῷ αὐτῷ

195eBiz de Eros'un narin olduğunu göstermek için aynı kanıtı kullanalım: o ne toprağın üstünde yürür ne de pek yumuşak sayılmayan başların üstünde; var olan şeylerin en yumuşaklarında hem yürür hem oturur. Çünkü yuvasını tanrıların ve insanların karakterlerinde ve psykhē'lerinde kurmuştur; hem de her psykhē'de sırayla değil: sert karakterli bir psykhē'ye rastlarsa çekip gider, yumuşak karakterli birine rastlarsa yerleşir.

Ayaklarıyla da başka her yanıyla da hep en yumuşak şeylerin en yumuşaklarına dokunduğuna göre, en narin olması zorunludur.

195e

δὴ καὶ ἡμεῖς χρησόμεθα τεκμηρίῳ περὶ ἔρωτα ὅτι ἁπαλός. οὐ γὰρ ἐπὶ γῆς βαίνει οὐδʼ ἐπὶ κρανίων, ἅ ἐστιν οὐ πάνυ μαλακά, ἀλλʼ ἐν τοῖς μαλακωτάτοις τῶν ὄντων καὶ βαίνει καὶ οἰκεῖ. ἐν γὰρ ἤθεσι καὶ ψυχαῖς θεῶν καὶ ἀνθρώπων τὴν οἴκησιν ἵδρυται, καὶ οὐκ αὖ ἑξῆς ἐν πάσαις ταῖς ψυχαῖς, ἀλλʼ ᾗτινι ἂν σκληρὸν ἦθος ἐχούσῃ ἐντύχῃ, ἀπέρχεται, ᾗ δʼ ἂν μαλακόν, οἰκίζεται.

ἁπτόμενον οὖν ἀεὶ καὶ ποσὶν καὶ πάντῃ ἐν μαλακωτάτοις τῶν μαλακωτάτων, ἁπαλώτατον ἀνάγκη

196aDemek ki en genç ve en narin olanıdır; bunlara ek olarak biçimce de esnektir. Sert olsaydı her yanı saramaz, her psykhē'ye önce fark edilmeden girip çıkamazdı. Uyumlu ve esnek bir görünüşün büyük kanıtı da zarafettir; herkesin kabul ettiği gibi, Eros'ta bu her şeyden çok bulunur; zarafetsizlikle Eros arasında hep savaş vardır. Teninin güzelliğini de tanrının çiçekler arasında yaşaması gösterir: Eros, çiçeksiz ya da çiçeği solmuş bir bedene, psykhē'ye ya da başka herhangi bir şeye konmaz; çiçekli ve güzel kokulu bir yer nerede varsa oraya konar ve orada kalır.

196a

εἶναι. νεώτατος μὲν δή ἐστι καὶ ἁπαλώτατος, πρὸς δὲ τούτοις ὑγρὸς τὸ εἶδος. οὐ γὰρ ἂν οἷός τʼ ἦν πάντῃ περιπτύσσεσθαι οὐδὲ διὰ πάσης ψυχῆς καὶ εἰσιὼν τὸ πρῶτον λανθάνειν καὶ ἐξιών, εἰ σκληρὸς ἦν. συμμέτρου δὲ καὶ ὑγρᾶς ἰδέας μέγα τεκμήριον ἡ εὐσχημοσύνη, ὃ δὴ διαφερόντως ἐκ πάντων ὁμολογουμένως Ἔρως ἔχει· ἀσχημοσύνῃ γὰρ καὶ Ἔρωτι πρὸς ἀλλήλους ἀεὶ πόλεμος. χρόας δὲ κάλλος ἡ κατʼ ἄνθη δίαιτα τοῦ θεοῦ σημαίνει· ἀνανθεῖ γὰρ

196bTanrının güzelliği hakkında bunlar yeter, gerçi söylenecek daha çok şey var. Bundan sonra Eros'un aretē'si hakkında konuşmak gerek. En önemlisi şu: Eros ne haksızlık eder ne haksızlığa uğrar; ne bir tanrıya ne bir tanrıdan, ne bir insana ne bir insandan. Çünkü başına bir şey geliyorsa zorla gelmez —zor Eros'a dokunamaz—; bir şey yaptığında da zorla yapmaz, çünkü herkes Eros'a her konuda gönüllü hizmet eder; 'şehrin kralı olan kanunlar' da birinin bir başkasıyla gönüllü olarak anlaştığı şeylerin adil olduğunu söyler.

196b

καὶ ἀπηνθηκότι καὶ σώματι καὶ ψυχῇ καὶ ἄλλῳ ὁτῳοῦν οὐκ ἐνίζει Ἔρως, οὗ δʼ ἂν εὐανθής τε καὶ εὐώδης τόπος ᾖ, ἐνταῦθα δὲ καὶ ἵζει καὶ μένει.

περὶ μὲν οὖν κάλλους τοῦ θεοῦ καὶ ταῦτα ἱκανὰ καὶ ἔτι πολλὰ λείπεται, περὶ δὲ ἀρετῆς Ἔρωτος μετὰ ταῦτα λεκτέον, τὸ μὲν μέγιστον ὅτι Ἔρως οὔτʼ ἀδικεῖ οὔτʼ ἀδικεῖται οὔτε ὑπὸ θεοῦ οὔτε θεόν, οὔτε ὑπʼ ἀνθρώπου οὔτε ἄνθρωπον. οὔτε γὰρ αὐτὸς βίᾳ πάσχει, εἴ τι πάσχει—βία γὰρ Ἔρωτος οὐχ

196cAdaletin yanı sıra itidalden de en büyük payı alır. Herkesin kabul ettiği gibi itidal hazlara ve arzulara hâkim olmaktır; hiçbir haz da Eros'tan güçlü değildir. Ondan zayıfsalar Eros onlara hâkim olur; hazlara ve arzulara hâkim olan Eros da son derece itidalli olur. Cesarete gelince, Eros'a 'Ares bile karşı koyamaz.'

196c

ἅπτεται· οὔτε ποιῶν ποιεῖ—πᾶς γὰρ ἑκὼν Ἔρωτι πᾶν ὑπηρετεῖ, ἃ δʼ ἂν ἑκὼν ἑκόντι ὁμολογήσῃ, φασὶν οἱ πόλεως βασιλῆς νόμοι Alcidamas, a stylist of the school of Gorgias. δίκαια εἶναι. πρὸς δὲ τῇ δικαιοσύνῃ σωφροσύνης πλείστης μετέχει. εἶναι γὰρ ὁμολογεῖται σωφροσύνη τὸ κρατεῖν ἡδονῶν καὶ ἐπιθυμιῶν, Ἔρωτος δὲ μηδεμίαν ἡδονὴν κρείττω εἶναι· εἰ δὲ ἥττους, κρατοῖντʼ ἂν ὑπὸ Ἔρωτος, ὁ δὲ κρατοῖ, κρατῶν δὲ ἡδονῶν καὶ ἐπιθυμιῶν ὁ Ἔρως διαφερόντως ἂν σωφρονοῖ. καὶ μὴν εἴς γε ἀνδρείαν Ἔρωτι

196dÇünkü Ares Eros'u değil, Eros Ares'i tutsak eder —söylendiğine göre Aphrodite'ye olan aşkı—; tutsak eden de tutsak edilenden güçlüdür. Başkalarının en cesuruna hâkim olan da herkesin en cesuru olur. Tanrının adaleti, itidali ve cesareti hakkında söylendi; geriye bilgeliği kalıyor. Elden geldiğince eksik bırakmamaya çalışmalı. Önce, Eryksimakhos kendi tekhnē'sini onurlandırdığı gibi ben de kendi tekhnē'mizi onurlandırayım: tanrı öyle bilge bir şairdir ki başkasını da şair yapar.

196d

οὐδʼ Ἄρης ἀνθίσταται. Soph. Thyest. Fr. 235 οὐ γὰρ ἔχει ἔρωτα Ἄρης, ἀλλʼ Ἔρως Ἄρη—Ἀφροδίτης, ὡς λόγος—κρείττων δὲ ὁ ἔχων τοῦ ἐχομένου· τοῦ δʼ ἀνδρειοτάτου τῶν ἄλλων κρατῶν πάντων ἂν ἀνδρειότατος εἴη. περὶ μὲν οὖν δικαιοσύνης καὶ σωφροσύνης καὶ ἀνδρείας τοῦ θεοῦ εἴρηται, περὶ δὲ σοφίας λείπεται· ὅσον οὖν δυνατόν, πειρατέον μὴ ἐλλείπειν. καὶ πρῶτον μέν, ἵνʼ αὖ καὶ ἐγὼ τὴν ἡμετέραν τέχνην τιμήσω ὥσπερ Ἐρυξίμαχος

196eEros kime dokunursa, 'önceden Musalara yabancı olsa bile' şair olur. Eros'un, kısacası, Musa sanatlarına ait her türlü yaratmada iyi bir şair olduğuna bunu tanık göstermemiz yerinde olur; çünkü insan sahip olmadığı ya da bilmediği şeyi ne başkasına verebilir ne başkasına öğretebilir. Bütün canlıların yaratılmasına gelince, bütün canlıları doğurup büyüten şeyin Eros'un bilgeliği olduğuna kim karşı çıkabilir?

196e

τὴν αὑτοῦ, ποιητὴς ὁ θεὸς σοφὸς οὕτως ὥστε καὶ ἄλλον ποιῆσαι· πᾶς γοῦν ποιητὴς γίγνεται, κἂν ἄμουσος ᾖ τὸ πρίν, Eur. Sthen. Fr. 663 οὗ ἂν Ἔρως ἅψηται. ᾧ δὴ πρέπει ἡμᾶς μαρτυρίῳ χρῆσθαι, ὅτι ποιητὴς ὁ Ἔρως ἀγαθὸς ἐν κεφαλαίῳ πᾶσαν ποίησιν τὴν κατὰ μουσικήν· ἃ γάρ τις ἢ μὴ ἔχει ἢ μὴ οἶδεν, οὔτʼ ἂν ἑτέρῳ δοίη οὔτʼ ἂν ἄλλον διδάξειεν.

καὶ

197aTekhnē'lerin icrasında da bilmiyor muyuz ki bu tanrının öğretmen olduğu kişi ünlü ve parlak olmuş, Eros'un dokunmadığı kişi ise karanlıkta kalmıştır? Okçuluğu, hekimliği ve kâhinliği Apollon arzunun ve aşkın önderliğinde buldu; öyle ki o da Eros'un öğrencisi sayılır; Musalar müzikte, Hephaistos demircilikte, Athena dokumacılıkta, Zeus da 'tanrıları ve insanları yönetmekte' onun öğrencisidir.

197a

μὲν δὴ τήν γε τῶν ζῴων ποίησιν πάντων τίς ἐναντιώσεται μὴ οὐχὶ Ἔρωτος εἶναι σοφίαν, ᾗ γίγνεταί τε καὶ φύεται πάντα τὰ ζῷα; ἀλλὰ τὴν τῶν τεχνῶν δημιουργίαν οὐκ ἴσμεν, ὅτι οὗ μὲν ἂν ὁ θεὸς οὗτος διδάσκαλος γένηται, ἐλλόγιμος καὶ φανὸς ἀπέβη, οὗ δʼ ἂν Ἔρως μὴ ἐφάψηται, σκοτεινός; τοξικήν γε μὴν καὶ ἰατρικὴν καὶ μαντικὴν Ἀπόλλων ἀνηῦρεν ἐπιθυμίας καὶ ἔρωτος ἡγεμονεύσαντος,

197bTanrıların işleri de bu yüzden, aralarına Eros, yani güzelliğe duyulan aşk girince düzene kondu —çünkü çirkinliğe aşk olmaz—. Ondan önce, başta da söylediğim gibi, anlatıldığına göre Zorunluluğun saltanatı yüzünden tanrıların başına pek çok korkunç şey geliyordu. Ama bu tanrı doğunca güzel şeylere âşık olmaktan tanrılar için de insanlar için de her türlü iyilik doğdu.

197b

ὥστε καὶ οὗτος Ἔρωτος ἂν εἴη μαθητής, καὶ Μοῦσαι μουσικῆς καὶ Ἥφαιστος χαλκείας καὶ Ἀθηνᾶ ἱστουργίας καὶ Ζεὺς κυβερνᾶν θεῶν τε καὶ ἀνθρώπων Unknown. ὅθεν δὴ καὶ κατεσκευάσθη τῶν θεῶν τὰ πράγματα Ἔρωτος ἐγγενομένου, δῆλον ὅτι κάλλους—αἴσχει γὰρ οὐκ ἔπι ἔρως—πρὸ τοῦ δέ, ὥσπερ ἐν ἀρχῇ εἶπον, πολλὰ καὶ δεινὰ θεοῖς ἐγίγνετο, ὡς λέγεται, διὰ τὴν τῆς ἀνάγκης βασιλείαν· ἐπειδὴ δʼ ὁ θεὸς οὗτος ἔφυ, ἐκ τοῦ ἐρᾶν τῶν καλῶν πάντʼ ἀγαθὰ γέγονεν καὶ θεοῖς καὶ ἀνθρώποις.

197cİşte bence, Phaidros, Eros önce kendisi en güzel ve en iyi olandır, sonra da başkalarında bu türden şeylerin sebebidir. Aklıma vezinli bir şey söylemek de geliyor: şunları yaratan odur: insanlara barış, denize dinginlik, *rüzgârsız sükûnet, rüzgârlara yatak, kederde uyku.*

197c

οὕτως ἐμοὶ δοκεῖ, ὦ Φαῖδρε, Ἔρως πρῶτος αὐτὸς ὢν κάλλιστος καὶ ἄριστος μετὰ τοῦτο τοῖς ἄλλοις ἄλλων τοιούτων αἴτιος εἶναι. ἐπέρχεται δέ μοί τι καὶ ἔμμετρον εἰπεῖν, ὅτι οὗτός ἐστιν ὁ ποιῶνεἰρήνην μὲν ἐν ἀνθρώποις, πελάγει δὲ γαλήνην νηνεμίαν, ἀνέμων κοίτην ὕπνον τʼ ἐνὶ κήδει. Plato

197dBizi yabancılıktan boşaltıp yakınlıkla dolduran odur; bu türden bütün toplantılarda bir araya gelmemizi o sağlar, şenliklerde, korolarda, kurbanlarda önderimiz olur. Yumuşaklığı getirir, yabanîliği giderir; iyi niyeti bol bol bağışlar, kötü niyete hiç yer vermez; lütufkârdır, iyidir; bilgelerin seyrettiği, tanrıların hayran olduğudur; nasibi olmayanların imrendiği, nasibi olanların edindiğidir; bolluğun, inceliğin, nazın, zarafetin, özlemin, hasretin babasıdır; iyileri gözetir, kötüleri umursamaz; zahmette, korkuda, hasrette, sözde dümenci, savaş arkadaşı, siper yoldaşı ve en iyi kurtarıcıdır; bütün tanrıların ve insanların süsüdür, en güzel ve en iyi önderdir. Her insan onu güzelce överek, tanrıların ve insanların aklını büyüleyerek söylediği şarkıya katılarak onun ardından gitmelidir."

197d

οὗτος δὲ ἡμᾶς ἀλλοτριότητος μὲν κενοῖ, οἰκειότητος δὲ πληροῖ, τὰς τοιάσδε συνόδους μετʼ ἀλλήλων πάσας τιθεὶς συνιέναι, ἐν ἑορταῖς, ἐν χοροῖς, ἐν θυσίαισι γιγνόμενος ἡγεμών· πρᾳότητα μὲν πορίζων, ἀγριότητα δʼ ἐξορίζων· φιλόδωρος εὐμενείας, ἄδωρος δυσμενείας· ἵλεως ἀγαθός· θεατὸς σοφοῖς, ἀγαστὸς θεοῖς· ζηλωτὸς ἀμοίροις, κτητὸς εὐμοίροις· τρυφῆς, ἁβρότητος, χλιδῆς, χαρίτων, ἱμέρου, πόθου πατήρ· ἐπιμελὴς ἀγαθῶν, ἀμελὴς κακῶν· ἐν πόνῳ, ἐν φόβῳ, ἐν πόθῳ, ἐν

197e"Phaidros," demiş, "benim konuşmam bu; yer yer şakaya, yer yer elimden geldiğince ölçülü bir ciddiyete pay ayıran bu söz tanrıya adanmış olsun."

197e

λόγῳ κυβερνήτης, ἐπιβάτης, παραστάτης τε καὶ σωτὴρ ἄριστος, συμπάντων τε θεῶν καὶ ἀνθρώπων κόσμος, ἡγεμὼν κάλλιστος καὶ ἄριστος, ᾧ χρὴ ἕπεσθαι πάντα ἄνδρα ἐφυμνοῦντα καλῶς, ᾠδῆς μετέχοντα ἣν ᾁδει θέλγων πάντων θεῶν τε καὶ ἀνθρώπων νόημα.

οὗτος, ἔφη, ὁ παρʼ ἐμοῦ λόγος, ὦ Φαῖδρε, τῷ θεῷ ἀνακείσθω, τὰ μὲν παιδιᾶς, τὰ δὲ σπουδῆς μετρίας, καθʼ ὅσον ἐγὼ δύναμαι, μετέχων.

198aAristodemos'un dediğine göre Agathon konuşmasını bitirince orada bulunanların hepsi alkışlarla coşmuş, çünkü delikanlı hem kendine hem tanrıya yaraşır biçimde konuşmuştu. Sokrates de Eryksimakhos'a bakıp şöyle demiş: "Akumenos oğlu, sence boşuna mı korkmuşum? Az önce Agathon'un harika konuşacağını, benim ise ne diyeceğimi bilemeyeceğimi söylerken kâhince konuşmadım mı?"

"Birinde, Agathon'un iyi konuşacağında, kâhince konuştun bence," demiş Eryksimakhos; "ama senin ne diyeceğini bilemeyeceğinde, sanmam."

198a

εἰπόντος δὲ τοῦ Ἀγάθωνος πάντας ἔφη ὁ Ἀριστόδημος ἀναθορυβῆσαι τοὺς παρόντας, ὡς πρεπόντως τοῦ νεανίσκου εἰρηκότος καὶ αὑτῷ καὶ τῷ θεῷ. τὸν οὖν Σωκράτη εἰπεῖν βλέψαντα εἰς τὸν Ἐρυξίμαχον, ἆρά σοι δοκῶ, φάναι, ὦ παῖ Ἀκουμενοῦ, ἀδεὲς πάλαι δέος δεδιέναι, ἀλλʼ οὐ μαντικῶς ἃ νυνδὴ ἔλεγον εἰπεῖν, ὅτι Ἀγάθων θαυμαστῶς ἐροῖ, ἐγὼ δʼ ἀπορήσοιμι;

τὸ μὲν ἕτερον, φάναι τὸν Ἐρυξίμαχον, μαντικῶς μοι δοκεῖς εἰρηκέναι, ὅτι Ἀγάθων εὖ ἐρεῖ· τὸ δὲ σὲ ἀπορήσειν, οὐκ οἶμαι.

198b"Nasıl bilemem, aziz dostum?" demiş Sokrates. "Bu kadar güzel ve çeşitli bir konuşmadan sonra konuşacak olan ben de olsam başkası da olsa ne diyeceğini bilemez. Öbür kısımları belki o kadar şaşılası değildi; ama sonunda sözcüklerin ve deyişlerin güzelliğini dinleyip de kim büyülenmez? Ben bunlara yakın güzellikte bir şey söyleyemeyeceğimi düşündükçe utancımdan, elimden gelse az kalsın kaçıp gidecektim.

198b

καὶ πῶς, ὦ μακάριε, εἰπεῖν τὸν Σωκράτη, οὐ μέλλω ἀπορεῖν καὶ ἐγὼ καὶ ἄλλος ὁστισοῦν, μέλλων λέξειν μετὰ καλὸν οὕτω καὶ παντοδαπὸν λόγον ῥηθέντα; καὶ τὰ μὲν ἄλλα οὐχ ὁμοίως μὲν θαυμαστά· τὸ δὲ ἐπὶ τελευτῆς τοῦ κάλλους τῶν ὀνομάτων καὶ ῥημάτων τίς οὐκ ἂν ἐξεπλάγη ἀκούων; ἐπεὶ ἔγωγε ἐνθυμούμενος ὅτι αὐτὸς οὐχ οἷός τʼ ἔσομαι οὐδʼ ἐγγὺς τούτων οὐδὲν καλὸν εἰπεῖν, ὑπʼ αἰσχύνης ὀλίγου

198cKonuşma bana Gorgias'ı hatırlattı; tam da Homeros'un anlattığı şey başıma geldi: Agathon konuşmasının sonunda, konuşmada korkunç olan Gorgias'ın başını, bir Gorgo başı gibi, benim konuşmama karşı gönderip beni dilsiz bir taşa çevirir diye korktum. Sıram gelince sizinle birlikte Eros'u öveceğimi kabul ettiğimde ve aşk işlerinde usta olduğumu söylediğimde ne kadar gülünç olduğumu o zaman anladım: meğer bir şeyin nasıl övülmesi gerektiğine dair hiçbir şey bilmiyormuşum.

198c

ἀποδρὰς ᾠχόμην, εἴ πῃ εἶχον. καὶ γάρ με Γοργίου ὁ λόγος ἀνεμίμνῃσκεν, ὥστε ἀτεχνῶς τὸ τοῦ Ὁμήρου ἐπεπόνθη· ἐφοβούμην μή μοι τελευτῶν ὁ Ἀγάθων Γοργίου κεφαλὴν δεινοῦ λέγειν ἐν τῷ λόγῳ ἐπὶ τὸν ἐμὸν λόγον πέμψας αὐτόν με λίθον τῇ ἀφωνίᾳ ποιήσειεν. καὶ ἐνενόησα τότε ἄρα καταγέλαστος ὤν, ἡνίκα ὑμῖν ὡμολόγουν ἐν τῷ μέρει μεθʼ

198dSaflığımdan, övülen her şey hakkında doğruyu söylemek gerektiğini, temelin bu olduğunu, sonra da bu doğrular arasından en güzellerini seçip en yakışır biçimde sıralamak gerektiğini sanıyordum; övmenin doğrusunu bildiğim için iyi konuşacağımdan da pek gururlanıyordum. Meğer bir şeyi güzelce övmek bu değilmiş; anlaşılan, gerçekte öyle olsun olmasın, konuya olabildiğince büyük ve güzel nitelikler yakıştırmakmış; yanlışsa da önemi yokmuş.

198d

ὑμῶν ἐγκωμιάσεσθαι τὸν ἔρωτα καὶ ἔφην εἶναι δεινὸς τὰ ἐρωτικά, οὐδὲν εἰδὼς ἄρα τοῦ πράγματος, ὡς ἔδει ἐγκωμιάζειν ὁτιοῦν. ἐγὼ μὲν γὰρ ὑπʼ ἀβελτερίας ᾤμην δεῖν τἀληθῆ λέγειν περὶ ἑκάστου τοῦ ἐγκωμιαζομένου, καὶ τοῦτο μὲν ὑπάρχειν, ἐξ αὐτῶν δὲ τούτων τὰ κάλλιστα ἐκλεγομένους ὡς εὐπρεπέστατα τιθέναι· καὶ πάνυ δὴ μέγα ἐφρόνουν ὡς εὖ ἐρῶν, ὡς εἰδὼς τὴν ἀλήθειαν τοῦ ἐπαινεῖν ὁτιοῦν. τὸ δὲ ἄρα, ὡς ἔοικεν, οὐ τοῦτο ἦν τὸ καλῶς ἐπαινεῖν ὁτιοῦν, ἀλλὰ τὸ ὡς

198eAnlaşılan, baştan önerilen şey her birimizin Eros'u övüyormuş gibi görünmesiymiş, gerçekten övmesi değil.

Sanırım bu yüzden her türlü sözü seferber edip Eros'a yakıştırıyorsunuz; onun böyle olduğunu ve şu kadar şeyin sebebi olduğunu söylüyorsunuz ki en güzel ve en iyi görünsün; bilmeyenlere elbette, bilenlere değil. Övgü de güzel ve görkemli oluyor.

198e

μέγιστα ἀνατιθέναι τῷ πράγματι καὶ ὡς κάλλιστα, ἐάν τε ᾖ οὕτως ἔχοντα ἐάν τε μή· εἰ δὲ ψευδῆ, οὐδὲν ἄρʼ ἦν πρᾶγμα. προυρρήθη γάρ, ὡς ἔοικεν, ὅπως ἕκαστος ἡμῶν τὸν ἔρωτα ἐγκωμιάζειν δόξει, οὐχ ὅπως ἐγκωμιάσεται.

διὰ ταῦτα δὴ οἶμαι πάντα λόγον κινοῦντες ἀνατίθετε τῷ Ἔρωτι, καί φατε αὐτὸν τοιοῦτόν τε εἶναι καὶ τοσούτων αἴτιον, ὅπως ἂν

199aAma ben övmenin yolunu bilmiyormuşum; bilmeden de sıram gelince övmeyi size kabul ettim. 'Dil söz verdi, ama gönül vermedi'; hoşça kalsın. Ben artık böyle övmüyorum, beceremem de; ama isterseniz doğruyu kendi bildiğim gibi söylemek isterim, gülünç duruma düşmemek için sizin konuşmalarınızla yarışmadan.

199a

φαίνηται ὡς κάλλιστος καὶ ἄριστος, δῆλον ὅτι τοῖς μὴ γιγνώσκουσιν—οὐ γὰρ δήπου τοῖς γε εἰδόσιν—καὶ καλῶς γʼ ἔχει καὶ σεμνῶς ὁ ἔπαινος. ἀλλὰ γὰρ ἐγὼ οὐκ ᾔδη ἄρα τὸν τρόπον τοῦ ἐπαίνου, οὐ δʼ εἰδὼς ὑμῖν ὡμολόγησα καὶ αὐτὸς ἐν τῷ μέρει ἐπαινέσεσθαι. ἡ γλῶσσα Eur. Hippol. 612 οὖν ὑπέσχετο, ἡ δὲ φρὴν οὔ· χαιρέτω δή. οὐ γὰρ ἔτι ἐγκωμιάζω τοῦτον τὸν τρόπον—οὐ γὰρ ἂν δυναίμην—οὐ μέντοι ἀλλὰ τά γε ἀληθῆ,

199bBak bakalım, Phaidros, Eros hakkında doğruların söylendiği, ama kelimelerin ve deyişlerin nasıl akla gelirse öyle seçildiği böyle bir konuşmaya da ihtiyacın var mı?"

Aristodemos'un dediğine göre Phaidros da öbürleri de nasıl konuşması gerektiğini düşünüyorsa öyle konuşmasını istemişler.

"Öyleyse Phaidros," demiş, "Agathon'a birkaç küçük şey sormama izin ver; onunla anlaştıktan sonra konuşmaya başlayayım."

199b

εἰ βούλεσθε, ἐθέλω εἰπεῖν κατʼ ἐμαυτόν, οὐ πρὸς τοὺς ὑμετέρους λόγους, ἵνα μὴ γέλωτα ὄφλω. ὅρα οὖν, ὦ Φαῖδρε, εἴ τι καὶ τοιούτου λόγου δέῃ, περὶ Ἔρωτος τἀληθῆ λεγόμενα ἀκούειν, ὀνομάσει δὲ καὶ θέσει ῥημάτων τοιαύτῃ ὁποία δἄν τις τύχῃ ἐπελθοῦσα.

τὸν οὖν Φαῖδρον ἔφη καὶ τοὺς ἄλλους κελεύειν λέγειν, ὅπῃ αὐτὸς οἴοιτο δεῖν εἰπεῖν, ταύτῃ.

ἔτι τοίνυν, φάναι, ὦ Φαῖδρε, πάρες μοι Ἀγάθωνα σμίκρʼ ἄττα ἐρέσθαι, ἵνα ἀνομολογησάμενος παρʼ αὐτοῦ οὕτως ἤδη λέγω.

199c"İzin veriyorum," demiş Phaidros, "sor." Bunun üzerine Aristodemos'un dediğine göre Sokrates söze aşağı yukarı şöyle başlamış:

"Sevgili Agathon, konuşmana güzel girdin bence: önce Eros'un nasıl biri olduğunu, sonra da işlerini göstermek gerektiğini söyledin. Bu başlangıca çok hayranım. Haydi, Eros'un nasıl biri olduğunu öbür bakımlardan güzelce ve görkemle anlattığına göre, şunu da söyle: Eros bir şeye duyulan aşk olacak türden midir, yoksa hiçbir şeye duyulan aşk değil midir?

199c

ἀλλὰ παρίημι, φάναι τὸν Φαῖδρον, ἀλλʼ ἐρώτα. μετὰ ταῦτα δὴ τὸν Σωκράτη ἔφη ἐνθένδε ποθὲν ἄρξασθαι.

καὶ μήν, ὦ φίλε Ἀγάθων, καλῶς μοι ἔδοξας καθηγήσασθαι τοῦ λόγου, λέγων ὅτι πρῶτον μὲν δέοι αὐτὸν ἐπιδεῖξαι ὁποῖός τίς ἐστιν ὁ Ἔρως, ὕστερον δὲ τὰ ἔργα αὐτοῦ. ταύτην τὴν ἀρχὴν πάνυ ἄγαμαι. ἴθι οὖν μοι περὶ Ἔρωτος, ἐπειδὴ καὶ τἆλλα καλῶς καὶ μεγαλοπρεπῶς διῆλθες οἷός ἐστι, καὶ

199dBir anneye ya da bir babaya mı ait diye sormuyorum —Eros bir anneye ya da babaya duyulan aşk mıdır diye sormak gülünç olurdu—; ama tıpkı babanın kendisini sorsam, 'Baba birinin babası mıdır, değil mi?' desem, güzel cevap vermek istiyorsan herhalde bana babanın bir oğulun ya da bir kızın babası olduğunu söylerdin; değil mi?"

"Elbette," demiş Agathon.

"Anne de öyle değil mi?" Agathon bunu da kabul etmiş.

199d

τόδε εἰπέ· πότερόν ἐστι τοιοῦτος οἷος εἶναί τινος ὁ Ἔρως ἔρως, ἢ οὐδενός; ἐρωτῶ δʼ οὐκ εἰ μητρός τινος ἢ πατρός ἐστιν—γελοῖον γὰρ ἂν εἴη τὸ ἐρώτημα εἰ Ἔρως ἐστὶν ἔρως μητρὸς ἢ πατρός—ἀλλʼ ὥσπερ ἂν εἰ αὐτὸ τοῦτο πατέρα ἠρώτων, ἆρα ὁ πατήρ ἐστι πατήρ τινος ἢ οὔ; εἶπες ἂν δήπου μοι, εἰ ἐβούλου καλῶς ἀποκρίνασθαι, ὅτι ἔστιν ὑέος γε ἢ θυγατρὸς ὁ πατὴρ πατήρ· ἢ οὔ;

πάνυ γε, φάναι τὸν Ἀγάθωνα.

οὐκοῦν καὶ ἡ μήτηρ ὡσαύτως; Ὁμολογεῖσθαι καὶ τοῦτο.

199e"Biraz daha cevap ver," demiş Sokrates, "ne demek istediğimi daha iyi anlayasın diye. Sorsam: Peki, kardeş, tam da kardeş olarak, birinin kardeşi midir, değil mi?" Agathon öyle olduğunu söylemiş.

"Bir erkek ya da kız kardeşin kardeşi değil mi?" Kabul etmiş.

"Şimdi bunu aşk için de söylemeye çalış," demiş. "Eros hiçbir şeye duyulmayan bir aşk mıdır, yoksa bir şeye duyulan aşk mı?"

"Elbette bir şeye duyulan aşktır."

199e

ἔτι τοίνυν, εἰπεῖν τὸν Σωκράτη, ἀπόκριναι ὀλίγῳ πλείω, ἵνα μᾶλλον καταμάθῃς ὃ βούλομαι. εἰ γὰρ ἐροίμην, τί δέ; ἀδελφός, αὐτὸ τοῦθʼ ὅπερ ἔστιν, ἔστι τινὸς ἀδελφὸς ἢ οὔ; φάναι εἶναι.

οὐκοῦν ἀδελφοῦ ἢ ἀδελφῆς; Ὁμολογεῖν.

πειρῶ δή, φάναι, καὶ τὸν ἔρωτα εἰπεῖν. ὁ Ἔρως ἔρως ἐστὶν οὐδενὸς ἢ τινός;

πάνυ μὲν οὖν ἔστιν.

200a"Bunu aklında tut," demiş Sokrates, "neye duyulan aşk olduğunu da unutma. Şimdilik şunu söyle: Eros, aşkı olduğu şeyi arzular mı, arzulamaz mı?"

"Elbette arzular," demiş.

"Arzuladığı ve âşık olduğu şeye sahipken mi arzular ve âşık olur, yoksa sahip değilken mi?"

"Muhtemelen sahip değilken," demiş.

"Muhtemelen değil de zorunlu olarak böyle mi, bir düşün," demiş Sokrates: "arzulayan eksik olduğu şeyi arzular, eksik değilse arzulamaz. Bana bu şaşılacak ölçüde zorunlu görünüyor, Agathon; sana nasıl görünüyor?"

200a

τοῦτο μὲν τοίνυν, εἰπεῖν τὸν Σωκράτη, φύλαξον παρὰ σαυτῷ μεμνημένος ὅτου· τοσόνδε δὲ εἰπέ, πότερον ὁ Ἔρως ἐκείνου οὗ ἔστιν ἔρως, ἐπιθυμεῖ αὐτοῦ ἢ οὔ;

πάνυ γε, φάναι.

πότερον ἔχων αὐτὸ οὗ ἐπιθυμεῖ τε καὶ ἐρᾷ, εἶτα ἐπιθυμεῖ τε καὶ ἐρᾷ, ἢ οὐκ ἔχων;

οὐκ ἔχων, ὡς τὸ εἰκός γε, φάναι.

σκόπει δή, εἰπεῖν τὸν Σωκράτη, ἀντὶ τοῦ εἰκότος εἰ ἀνάγκη οὕτως, τὸ ἐπιθυμοῦν ἐπιθυμεῖν οὗ ἐνδεές ἐστιν, ἢ μὴ

200b"Bana da öyle görünüyor," demiş.

"Güzel. Büyük olan biri büyük olmayı, güçlü olan güçlü olmayı ister mi?"

"Kabul ettiklerimize göre imkânsız."

"Çünkü bunlara sahip olan bunlardan yoksun değildir."

"Doğru söylüyorsun."

"Diyelim ki güçlü olan güçlü olmayı istiyor," demiş Sokrates, "hızlı olan hızlı, sağlıklı olan sağlıklı olmayı... Belki biri, böyle olanların, bunlara sahip olanların sahip oldukları şeyleri de arzuladığını sanabilir; aldanmayalım diye bunu söylüyorum.

200b

ἐπιθυμεῖν, ἐὰν μὴ ἐνδεὲς ᾖ; ἐμοὶ μὲν γὰρ θαυμαστῶς δοκεῖ, ὦ Ἀγάθων, ὡς ἀνάγκη εἶναι· σοὶ δὲ πῶς;

κἀμοί, φάναι, δοκεῖ.

καλῶς λέγεις. ἆρʼ οὖν βούλοιτʼ ἄν τις μέγας ὢν μέγας εἶναι, ἢ ἰσχυρὸς ὢν ἰσχυρός;

ἀδύνατον ἐκ τῶν ὡμολογημένων.

οὐ γάρ που ἐνδεὴς ἂν εἴη τούτων ὅ γε ὤν.

ἀληθῆ λέγεις.

εἰ γὰρ καὶ ἰσχυρὸς ὢν βούλοιτο ἰσχυρὸς εἶναι, φάναι τὸν Σωκράτη, καὶ ταχὺς ὢν ταχύς, καὶ ὑγιὴς ὢν ὑγιής—ἴσως γὰρ ἄν τις ταῦτα οἰηθείη καὶ πάντα τὰ τοιαῦτα τοὺς ὄντας

200cDüşünürsen, Agathon, bunlar sahip oldukları şeylerin her birine şu anda, isteseler de istemeseler de zorunlu olarak sahiptirler; buna kim arzu duyar ki? Ama biri, 'Ben sağlıklıyım ve sağlıklı olmak istiyorum, zenginim ve zengin olmak istiyorum, sahip olduğum şeylerin kendisini arzuluyorum,' derse ona şöyle deriz: 'Ey insan, sen zenginliğe, sağlığa ve güce sahipsin; bunlara gelecekte de sahip olmak istiyorsun; çünkü şu anda, istesen de istemesen de onlara sahipsin.

200c

τε τοιούτους καὶ ἔχοντας ταῦτα τούτων ἅπερ ἔχουσι καὶ ἐπιθυμεῖν, ἵνʼ οὖν μὴ ἐξαπατηθῶμεν, τούτου ἕνεκα λέγω— τούτοις γάρ, ὦ Ἀγάθων, εἰ ἐννοεῖς, ἔχειν μὲν ἕκαστα τούτων ἐν τῷ παρόντι ἀνάγκη ἃ ἔχουσιν, ἐάντε βούλωνται ἐάντε μή, καὶ τούτου γε δήπου τίς ἂν ἐπιθυμήσειεν; ἀλλʼ ὅταν τις λέγῃ ὅτι ἐγὼ ὑγιαίνων βούλομαι καὶ ὑγιαίνειν, καὶ πλουτῶν βούλομαι καὶ πλουτεῖν, καὶ ἐπιθυμῶ αὐτῶν τούτων ἃ ἔχω, εἴποιμεν ἂν αὐτῷ ὅτι σύ, ὦ ἄνθρωπε,

200dVar olan şeyleri arzuluyorum dediğinde, bir düşün bakalım, şu anda var olanların gelecekte de var olmasını istiyorum demekten başka bir şey mi demiş olursun?' Bunu kabul etmez mi?" Aristodemos'un dediğine göre Agathon buna katılmış.

Sokrates de şöyle demiş: "Peki, insanın henüz elinde hazır olmayan, sahip olmadığı bir şeye, bu şeylerin gelecekte de kendisi için korunmasına ve var olmasına âşık olması bu değil mi?"

200d

πλοῦτον κεκτημένος καὶ ὑγίειαν καὶ ἰσχὺν βούλει καὶ εἰς τὸν ἔπειτα χρόνον ταῦτα κεκτῆσθαι, ἐπεὶ ἐν τῷ γε νῦν παρόντι, εἴτε βούλει εἴτε μή, ἔχεις· σκόπει οὖν, ὅταν τοῦτο λέγῃς, ὅτι ἐπιθυμῶ τῶν παρόντων, εἰ ἄλλο τι λέγεις ἢ τόδε, ὅτι βούλομαι τὰ νῦν παρόντα καὶ εἰς τὸν ἔπειτα χρόνον παρεῖναι. ἄλλο τι ὁμολογοῖ ἄν; Συμφάναι ἔφη τὸν Ἀγάθωνα.

εἰπεῖν δὴ τὸν Σωκράτη, οὐκοῦν τοῦτό γʼ ἐστὶν ἐκείνου ἐρᾶν, ὃ οὔπω ἕτοιμον αὐτῷ ἐστιν οὐδὲ ἔχει, τὸ εἰς τὸν ἔπειτα χρόνον ταῦτα εἶναι αὐτῷ σῳζόμενα καὶ παρόντα;

200e"Elbette," demiş.

"Demek ki bu adam da, arzulayan başka herkes de elinde hazır olmayanı, var olmayanı arzular; sahip olmadığı, kendisi olmadığı ve eksik olduğu şeyler, arzunun ve aşkın yöneldiği bu türden şeylerdir, değil mi?"

"Elbette," demiş.

"Haydi o zaman," demiş Sokrates, "söylenenleri toparlayalım. Eros önce bir şeylere duyulan aşktır, sonra da eksik olduğu şeylere, değil mi?"

200e

πάνυ γε, φάναι.

καὶ οὗτος ἄρα καὶ ἄλλος πᾶς ὁ ἐπιθυμῶν τοῦ μὴ ἑτοίμου ἐπιθυμεῖ καὶ τοῦ μὴ παρόντος, καὶ ὃ μὴ ἔχει καὶ ὃ μὴ ἔστιν αὐτὸς καὶ οὗ ἐνδεής ἐστι, τοιαῦτʼ ἄττα ἐστὶν ὧν ἡ ἐπιθυμία τε καὶ ὁ ἔρως ἐστίν;

πάνυ γʼ, εἰπεῖν.

ἴθι δή, φάναι τὸν Σωκράτη, ἀνομολογησώμεθα τὰ εἰρημένα. ἄλλο τι ἔστιν ὁ Ἔρως πρῶτον μὲν τινῶν, ἔπειτα τούτων ὧν ἂν ἔνδεια παρῇ αὐτῷ;

201a"Evet," demiş.

"Şimdi bunlara ek olarak konuşmanda Eros'un neye duyulan aşk olduğunu söylediğini hatırla; istersen ben hatırlatayım. Sanırım aşağı yukarı şöyle dedin: tanrıların işleri güzel şeylere duyulan aşk sayesinde düzene kondu, çünkü çirkin şeylere aşk olmaz. Aşağı yukarı böyle demiyor muydun?"

"Öyle dedim," demiş Agathon.

"Yerinde de söylüyorsun, dostum," demiş Sokrates. "Bu böyleyse, Eros güzelliğe duyulan aşk olmaz mı, çirkinliğe değil?" Agathon kabul etmiş.

201a

ναί, φάναι.

ἐπὶ δὴ τούτοις ἀναμνήσθητι τίνων ἔφησθα ἐν τῷ λόγῳ εἶναι τὸν ἔρωτα· εἰ δὲ βούλει, ἐγώ σε ἀναμνήσω. οἶμαι γάρ σε οὑτωσί πως εἰπεῖν, ὅτι τοῖς θεοῖς κατεσκευάσθη τὰ πράγματα διʼ ἔρωτα καλῶν· αἰσχρῶν γὰρ οὐκ εἴη ἔρως. οὐχ οὑτωσί πως ἔλεγες;

εἶπον γάρ, φάναι τὸν Ἀγάθωνα.

καὶ ἐπιεικῶς γε λέγεις, ὦ ἑταῖρε, φάναι τὸν Σωκράτη· καὶ εἰ τοῦτο οὕτως ἔχει, ἄλλο τι ὁ Ἔρως κάλλους ἂν εἴη ἔρως, αἴσχους δὲ οὔ; ὡμολόγει.

201b"Peki, insanın eksik olduğu, sahip olmadığı şeye âşık olduğunu kabul etmedik mi?"

"Ettik," demiş.

"Demek ki Eros güzellikten yoksundur, ona sahip değildir."

"Zorunlu olarak," demiş.

"Peki, güzellikten yoksun olan, güzelliğe hiçbir şekilde sahip olmayan şeye sen güzel mi dersin?"

"Asla."

"Bunlar böyleyse, Eros'un güzel olduğunu hâlâ kabul ediyor musun?"

Agathon da şöyle demiş: "Galiba, Sokrates, o zaman söylediklerimin hiçbirini bilmiyormuşum."

201b

οὐκοῦν ὡμολόγηται, οὗ ἐνδεής ἐστι καὶ μὴ ἔχει, τούτου ἐρᾶν;

ναί, εἰπεῖν.

ἐνδεὴς ἄρʼ ἐστὶ καὶ οὐκ ἔχει ὁ Ἔρως κάλλος.

ἀνάγκη, φάναι.

τί δέ; τὸ ἐνδεὲς κάλλους καὶ μηδαμῇ κεκτημένον κάλλος ἆρα λέγεις σὺ καλὸν εἶναι;

οὐ δῆτα.

ἔτι οὖν ὁμολογεῖς ἔρωτα καλὸν εἶναι, εἰ ταῦτα οὕτως ἔχει;

καὶ τὸν Ἀγάθωνα εἰπεῖν κινδυνεύω, ὦ Σώκρατες, οὐδὲν εἰδέναι ὧν τότε εἶπον.

201c"Yine de güzel konuştun, Agathon," demiş Sokrates. "Ama küçük bir şey daha söyle: iyi şeyler sana güzel de görünmüyor mu?"

"Görünüyor."

"Eros güzel şeylerden yoksunsa, iyi şeyler de güzelse, iyi şeylerden de yoksun olur."

"Sokrates," demiş, "ben seninle tartışamam; dediğin gibi olsun."

"Hayır, sevgili Agathon," demiş Sokrates, "sen doğruyla tartışamazsın; Sokrates'le tartışmak hiç de zor değildir.

201c

καὶ μὴν καλῶς γε εἶπες, φάναι, ὦ Ἀγάθων. ἀλλὰ σμικρὸν ἔτι εἰπέ· τἀγαθὰ οὐ καὶ καλὰ δοκεῖ σοι εἶναι;

ἔμοιγε.

εἰ ἄρα ὁ Ἔρως τῶν καλῶν ἐνδεής ἐστι, τὰ δὲ ἀγαθὰ καλά, κἂν τῶν ἀγαθῶν ἐνδεὴς εἴη.

ἐγώ, φάναι, ὦ Σώκρατες, σοὶ οὐκ ἂν δυναίμην ἀντιλέγειν, ἀλλʼ οὕτως ἐχέτω ὡς σὺ λέγεις.

οὐ μὲν οὖν τῇ ἀληθείᾳ, φάναι, ὦ φιλούμενε Ἀγάθων, δύνασαι ἀντιλέγειν, ἐπεὶ Σωκράτει γε οὐδὲν χαλεπόν.

201dSeni artık rahat bırakayım. Bir zamanlar Mantineialı bir kadından, Diotima'dan duyduğum Eros konuşmasını size anlatmaya çalışacağım. Bu kadın bu konularda da başka pek çok konuda da bilgeydi; bir keresinde Atinalılar kurban sunduğunda vebayı on yıl ertelemişti; bana aşk işlerini öğreten de odur. Onun yaptığı konuşmayı, Agathon'la benim kabul ettiklerimizden yola çıkarak, kendi başıma, elimden geldiğince anlatacağım. Agathon, senin de anlattığın gibi, önce Eros'un kim ve nasıl biri olduğunu, sonra da işlerini anlatmak gerekir.

201d

καὶ σὲ μέν γε ἤδη ἐάσω· τὸν δὲ λόγον τὸν περὶ τοῦ Ἔρωτος, ὅν ποτʼ ἤκουσα γυναικὸς Μαντινικῆς Διοτίμας, ἣ ταῦτά τε σοφὴ ἦν καὶ ἄλλα πολλά—καὶ Ἀθηναίοις ποτὲ θυσαμένοις πρὸ τοῦ λοιμοῦ δέκα ἔτη ἀναβολὴν ἐποίησε τῆς νόσου, ἣ δὴ καὶ ἐμὲ τὰ ἐρωτικὰ ἐδίδαξεν—ὃν οὖν ἐκείνη ἔλεγε λόγον, πειράσομαι ὑμῖν διελθεῖν ἐκ τῶν ὡμολογημένων ἐμοὶ καὶ Ἀγάθωνι, αὐτὸς ἐπʼ ἐμαυτοῦ, ὅπως ἂν δύνωμαι. δεῖ δή, ὦ Ἀγάθων, ὥσπερ σὺ διηγήσω, διελθεῖν

201eBence en kolayı, bu yabancı kadının bir zamanlar beni sorguya çekerken anlattığı gibi anlatmak. Ben de ona aşağı yukarı Agathon'un şimdi bana söylediklerine benzer şeyler söylüyordum: Eros büyük bir tanrıdır, güzel şeylere duyulan aşktır. O da beni, benim Agathon'u çürüttüğüm sözlerle çürüttü: kendi sözüme göre Eros ne güzeldir ne iyi.

— Ne diyorsun, Diotima? dedim. Eros çirkin ve kötü mü yani?

— Tövbe de! dedi. Yoksa güzel olmayan şeyin zorunlu olarak çirkin olduğunu mu sanıyorsun?

201e

αὐτὸν πρῶτον, τίς ἐστιν ὁ Ἔρως καὶ ποῖός τις, ἔπειτα τὰ ἔργα αὐτοῦ. δοκεῖ οὖν μοι ῥᾷστον εἶναι οὕτω διελθεῖν, ὥς ποτέ με ἡ ξένη ἀνακρίνουσα διῄει. σχεδὸν γάρ τι καὶ ἐγὼ πρὸς αὐτὴν ἕτερα τοιαῦτα ἔλεγον οἷάπερ νῦν πρὸς ἐμὲ Ἀγάθων, ὡς εἴη ὁ Ἔρως μέγας θεός, εἴη δὲ τῶν καλῶν· ἤλεγχε δή με τούτοις τοῖς λόγοις οἷσπερ ἐγὼ τοῦτον, ὡς οὔτε καλὸς εἴη κατὰ τὸν ἐμὸν λόγον οὔτε ἀγαθός.

καὶ ἐγώ, πῶς λέγεις, ἔφην, ὦ Διοτίμα; αἰσχρὸς ἄρα ὁ Ἔρως ἐστὶ καὶ κακός;

καὶ ἥ, οὐκ εὐφημήσεις; ἔφη· ἢ οἴει, ὅτι ἂν μὴ καλὸν ᾖ, ἀναγκαῖον αὐτὸ εἶναι αἰσχρόν;

202a— Elbette.

— Bilge olmayan da cahil mi? Bilgelikle cehalet arasında bir şey olduğunu fark etmedin mi?

— Nedir o?

— Doğru kanaat taşımak ama bunun logos'unu, gerekçesini verememek, dedi. Bunun ne bilmek olduğunu biliyor musun —gerekçesi verilemeyen bir şey nasıl epistēmē olabilir?— ne de cehalet —gerçeğe isabet eden şey nasıl cehalet olabilir?—. Doğru kanaat işte böyle bir şeydir: phronēsis ile cehalet arasında.

— Doğru söylüyorsun, dedim.

202a

μάλιστά γε.

ἦ καὶ ἂν μὴ σοφόν, ἀμαθές; ἢ οὐκ ᾔσθησαι ὅτι ἔστιν τι μεταξὺ σοφίας καὶ ἀμαθίας;

τί τοῦτο;

τὸ ὀρθὰ δοξάζειν καὶ ἄνευ τοῦ ἔχειν λόγον δοῦναι οὐκ οἶσθʼ, ἔφη, ὅτι οὔτε ἐπίστασθαί ἐστιν—ἄλογον γὰρ πρᾶγμα πῶς ἂν εἴη ἐπιστήμη; —οὔτε ἀμαθία—τὸ γὰρ τοῦ ὄντος τυγχάνον πῶς ἂν εἴη ἀμαθία; —ἔστι δὲ δήπου τοιοῦτον ἡ ὀρθὴ δόξα, μεταξὺ φρονήσεως καὶ ἀμαθίας.

ἀληθῆ, ἦν δʼ ἐγώ, λέγεις.

202b— Öyleyse güzel olmayanın çirkin, iyi olmayanın kötü olmasını zorunlu tutma, dedi. Eros için de öyle: onun iyi ve güzel olmadığını kendin kabul ettiğine göre, bu yüzden çirkin ve kötü olması gerektiğini de sanma; o bu ikisinin arasında bir şeydir.

— Ama herkes onun büyük bir tanrı olduğunu kabul ediyor, dedim.

— Herkes derken bilmeyenleri mi kastediyorsun, bilenleri de mi?

— Hepsini birden.

O da gülüp şöyle dedi: — Sokrates, onun tanrı bile olmadığını söyleyenler onun büyük bir tanrı olduğunu nasıl kabul eder?

202b

μὴ τοίνυν ἀνάγκαζε ὃ μὴ καλόν ἐστιν αἰσχρὸν εἶναι, μηδὲ ὃ μὴ ἀγαθόν, κακόν. οὕτω δὲ καὶ τὸν ἔρωτα ἐπειδὴ αὐτὸς ὁμολογεῖς μὴ εἶναι ἀγαθὸν μηδὲ καλόν, μηδέν τι μᾶλλον οἴου δεῖν αὐτὸν αἰσχρὸν καὶ κακὸν εἶναι, ἀλλά τι μεταξύ, ἔφη, τούτοιν.

καὶ μήν, ἦν δʼ ἐγώ, ὁμολογεῖταί γε παρὰ πάντων μέγας θεὸς εἶναι.

τῶν μὴ εἰδότων, ἔφη, πάντων λέγεις, ἢ καὶ τῶν εἰδότων;

συμπάντων μὲν οὖν.

καὶ ἣ γελάσασα καὶ πῶς ἄν, ἔφη, ὦ Σώκρατες,

202c— Kim bunlar? dedim.

— Biri sensin, biri de ben, dedi.

— Nasıl böyle diyorsun? dedim.

— Kolay, dedi. Söyle bakalım, bütün tanrıların mesut ve güzel olduğunu söylemiyor musun? Yoksa tanrılardan birinin güzel ve mesut olmadığını söylemeye cüret eder misin?

— Zeus adına, hayır, dedim.

— Mesut derken iyi ve güzel şeylere sahip olanları kastetmiyor musun?

— Elbette.

202c

ὁμολογοῖτο μέγας θεὸς εἶναι παρὰ τούτων, οἵ φασιν αὐτὸν οὐδὲ θεὸν εἶναι;

τίνες οὗτοι; ἦν δʼ ἐγώ.

εἷς μέν, ἔφη, σύ, μία δʼ ἐγώ.

κἀγὼ εἶπον, πῶς τοῦτο, ἔφην, λέγεις;

καὶ ἥ, ῥᾳδίως, ἔφη. λέγε γάρ μοι, οὐ πάντας θεοὺς φῂς εὐδαίμονας εἶναι καὶ καλούς; ἢ τολμήσαις ἄν τινα μὴ φάναι καλόν τε καὶ εὐδαίμονα θεῶν εἶναι;

μὰ Δίʼ οὐκ ἔγωγʼ, ἔφην.

εὐδαίμονας δὲ δὴ λέγεις οὐ τοὺς τἀγαθὰ καὶ τὰ καλὰ κεκτημένους;

πάνυ γε.

202d— Ama Eros'un iyi ve güzel şeylerden yoksun olduğu için tam da bu yoksun olduğu şeyleri arzuladığını kabul ettin.

— Ettim.

— Güzel ve iyi şeylerden nasibi olmayan nasıl tanrı olabilir?

— Hiç olamaz, öyle görünüyor.

— Görüyor musun, dedi, sen de Eros'u tanrı saymıyorsun.

— Peki Eros ne olabilir? dedim. Ölümlü mü?

— Hiç değil.

— Ya ne?

— Önceki örnekler gibi, dedi, ölümlüyle ölümsüz arasında.

— Ne peki, Diotima?

— Büyük bir daimōn, Sokrates; çünkü bütün daimōn'lar tanrıyla ölümlü arasındadır.

202d

ἀλλὰ μὴν Ἔρωτά γε ὡμολόγηκας διʼ ἔνδειαν τῶν ἀγαθῶν καὶ καλῶν ἐπιθυμεῖν αὐτῶν τούτων ὧν ἐνδεής ἐστιν.

ὡμολόγηκα γάρ.

πῶς ἂν οὖν θεὸς εἴη ὅ γε τῶν καλῶν καὶ ἀγαθῶν ἄμοιρος;

οὐδαμῶς, ὥς γʼ ἔοικεν.

ὁρᾷς οὖν, ἔφη, ὅτι καὶ σὺ ἔρωτα οὐ θεὸν νομίζεις;

τί οὖν ἄν, ἔφην, εἴη ὁ Ἔρως; θνητός;

ἥκιστά γε.

ἀλλὰ τί μήν;

ὥσπερ τὰ πρότερα, ἔφη, μεταξὺ θνητοῦ καὶ ἀθανάτου.

τί οὖν, ὦ Διοτίμα;

δαίμων μέγας, ὦ Σώκρατες· καὶ γὰρ πᾶν τὸ δαιμόνιον

202e— Ne gücü var? dedim.

— İnsanlardan gelenleri tanrılara, tanrılardan gelenleri insanlara tercüme edip iletir: insanların dualarını ve kurbanlarını, tanrıların buyruklarını ve kurbanlara karşılıklarını. İkisinin ortasında olduğu için aradaki boşluğu doldurur; böylece bütün, kendi kendine bağlanmış olur. Bütün kâhinlik de, kurbanlarla, ayinlerle, büyülü sözlerle, her türlü kehanet ve büyücülükle uğraşan rahiplerin tekhnē'si de onun aracılığıyla işler.

202e

μεταξύ ἐστι θεοῦ τε καὶ θνητοῦ.

τίνα, ἦν δʼ ἐγώ, δύναμιν ἔχον;

ἑρμηνεῦον καὶ διαπορθμεῦον θεοῖς τὰ παρʼ ἀνθρώπων καὶ ἀνθρώποις τὰ παρὰ θεῶν, τῶν μὲν τὰς δεήσεις καὶ θυσίας, τῶν δὲ τὰς ἐπιτάξεις τε καὶ ἀμοιβὰς τῶν θυσιῶν, ἐν μέσῳ δὲ ὂν ἀμφοτέρων συμπληροῖ, ὥστε τὸ πᾶν αὐτὸ αὑτῷ συνδεδέσθαι.

διὰ τούτου καὶ ἡ μαντικὴ πᾶσα χωρεῖ καὶ ἡ τῶν ἱερέων τέχνη τῶν τε περὶ τὰς θυσίας καὶ τελετὰς

203aTanrı insanla karışmaz; tanrıların insanlarla bütün ilişkisi ve konuşması, ister uyanıkken ister uykudayken, onun aracılığıyla olur. Bu konularda bilge olan daimōnî bir insandır; başka bir konuda, tekhnē'lerde ya da el işlerinde bilge olan ise sıradan bir zanaatkârdır. Bu daimōn'lar çok ve çeşit çeşittir; Eros da onlardan biridir.

— Babası ve annesi kim? dedim.

203a

καὶ τὰς ἐπῳδὰς καὶ τὴν μαντείαν πᾶσαν καὶ γοητείαν. θεὸς δὲ ἀνθρώπῳ οὐ μείγνυται, ἀλλὰ διὰ τούτου πᾶσά ἐστιν ἡ ὁμιλία καὶ ἡ διάλεκτος θεοῖς πρὸς ἀνθρώπους, καὶ ἐγρηγορόσι καὶ καθεύδουσι· καὶ ὁ μὲν περὶ τὰ τοιαῦτα σοφὸς δαιμόνιος ἀνήρ, ὁ δὲ ἄλλο τι σοφὸς ὢν ἢ περὶ τέχνας ἢ χειρουργίας τινὰς βάναυσος. οὗτοι δὴ οἱ δαίμονες πολλοὶ καὶ παντοδαποί εἰσιν, εἷς δὲ τούτων ἐστὶ καὶ ὁ Ἔρως.

πατρὸς δέ, ἦν δʼ ἐγώ, τίνος ἐστὶ καὶ μητρός;

203b— Anlatması uzun, dedi, ama yine de anlatayım. Aphrodite doğduğunda tanrılar bir ziyafet veriyordu; aralarında Metis'in oğlu Poros (Çare) da vardı. Yemekten sonra, ziyafet olduğu için dilenmeye Penia (Yoksulluk) geldi ve kapının önünde bekliyordu. Poros nektardan sarhoş olup —şarap henüz yoktu— Zeus'un bahçesine girdi ve ağırlaşıp uyudu. Penia da kendi çaresizliği yüzünden Poros'tan bir çocuk edinmeyi tasarlayıp yanına uzandı ve Eros'a gebe kaldı.

203b

μακρότερον μέν, ἔφη, διηγήσασθαι· ὅμως δέ σοι ἐρῶ. ὅτε γὰρ ἐγένετο ἡ Ἀφροδίτη, ἡστιῶντο οἱ θεοὶ οἵ τε ἄλλοι καὶ ὁ τῆς Μήτιδος ὑὸς Πόρος. ἐπειδὴ δὲ ἐδείπνησαν, προσαιτήσουσα οἷον δὴ εὐωχίας οὔσης ἀφίκετο ἡ Πενία, καὶ ἦν περὶ τὰς θύρας. ὁ οὖν Πόρος μεθυσθεὶς τοῦ νέκταρος— οἶνος γὰρ οὔπω ἦν—εἰς τὸν τοῦ Διὸς κῆπον εἰσελθὼν βεβαρημένος ηὗδεν. ἡ οὖν Πενία ἐπιβουλεύουσα διὰ τὴν αὑτῆς ἀπορίαν παιδίον ποιήσασθαι ἐκ τοῦ Πόρου, κατακλίνεταί

203cBu yüzden Eros Aphrodite'nin yoldaşı ve hizmetkârı oldu: onun doğum gününde dünyaya geldi, üstelik tabiatı gereği güzelin âşığıdır, Aphrodite de güzeldir. Poros ile Penia'nın oğlu olduğu için Eros'un payına şöyle bir talih düştü. Önce, hep yoksuldur; çoğunun sandığı gibi narin ve güzel olmaktan çok uzaktır; sert ve kuru, yalınayak ve evsizdir; hep yerde, döşeksiz yatar, kapı önlerinde, yol kenarlarında açıkta uyur; annesinin tabiatını taşır, hep yoksunlukla bir arada yaşar.

203c

τε παρʼ αὐτῷ καὶ ἐκύησε τὸν ἔρωτα. διὸ δὴ καὶ τῆς Ἀφροδίτης ἀκόλουθος καὶ θεράπων γέγονεν ὁ Ἔρως, γεννηθεὶς ἐν τοῖς ἐκείνης γενεθλίοις, καὶ ἅμα φύσει ἐραστὴς ὢν περὶ τὸ καλὸν καὶ τῆς Ἀφροδίτης καλῆς οὔσης. ἅτε οὖν Πόρου καὶ Πενίας ὑὸς ὢν ὁ Ἔρως ἐν τοιαύτῃ τύχῃ καθέστηκεν. πρῶτον μὲν πένης ἀεί ἐστι, καὶ πολλοῦ δεῖ ἁπαλός τε καὶ καλός, οἷον οἱ πολλοὶ οἴονται, ἀλλὰ σκληρὸς

203dBabasına çekmesiyle de güzel ve iyi olanlara tuzak kurar; cesur, atılgan ve gayretlidir; usta bir avcıdır, hep bir dolap çevirir; phronēsis'e arzu duyar ve çare bulmakta beceriklidir; bütün ömrü boyunca felsefe yapar; usta bir büyücü, iksirci ve sofisttir. Tabiatı gereği ne ölümsüz gibidir ne ölümlü gibi: aynı gün içinde bolluğa kavuştuğunda bir serpilip yaşar, bir ölür; sonra babasının tabiatı sayesinde yeniden dirilir. Ama elde ettiği hep akıp gider; bu yüzden Eros ne hiç çaresiz kalır ne de zengin olur; bilgelikle cehaletin de ortasındadır.

203d

καὶ αὐχμηρὸς καὶ ἀνυπόδητος καὶ ἄοικος, χαμαιπετὴς ἀεὶ ὢν καὶ ἄστρωτος, ἐπὶ θύραις καὶ ἐν ὁδοῖς ὑπαίθριος κοιμώμενος, τὴν τῆς μητρὸς φύσιν ἔχων, ἀεὶ ἐνδείᾳ σύνοικος. κατὰ δὲ αὖ τὸν πατέρα ἐπίβουλός ἐστι τοῖς καλοῖς καὶ τοῖς ἀγαθοῖς, ἀνδρεῖος ὢν καὶ ἴτης καὶ σύντονος, θηρευτὴς δεινός, ἀεί τινας πλέκων μηχανάς, καὶ φρονήσεως ἐπιθυμητὴς καὶ πόριμος, φιλοσοφῶν διὰ παντὸς τοῦ βίου, δεινὸς γόης καὶ φαρμακεὺς καὶ σοφιστής· καὶ οὔτε ὡς

203e

ἀθάνατος πέφυκεν οὔτε ὡς θνητός, ἀλλὰ τοτὲ μὲν τῆς αὐτῆς ἡμέρας θάλλει τε καὶ ζῇ, ὅταν εὐπορήσῃ, τοτὲ δὲ ἀποθνῄσκει, πάλιν δὲ ἀναβιώσκεται διὰ τὴν τοῦ πατρὸς φύσιν, τὸ δὲ ποριζόμενον ἀεὶ ὑπεκρεῖ, ὥστε οὔτε ἀπορεῖ Ἔρως ποτὲ οὔτε πλουτεῖ, σοφίας τε αὖ καὶ ἀμαθίας ἐν μέσῳ ἐστίν.

204aDurum şöyle: Tanrılardan hiçbiri felsefe yapmaz, bilge olmayı da arzulamaz, çünkü zaten bilgedir; bilge olan başka biri varsa o da felsefe yapmaz. Cahiller de felsefe yapmaz, bilge olmayı arzulamaz; çünkü cehaletin kötülüğü de tam budur: insanın güzel ve iyi, aklı başında biri olmadığı hâlde kendini yeterli sanması. Eksik olduğunu sanmayan, eksikliğini duymadığı şeyi arzulamaz.

— Öyleyse Diotima, dedim, bilgeler de cahiller de değilse felsefe yapanlar kim?

204a

ἔχει γὰρ ὧδε. θεῶν οὐδεὶς φιλοσοφεῖ οὐδʼ ἐπιθυμεῖ σοφὸς γενέσθαι—ἔστι γάρ—οὐδʼ εἴ τις ἄλλος σοφός, οὐ φιλοσοφεῖ. οὐδʼ αὖ οἱ ἀμαθεῖς φιλοσοφοῦσιν οὐδʼ ἐπιθυμοῦσι σοφοὶ γενέσθαι· αὐτὸ γὰρ τοῦτό ἐστι χαλεπὸν ἀμαθία, τὸ μὴ ὄντα καλὸν κἀγαθὸν μηδὲ φρόνιμον δοκεῖν αὑτῷ εἶναι ἱκανόν. οὔκουν ἐπιθυμεῖ ὁ μὴ οἰόμενος ἐνδεὴς εἶναι οὗ ἂν μὴ οἴηται ἐπιδεῖσθαι.

τίνες οὖν, ἔφην ἐγώ, ὦ Διοτίμα, οἱ φιλοσοφοῦντες, εἰ μήτε οἱ σοφοὶ μήτε οἱ ἀμαθεῖς;

204b— Bunu artık bir çocuk bile anlar, dedi: bu ikisinin arasında olanlar; Eros da bunlardan biridir. Bilgelik en güzel şeylerden biridir, Eros da güzele duyulan aşktır; bu yüzden Eros'un bilgeliği seven, yani filozof olması zorunludur; filozof olarak da bilgeyle cahil arasında bulunması zorunludur. Bunun sebebi de doğuşudur: babası bilge ve çaresi bol, annesi bilge değil ve çaresizdir. Sevgili Sokrates, bu daimōn'un tabiatı budur. Senin Eros'u başka türlü sanmana gelince, bunda şaşılacak bir şey yok.

204b

δῆλον δή, ἔφη, τοῦτό γε ἤδη καὶ παιδί, ὅτι οἱ μεταξὺ τούτων ἀμφοτέρων, ὧν ἂν εἴη καὶ ὁ Ἔρως. ἔστιν γὰρ δὴ τῶν καλλίστων ἡ σοφία, Ἔρως δʼ ἐστὶν ἔρως περὶ τὸ καλόν, ὥστε ἀναγκαῖον ἔρωτα φιλόσοφον εἶναι, φιλόσοφον δὲ ὄντα μεταξὺ εἶναι σοφοῦ καὶ ἀμαθοῦς. αἰτία δὲ αὐτῷ καὶ τούτων ἡ γένεσις· πατρὸς μὲν γὰρ σοφοῦ ἐστι καὶ εὐπόρου, μητρὸς δὲ οὐ σοφῆς καὶ ἀπόρου. ἡ μὲν οὖν φύσις τοῦ δαίμονος, ὦ φίλε Σώκρατες, αὕτη· ὃν δὲ σὺ ᾠήθης ἔρωτα

204cSöylediklerinden çıkardığıma göre, Eros'u sevilen sandın, seven değil; sanırım bu yüzden Eros sana pek güzel göründü. Çünkü sevilmeye değer olan, gerçekten güzel, zarif, kusursuz ve kutlu olandır; seven ise benim anlattığım gibi başka türlü bir yapıdadır.

Ben de şöyle dedim:

— Peki, yabancı kadın, güzel söylüyorsun; Eros böyleyse insanlara ne yararı var?

204c

εἶναι, θαυμαστὸν οὐδὲν ἔπαθες. ᾠήθης δέ, ὡς ἐμοὶ δοκεῖ τεκμαιρομένῃ ἐξ ὧν σὺ λέγεις, τὸ ἐρώμενον ἔρωτα εἶναι, οὐ τὸ ἐρῶν· διὰ ταῦτά σοι οἶμαι πάγκαλος ἐφαίνετο ὁ Ἔρως. καὶ γὰρ ἔστι τὸ ἐραστὸν τὸ τῷ ὄντι καλὸν καὶ ἁβρὸν καὶ τέλεον καὶ μακαριστόν· τὸ δέ γε ἐρῶν ἄλλην ἰδέαν τοιαύτην ἔχον, οἵαν ἐγὼ διῆλθον.

καὶ ἐγὼ εἶπον, εἶεν δή, ὦ ξένη, καλῶς γὰρ λέγεις· τοιοῦτος ὢν ὁ Ἔρως τίνα χρείαν ἔχει τοῖς ἀνθρώποις;

204d— Sokrates, dedi, bundan sonra sana bunu öğretmeye çalışacağım. Eros böyledir, böyle doğmuştur; senin dediğin gibi de güzel şeylere duyulur. Ama biri bize, 'Sokrates, Diotima, Eros güzel şeylere niçin duyulur?' diye sorsa... Daha açık söyleyeyim: güzel şeyleri seven, sever; ama neyi ister?

Ben de: — Onların kendisinin olmasını, dedim.

— Ama bu cevap, dedi, şöyle bir soruyu daha gerektiriyor: Güzel şeyler kendisinin olan kişinin eline ne geçecek?

Bu soruya artık hazır bir cevabım olmadığını söyledim.

204d

τοῦτο δὴ μετὰ ταῦτʼ, ἔφη, ὦ Σώκρατες, πειράσομαί σε διδάξαι. ἔστι μὲν γὰρ δὴ τοιοῦτος καὶ οὕτω γεγονὼς ὁ Ἔρως, ἔστι δὲ τῶν καλῶν, ὡς σὺ φῄς. εἰ δέ τις ἡμᾶς ἔροιτο· τί τῶν καλῶν ἐστιν ὁ Ἔρως, ὦ Σώκρατές τε καὶ Διοτίμα; ὧδε δὲ σαφέστερον· ἐρᾷ ὁ ἐρῶν τῶν καλῶν· τί ἐρᾷ;

καὶ ἐγὼ εἶπον ὅτι γενέσθαι αὑτῷ.

ἀλλʼ ἔτι ποθεῖ, ἔφη, ἡ ἀπόκρισις ἐρώτησιν τοιάνδε· τί ἔσται ἐκείνῳ ᾧ ἂν γένηται τὰ καλά;

οὐ πάνυ ἔφην ἔτι ἔχειν ἐγὼ πρὸς ταύτην τὴν ἐρώτησιν προχείρως ἀποκρίνασθαι.

204e— Peki, dedi, biri güzel yerine iyiyi koyup şöyle sorsa: Haydi Sokrates, iyi şeyleri seven sever; ama neyi ister?

— Onların kendisinin olmasını, dedim.

— İyi şeyler kendisinin olan kişinin eline ne geçecek?

— Buna daha kolay cevap verebilirim, dedim: mesut olacak.

204e

ἀλλʼ, ἔφη, ὥσπερ ἂν εἴ τις μεταβαλὼν ἀντὶ τοῦ καλοῦ τῷ ἀγαθῷ χρώμενος πυνθάνοιτο· φέρε, ὦ Σώκρατες, ἐρᾷ ὁ ἐρῶν τῶν ἀγαθῶν· τί ἐρᾷ;

γενέσθαι, ἦν δʼ ἐγώ, αὑτῷ.

καὶ τί ἔσται ἐκείνῳ ᾧ ἂν γένηται τἀγαθά;

τοῦτʼ εὐπορώτερον, ἦν δʼ ἐγώ, ἔχω ἀποκρίνασθαι, ὅτι εὐδαίμων ἔσται.

205a— Çünkü mesutlar iyi şeylere sahip oldukları için mesutturlar, dedi; artık 'Mesut olmak isteyen niçin mesut olmak ister?' diye sormaya gerek yok; cevap son noktasına varmış görünüyor.

— Doğru söylüyorsun, dedim.

— Peki, bu dilemenin ve bu aşkın bütün insanlarda ortak olduğunu, herkesin iyi şeylerin hep kendisinin olmasını dilediğini mi düşünüyorsun, yoksa ne diyorsun?

— Öyle, dedim, herkeste ortaktır.

— Öyleyse Sokrates, dedi, herkes hep aynı şeyleri seviyorsa niçin herkesin âşık olduğunu söylemiyoruz da kimilerinin âşık olduğunu, kimilerinin olmadığını söylüyoruz?

205a

κτήσει γάρ, ἔφη, ἀγαθῶν οἱ εὐδαίμονες εὐδαίμονες, καὶ οὐκέτι προσδεῖ ἐρέσθαι ἵνα τί δὲ βούλεται εὐδαίμων εἶναι ὁ βουλόμενος; ἀλλὰ τέλος δοκεῖ ἔχειν ἡ ἀπόκρισις.

ἀληθῆ λέγεις, εἶπον ἐγώ.

ταύτην δὴ τὴν βούλησιν καὶ τὸν ἔρωτα τοῦτον πότερα κοινὸν οἴει εἶναι πάντων ἀνθρώπων, καὶ πάντας τἀγαθὰ βούλεσθαι αὑτοῖς εἶναι ἀεί, ἢ πῶς λέγεις;

οὕτως, ἦν δʼ ἐγώ· κοινὸν εἶναι πάντων.

τί δὴ οὖν, ἔφη, ὦ Σώκρατες, οὐ πάντας ἐρᾶν φαμεν,

205b— Ben de şaşıyorum, dedim.

— Şaşma, dedi; çünkü aşkın belli bir türünü ayırıp ona bütünün adını, aşk adını veriyoruz; öbürleri için başka adlar kullanıyoruz.

— Mesela? dedim.

— Mesela şu. Biliyorsun ki poiēsis, yani yapıp yaratma, çok geniş bir şeydir: herhangi bir şeyin yokluktan varlığa geçmesinin sebebi olan her şey bir poiēsis'tir; öyle ki bütün tekhnē'lerdeki işler de birer yaratmadır, bunları yapanların hepsi de birer poiētēs, yani yaratıcıdır.

205b

εἴπερ γε πάντες τῶν αὐτῶν ἐρῶσι καὶ ἀεί, ἀλλά τινάς φαμεν ἐρᾶν, τοὺς δʼ οὔ;

θαυμάζω, ἦν δʼ ἐγώ, καὶ αὐτός.

ἀλλὰ μὴ θαύμαζʼ, ἔφη· ἀφελόντες γὰρ ἄρα τοῦ ἔρωτός τι εἶδος ὀνομάζομεν, τὸ τοῦ ὅλου ἐπιτιθέντες ὄνομα, ἔρωτα, τὰ δὲ ἄλλα ἄλλοις καταχρώμεθα ὀνόμασιν.

ὥσπερ τί; ἦν δʼ ἐγώ.

ὥσπερ τόδε. οἶσθʼ ὅτι ποίησίς ἐστί τι πολύ· ἡ γάρ τοι ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ ὂν ἰόντι ὁτῳοῦν αἰτία πᾶσά ἐστι

205c— Doğru söylüyorsun.

— Yine de, dedi, biliyorsun ki onlara poiētēs denmez, başka adları vardır. Yaratmanın tamamından ayrılan bir parça, müzik ve vezinle ilgili olanı, bütünün adıyla anılır: yalnız buna poiēsis, yani şiir denir; yaratmanın bu parçasıyla uğraşanlara da poiētēs, yani şair.

— Doğru söylüyorsun, dedim.

205c

ποίησις, ὥστε καὶ αἱ ὑπὸ πάσαις ταῖς τέχναις ἐργασίαι ποιήσεις εἰσὶ καὶ οἱ τούτων δημιουργοὶ πάντες ποιηταί.

ἀληθῆ λέγεις.

ἀλλʼ ὅμως, ἦ δʼ ἥ, οἶσθʼ ὅτι οὐ καλοῦνται ποιηταὶ ἀλλὰ ἄλλα ἔχουσιν ὀνόματα, ἀπὸ δὲ πάσης τῆς ποιήσεως ἓν μόριον ἀφορισθὲν τὸ περὶ τὴν μουσικὴν καὶ τὰ μέτρα τῷ τοῦ ὅλου ὀνόματι προσαγορεύεται. ποίησις γὰρ τοῦτο μόνον καλεῖται, καὶ οἱ ἔχοντες τοῦτο τὸ μόριον τῆς ποιήσεως ποιηταί.

ἀληθῆ λέγεις, ἔφην.

205d— Aşk için de durum böyledir. Özünde, iyi şeylere ve mesut olmaya duyulan her arzu, herkesteki o en büyük ve en hilekâr aşktır. Ama ona başka birçok yoldan yönelenlere, para kazanmakla, beden eğitimine düşkünlükle ya da felsefeyle yönelenlere, ne âşık oldukları söylenir ne de âşık denir; belli bir türe yönelip ona emek verenler ise bütünün adını taşır: aşk, âşık olmak, âşıklar.

— Galiba doğru söylüyorsun, dedim.

— Şöyle bir söz de söyleniyor, dedi: kendi yarısını arayanlar âşıktır.

205d

οὕτω τοίνυν καὶ περὶ τὸν ἔρωτα. τὸ μὲν κεφάλαιόν ἐστι πᾶσα ἡ τῶν ἀγαθῶν ἐπιθυμία καὶ τοῦ εὐδαιμονεῖν ὁ μέγιστός τε καὶ δολερὸς ἔρως παντί· ἀλλʼ οἱ μὲν ἄλλῃ τρεπόμενοι πολλαχῇ ἐπʼ αὐτόν, ἢ κατὰ χρηματισμὸν ἢ κατὰ φιλογυμναστίαν ἢ κατὰ φιλοσοφίαν, οὔτε ἐρᾶν καλοῦνται οὔτε ἐρασταί, οἱ δὲ κατὰ ἕν τι εἶδος ἰόντες τε καὶ ἐσπουδακότες τὸ τοῦ ὅλου ὄνομα ἴσχουσιν, ἔρωτά τε καὶ ἐρᾶν καὶ ἐρασταί.

κινδυνεύεις ἀληθῆ, ἔφην ἐγώ, λέγειν.

καὶ λέγεται μέν γέ τις, ἔφη, λόγος, ὡς οἳ ἂν τὸ ἥμισυ

205eBenim sözüm ise aşkın ne bir yarıya ne de bir bütüne duyulduğunu söylüyor, dostum; meğerki o yarı ya da bütün iyi bir şey olsun. Çünkü insanlar kendi el ve ayaklarının kötü olduğunu düşündüklerinde onları kestirmeye razı olurlar.

Sanırım kimse kendine ait olana sırf kendinin diye bağlanmaz; meğerki iyiye kendine ait ve kendinin, kötüye de yabancı desin. Çünkü insanların âşık olduğu şey iyiden başkası değildir.

205e

ἑαυτῶν ζητῶσιν, οὗτοι ἐρῶσιν· ὁ δʼ ἐμὸς λόγος οὔτε ἡμίσεός φησιν εἶναι τὸν ἔρωτα οὔτε ὅλου, ἐὰν μὴ τυγχάνῃ γέ που, ὦ ἑταῖρε, ἀγαθὸν ὄν, ἐπεὶ αὑτῶν γε καὶ πόδας καὶ χεῖρας ἐθέλουσιν ἀποτέμνεσθαι οἱ ἄνθρωποι, ἐὰν αὐτοῖς δοκῇ τὰ ἑαυτῶν πονηρὰ εἶναι.

οὐ γὰρ τὸ ἑαυτῶν οἶμαι ἕκαστοι ἀσπάζονται, εἰ μὴ εἴ τις τὸ μὲν ἀγαθὸν οἰκεῖον καλεῖ καὶ ἑαυτοῦ, τὸ δὲ κακὸν ἀλλότριον· ὡς οὐδέν γε ἄλλο ἐστὶν οὗ

206aYoksa sana öyle görünmüyor mu?

— Zeus adına, hayır, dedim.

— Peki, insanların iyiyi sevdiğini böyle yalınca söyleyebilir miyiz?

— Evet, dedim.

— Ama, dedi, iyinin kendilerinin olmasını sevdiklerini de eklemek gerekmez mi?

— Gerekir.

— Hem de yalnız kendilerinin olmasını değil, hep kendilerinin olmasını?

— Bunu da eklemek gerekir.

— Demek ki kısacası, dedi, aşk iyinin hep insanın kendisinin olmasına duyulur.

— Çok doğru söylüyorsun, dedim.

206a

ἐρῶσιν ἅνθρωποι ἢ τοῦ ἀγαθοῦ. ἢ σοὶ δοκοῦσιν;

μὰ Δίʼ οὐκ ἔμοιγε, ἦν δʼ ἐγώ.

ἆρʼ οὖν, ἦ δʼ ἥ, οὕτως ἁπλοῦν ἐστι λέγειν ὅτι οἱ ἄνθρωποι τἀγαθοῦ ἐρῶσιν;

ναί, ἔφην.

τί δέ; οὐ προσθετέον, ἔφη, ὅτι καὶ εἶναι τὸ ἀγαθὸν αὑτοῖς ἐρῶσιν;

προσθετέον.

ἆρʼ οὖν, ἔφη, καὶ οὐ μόνον εἶναι, ἀλλὰ καὶ ἀεὶ εἶναι;

καὶ τοῦτο προσθετέον.

ἔστιν ἄρα συλλήβδην, ἔφη, ὁ ἔρως τοῦ τὸ ἀγαθὸν αὑτῷ εἶναι ἀεί.

ἀληθέστατα, ἔφην ἐγώ, λέγεις.

206b— Aşk hep buysa, dedi, onun peşine hangi yolla düşenlerin, hangi işteki gayretine ve çabasına aşk denir? Bu iş ne? Söyleyebilir misin?

— Söyleyebilseydim, Diotima, dedim, bilgeliğine hayran olup tam da bunları öğrenmek için sana gelip gitmezdim.

— Ben söyleyeyim, dedi: bu iş, güzelin içinde doğurmaktır, hem bedence hem psykhē'ce.

— Ne demek istediğini anlamak için kâhin olmak gerek, dedim; anlamıyorum.

206b

ὅτε δὴ τοῦτο ὁ ἔρως ἐστὶν ἀεί, ἦ δʼ ἥ, τῶν τίνα τρόπον διωκόντων αὐτὸ καὶ ἐν τίνι πράξει ἡ σπουδὴ καὶ ἡ σύντασις ἔρως ἂν καλοῖτο; τί τοῦτο τυγχάνει ὂν τὸ ἔργον; ἔχεις εἰπεῖν;

οὐ μεντἂν σέ, ἔφην ἐγώ, ὦ Διοτίμα, ἐθαύμαζον ἐπὶ σοφίᾳ καὶ ἐφοίτων παρὰ σὲ αὐτὰ ταῦτα μαθησόμενος.

ἀλλὰ ἐγώ σοι, ἔφη, ἐρῶ. ἔστι γὰρ τοῦτο τόκος ἐν καλῷ καὶ κατὰ τὸ σῶμα καὶ κατὰ τὴν ψυχήν.

μαντείας, ἦν δʼ ἐγώ, δεῖται ὅτι ποτε λέγεις, καὶ οὐ μανθάνω.

206c— Daha açık söyleyeyim, dedi. Bütün insanlar, Sokrates, hem bedence hem psykhē'ce gebedir; belli bir yaşa gelince tabiatımız doğurmayı arzular. Çirkinin içinde doğuramaz, güzelin içinde doğurabilir. Erkekle kadının birleşmesi bir doğurmadır. Bu ilahî bir iştir; ölümlü canlıdaki ölümsüz şey işte budur: gebe kalmak ve dünyaya getirmek. Bunlar uyumsuz olanın içinde olamaz.

206c

ἀλλʼ ἐγώ, ἦ δʼ ἥ, σαφέστερον ἐρῶ. κυοῦσιν γάρ, ἔφη, ὦ Σώκρατες, πάντες ἄνθρωποι καὶ κατὰ τὸ σῶμα καὶ κατὰ τὴν ψυχήν, καὶ ἐπειδὰν ἔν τινι ἡλικίᾳ γένωνται, τίκτειν ἐπιθυμεῖ ἡμῶν ἡ φύσις. τίκτειν δὲ ἐν μὲν αἰσχρῷ οὐ δύναται, ἐν δὲ τῷ καλῷ. ἡ γὰρ ἀνδρὸς καὶ γυναικὸς συνουσία τόκος ἐστίν. ἔστι δὲ τοῦτο θεῖον τὸ πρᾶγμα, καὶ τοῦτο ἐν θνητῷ ὄντι τῷ ζῴῳ ἀθάνατον ἔνεστιν, ἡ κύησις καὶ ἡ γέννησις. τὰ δὲ ἐν τῷ ἀναρμόστῳ ἀδύνατον γενέσθαι.

206dÇirkin her ilahî şeyle uyumsuzdur, güzel ise uyumludur. Bu yüzden doğumun Moira'sı da Eileithyia'sı da Güzellik'tir. Gebe olan güzele yaklaşınca yumuşar, sevinçle açılır, doğurur ve dünyaya getirir; çirkine yaklaşınca da asık suratla, kederle büzülür, yüz çevirir, içine kapanır ve dünyaya getirmez; taşıdığı yükü tutup güçlükle taşır. Bu yüzden gebe olan, artık dolup taşan kişi güzelin karşısında büyük bir heyecana kapılır; çünkü güzel, onu taşıyanı büyük sancılardan kurtarır.

206d

ἀνάρμοστον δʼ ἐστὶ τὸ αἰσχρὸν παντὶ τῷ θείῳ, τὸ δὲ καλὸν ἁρμόττον. Μοῖρα οὖν καὶ Εἰλείθυια ἡ Καλλονή ἐστι τῇ γενέσει. διὰ ταῦτα ὅταν μὲν καλῷ προσπελάζῃ τὸ κυοῦν, ἵλεών τε γίγνεται καὶ εὐφραινόμενον διαχεῖται καὶ τίκτει τε καὶ γεννᾷ· ὅταν δὲ αἰσχρῷ, σκυθρωπόν τε καὶ λυπούμενον συσπειρᾶται καὶ ἀποτρέπεται καὶ ἀνείλλεται καὶ οὐ γεννᾷ, ἀλλὰ ἴσχον τὸ κύημα χαλεπῶς φέρει. ὅθεν δὴ τῷ κυοῦντί τε καὶ ἤδη σπαργῶντι πολλὴ ἡ πτοίησις γέγονε

206eÇünkü aşk, Sokrates, dedi, senin sandığın gibi güzele duyulmaz.

— Ya neye?

— Güzelin içinde doğurmaya ve dünyaya getirmeye.

— Olsun, dedim.

— Elbette öyle, dedi. Peki niçin dünyaya getirmeye? Çünkü dünyaya getirmek, ölümlü bir varlık için sonsuza dek süren ve ölümsüz olan şeydir. Kabul ettiklerimize göre, aşk iyinin hep insanın kendisinin olmasına duyulduğuna göre, iyiyle birlikte ölümsüzlüğü de arzulamak zorunludur.

206e

περὶ τὸ καλὸν διὰ τὸ μεγάλης ὠδῖνος ἀπολύειν τὸν ἔχοντα. ἔστιν γάρ, ὦ Σώκρατες, ἔφη, οὐ τοῦ καλοῦ ὁ ἔρως, ὡς σὺ οἴει.

ἀλλὰ τί μήν;

τῆς γεννήσεως καὶ τοῦ τόκου ἐν τῷ καλῷ.

εἶεν, ἦν δʼ ἐγώ.

πάνυ μὲν οὖν, ἔφη. τί δὴ οὖν τῆς γεννήσεως; ὅτι ἀειγενές ἐστι καὶ ἀθάνατον ὡς θνητῷ ἡ γέννησις. ἀθανασίας

207aBu sözden çıkan sonuç da aşkın ölümsüzlüğe de duyulmasının zorunlu olduğudur.

Aşk üzerine konuştuğu her seferde bana bütün bunları öğretirdi. Bir keresinde de şöyle sordu: — Sokrates, bu aşkın ve arzunun sebebi ne sence? Bütün hayvanların, yürüyenlerin de uçanların da, doğurmayı arzuladıklarında ne korkunç bir hâle girdiklerini fark etmiyor musun? Hepsi hasta gibi, aşka tutulmuş gibidir: önce birbirleriyle çiftleşmek için, sonra doğanı beslemek için. Bunlar uğruna en zayıflar en güçlülerle dövüşmeye, onlar için ölmeye hazırdır; yavrularını besleyebilmek için kendileri açlıktan kırılırlar, her şeyi yaparlar.

207a

δὲ ἀναγκαῖον ἐπιθυμεῖν μετὰ ἀγαθοῦ ἐκ τῶν ὡμολογημένων, εἴπερ τοῦ ἀγαθοῦ ἑαυτῷ εἶναι ἀεὶ ἔρως ἐστίν. ἀναγκαῖον δὴ ἐκ τούτου τοῦ λόγου καὶ τῆς ἀθανασίας τὸν ἔρωτα εἶναι.

ταῦτά τε οὖν πάντα ἐδίδασκέ με, ὁπότε περὶ τῶν ἐρωτικῶν λόγους ποιοῖτο, καί ποτε ἤρετο τί οἴει, ὦ Σώκρατες, αἴτιον εἶναι τούτου τοῦ ἔρωτος καὶ τῆς ἐπιθυμίας; ἢ οὐκ αἰσθάνῃ ὡς δεινῶς διατίθεται πάντα τὰ θηρία ἐπειδὰν γεννᾶν ἐπιθυμήσῃ, καὶ τὰ πεζὰ καὶ τὰ πτηνά, νοσοῦντά τε

207bİnsanların, dedi, bunu hesap ederek yaptığı düşünülebilir; peki hayvanları böyle aşka tutulmuş bir hâle sokan sebep ne?

207b

πάντα καὶ ἐρωτικῶς διατιθέμενα, πρῶτον μὲν περὶ τὸ συμμιγῆναι ἀλλήλοις, ἔπειτα περὶ τὴν τροφὴν τοῦ γενομένου, καὶ ἕτοιμά ἐστιν ὑπὲρ τούτων καὶ διαμάχεσθαι τὰ ἀσθενέστατα τοῖς ἰσχυροτάτοις καὶ ὑπεραποθνῄσκειν, καὶ αὐτὰ τῷ λιμῷ παρατεινόμενα ὥστʼ ἐκεῖνα ἐκτρέφειν, καὶ ἄλλο πᾶν ποιοῦντα. τοὺς μὲν γὰρ ἀνθρώπους, ἔφη, οἴοιτʼ ἄν τις ἐκ λογισμοῦ ταῦτα ποιεῖν· τὰ δὲ θηρία τίς αἰτία οὕτως ἐρωτικῶς

207cSöyleyebilir misin?

Ben yine bilmediğimi söyledim. O da şöyle dedi: — Bunları kavramazsan aşk işlerinde bir gün usta olacağını mı sanıyorsun?

— Ama Diotima, az önce de dediğim gibi, işte bu yüzden sana geldim; öğretmene ihtiyacım olduğunu biliyordum. Bana bunların da aşka dair öbür şeylerin de sebebini söyle.

— Eğer, dedi, aşkın tabiatı gereği defalarca üzerinde anlaştığımız şeye duyulduğuna inanıyorsan şaşma. Çünkü burada da, aynı mantıkla, ölümlü tabiat elinden geldiğince hep var olmaya ve ölümsüz olmaya çalışır.

207c

διατίθεσθαι; ἔχεις λέγειν;

καὶ ἐγὼ αὖ ἔλεγον ὅτι οὐκ εἰδείην· ἣ δʼ εἶπεν, Διανοῇ οὖν δεινός ποτε γενήσεσθαι τὰ ἐρωτικά, ἐὰν ταῦτα μὴ ἐννοῇς;

ἀλλὰ διὰ ταῦτά τοι, ὦ Διοτίμα, ὅπερ νυνδὴ εἶπον, παρὰ σὲ ἥκω, γνοὺς ὅτι διδασκάλων δέομαι. ἀλλά μοι λέγε καὶ τούτων τὴν αἰτίαν καὶ τῶν ἄλλων τῶν περὶ τὰ ἐρωτικά.

εἰ τοίνυν, ἔφη, πιστεύεις ἐκείνου εἶναι φύσει τὸν ἔρωτα, οὗ πολλάκις ὡμολογήκαμεν, μὴ θαύμαζε. ἐνταῦθα γὰρ

207dBunu ancak bir yolla, doğurarak yapabilir: hep eskinin yerine yeni bir başkasını bırakır. Her canlının yaşadığı ve aynı kaldığı söylenen süre içinde bile böyledir. Örneğin insan küçük bir çocukken de yaşlanıncaya kadar aynı kişi sayılır; oysa kendinde hiçbir zaman aynı şeyleri taşımadığı hâlde ona yine de aynı kişi denir; ama durmadan yenilenir, bir yandan da bir şeyler yitirir: saçlarında, etinde, kemiklerinde, kanında, bütün bedeninde.

207d

τὸν αὐτὸν ἐκείνῳ λόγον ἡ θνητὴ φύσις ζητεῖ κατὰ τὸ δυνατὸν ἀεί τε εἶναι καὶ ἀθάνατος. δύναται δὲ ταύτῃ μόνον, τῇ γενέσει, ὅτι ἀεὶ καταλείπει ἕτερον νέον ἀντὶ τοῦ παλαιοῦ, ἐπεὶ καὶ ἐν ᾧ ἓν ἕκαστον τῶν ζῴων ζῆν καλεῖται καὶ εἶναι τὸ αὐτό—οἷον ἐκ παιδαρίου ὁ αὐτὸς λέγεται ἕως ἂν πρεσβύτης γένηται· οὗτος μέντοι οὐδέποτε τὰ αὐτὰ ἔχων ἐν αὑτῷ ὅμως ὁ αὐτὸς καλεῖται, ἀλλὰ νέος ἀεὶ γιγνόμενος, τὰ δὲ ἀπολλύς, καὶ κατὰ τὰς τρίχας καὶ σάρκα καὶ ὀστᾶ καὶ

207eYalnız bedende de değil, psykhē'de de: huyların, karakterlerin, kanaatlerin, arzuların, hazların, acıların, korkuların hiçbiri kimsede hep aynı kalmaz; kimi doğar, kimi yok olur.

Bundan da çok daha tuhafı şudur: epistēmē'lerimizin de bir kısmı doğar, bir kısmı yok olur, epistēmē'lerimiz bakımından da hiçbir zaman aynı kişi değiliz; üstelik epistēmē'lerin her biri de aynı şeyi yaşar.

207e

αἷμα καὶ σύμπαν τὸ σῶμα. καὶ μὴ ὅτι κατὰ τὸ σῶμα, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν ψυχὴν οἱ τρόποι, τὰ ἤθη, δόξαι, ἐπιθυμίαι, ἡδοναί, λῦπαι, φόβοι, τούτων ἕκαστα οὐδέποτε τὰ αὐτὰ πάρεστιν ἑκάστῳ, ἀλλὰ τὰ μὲν γίγνεται, τὰ δὲ ἀπόλλυται.

πολὺ δὲ τούτων ἀτοπώτερον ἔτι, ὅτι καὶ αἱ ἐπιστῆμαι

208aÇalışmak dediğimiz şey, epistēmē bizi terk etmekte olduğu için vardır: unutmak epistēmē'nin çıkıp gitmesidir; çalışma ise gidenin yerine yeni bir hatıra koyarak epistēmē'yi korur, öyle ki aynıymış gibi görünür. Ölümlü olan her şey bu yolla korunur: tanrısal olan gibi hep tamamen aynı kalarak değil, giden ve eskiyen şeyin geride kendisi gibi yeni bir başkasını bırakmasıyla.

208a

μὴ ὅτι αἱ μὲν γίγνονται, αἱ δὲ ἀπόλλυνται ἡμῖν, καὶ οὐδέποτε οἱ αὐτοί ἐσμεν οὐδὲ κατὰ τὰς ἐπιστήμας, ἀλλὰ καὶ μία ἑκάστη τῶν ἐπιστημῶν ταὐτὸν πάσχει. ὃ γὰρ καλεῖται μελετᾶν, ὡς ἐξιούσης ἐστὶ τῆς ἐπιστήμης· λήθη γὰρ ἐπιστήμης ἔξοδος, μελέτη δὲ πάλιν καινὴν ἐμποιοῦσα ἀντὶ τῆς ἀπιούσης μνήμην σῴζει τὴν ἐπιστήμην, ὥστε τὴν αὐτὴν δοκεῖν εἶναι. τούτῳ γὰρ τῷ τρόπῳ πᾶν τὸ θνητὸν σῴζεται, οὐ τῷ παντάπασιν τὸ αὐτὸ ἀεὶ εἶναι ὥσπερ τὸ

208bÖlümlü olan, Sokrates, dedi, ölümsüzlükten bu düzenekle pay alır, beden de başka her şey de; ölümsüz olan ise başka bir yolla. Öyleyse her varlığın kendi filizini tabiatı gereği onurlandırmasına şaşma; çünkü bu gayret ve bu aşk herkese ölümsüzlük uğruna eşlik eder.

Ben bu sözü duyunca şaşırdım ve şöyle dedim: — Peki, bilgeler bilgesi Diotima, bunlar gerçekten böyle mi?

208b

θεῖον, ἀλλὰ τῷ τὸ ἀπιὸν καὶ παλαιούμενον ἕτερον νέον ἐγκαταλείπειν οἷον αὐτὸ ἦν. ταύτῃ τῇ μηχανῇ, ὦ Σώκρατες, ἔφη, θνητὸν ἀθανασίας μετέχει, καὶ σῶμα καὶ τἆλλα πάντα· ἀθάνατον δὲ ἄλλῃ. μὴ οὖν θαύμαζε εἰ τὸ αὑτοῦ ἀποβλάστημα φύσει πᾶν τιμᾷ· ἀθανασίας γὰρ χάριν παντὶ αὕτη ἡ σπουδὴ καὶ ὁ ἔρως ἕπεται.

καὶ ἐγὼ ἀκούσας τὸν λόγον ἐθαύμασά τε καὶ εἶπον εἶεν, ἦν δʼ ἐγώ, ὦ σοφωτάτη Διοτίμα, ταῦτα ὡς ἀληθῶς οὕτως ἔχει;

208cO da tam yetkin sofistler gibi şöyle dedi: — İyi bil ki öyle, Sokrates. İnsanların onur hırsına bakmak istersen, söylediklerimi aklına getirmedikçe bu akıl dışılığa şaşarsın: ünlü olmak ve sonsuz zaman boyunca ölümsüz bir şan bırakmak aşkıyla ne korkunç bir hâle girdiklerini düşün. Bunun uğruna, çocukları için olduğundan bile çok, her türlü tehlikeye atılmaya, para harcamaya, her türlü zahmete katlanmaya ve ölmeye hazırdırlar.

208c

καὶ ἥ, ὥσπερ οἱ τέλεοι σοφισταί, εὖ ἴσθι, ἔφη, ὦ Σώκρατες· ἐπεί γε καὶ τῶν ἀνθρώπων εἰ ἐθέλεις εἰς τὴν φιλοτιμίαν βλέψαι, θαυμάζοις ἂν τῆς ἀλογίας περὶ ἃ ἐγὼ εἴρηκα εἰ μὴ ἐννοεῖς, ἐνθυμηθεὶς ὡς δεινῶς διάκεινται ἔρωτι τοῦ ὀνομαστοὶ γενέσθαι καὶ κλέος ἐς τὸν ἀεὶ χρόνον ἀθάνατον καταθέσθαι, καὶ ὑπὲρ τούτου κινδύνους τε κινδυνεύειν ἕτοιμοί εἰσι πάντας ἔτι μᾶλλον ἢ ὑπὲρ τῶν

208dSence Alkestis Admetos için ölür müydü, Akhilleus Patroklos'un ardından ölür müydü, ya da sizin Kodros'unuz çocuklarının krallığı uğruna önden ölür müydü, aretē'leriyle ilgili, bugün bizim de yaşattığımız ölümsüz bir hatıranın kalacağını düşünmeselerdi? Hiç de değil, dedi; bence herkes ölümsüz aretē ve böyle şanlı bir ün uğruna her şeyi yapar; ne kadar iyiyseler o kadar çok yaparlar, çünkü ölümsüz olana âşıktırlar.

208d

παίδων, καὶ χρήματα ἀναλίσκειν καὶ πόνους πονεῖν οὑστινασοῦν καὶ ὑπεραποθνῄσκειν. ἐπεὶ οἴει σύ, ἔφη, Ἄλκηστιν ὑπὲρ Ἀδμήτου ἀποθανεῖν ἄν, ἢ Ἀχιλλέα Πατρόκλῳ ἐπαποθανεῖν, ἢ προαποθανεῖν τὸν ὑμέτερον Κόδρον ὑπὲρ τῆς βασιλείας τῶν παίδων, μὴ οἰομένους ἀθάνατον μνήμην ἀρετῆς πέρι ἑαυτῶν ἔσεσθαι, ἣν νῦν ἡμεῖς ἔχομεν; πολλοῦ γε δεῖ, ἔφη, ἀλλʼ οἶμαι ὑπὲρ ἀρετῆς ἀθανάτου καὶ τοιαύτης δόξης εὐκλεοῦς πάντες πάντα ποιοῦσιν, ὅσῳ ἂν ἀμείνους

208eBedence gebe olanlar, dedi, daha çok kadınlara yönelir ve aşklarını bu yolla yaşarlar: çocuk yaparak, sandıklarına göre gelecek zaman için kendilerine ölümsüzlük, hatıra ve saadet sağlarlar. Psykhē'ce gebe olanlara gelince —çünkü, dedi, bedenlerinden de çok psykhē'lerinde gebe olanlar vardır; psykhē'nin gebe kalması ve doğurması gereken şeylere gebedirler bunlar. Peki, bunlar ne? Phronēsis ve öbür aretē. Bütün şairler ve zanaatkârlardan mucit denenler bunları dünyaya getirir. Phronēsis'in açık ara en büyük ve en güzel kısmı da şehirlerin ve evlerin düzenlenmesidir; adı da itidal ve adalettir—; bunlardan biri gençliğinden beri psykhē'sinde bunlara gebe olur, ilahî bir yaradılışla yaşı gelince de doğurmayı ve dünyaya getirmeyi arzularsa, sanırım o da dolaşıp içinde doğurabileceği güzeli arar; çünkü çirkinin içinde asla doğurmaz.

208e

ὦσι, τοσούτῳ μᾶλλον· τοῦ γὰρ ἀθανάτου ἐρῶσιν.

οἱ μὲν οὖν ἐγκύμονες, ἔφη, κατὰ τὰ σώματα ὄντες πρὸς τὰς γυναῖκας μᾶλλον τρέπονται καὶ ταύτῃ ἐρωτικοί εἰσιν, διὰ παιδογονίας ἀθανασίαν καὶ μνήμην καὶ εὐδαιμονίαν, ὡς οἴονται, αὑτοῖς εἰς τὸν ἔπειτα χρόνον πάντα ποριζόμενοι· οἱ δὲ κατὰ τὴν

209a

ψυχήν—εἰσὶ γὰρ οὖν, ἔφη, οἳ ἐν ταῖς ψυχαῖς κυοῦσιν ἔτι μᾶλλον ἢ ἐν τοῖς σώμασιν, ἃ ψυχῇ προσήκει καὶ κυῆσαι καὶ τεκεῖν· τί οὖν προσήκει; φρόνησίν τε καὶ τὴν ἄλλην ἀρετήν—ὧν δή εἰσι καὶ οἱ ποιηταὶ πάντες γεννήτορες καὶ τῶν δημιουργῶν ὅσοι λέγονται εὑρετικοὶ εἶναι· πολὺ δὲ μεγίστη, ἔφη, καὶ καλλίστη τῆς φρονήσεως ἡ περὶ τὰ τῶν πόλεών τε καὶ οἰκήσεων διακόσμησις, ᾗ δὴ ὄνομά ἐστι σωφροσύνη τε καὶ δικαιοσύνη—τούτων δʼ αὖ ὅταν τις ἐκ

209bGebe olduğu için çirkin bedenlerden çok güzel bedenlere bağlanır; güzel, soylu ve iyi yaradılışlı bir psykhē'ye de rastlarsa bu ikisinin birleşimine bütün gönlüyle bağlanır. Bu insanla konuşurken aretē üzerine, iyi bir adamın nasıl olması ve neyle uğraşması gerektiği üzerine hemen söz bulur ve onu terbiye etmeye girişir.

209b

νέου ἐγκύμων ᾖ τὴν ψυχήν, ᾔθεος ὢν καὶ ἡκούσης τῆς ἡλικίας, τίκτειν τε καὶ γεννᾶν ἤδη ἐπιθυμῇ, ζητεῖ δὴ οἶμαι καὶ οὗτος περιιὼν τὸ καλὸν ἐν ᾧ ἂν γεννήσειεν· ἐν τῷ γὰρ αἰσχρῷ οὐδέποτε γεννήσει. τά τε οὖν σώματα τὰ καλὰ μᾶλλον ἢ τὰ αἰσχρὰ ἀσπάζεται ἅτε κυῶν, καὶ ἂν ἐντύχῃ ψυχῇ καλῇ καὶ γενναίᾳ καὶ εὐφυεῖ, πάνυ δὴ ἀσπάζεται τὸ συναμφότερον, καὶ πρὸς τοῦτον τὸν ἄνθρωπον εὐθὺς εὐπορεῖ λόγων περὶ ἀρετῆς καὶ περὶ οἷον χρὴ εἶναι

209cSanırım güzele dokunup onunla birlikte olarak, uzun zamandır gebe olduğu şeyleri doğurur ve dünyaya getirir; yanındayken de uzaktayken de onu hatırlar; doğanı da onunla birlikte büyütür. Böyle kişiler arasında çocukların sağladığından çok daha büyük bir ortaklık ve çok daha sağlam bir dostluk olur, çünkü daha güzel ve daha ölümsüz çocukları paylaşmışlardır. Herkes böyle çocukları insan çocuklarına tercih eder; Homeros'a, Hesiodos'a ve öbür iyi şairlere bakıp, kendileri ölümsüz olduğu için onlara ölümsüz bir şan ve hatıra sağlayan, arkalarında bıraktıkları o çocuklara imrenir.

209c

τὸν ἄνδρα τὸν ἀγαθὸν καὶ ἃ ἐπιτηδεύειν, καὶ ἐπιχειρεῖ παιδεύειν. ἁπτόμενος γὰρ οἶμαι τοῦ καλοῦ καὶ ὁμιλῶν αὐτῷ, ἃ πάλαι ἐκύει τίκτει καὶ γεννᾷ, καὶ παρὼν καὶ ἀπὼν μεμνημένος, καὶ τὸ γεννηθὲν συνεκτρέφει κοινῇ μετʼ ἐκείνου, ὥστε πολὺ μείζω κοινωνίαν τῆς τῶν παίδων πρὸς ἀλλήλους οἱ τοιοῦτοι ἴσχουσι καὶ φιλίαν βεβαιοτέραν, ἅτε καλλιόνων καὶ ἀθανατωτέρων παίδων κεκοινωνηκότες. καὶ πᾶς ἂν δέξαιτο ἑαυτῷ τοιούτους παῖδας μᾶλλον γεγονέναι ἢ τοὺς

209dYa da istersen, dedi, Lykurgos'un Lakedaimon'da bıraktığı, Lakedaimon'u, hatta deyim yerindeyse bütün Yunanistan'ı kurtaran çocuklara bak. Sizde de Solon, kanunları dünyaya getirdiği için saygı görür; başka pek çok yerde, Yunanlılar arasında da barbarlar arasında da, birçok güzel eser ortaya koyup her türlü aretē'yi dünyaya getirmiş başka adamlar da öyle. Böyle çocukları yüzünden onlar için birçok tapınak kurulmuştur; insan çocukları yüzünden ise henüz hiç kimse için kurulmamıştır.

209d

ἀνθρωπίνους, καὶ εἰς Ὅμηρον ἀποβλέψας καὶ Ἡσίοδον καὶ τοὺς ἄλλους ποιητὰς τοὺς ἀγαθοὺς ζηλῶν, οἷα ἔκγονα ἑαυτῶν καταλείπουσιν, ἃ ἐκείνοις ἀθάνατον κλέος καὶ μνήμην παρέχεται αὐτὰ τοιαῦτα ὄντα· εἰ δὲ βούλει, ἔφη, οἵους Λυκοῦργος παῖδας κατελίπετο ἐν Λακεδαίμονι σωτῆρας τῆς Λακεδαίμονος καὶ ὡς ἔπος εἰπεῖν τῆς Ἑλλάδος. τίμιος δὲ παρʼ ὑμῖν καὶ Σόλων διὰ τὴν τῶν νόμων γέννησιν, καὶ ἄλλοι

209eAşka dair bu sırlara, Sokrates, belki sen de erginlenebilirsin. Ama bunların uğruna var olduğu, doğru yoldan gidilirse varılacak son ve en yüksek gizlere ermeye gücün yeter mi, bilmiyorum.

209e

ἄλλοθι πολλαχοῦ ἄνδρες, καὶ ἐν Ἕλλησι καὶ ἐν βαρβάροις, πολλὰ καὶ καλὰ ἀποφηνάμενοι ἔργα, γεννήσαντες παντοίαν ἀρετήν· ὧν καὶ ἱερὰ πολλὰ ἤδη γέγονε διὰ τοὺς τοιούτους παῖδας, διὰ δὲ τοὺς ἀνθρωπίνους οὐδενός πω.

ταῦτα μὲν οὖν τὰ ἐρωτικὰ ἴσως, ὦ Σώκρατες, κἂν σὺ

210aBen yine de anlatacağım, dedi, hiçbir gayreti esirgemeyeceğim; sen de elinden gelirse ardımdan gelmeye çalış. Bu işe doğru yoldan giden kişi gençken güzel bedenlere yönelerek başlamalıdır. Önce, rehberi onu doğru yönlendirirse, tek bir bedeni sevmeli ve orada güzel sözler doğurmalıdır; sonra herhangi bir bedendeki güzelliğin başka bir bedendekiyle kardeş olduğunu anlamalıdır.

210a

μυηθείης· τὰ δὲ τέλεα καὶ ἐποπτικά, ὧν ἕνεκα καὶ ταῦτα ἔστιν, ἐάν τις ὀρθῶς μετίῃ, οὐκ οἶδʼ εἰ οἷός τʼ ἂν εἴης. ἐρῶ μὲν οὖν, ἔφη, ἐγὼ καὶ προθυμίας οὐδὲν ἀπολείψω· πειρῶ δὲ ἕπεσθαι, ἂν οἷός τε ᾖς. δεῖ γάρ, ἔφη, τὸν ὀρθῶς ἰόντα ἐπὶ τοῦτο τὸ πρᾶγμα ἄρχεσθαι μὲν νέον ὄντα ἰέναι ἐπὶ τὰ καλὰ σώματα, καὶ πρῶτον μέν, ἐὰν ὀρθῶς ἡγῆται ὁ ἡγούμενος, ἑνὸς αὐτὸν σώματος ἐρᾶν καὶ ἐνταῦθα γεννᾶν λόγους καλούς, ἔπειτα δὲ αὐτὸν κατανοῆσαι ὅτι τὸ κάλλος

210bGörünüşteki güzelliğin peşine düşmek gerekiyorsa, bütün bedenlerdeki güzelliğin bir ve aynı olduğunu düşünmemek büyük akılsızlık olur. Bunu kavrayınca bütün güzel bedenlerin âşığı olmalı, tek bir bedene duyduğu o şiddetli tutkuyu küçümseyip önemsiz sayarak gevşetmelidir. Bundan sonra psykhē'lerdeki güzelliği bedendekinden daha değerli saymalıdır; öyle ki psykhē'si iyi olan biri az bir çiçeklenmeye sahip olsa bile bu ona yetmeli; onu sevmeli, onunla ilgilenmeli, gençleri daha iyi yapacak sözler doğurmalı ve aramalıdır. Böylece bu kez de uğraşlardaki ve kanunlardaki güzelliği seyretmek zorunda kalır, bunun her yerde kendi kendisiyle akraba olduğunu görür ve bedenle ilgili güzelliği önemsiz bir şey sayar.

210b

τὸ ἐπὶ ὁτῳοῦν σώματι τῷ ἐπὶ ἑτέρῳ σώματι ἀδελφόν ἐστι, καὶ εἰ δεῖ διώκειν τὸ ἐπʼ εἴδει καλόν, πολλὴ ἄνοια μὴ οὐχ ἕν τε καὶ ταὐτὸν ἡγεῖσθαι τὸ ἐπὶ πᾶσιν τοῖς σώμασι κάλλος· τοῦτο δʼ ἐννοήσαντα καταστῆναι πάντων τῶν καλῶν σωμάτων ἐραστήν, ἑνὸς δὲ τὸ σφόδρα τοῦτο χαλάσαι καταφρονήσαντα καὶ σμικρὸν ἡγησάμενον· μετὰ δὲ ταῦτα τὸ ἐν ταῖς ψυχαῖς κάλλος τιμιώτερον ἡγήσασθαι τοῦ ἐν τῷ σώματι, ὥστε καὶ ἐὰν ἐπιεικὴς ὢν τὴν ψυχήν τις κἂν σμικρὸν ἄνθος

210cUğraşlardan sonra da onu epistēmē'lere götürmelidir. Böylece epistēmē'lerin güzelliğini de görür; artık güzelin geniş alanına bakarak, bir köle gibi tek bir şeydeki güzelliğe, bir oğlanın ya da bir adamın ya da tek bir uğraşın güzelliğine bağlanıp ona kulluk ederek değersiz ve dar görüşlü olmaz; güzelin engin denizine dönüp onu seyrederek, bitmez tükenmez bir felsefe içinde pek çok güzel ve görkemli söz ve düşünce doğurur; ta ki orada güçlenip büyüyerek tek bir epistēmē'yi, şöyle bir güzele dair olan epistēmē'yi görünceye kadar.

210c

ἔχῃ, ἐξαρκεῖν αὐτῷ καὶ ἐρᾶν καὶ κήδεσθαι καὶ τίκτειν λόγους τοιούτους καὶ ζητεῖν, οἵτινες ποιήσουσι βελτίους τοὺς νέους, ἵνα ἀναγκασθῇ αὖ θεάσασθαι τὸ ἐν τοῖς ἐπιτηδεύμασι καὶ τοῖς νόμοις καλὸν καὶ τοῦτʼ ἰδεῖν ὅτι πᾶν αὐτὸ αὑτῷ συγγενές ἐστιν, ἵνα τὸ περὶ τὸ σῶμα καλὸν σμικρόν τι ἡγήσηται εἶναι· μετὰ δὲ τὰ ἐπιτηδεύματα ἐπὶ τὰς ἐπιστήμας ἀγαγεῖν, ἵνα ἴδῃ αὖ ἐπιστημῶν κάλλος, καὶ βλέπων πρὸς

210d

πολὺ ἤδη τὸ καλὸν μηκέτι τὸ παρʼ ἑνί, ὥσπερ οἰκέτης, ἀγαπῶν παιδαρίου κάλλος ἢ ἀνθρώπου τινὸς ἢ ἐπιτηδεύματος ἑνός, δουλεύων φαῦλος ᾖ καὶ σμικρολόγος, ἀλλʼ ἐπὶ τὸ πολὺ πέλαγος τετραμμένος τοῦ καλοῦ καὶ θεωρῶν πολλοὺς καὶ καλοὺς λόγους καὶ μεγαλοπρεπεῖς τίκτῃ καὶ διανοήματα ἐν φιλοσοφίᾳ ἀφθόνῳ, ἕως ἂν ἐνταῦθα ῥωσθεὶς καὶ αὐξηθεὶς κατίδῃ τινὰ ἐπιστήμην μίαν τοιαύτην, ἥ ἐστι καλοῦ

210eŞimdi bana elinden geldiğince dikkat etmeye çalış, dedi.

Aşk konusunda buraya kadar yetiştirilmiş, güzel şeyleri sırasıyla ve doğru biçimde seyretmiş olan kişi, aşk işlerinin sonuna yaklaşırken birdenbire tabiatça şaşılası bir güzel görecektir. Sokrates, önceki bütün zahmetlerin uğruna olduğu şey işte budur. Önce, o hep vardır; ne doğar ne yok olur, ne büyür ne küçülür. Sonra, bir yanıyla güzel, öbür yanıyla çirkin değildir; ne bir zaman güzel, başka zaman değil; ne bir şeye göre güzel, başka şeye göre çirkin; ne burada güzel, orada çirkindir; kimine güzel, kimine çirkin olarak da var değildir.

210e

τοιοῦδε. πειρῶ δέ μοι, ἔφη, τὸν νοῦν προσέχειν ὡς οἷόν τε μάλιστα.

ὃς γὰρ ἂν μέχρι ἐνταῦθα πρὸς τὰ ἐρωτικὰ παιδαγωγηθῇ, θεώμενος ἐφεξῆς τε καὶ ὀρθῶς τὰ καλά, πρὸς τέλος ἤδη ἰὼν τῶν ἐρωτικῶν ἐξαίφνης κατόψεταί τι θαυμαστὸν τὴν φύσιν καλόν, τοῦτο ἐκεῖνο, ὦ Σώκρατες, οὗ δὴ ἕνεκεν καὶ οἱ ἔμπροσθεν πάντες πόνοι ἦσαν, πρῶτον μὲν

211aBu güzel ona bir yüz, eller ya da bedenin pay aldığı başka bir şey gibi de görünmeyecektir; bir söz ya da bir epistēmē gibi de görünmeyecek, başka bir şeyin içinde, bir canlıda, toprakta, gökte ya da başka bir şeyde bulunan bir şey gibi de. O kendi kendine, kendisiyle birlikte, hep tek biçimli olarak vardır. Öbür bütün güzel şeyler ondan öyle bir şekilde pay alır ki onlar doğup yok olurken o ne artar ne eksilir, hiçbir şeyden etkilenmez.

211a

ἀεὶ ὂν καὶ οὔτε γιγνόμενον οὔτε ἀπολλύμενον, οὔτε αὐξανόμενον οὔτε φθίνον, ἔπειτα οὐ τῇ μὲν καλόν, τῇ δʼ αἰσχρόν, οὐδὲ τοτὲ μέν, τοτὲ δὲ οὔ, οὐδὲ πρὸς μὲν τὸ καλόν, πρὸς δὲ τὸ αἰσχρόν, οὐδʼ ἔνθα μὲν καλόν, ἔνθα δὲ αἰσχρόν, ὡς τισὶ μὲν ὂν καλόν, τισὶ δὲ αἰσχρόν· οὐδʼ αὖ φαντασθήσεται αὐτῷ τὸ καλὸν οἷον πρόσωπόν τι οὐδὲ χεῖρες οὐδὲ ἄλλο οὐδὲν ὧν σῶμα μετέχει, οὐδέ τις λόγος οὐδέ τις ἐπιστήμη, οὐδέ που ὂν ἐν ἑτέρῳ τινι, οἷον ἐν ζῴῳ ἢ ἐν γῇ ἢ ἐν οὐρανῷ

211bBiri buradaki şeylerden yola çıkıp oğlanları doğru biçimde sevmek (paiderastia) sayesinde yükselerek o güzeli görmeye başladığında, sona hemen hemen dokunmuş olur. Çünkü aşk işlerine doğru yoldan gitmek ya da bir başkası tarafından götürülmek budur: buradaki güzel şeylerden başlayıp o güzel uğruna, basamakları kullanır gibi, hep yukarı çıkmak; birden ikiye, ikiden bütün güzel bedenlere, güzel bedenlerden güzel uğraşlara, uğraşlardan güzel öğrenimlere, öğrenimlerden de o öğrenime, o güzelin kendisinden başka hiçbir şeyin öğrenimi olmayan öğrenime varmak; ve sonunda güzelin ne olduğunu, kendisini bilmek.

211b

ἢ ἔν τῳ ἄλλῳ, ἀλλʼ αὐτὸ καθʼ αὑτὸ μεθʼ αὑτοῦ μονοειδὲς ἀεὶ ὄν, τὰ δὲ ἄλλα πάντα καλὰ ἐκείνου μετέχοντα τρόπον τινὰ τοιοῦτον, οἷον γιγνομένων τε τῶν ἄλλων καὶ ἀπολλυμένων μηδὲν ἐκεῖνο μήτε τι πλέον μήτε ἔλαττον γίγνεσθαι μηδὲ πάσχειν μηδέν. ὅταν δή τις ἀπὸ τῶνδε διὰ τὸ ὀρθῶς παιδεραστεῖν ἐπανιὼν ἐκεῖνο τὸ καλὸν ἄρχηται καθορᾶν, σχεδὸν ἄν τι ἅπτοιτο τοῦ τέλους. τοῦτο γὰρ δή ἐστι τὸ ὀρθῶς ἐπὶ

211c

τὰ ἐρωτικὰ ἰέναι ἢ ὑπʼ ἄλλου ἄγεσθαι, ἀρχόμενον ἀπὸ τῶνδε τῶν καλῶν ἐκείνου ἕνεκα τοῦ καλοῦ ἀεὶ ἐπανιέναι, ὥσπερ ἐπαναβασμοῖς χρώμενον, ἀπὸ ἑνὸς ἐπὶ δύο καὶ ἀπὸ δυοῖν ἐπὶ πάντα τὰ καλὰ σώματα, καὶ ἀπὸ τῶν καλῶν σωμάτων ἐπὶ τὰ καλὰ ἐπιτηδεύματα, καὶ ἀπὸ τῶν ἐπιτηδευμάτων ἐπὶ τὰ καλὰ μαθήματα, καὶ ἀπὸ τῶν μαθημάτων ἐπʼ ἐκεῖνο τὸ μάθημα τελευτῆσαι, ὅ ἐστιν οὐκ ἄλλου ἢ αὐτοῦ ἐκείνου τοῦ καλοῦ μάθημα, καὶ γνῷ αὐτὸ τελευτῶν ὃ ἔστι

211dSevgili Sokrates, dedi Mantineialı yabancı kadın, insan hayatı başka bir yerde değilse burada, güzelin kendisini seyrederken yaşanmaya değer. Onu bir gün görürsen, sana altınla, giysiyle, güzel oğlanlarla ve delikanlılarla kıyaslanacak bir şey gibi görünmeyecek. Oysa şimdi onları görünce kendinden geçiyorsun; sen de başka pek çokları da, sevgililerinizi görüp hep onlarla birlikte olabilmek için, mümkün olsa yemeden içmeden yalnız onları seyretmeye, onlarla birlikte olmaya hazırsınız. Peki, dedi, birine güzelin kendisini saf, arı, katışıksız, insan etleriyle, renklerle ve başka bir sürü ölümlü saçmalıkla dolu olmayan hâliyle görmek nasip olsa, ilahî güzelin kendisini tek biçimli olarak görebilse, ne olur dersin?

211d

καλόν. ἐνταῦθα τοῦ βίου, ὦ φίλε Σώκρατες, ἔφη ἡ Μαντινικὴ ξένη, εἴπερ που ἄλλοθι, βιωτὸν ἀνθρώπῳ, θεωμένῳ αὐτὸ τὸ καλόν. ὃ ἐάν ποτε ἴδῃς, οὐ κατὰ χρυσίον τε καὶ ἐσθῆτα καὶ τοὺς καλοὺς παῖδάς τε καὶ νεανίσκους δόξει σοι εἶναι, οὓς νῦν ὁρῶν ἐκπέπληξαι καὶ ἕτοιμος εἶ καὶ σὺ καὶ ἄλλοι πολλοί, ὁρῶντες τὰ παιδικὰ καὶ συνόντες ἀεὶ αὐτοῖς, εἴ πως οἷόν τʼ ἦν, μήτʼ ἐσθίειν μήτε πίνειν, ἀλλὰ θεᾶσθαι μόνον καὶ συνεῖναι. τί δῆτα, ἔφη, οἰόμεθα, εἴ τῳ γένοιτο

211eOraya bakan, onu gereken şeyle seyreden ve onunla birlikte olan bir insanın hayatı değersiz mi olur sence?

211e

αὐτὸ τὸ καλὸν ἰδεῖν εἰλικρινές, καθαρόν, ἄμεικτον, ἀλλὰ μὴ ἀνάπλεων σαρκῶν τε ἀνθρωπίνων καὶ χρωμάτων καὶ ἄλλης πολλῆς φλυαρίας θνητῆς, ἀλλʼ αὐτὸ τὸ θεῖον καλὸν δύναιτο μονοειδὲς κατιδεῖν;

ἆρʼ οἴει, ἔφη, φαῦλον βίον

212aYoksa şunu düşünmüyor musun, dedi: yalnız orada, güzeli onun görülebileceği şeyle görürken aretē'nin hayaletlerini değil, gerçek aretē'yi doğurabilecektir; çünkü bir hayalete değil, gerçek olana dokunmaktadır. Gerçek aretē'yi doğurup besleyen kişiye tanrıların sevgilisi olmak nasip olur; insanlardan biri ölümsüz olabilecekse, o da olur.

212a

γίγνεσθαι ἐκεῖσε βλέποντος ἀνθρώπου καὶ ἐκεῖνο ᾧ δεῖ θεωμένου καὶ συνόντος αὐτῷ; ἢ οὐκ ἐνθυμῇ, ἔφη, ὅτι ἐνταῦθα αὐτῷ μοναχοῦ γενήσεται, ὁρῶντι ᾧ ὁρατὸν τὸ καλόν, τίκτειν οὐκ εἴδωλα ἀρετῆς, ἅτε οὐκ εἰδώλου ἐφαπτομένῳ, ἀλλὰ ἀληθῆ, ἅτε τοῦ ἀληθοῦς ἐφαπτομένῳ· τεκόντι δὲ ἀρετὴν ἀληθῆ καὶ θρεψαμένῳ ὑπάρχει θεοφιλεῖ γενέσθαι, καὶ εἴπέρ τῳ ἄλλῳ ἀνθρώπων ἀθανάτῳ καὶ ἐκείνῳ;

212bPhaidros, ve siz öbürleri, Diotima bunları söyledi, ben de bunlara inandım. İnandığım için de başkalarını ikna etmeye çalışıyorum: insan tabiatı bu kazanca ulaşmak için Eros'tan daha iyi bir yardımcıyı kolay kolay bulamaz. Bu yüzden herkesin Eros'u onurlandırması gerektiğini söylüyorum; ben de aşk işlerini onurlandırıyor, onlara özellikle emek veriyor, başkalarını da teşvik ediyorum; şimdi de her zaman da Eros'un gücünü ve cesaretini elimden geldiğince övüyorum. Phaidros, bu konuşmayı istersen Eros'a bir övgü olarak söylenmiş say; istemezsen ona ne ad vermek hoşuna gidiyorsa öyle adlandır."

212b

ταῦτα δή, ὦ Φαῖδρέ τε καὶ οἱ ἄλλοι, ἔφη μὲν Διοτίμα, πέπεισμαι δʼ ἐγώ· πεπεισμένος δὲ πειρῶμαι καὶ τοὺς ἄλλους πείθειν ὅτι τούτου τοῦ κτήματος τῇ ἀνθρωπείᾳ φύσει συνεργὸν ἀμείνω Ἔρωτος οὐκ ἄν τις ῥᾳδίως λάβοι. διὸ δὴ ἔγωγέ φημι χρῆναι πάντα ἄνδρα τὸν ἔρωτα τιμᾶν, καὶ αὐτὸς τιμῶ τὰ ἐρωτικὰ καὶ διαφερόντως ἀσκῶ, καὶ τοῖς ἄλλοις παρακελεύομαι, καὶ νῦν τε καὶ ἀεὶ ἐγκωμιάζω τὴν δύναμιν καὶ ἀνδρείαν τοῦ Ἔρωτος καθʼ ὅσον οἷός τʼ εἰμί. τοῦτον

212cSokrates bunları söyleyince öbürleri onu övmüş; Aristophanes ise bir şey söylemeye davranmış, çünkü Sokrates konuşurken onun sözüne değinmişti. Derken birdenbire avlu kapısı çalınmış, şenlik yapan bir alay geliyormuş gibi büyük bir gürültü kopmuş, bir flütçü kızın sesi duyulmuş. Agathon da, "Çocuklar," demiş, "bakmaz mısınız? Dostlarımızdan biriyse çağırın; değilse içmediğimizi, yatıp dinlendiğimizi söyleyin."

212c

οὖν τὸν λόγον, ὦ Φαῖδρε, εἰ μὲν βούλει, ὡς ἐγκώμιον εἰς ἔρωτα νόμισον εἰρῆσθαι, εἰ δέ, ὅτι καὶ ὅπῃ χαίρεις ὀνομάζων, τοῦτο ὀνόμαζε.

εἰπόντος δὲ ταῦτα τοῦ Σωκράτους τοὺς μὲν ἐπαινεῖν, τὸν δὲ Ἀριστοφάνη λέγειν τι ἐπιχειρεῖν, ὅτι ἐμνήσθη αὐτοῦ λέγων ὁ Σωκράτης περὶ τοῦ λόγου· καὶ ἐξαίφνης τὴν αὔλειον θύραν κρουομένην πολὺν ψόφον παρασχεῖν ὡς κωμαστῶν, καὶ αὐλητρίδος φωνὴν ἀκούειν. τὸν οὖν Ἀγάθωνα, παῖδες, φάναι,

212dAz sonra avluda Alkibiades'in sesi duyulmuş; iyice sarhoşmuş, bağırıp çağırarak Agathon nerede diye soruyor, kendisini Agathon'un yanına götürmelerini istiyormuş. Flütçü kızla yanındakilerden birkaçı koluna girip onu içeri getirmişler; Alkibiades kapıda durmuş: başında sarmaşıktan ve menekşelerden gür bir çelenk, bir sürü de kurdele varmış. Şöyle demiş: "Beyler, selam! İyice sarhoş bir adamı içki arkadaşı olarak kabul eder misiniz, yoksa yalnız geliş sebebimiz olan Agathon'a çelenk takıp gidelim mi?

212d

οὐ σκέψεσθε; καὶ ἐὰν μέν τις τῶν ἐπιτηδείων ᾖ, καλεῖτε· εἰ δὲ μή, λέγετε ὅτι οὐ πίνομεν ἀλλʼ ἀναπαυόμεθα ἤδη.

καὶ οὐ πολὺ ὕστερον Ἀλκιβιάδου τὴν φωνὴν ἀκούειν ἐν τῇ αὐλῇ σφόδρα μεθύοντος καὶ μέγα βοῶντος, ἐρωτῶντος ὅπου Ἀγάθων καὶ κελεύοντος ἄγειν παρʼ Ἀγάθωνα. ἄγειν οὖν αὐτὸν παρὰ σφᾶς τήν τε αὐλητρίδα ὑπολαβοῦσαν καὶ ἄλλους τινὰς τῶν ἀκολούθων, καὶ ἐπιστῆναι ἐπὶ τὰς θύρας

212eDün gelemedim," demiş, "ama şimdi başımda kurdelelerle geldim ki onları kendi başımdan alıp en bilge ve en güzel olanın başına, şöyle diyeyim, takayım. Sarhoşum diye bana gülecek misiniz? Siz gülseniz de ben doğru söylediğimi iyi biliyorum.

212e

ἐστεφανωμένον αὐτὸν κιττοῦ τέ τινι στεφάνῳ δασεῖ καὶ ἴων, καὶ ταινίας ἔχοντα ἐπὶ τῆς κεφαλῆς πάνυ πολλάς, καὶ εἰπεῖν· ἄνδρες, χαίρετε· μεθύοντα ἄνδρα πάνυ σφόδρα δέξεσθε συμπότην, ἢ ἀπίωμεν ἀναδήσαντες μόνον Ἀγάθωνα, ἐφʼ ᾧπερ ἤλθομεν; ἐγὼ γάρ τοι, φάναι, χθὲς μὲν οὐχ οἷός τʼ ἐγενόμην ἀφικέσθαι, νῦν δὲ ἥκω ἐπὶ τῇ κεφαλῇ ἔχων τὰς ταινίας, ἵνα ἀπὸ τῆς ἐμῆς κεφαλῆς τὴν τοῦ σοφωτάτου καὶ καλλίστου κεφαλὴν ἐὰν εἴπω οὑτωσὶ ἀναδήσω.

ἆρα καταγελάσεσθέ μου ὡς μεθύοντος; ἐγὼ δέ, κἂν ὑμεῖς

213aAma hemen söyleyin bakalım: bu şartla içeri gireyim mi, girmeyeyim mi? Benimle içecek misiniz, içmeyecek misiniz?"

Herkes alkışlarla coşup ona içeri girmesini ve uzanmasını söylemiş; Agathon da onu çağırmış. O da adamların kolunda içeri gelmiş; bir yandan da Agathon'a takmak için kurdeleleri başından çıkarıyormuş. Kurdeleler gözlerinin önünde olduğu için Sokrates'i görmemiş ve Agathon'un yanına, Sokrates'le onun arasına oturmuş; çünkü Sokrates onu görünce yer açmış.

213a

γελᾶτε, ὅμως εὖ οἶδʼ ὅτι ἀληθῆ λέγω. ἀλλά μοι λέγετε αὐτόθεν, ἐπὶ ῥητοῖς εἰσίω ἢ μή; συμπίεσθε ἢ οὔ;

πάντας οὖν ἀναθορυβῆσαι καὶ κελεύειν εἰσιέναι καὶ κατακλίνεσθαι, καὶ τὸν Ἀγάθωνα καλεῖν αὐτόν. καὶ τὸν ἰέναι ἀγόμενον ὑπὸ τῶν ἀνθρώπων, καὶ περιαιρούμενον ἅμα τὰς ταινίας ὡς ἀναδήσοντα, ἐπίπροσθε τῶν ὀφθαλμῶν ἔχοντα οὐ κατιδεῖν τὸν Σωκράτη, ἀλλὰ καθίζεσθαι παρὰ τὸν Ἀγάθωνα

213bOturunca Agathon'u kucaklayıp ona çelenk takmış.

Agathon da, "Çocuklar," demiş, "Alkibiades'in ayakkabılarını çıkarın da üçüncü olarak burada uzansın."

"Tabii," demiş Alkibiades, "ama buradaki üçüncü içki arkadaşımız kim?" Bir yandan da dönüp Sokrates'i görmüş; görünce yerinden fırlayıp şöyle demiş: "Herakles aşkına, bu da ne? Sokrates mi bu? Yine burada pusuya yatmışsın; hep yaptığın gibi, hiç beklemediğim yerde birdenbire ortaya çıkıyorsun.

213b

ἐν μέσῳ Σωκράτους τε καὶ ἐκείνου· παραχωρῆσαι γὰρ τὸν Σωκράτη ὡς ἐκεῖνον κατιδεῖν. παρακαθεζόμενον δὲ αὐτὸν ἀσπάζεσθαί τε τὸν Ἀγάθωνα καὶ ἀναδεῖν.

εἰπεῖν οὖν τὸν Ἀγάθωνα Ὑπολύετε, παῖδες, Ἀλκιβιάδην, ἵνα ἐκ τρίτων κατακέηται.

πάνυ γε, εἰπεῖν τὸν Ἀλκιβιάδην· ἀλλὰ τίς ἡμῖν ὅδε τρίτος συμπότης; καὶ ἅμα μεταστρεφόμενον αὐτὸν ὁρᾶν τὸν Σωκράτη, ἰδόντα δὲ ἀναπηδῆσαι καὶ εἰπεῖν ὦ Ἡράκλεις, τουτὶ τί ἦν; Σωκράτης οὗτος; ἐλλοχῶν αὖ με ἐνταῦθα κατέκεισο,

213cŞimdi niye geldin? Hem niye buraya uzandın? Aristophanes'in ya da gülünç olan, gülünç olmak isteyen başka birinin yanına değil de içerideki en güzel kişinin yanına uzanmanın yolunu bulmuşsun."

Sokrates de şöyle demiş: "Agathon, bak bakalım beni koruyacak mısın; çünkü bu adamın aşkı başıma az iş açmadı. Ona âşık olduğum andan beri tek bir güzel kişiye bakmam, onunla konuşmam yasak; yoksa bu adam beni kıskanıp çekemeyerek akla hayale gelmedik şeyler yapıyor, bana sövüyor, ellerini zor tutuyor.

213c

ὥσπερ εἰώθεις ἐξαίφνης ἀναφαίνεσθαι ὅπου ἐγὼ ᾤμην ἥκιστά σε ἔσεσθαι. καὶ νῦν τί ἥκεις; καὶ τί αὖ ἐνταῦθα κατεκλίνης; ὡς οὐ παρὰ Ἀριστοφάνει οὐδὲ εἴ τις ἄλλος γελοῖος ἔστι τε καὶ βούλεται, ἀλλὰ διεμηχανήσω ὅπως παρὰ τῷ καλλίστῳ τῶν ἔνδον κατακείσῃ.

καὶ τὸν Σωκράτη, Ἀγάθων, φάναι, ὅρα εἴ μοι ἐπαμύνεις· ὡς ἐμοὶ ὁ τούτου ἔρως τοῦ ἀνθρώπου οὐ φαῦλον πρᾶγμα γέγονεν. ἀπʼ ἐκείνου γὰρ τοῦ χρόνου, ἀφʼ οὗ τούτου

213dBak da şimdi de bir şey yapmasın; ya bizi barıştır ya da zorbalığa kalkışırsa beni koru; çünkü onun çılgınlığından ve âşığına düşkünlüğünden çok korkuyorum."

"Seninle benim aramda barış yok," demiş Alkibiades. "Ama bunların hesabını sana sonra soracağım. Şimdi, Agathon," demiş, "kurdelelerden bana biraz ver de bunun şu harika başına da takayım; konuşmada bütün insanları yenen —senin gibi yalnız evvelki gün değil, her zaman yenen— bu adam, sana çelenk taktığım hâlde ona takmadım diye beni kınamasın."

213d

ἠράσθην, οὐκέτι ἔξεστίν μοι οὔτε προσβλέψαι οὔτε διαλεχθῆναι καλῷ οὐδʼ ἑνί, ἢ οὑτοσὶ ζηλοτυπῶν με καὶ φθονῶν θαυμαστὰ ἐργάζεται καὶ λοιδορεῖταί τε καὶ τὼ χεῖρε μόγις ἀπέχεται. ὅρα οὖν μή τι καὶ νῦν ἐργάσηται, ἀλλὰ διάλλαξον ἡμᾶς, ἢ ἐὰν ἐπιχειρῇ βιάζεσθαι, ἐπάμυνε, ὡς ἐγὼ τὴν τούτου μανίαν τε καὶ φιλεραστίαν πάνυ ὀρρωδῶ.

ἀλλʼ οὐκ ἔστι, φάναι τὸν Ἀλκιβιάδην, ἐμοὶ καὶ σοὶ διαλλαγή. ἀλλὰ τούτων μὲν εἰς αὖθίς σε τιμωρήσομαι· νῦν

213eBunu söyleyip kurdelelerden birkaçını alarak Sokrates'e takmış ve uzanmış.

Uzanınca şöyle demiş: "Pekâlâ beyler, bana ayık görünüyorsunuz. Buna izin verilemez, içmek gerek; öyle anlaşmıştık. Siz yeterince içinceye kadar içki başkanı olarak kendimi seçiyorum. Agathon, büyük bir kadeh varsa getirsinler. Yok, hiç gerek yok; çocuk, şu soğutma kabını getir," demiş; çünkü onun sekiz kotyle'den fazla aldığını görmüş.

213e

δέ μοι, Ἀγάθων, φάναι, μετάδος τῶν ταινιῶν, ἵνα ἀναδήσω καὶ τὴν τούτου ταυτηνὶ τὴν θαυμαστὴν κεφαλήν, καὶ μή μοι μέμφηται ὅτι σὲ μὲν ἀνέδησα, αὐτὸν δὲ νικῶντα ἐν λόγοις πάντας ἀνθρώπους, οὐ μόνον πρῴην ὥσπερ σύ, ἀλλʼ ἀεί, ἔπειτα οὐκ ἀνέδησα. καὶ ἅμʼ αὐτὸν λαβόντα τῶν ταινιῶν ἀναδεῖν τὸν Σωκράτη καὶ κατακλίνεσθαι.

ἐπειδὴ δὲ κατεκλίνη, εἰπεῖν· εἶεν δή, ἄνδρες· δοκεῖτε γάρ μοι νήφειν. οὐκ ἐπιτρεπτέον οὖν ὑμῖν, ἀλλὰ ποτέον· ὡμολόγηται γὰρ ταῦθʼ ἡμῖν. ἄρχοντα οὖν αἱροῦμαι τῆς πόσεως, ἕως ἂν ὑμεῖς ἱκανῶς πίητε, ἐμαυτόν. ἀλλὰ φερέτω, Ἀγάθων, εἴ τι ἔστιν ἔκπωμα μέγα.

μᾶλλον δὲ οὐδὲν δεῖ, ἀλλὰ φέρε, παῖ, φάναι, τὸν ψυκτῆρα ἐκεῖνον, ἰδόντα αὐτὸν

214aÖnce onu doldurtup kendisi içmiş, sonra Sokrates için doldurmalarını söylemiş, bir yandan da şöyle demiş: "Beyler, Sokrates'e karşı bu hilem bir işe yaramaz: ona ne kadar içmesini söylersen o kadar içer, yine de hiç sarhoş olmaz."

Uşak doldurunca Sokrates içmiş. Eryksimakhos da şöyle demiş: "Böyle mi yapacağız, Alkibiades? Kadehin başında ne bir şey konuşacak ne bir şarkı söyleyeceğiz, susamış insanlar gibi düpedüz içip duracak mıyız?"

214a

πλέον ἢ ὀκτὼ κοτύλας χωροῦντα. τοῦτον ἐμπλησάμενον πρῶτον μὲν αὐτὸν ἐκπιεῖν, ἔπειτα τῷ Σωκράτει κελεύειν ἐγχεῖν καὶ ἅμα εἰπεῖν· πρὸς μὲν Σωκράτη, ὦ ἄνδρες, τὸ σόφισμά μοι οὐδέν· ὁπόσον γὰρ ἂν κελεύῃ τις, τοσοῦτον ἐκπιὼν οὐδὲν μᾶλλον μή ποτε μεθυσθῇ.

τὸν μὲν οὖν Σωκράτη ἐγχέαντος τοῦ παιδὸς πίνειν· τὸν δʼ Ἐρυξίμαχον πῶς οὖν, φάναι, ὦ Ἀλκιβιάδη, ποιοῦμεν;

214bAlkibiades de şöyle demiş: "Eryksimakhos, en iyi ve en itidalli babanın en iyi oğlu, selam sana!"

"Sana da," demiş Eryksimakhos, "ama ne yapalım?"

"Sen ne dersen. Sana uymak gerek: Bir hekim başka birçok adama bedeldir. Ne istersen emret."

"Dinle öyleyse," demiş Eryksimakhos. "Sen gelmeden önce her birimizin sırayla, soldan sağa, Eros üzerine elinden geldiğince en güzel konuşmayı yapmasına, onu övmesine karar vermiştik.

214b

οὕτως οὔτε τι λέγομεν ἐπὶ τῇ κύλικι οὔτε τι ᾁδομεν, ἀλλʼ ἀτεχνῶς ὥσπερ οἱ διψῶντες πιόμεθα;

τὸν οὖν Ἀλκιβιάδην εἰπεῖν ὦ Ἐρυξίμαχε, βέλτιστε βελτίστου πατρὸς καὶ σωφρονεστάτου, χαῖρε.

καὶ γὰρ σύ, φάναι τὸν Ἐρυξίμαχον· ἀλλὰ τί ποιῶμεν;

ὅτι ἂν σὺ κελεύῃς. δεῖ γάρ σοι πείθεσθαι·ἰητρὸς γὰρ ἀνὴρ πολλῶν ἀντάξιος ἄλλων· Hom. Il. 11.514ἐπίταττε οὖν ὅτι βούλει.

ἄκουσον δή, εἰπεῖν τὸν Ἐρυξίμαχον. ἡμῖν πρὶν σὲ εἰσελθεῖν ἔδοξε χρῆναι ἐπὶ δεξιὰ ἕκαστον ἐν μέρει λόγον

214cÖbürlerimizin hepsi konuştu; sen konuşmadığına ve kadehini de bitirdiğine göre, konuşman doğru olur; konuştuktan sonra da Sokrates'e ne istersen emredersin, o da sağındakine, öbürleri de böyle."

"Güzel söylüyorsun, Eryksimakhos," demiş Alkibiades, "ama sarhoş bir adamın sözlerini ayıkların sözleriyle yarıştırmak adil olmayabilir. Hem, aziz dostum, Sokrates'in az önce söylediklerinden herhangi birine inanıyor musun? Her şeyin onun dediğinin tam tersi olduğunu bilmiyor musun? Çünkü o buradayken ben ondan başka birini, tanrı olsun insan olsun, övecek olsam ellerini benden uzak tutmaz."

214c

περὶ Ἔρωτος εἰπεῖν ὡς δύναιτο κάλλιστον, καὶ ἐγκωμιάσαι. οἱ μὲν οὖν ἄλλοι πάντες ἡμεῖς εἰρήκαμεν· σὺ δʼ ἐπειδὴ οὐκ εἴρηκας καὶ ἐκπέπωκας, δίκαιος εἶ εἰπεῖν, εἰπὼν δὲ ἐπιτάξαι Σωκράτει ὅτι ἂν βούλῃ, καὶ τοῦτον τῷ ἐπὶ δεξιὰ καὶ οὕτω τοὺς ἄλλους.

ἀλλά, φάναι, ὦ Ἐρυξίμαχε, τὸν Ἀλκιβιάδην, καλῶς μὲν λέγεις, μεθύοντα δὲ ἄνδρα παρὰ νηφόντων λόγους παραβάλλειν μὴ οὐκ ἐξ ἴσου ᾖ. καὶ ἅμα, ὦ μακάριε, πείθει τί

214d"Tövbe de!" demiş Sokrates.

"Poseidon adına," demiş Alkibiades, "buna karşı hiçbir şey söyleme; sen buradayken senden başka tek bir kişiyi bile övmem."

"Öyle yap öyleyse," demiş Eryksimakhos, "istiyorsan Sokrates'i öv."

214d

σε Σωκράτης ὧν ἄρτι εἶπεν; ἢ οἶσθα ὅτι τοὐναντίον ἐστὶ πᾶν ἢ ὃ ἔλεγεν; οὗτος γάρ, ἐάν τινα ἐγὼ ἐπαινέσω τούτου παρόντος ἢ θεὸν ἢ ἄνθρωπον ἄλλον ἢ τοῦτον, οὐκ ἀφέξεταί μου τὼ χεῖρε.

οὐκ εὐφημήσεις; φάναι τὸν Σωκράτη.

μὰ τὸν Ποσειδῶ, εἰπεῖν τὸν Ἀλκιβιάδην, μηδὲν λέγε πρὸς ταῦτα, ὡς ἐγὼ οὐδʼ ἂν ἕνα ἄλλον ἐπαινέσαιμι σοῦ παρόντος.

ἀλλʼ οὕτω ποίει, φάναι τὸν Ἐρυξίμαχον, εἰ βούλει· Σωκράτη ἐπαίνεσον.

214e"Ne diyorsun?" demiş Alkibiades. "Öyle mi gerekiyor, Eryksimakhos? Adamın üstüne yürüyüp hesabını sizin önünüzde mi sorayım?"

"Hey, sen," demiş Sokrates, "aklından ne geçiyor? Beni alay ederek mi öveceksin? Ne yapacaksın?"

"Doğruyu söyleyeceğim. Bak bakalım izin veriyor musun."

"Doğruyu söylemene elbette izin veriyorum, hatta söylemeni istiyorum."

"Hemen başlıyorum," demiş Alkibiades. "Sen de şöyle yap: Doğru olmayan bir şey söylersem, istersen sözümü kes ve bunun yalan olduğunu söyle; çünkü bile bile hiçbir yalan söylemeyeceğim.

214e

πῶς λέγεις; εἰπεῖν τὸν Ἀλκιβιάδην· δοκεῖ χρῆναι, ὦ Ἐρυξίμαχε; ἐπιθῶμαι τῷ ἀνδρὶ καὶ τιμωρήσωμαι ὑμῶν ἐναντίον;

οὗτος, φάναι τὸν Σωκράτη, τί ἐν νῷ ἔχεις; ἐπὶ τὰ γελοιότερά με ἐπαινέσαι; ἢ τί ποιήσεις;

τἀληθῆ ἐρῶ. ἀλλʼ ὅρα εἰ παρίης.

ἀλλὰ μέντοι, φάναι, τά γε ἀληθῆ παρίημι καὶ κελεύω λέγειν.

οὐκ ἂν φθάνοιμι, εἰπεῖν τὸν Ἀλκιβιάδην. καὶ μέντοι οὑτωσὶ ποίησον.

ἐάν τι μὴ ἀληθὲς λέγω, μεταξὺ ἐπιλαβοῦ, ἂν βούλῃ, καὶ εἰπὲ ὅτι τοῦτο ψεύδομαι· ἑκὼν γὰρ εἶναι οὐδὲν

215aAma hatırladıkça orasından burasından anlatırsam şaşma; senin bu tuhaflığını, bu hâldeki birinin akıcı bir şekilde ve sırasıyla sayması hiç kolay değil.

Beyler, Sokrates'i benzetmelerle övmeye çalışacağım. O belki bunu alay için yaptığımı sanacak; ama benzetme gülünç olsun diye değil, doğru olsun diye olacak. Diyorum ki o, heykelci dükkânlarında oturan şu silenoslara pek benzer: zanaatkârların ellerinde syrinks ya da flütle yaptıkları, ikiye açılınca içlerinde tanrı heykelcikleri olduğu görülen silenoslara.

215a

ψεύσομαι. ἐὰν μέντοι ἀναμιμνῃσκόμενος ἄλλο ἄλλοθεν λέγω, μηδὲν θαυμάσῃς· οὐ γάρ τι ῥᾴδιον τὴν σὴν ἀτοπίαν ὧδʼ ἔχοντι εὐπόρως καὶ ἐφεξῆς καταριθμῆσαι.

Σωκράτη δʼ ἐγὼ ἐπαινεῖν, ὦ ἄνδρες, οὕτως ἐπιχειρήσω, διʼ εἰκόνων. οὗτος μὲν οὖν ἴσως οἰήσεται ἐπὶ τὰ γελοιότερα, ἔσται δʼ ἡ εἰκὼν τοῦ ἀληθοῦς ἕνεκα, οὐ τοῦ γελοίου. φημὶ γὰρ δὴ ὁμοιότατον αὐτὸν εἶναι τοῖς σιληνοῖς τούτοις τοῖς

215bOnun satir Marsyas'a da benzediğini söylüyorum. Sokrates, görünüşçe bunlara benzediğine sen bile itiraz etmezsin herhalde; öbür bakımlardan da nasıl benzediğini şimdi dinle. Küstahsın; değil mi? Kabul etmezsen tanık getiririm. Flütçü değil misin? Hem de ondan çok daha şaşılası bir flütçü.

215b

ἐν τοῖς ἑρμογλυφείοις καθημένοις, οὕστινας ἐργάζονται οἱ δημιουργοὶ σύριγγας ἢ αὐλοὺς ἔχοντας, οἳ διχάδε διοιχθέντες φαίνονται ἔνδοθεν ἀγάλματα ἔχοντες θεῶν. καὶ φημὶ αὖ ἐοικέναι αὐτὸν τῷ σατύρῳ τῷ Μαρσύᾳ. ὅτι μὲν οὖν τό γε εἶδος ὅμοιος εἶ τούτοις, ὦ Σώκρατες, οὐδʼ αὐτὸς ἄν που ἀμφισβητήσαις· ὡς δὲ καὶ τἆλλα ἔοικας, μετὰ τοῦτο ἄκουε. ὑβριστὴς εἶ· ἢ οὔ; ἐὰν γὰρ μὴ ὁμολογῇς, μάρτυρας παρέξομαι. ἀλλʼ οὐκ αὐλητής; πολύ γε θαυμασιώτερος ἐκείνου.

215cO, insanları aletlerle, ağzından çıkan güçle büyülerdi; bugün de onun ezgilerini kim flütle çalarsa —Olympos'un çaldığı ezgileri Marsyas'ın sayıyorum, çünkü ona öğreten oydu—, işte onun ezgileri, ister iyi bir flütçü çalsın ister kötü bir flütçü kız, yalnız onlar insanları kendinden geçirir ve ilahî oldukları için tanrılara ve erginlenme ayinlerine ihtiyaç duyanları ortaya çıkarır. Sen ondan yalnız şu kadar farklısın: aynı şeyi aletsiz, çıplak sözlerle yaparsın.

215c

ὁ μέν γε διʼ ὀργάνων ἐκήλει τοὺς ἀνθρώπους τῇ ἀπὸ τοῦ στόματος δυνάμει, καὶ ἔτι νυνὶ ὃς ἂν τὰ ἐκείνου αὐλῇ—ἃ γὰρ Ὄλυμπος ηὔλει, Μαρσύου λέγω, τούτου διδάξαντος—τὰ οὖν ἐκείνου ἐάντε ἀγαθὸς αὐλητὴς αὐλῇ ἐάντε φαύλη αὐλητρίς, μόνα κατέχεσθαι ποιεῖ καὶ δηλοῖ τοὺς τῶν θεῶν τε καὶ τελετῶν δεομένους διὰ τὸ θεῖα εἶναι. σὺ δʼ ἐκείνου τοσοῦτον μόνον διαφέρεις, ὅτι ἄνευ ὀργάνων ψιλοῖς λόγοις ταὐτὸν

215dBiz başka birinin, hatta çok iyi bir hatibin başka konuşmalarını dinlediğimizde, deyim yerindeyse, hiç kimsenin umurunda olmaz; ama seni ya da senin sözlerini başkasından dinleyen, söyleyen ne kadar kötü olursa olsun, kadın olsun erkek olsun delikanlı olsun, hepimiz sarsılır, kendimizden geçeriz. Beyler, iyice sarhoş olduğum sanılmayacak olsa, bu adamın sözlerinden neler çektiğimi ve şimdi bile hâlâ neler çektiğimi size yeminle anlatırdım.

215d

τοῦτο ποιεῖς. ἡμεῖς γοῦν ὅταν μέν του ἄλλου ἀκούωμεν λέγοντος καὶ πάνυ ἀγαθοῦ ῥήτορος ἄλλους λόγους, οὐδὲν μέλει ὡς ἔπος εἰπεῖν οὐδενί· ἐπειδὰν δὲ σοῦ τις ἀκούῃ ἢ τῶν σῶν λόγων ἄλλου λέγοντος, κἂν πάνυ φαῦλος ᾖ ὁ λέγων, ἐάντε γυνὴ ἀκούῃ ἐάντε ἀνὴρ ἐάντε μειράκιον, ἐκπεπληγμένοι ἐσμὲν καὶ κατεχόμεθα. ἐγὼ γοῦν, ὦ ἄνδρες, εἰ μὴ ἔμελλον κομιδῇ δόξειν μεθύειν, εἶπον ὀμόσας ἂν ὑμῖν οἷα δὴ πέπονθα αὐτὸς ὑπὸ τῶν τούτου λόγων καὶ πάσχω ἔτι καὶ

215eOnu dinlediğimde Korybantlar gibi coşanlardan çok daha fazla, kalbim yerinden fırlar, onun sözleriyle gözyaşlarım boşanır; başka pek çok kişinin de aynı şeyleri yaşadığını görüyorum. Perikles'i ve öbür iyi hatipleri dinlediğimde güzel konuştuklarını düşünürdüm, ama böyle bir şey yaşamazdım; psykhē'm altüst olmaz, bir köle gibi yaşadığıma isyan etmezdim. Ama bu Marsyas yüzünden pek çok kez öyle bir hâle düştüm ki böyle yaşamaya değmez diye düşündüm.

215e

νυνί. ὅταν γὰρ ἀκούω, πολύ μοι μᾶλλον ἢ τῶν κορυβαντιώντων ἥ τε καρδία πηδᾷ καὶ δάκρυα ἐκχεῖται ὑπὸ τῶν λόγων τῶν τούτου, ὁρῶ δὲ καὶ ἄλλους παμπόλλους τὰ αὐτὰ πάσχοντας· Περικλέους δὲ ἀκούων καὶ ἄλλων ἀγαθῶν ῥητόρων εὖ μὲν ἡγούμην λέγειν, τοιοῦτον δʼ οὐδὲν ἔπασχον, οὐδʼ ἐτεθορύβητό μου ἡ ψυχὴ οὐδʼ ἠγανάκτει ὡς ἀνδραποδωδῶς διακειμένου, ἀλλʼ ὑπὸ τουτουῒ τοῦ Μαρσύου πολλάκις δὴ

216aSokrates, bunun doğru olmadığını söyleyemezsin. Şimdi bile, kulaklarımı ona açmak istesem dayanamayacağımı, aynı şeyleri yaşayacağımı biliyorum. Çünkü beni şunu kabul etmeye zorluyor: daha pek çok eksiğim olduğu hâlde kendimi ihmal edip Atinalıların işleriyle uğraşıyorum. Bu yüzden Sirenlerden kaçar gibi kulaklarımı zorla tıkayıp kaçıp gidiyorum, orada onun yanında oturup yaşlanmamak için. Bütün insanlar içinde yalnız onun karşısında, kimsenin bende olduğunu sanmayacağı bir şey yaşıyorum: birinden utanmak.

216a

οὕτω διετέθην ὥστε μοι δόξαι μὴ βιωτὸν εἶναι ἔχοντι ὡς ἔχω.

καὶ ταῦτα, ὦ Σώκρατες, οὐκ ἐρεῖς ὡς οὐκ ἀληθῆ. καὶ ἔτι γε νῦν σύνοιδʼ ἐμαυτῷ ὅτι εἰ ἐθέλοιμι παρέχειν τὰ ὦτα, οὐκ ἂν καρτερήσαιμι ἀλλὰ ταὐτὰ ἂν πάσχοιμι. ἀναγκάζει γάρ με ὁμολογεῖν ὅτι πολλοῦ ἐνδεὴς ὢν αὐτὸς ἔτι ἐμαυτοῦ μὲν ἀμελῶ, τὰ δʼ Ἀθηναίων πράττω. βίᾳ οὖν ὥσπερ ἀπὸ τῶν Σειρήνων ἐπισχόμενος τὰ ὦτα οἴχομαι φεύγων, ἵνα μὴ αὐτοῦ καθήμενος παρὰ τούτῳ καταγηράσω. πέπονθα δὲ

216bBen yalnız ondan utanırım. Çünkü onun buyurduklarını yapmamak gerektiğini söyleyerek ona karşı çıkamayacağımı, ama yanından ayrılınca kalabalığın verdiği onura yenik düştüğümü biliyorum. Bu yüzden ondan kaçak bir köle gibi kaçıyorum; onu görünce de birlikte kabul ettiğimiz şeylerden utanıyorum.

216b

πρὸς τοῦτον μόνον ἀνθρώπων, ὃ οὐκ ἄν τις οἴοιτο ἐν ἐμοὶ ἐνεῖναι, τὸ αἰσχύνεσθαι ὁντινοῦν· ἐγὼ δὲ τοῦτον μόνον αἰσχύνομαι. σύνοιδα γὰρ ἐμαυτῷ ἀντιλέγειν μὲν οὐ δυναμένῳ ὡς οὐ δεῖ ποιεῖν ἃ οὗτος κελεύει, ἐπειδὰν δὲ ἀπέλθω, ἡττημένῳ τῆς τιμῆς τῆς ὑπὸ τῶν πολλῶν. δραπετεύω οὖν αὐτὸν καὶ φεύγω, καὶ ὅταν ἴδω, αἰσχύνομαι τὰ ὡμολογημένα.

216cÇoğu zaman onu artık insanlar arasında görmesem hoşuma gideceğini düşünürüm; ama böyle bir şey olsa çok daha fazla üzüleceğimi iyi biliyorum; öyle ki bu adamla ne yapacağımı bilemiyorum.

İşte ben de başka pek çokları da bu satirin flüt ezgilerinden bunları yaşadık. Ama şimdi benden dinleyin, benzettiğim şeylere nasıl benzediğini ve ne şaşılası bir güce sahip olduğunu. İyi bilin ki hiçbiriniz onu tanımıyor.

216c

καὶ πολλάκις μὲν ἡδέως ἂν ἴδοιμι αὐτὸν μὴ ὄντα ἐν ἀνθρώποις· εἰ δʼ αὖ τοῦτο γένοιτο, εὖ οἶδα ὅτι πολὺ μεῖζον ἂν ἀχθοίμην, ὥστε οὐκ ἔχω ὅτι χρήσωμαι τούτῳ τῷ ἀνθρώπῳ.

καὶ ὑπὸ μὲν δὴ τῶν αὐλημάτων καὶ ἐγὼ καὶ ἄλλοι πολλοὶ τοιαῦτα πεπόνθασιν ὑπὸ τοῦδε τοῦ σατύρου· ἄλλα δὲ ἐμοῦ ἀκούσατε ὡς ὅμοιός τʼ ἐστὶν οἷς ἐγὼ ᾔκασα αὐτὸν καὶ τὴν δύναμιν ὡς θαυμασίαν ἔχει. εὖ γὰρ ἴστε ὅτι οὐδεὶς ὑμῶν

216dAma ben, başladığıma göre, göstereceğim. Görüyorsunuz ki Sokrates güzellere âşıkane bir ilgi duyar, hep onların çevresindedir, onlara hayran kalır; üstelik hiçbir şeyi bilmez, hiçbir şeyden haberi yoktur. Bu dış görünüşü silenosa benzemiyor mu? Hem de pek. Bunu dışarıdan, oyulmuş silenos gibi giyinmiştir; ama içi açılınca, içki arkadaşlarım, ne kadar itidalle dolu olduğunu sanırsınız? Bilin ki biri güzel mi, hiç umurunda değil, kimsenin aklına gelmeyecek kadar küçümser bunu; biri zengin mi, kalabalığın imrendiği başka bir onura mı sahip, bu da umurunda değil.

216d

τοῦτον γιγνώσκει· ἀλλὰ ἐγὼ δηλώσω, ἐπείπερ ἠρξάμην. ὁρᾶτε γὰρ ὅτι Σωκράτης ἐρωτικῶς διάκειται τῶν καλῶν καὶ ἀεὶ περὶ τούτους ἐστὶ καὶ ἐκπέπληκται, καὶ αὖ ἀγνοεῖ πάντα καὶ οὐδὲν οἶδεν. ὡς τὸ σχῆμα αὐτοῦ τοῦτο οὐ σιληνῶδες; σφόδρα γε. τοῦτο γὰρ οὗτος ἔξωθεν περιβέβληται, ὥσπερ ὁ γεγλυμμένος σιληνός· ἔνδοθεν δὲ ἀνοιχθεὶς πόσης οἴεσθε γέμει, ὦ ἄνδρες συμπόται, σωφροσύνης; ἴστε ὅτι οὔτε εἴ τις καλός ἐστι μέλει αὐτῷ οὐδέν, ἀλλὰ καταφρονεῖ τοσοῦτον

216eBütün bu malları hiçe sayar, bizi de hiç sayar, size söylüyorum; bütün hayatını insanlarla bilmezden gelip şakalaşarak geçirir.

O ciddileşip içini açtığında içindeki heykelcikleri kimse gördü mü bilmiyorum; ama ben bir kere gördüm. Bana öyle ilahî, öyle altın gibi, öyle güzel ve şaşılası göründüler ki, kısacası, Sokrates ne buyurursa yapmak gerektiğini düşündüm.

216e

ὅσον οὐδʼ ἂν εἷς οἰηθείη, οὔτʼ εἴ τις πλούσιος, οὔτʼ εἰ ἄλλην τινὰ τιμὴν ἔχων τῶν ὑπὸ πλήθους μακαριζομένων· ἡγεῖται δὲ πάντα ταῦτα τὰ κτήματα οὐδενὸς ἄξια καὶ ἡμᾶς οὐδὲν εἶναι—λέγω ὑμῖν—εἰρωνευόμενος δὲ καὶ παίζων πάντα τὸν βίον πρὸς τοὺς ἀνθρώπους διατελεῖ.

σπουδάσαντος δὲ αὐτοῦ καὶ ἀνοιχθέντος οὐκ οἶδα εἴ τις ἑώρακεν τὰ ἐντὸς ἀγάλματα· ἀλλʼ ἐγὼ ἤδη ποτʼ εἶδον, καί μοι ἔδοξεν οὕτω θεῖα καὶ

217aOnun benim gençlik güzelliğime ilgi duyduğunu sanarak bunu bir nimet, şaşılacak bir talih saydım: Sokrates'e kendimi verirsem onun bildiği her şeyi dinleyebilecektim; çünkü güzelliğimle inanılmaz derecede gururlanıyordum. Bunları düşünerek, daha önce onunla uşaksız yalnız kalmaya alışık değilken, o zaman uşağı gönderip onunla baş başa kalmaya başladım —size bütün doğruyu söylemem gerek; dikkatle dinleyin; Sokrates, yalan söylersem beni çürüt—; evet beyler, baş başa kalıyordum ve onun hemen benimle, bir âşığın sevgilisiyle yalnızken konuşacağı şeyleri konuşacağını sanıp seviniyordum.

217a

χρυσᾶ εἶναι καὶ πάγκαλα καὶ θαυμαστά, ὥστε ποιητέον εἶναι ἔμβραχυ ὅτι κελεύοι Σωκράτης. ἡγούμενος δὲ αὐτὸν ἐσπουδακέναι ἐπὶ τῇ ἐμῇ ὥρᾳ ἕρμαιον ἡγησάμην εἶναι καὶ εὐτύχημα ἐμὸν θαυμαστόν, ὡς ὑπάρχον μοι χαρισαμένῳ Σωκράτει πάντʼ ἀκοῦσαι ὅσαπερ οὗτος ᾔδει· ἐφρόνουν γὰρ δὴ ἐπὶ τῇ ὥρᾳ θαυμάσιον ὅσον. ταῦτα οὖν διανοηθείς, πρὸ τοῦ οὐκ εἰωθὼς ἄνευ ἀκολούθου μόνος μετʼ αὐτοῦ γίγνεσθαι, τότε ἀποπέμπων

217bAma bunlardan hiçbiri olmadı; her zamanki gibi benimle konuşup günü birlikte geçirdikten sonra çekip gitti. Bundan sonra onu benimle birlikte idman yapmaya çağırdım ve birlikte idman yaptık; orada bir sonuca varırım diye.

217b

τὸν ἀκόλουθον μόνος συνεγιγνόμην—δεῖ γὰρ πρὸς ὑμᾶς πάντα τἀληθῆ εἰπεῖν· ἀλλὰ προσέχετε τὸν νοῦν, καὶ εἰ ψεύδομαι, Σώκρατες, ἐξέλεγχε—συνεγιγνόμην γάρ, ὦ ἄνδρες, μόνος μόνῳ, καὶ ᾤμην αὐτίκα διαλέξεσθαι αὐτόν μοι ἅπερ ἂν ἐραστὴς παιδικοῖς ἐν ἐρημίᾳ διαλεχθείη, καὶ ἔχαιρον. τούτων δʼ οὐ μάλα ἐγίγνετο οὐδέν, ἀλλʼ ὥσπερ εἰώθει διαλεχθεὶς ἄν μοι καὶ συνημερεύσας ᾤχετο ἀπιών. μετὰ ταῦτα συγγυμνάζεσθαι

217cBenimle birlikte idman yaptı, kimsenin olmadığı zamanlarda da çoğu kez güreştik; daha ne diyeyim? Hiçbir şey elde edemedim. Bu yoldan hiçbir şey başaramayınca, adama bütün gücümle yüklenmem, işe giriştiğime göre bırakmamam, işin aslının ne olduğunu artık öğrenmem gerektiğini düşündüm. Onu akşam yemeğine davet ettim, tıpkı sevgilisine tuzak kuran bir âşık gibi. Bunu da hemen kabul etmedi, ama sonunda ikna oldu.

217c

προυκαλούμην αὐτὸν καὶ συνεγυμναζόμην, ὥς τι ἐνταῦθα περανῶν. συνεγυμνάζετο οὖν μοι καὶ προσεπάλαιεν πολλάκις οὐδενὸς παρόντος· καὶ τί δεῖ λέγειν; οὐδὲν γάρ μοι πλέον ἦν. ἐπειδὴ δὲ οὐδαμῇ ταύτῃ ἥνυτον, ἔδοξέ μοι ἐπιθετέον εἶναι τῷ ἀνδρὶ κατὰ τὸ καρτερὸν καὶ οὐκ ἀνετέον, ἐπειδήπερ ἐνεκεχειρήκη, ἀλλὰ ἰστέον ἤδη τί ἐστι τὸ πρᾶγμα. προκαλοῦμαι δὴ αὐτὸν πρὸς τὸ συνδειπνεῖν, ἀτεχνῶς ὥσπερ ἐραστὴς παιδικοῖς ἐπιβουλεύων. καί μοι οὐδὲ τοῦτο ταχὺ

217dİlk geldiğinde yemekten sonra gitmek istedi; o zaman utanıp onu bıraktım. Bir kez daha tuzak kurdum: yemekten sonra gecenin geç saatlerine kadar konuşup durdum, gitmek isteyince de vaktin geç olduğunu bahane edip onu kalmaya zorladım. Benim yanımdaki sedirde, yemek yediği sedirde yattı; odada bizden başka uyuyan kimse yoktu.

217d

ὑπήκουσεν, ὅμως δʼ οὖν χρόνῳ ἐπείσθη. ἐπειδὴ δὲ ἀφίκετο τὸ πρῶτον, δειπνήσας ἀπιέναι ἐβούλετο. καὶ τότε μὲν αἰσχυνόμενος ἀφῆκα αὐτόν· αὖθις δʼ ἐπιβουλεύσας, ἐπειδὴ ἐδεδειπνήκεμεν διελεγόμην ἀεὶ πόρρω τῶν νυκτῶν, καὶ ἐπειδὴ ἐβούλετο ἀπιέναι, σκηπτόμενος ὅτι ὀψὲ εἴη, προσηνάγκασα αὐτὸν μένειν. ἀνεπαύετο οὖν ἐν τῇ ἐχομένῃ ἐμοῦ κλίνῃ, ἐν ᾗπερ ἐδείπνει, καὶ οὐδεὶς ἐν τῷ οἰκήματι ἄλλος καθηῦδεν ἢ

217eHikâyenin buraya kadarını herkese anlatmak yakışır; bundan sonrasını ise benden dinlemezdiniz, eğer önce, atasözündeki gibi, şarap, yanında çocuklar olsun olmasın, doğruyu söylemeseydi; sonra da Sokrates'i övmeye girişmişken onun gururlu bir davranışını gizlemek bana haksızlık gibi görünmeseydi.

Üstelik engerek sokmuş birinin hâli de benim başımda. Böyle bir şey yaşayan biri, derler, bunun nasıl olduğunu yalnız sokulmuş olanlara anlatmak ister; çünkü acının etkisiyle yapmaya ve söylemeye cüret ettiği her şeyi bir tek onlar anlar ve hoş görür.

217e

ἡμεῖς. μέχρι μὲν οὖν δὴ δεῦρο τοῦ λόγου καλῶς ἂν ἔχοι καὶ πρὸς ὁντινοῦν λέγειν· τὸ δʼ ἐντεῦθεν οὐκ ἄν μου ἠκούσατε λέγοντος, εἰ μὴ πρῶτον μέν, τὸ λεγόμενον, οἶνος ἄνευ τε παίδων καὶ μετὰ παίδων ἦν ἀληθής, ἔπειτα ἀφανίσαι Σωκράτους ἔργον ὑπερήφανον εἰς ἔπαινον ἐλθόντα ἄδικόν μοι φαίνεται.

ἔτι δὲ τὸ τοῦ δηχθέντος ὑπὸ τοῦ ἔχεως πάθος κἄμʼ ἔχει. φασὶ γάρ πού τινα τοῦτο παθόντα οὐκ ἐθέλειν λέγειν οἷον ἦν πλὴν τοῖς δεδηγμένοις, ὡς μόνοις γνωσομένοις

218aBen de daha acı veren bir şey tarafından, insanı sokabilecek şeylerin en acı vereniyle sokuldum: kalbimden ya da psykhē'mden ya da adı her neyse oradan, felsefedeki sözler tarafından yaralanıp sokuldum. Bu sözler yeteneksiz olmayan genç bir psykhē'yi yakaladılar mı engerekten daha vahşice yapışır, ona her şeyi yaptırır ve söyletir. Karşımda da Phaidroslar, Agathonlar, Eryksimakhoslar, Pausaniaslar, Aristodemoslar, Aristophanesler var —Sokrates'in kendisinden söz etmeye ne gerek var, öbürlerinden de—; hepiniz felsefenin çılgınlığından ve Bakkhos coşkusundan pay aldınız. Bu yüzden hepiniz dinleyeceksiniz; çünkü o zaman yapılanları da şimdi söylenenleri de hoş göreceksiniz.

218a

τε καὶ συγγνωσομένοις εἰ πᾶν ἐτόλμα δρᾶν τε καὶ λέγειν ὑπὸ τῆς ὀδύνης. ἐγὼ οὖν δεδηγμένος τε ὑπὸ ἀλγεινοτέρου καὶ τὸ ἀλγεινότατον ὧν ἄν τις δηχθείη—τὴν καρδίαν γὰρ ἢ ψυχὴν ἢ ὅτι δεῖ αὐτὸ ὀνομάσαι πληγείς τε καὶ δηχθεὶς ὑπὸ τῶν ἐν φιλοσοφίᾳ λόγων, οἳ ἔχονται ἐχίδνης ἀγριώτερον, νέου ψυχῆς μὴ ἀφυοῦς ὅταν λάβωνται, καὶ ποιοῦσι δρᾶν τε καὶ λέγειν ὁτιοῦν—καὶ ὁρῶν αὖ Φαίδρους, Ἀγάθωνας,

218bUşaklar ve başka kim varsa, kutsala yabancı ve kaba olanlar, kulaklarınıza kocaman kapılar çekin.

Beyler, kandil sönüp çocuklar dışarı çıkınca, ona hiç dolambaçlı konuşmamam, düşündüklerimi açık yüreklilikle söylemem gerektiğine karar verdim. Onu dürtüp şöyle dedim:

— Sokrates, uyuyor musun?

218b

Ἐρυξιμάχους, Παυσανίας, Ἀριστοδήμους τε καὶ Ἀριστοφάνας· Σωκράτη δὲ αὐτὸν τί δεῖ λέγειν, καὶ ὅσοι ἄλλοι; πάντες γὰρ κεκοινωνήκατε τῆς φιλοσόφου μανίας τε καὶ βακχείας—διὸ πάντες ἀκούσεσθε· συγγνώσεσθε γὰρ τοῖς τε τότε πραχθεῖσι καὶ τοῖς νῦν λεγομένοις. οἱ δὲ οἰκέται, καὶ εἴ τις ἄλλος ἐστὶν βέβηλός τε καὶ ἄγροικος, πύλας πάνυ μεγάλας τοῖς ὠσὶν ἐπίθεσθε.

ἐπειδὴ γὰρ οὖν, ὦ ἄνδρες, ὅ τε λύχνος ἀπεσβήκει καὶ

218c— Hayır, dedi.

— Neye karar verdiğimi biliyor musun?

— Neye peki? dedi.

— Bana layık tek âşık sensin bence, dedim, ama bana bundan söz etmeye çekiniyor gibisin. Benim durumum şu: sana bu konuda da kendimi vermemeyi, mal varlığımdan ya da dostlarımdan başka bir şeye ihtiyacın olursa onu da vermemeyi çok akılsızca buluyorum.

218c

οἱ παῖδες ἔξω ἦσαν, ἔδοξέ μοι χρῆναι μηδὲν ποικίλλειν πρὸς αὐτόν, ἀλλʼ ἐλευθέρως εἰπεῖν ἅ μοι ἐδόκει· καὶ εἶπον κινήσας αὐτόν, Σώκρατες, καθεύδεις;

οὐ δῆτα, ἦ δʼ ὅς.

οἶσθα οὖν ἅ μοι δέδοκται;

τί μάλιστα, ἔφη.

σὺ ἐμοὶ δοκεῖς, ἦν δʼ ἐγώ, ἐμοῦ ἐραστὴς ἄξιος γεγονέναι μόνος, καί μοι φαίνῃ ὀκνεῖν μνησθῆναι πρός με. ἐγὼ δὲ οὑτωσὶ ἔχω· πάνυ ἀνόητον ἡγοῦμαι εἶναι σοὶ μὴ οὐ καὶ τοῦτο χαρίζεσθαι καὶ εἴ τι ἄλλο ἢ τῆς οὐσίας τῆς ἐμῆς

218dBenim için olabildiğince iyi biri olmaktan daha önemli bir şey yok; bunda bana senden daha yetkin bir yardımcı olabileceğini de sanmıyorum. Böyle bir adama kendimi vermesem, aklı başında insanlardan, versem kalabalıktan ve akılsızlardan duyacağımdan çok daha fazla utanırdım.

Bunu duyunca o, son derece alaycı bir şekilde, tam kendine has, alıştığı tarzda şöyle dedi: — Sevgili Alkibiades, benim hakkımda söylediklerin doğruysa ve bende seni daha iyi kılacak bir güç varsa, sen gerçekten hiç de bönün biri değilmişsin.

218d

δέοιο ἢ τῶν φίλων τῶν ἐμῶν. ἐμοὶ μὲν γὰρ οὐδέν ἐστι πρεσβύτερον τοῦ ὡς ὅτι βέλτιστον ἐμὲ γενέσθαι, τούτου δὲ οἶμαί μοι συλλήπτορα οὐδένα κυριώτερον εἶναι σοῦ. ἐγὼ δὴ τοιούτῳ ἀνδρὶ πολὺ μᾶλλον ἂν μὴ χαριζόμενος αἰσχυνοίμην τοὺς φρονίμους, ἢ χαριζόμενος τούς τε πολλοὺς καὶ ἄφρονας.

καὶ οὗτος ἀκούσας μάλα εἰρωνικῶς καὶ σφόδρα ἑαυτοῦ τε καὶ εἰωθότως ἔλεξεν ὦ φίλε Ἀλκιβιάδη, κινδυνεύεις τῷ ὄντι οὐ φαῦλος εἶναι, εἴπερ ἀληθῆ τυγχάνει ὄντα ἃ λέγεις

218eBende senin güzelliğinden kat kat üstün, akıl almaz bir güzellik görüyor olmalısın. Bunu görüp benimle ortaklık kurmaya, güzelliğe karşılık güzellik takas etmeye çalışıyorsan, benden az kazanç sağlamayı düşünmüyorsun: sanılan güzelliğe karşılık gerçek güzelliği edinmeye çalışıyorsun; gerçekten de 'tunca karşılık altın' almayı aklına koymuşsun.

218e

περὶ ἐμοῦ, καί τις ἔστʼ ἐν ἐμοὶ δύναμις διʼ ἧς ἂν σὺ γένοιο ἀμείνων· ἀμήχανόν τοι κάλλος ὁρῴης ἂν ἐν ἐμοὶ καὶ τῆς παρὰ σοὶ εὐμορφίας πάμπολυ διαφέρον.

εἰ δὴ καθορῶν αὐτὸ κοινώσασθαί τέ μοι ἐπιχειρεῖς καὶ ἀλλάξασθαι κάλλος ἀντὶ κάλλους, οὐκ ὀλίγῳ μου πλεονεκτεῖν διανοῇ, ἀλλʼ ἀντὶ δόξης ἀλήθειαν καλῶν κτᾶσθαι ἐπιχειρεῖς καὶ τῷ

219aAma aziz dostum, daha iyi bak; hiçbir şey olmadığımı fark etmiyor olabilirsin. Gözlerin keskinliği sönmeye yüz tuttuğunda zihnin gözü keskin görmeye başlar; sen ise bundan henüz çok uzaksın.

Bunu duyunca ben şöyle dedim: — Benim söyleyeceklerim bunlar; hiçbirini düşündüğümden başka türlü söylemedim. Sen de hem senin hem benim için en iyisi neyse ona kendin karar ver.

— Bunu iyi söylüyorsun, dedi; ileride birlikte düşünür, hem bu konuda hem öbür konularda ikimize en iyi görüneni yaparız.

219a

ὄντι χρύσεα χαλκείων Hom. Il. 6.236 διαμείβεσθαι νοεῖς. ἀλλʼ, ὦ μακάριε, ἄμεινον σκόπει, μή σε λανθάνω οὐδὲν ὤν. ἥ τοι τῆς διανοίας ὄψις ἄρχεται ὀξὺ βλέπειν ὅταν ἡ τῶν ὀμμάτων τῆς ἀκμῆς λήγειν ἐπιχειρῇ· σὺ δὲ τούτων ἔτι πόρρω.

κἀγὼ ἀκούσας, τὰ μὲν παρʼ ἐμοῦ, ἔφην, ταῦτά ἐστιν, ὧν οὐδὲν ἄλλως εἴρηται ἢ ὡς διανοοῦμαι· σὺ δὲ αὐτὸς οὕτω βουλεύου ὅτι σοί τε ἄριστον καὶ ἐμοὶ ἡγῇ.

ἀλλʼ, ἔφη, τοῦτό γʼ εὖ λέγεις· ἐν γὰρ τῷ ἐπιόντι χρόνῳ

219bBen bunları duyup söyleyince, sanki oklarımı atmışım gibi, onu yaraladığımı sandım. Kalkıp ona bir şey söylemesine fırsat vermeden, kendi abamı onun üstüne örttüm —kış mevsimiydi—, onun eski pelerininin altına uzandım, kollarımı bu gerçekten daimōnî ve şaşılası adama dolayıp bütün gece öyle yattım.

219b

βουλευόμενοι πράξομεν ὃ ἂν φαίνηται νῷν περί τε τούτων καὶ περὶ τῶν ἄλλων ἄριστον.

ἐγὼ μὲν δὴ ταῦτα ἀκούσας τε καὶ εἰπών, καὶ ἀφεὶς ὥσπερ βέλη, τετρῶσθαι αὐτὸν ᾤμην· καὶ ἀναστάς γε, οὐδʼ ἐπιτρέψας τούτῳ εἰπεῖν οὐδὲν ἔτι, ἀμφιέσας τὸ ἱμάτιον τὸ ἐμαυτοῦ τοῦτον—καὶ γὰρ ἦν χειμών—ὑπὸ τὸν τρίβωνα κατακλινεὶς τὸν τουτουί, περιβαλὼν τὼ χεῖρε τούτῳ τῷ

219cSokrates, bunda da yalan söylediğimi söyleyemezsin. Ben bunları yaptığım hâlde o bana öyle üstün geldi, gençlik güzelliğimi öyle küçümseyip alaya aldı ve aşağıladı ki —oysa ben o güzelliğin bir şey olduğunu sanıyordum, ey yargıçlar; çünkü Sokrates'in kibrinin yargıçlarısınız—, tanrılar ve tanrıçalar adına iyi bilin ki Sokrates'le birlikte uyuduğum geceden, babamla ya da ağabeyimle uyumuşum gibi kalktım; ötesinde hiçbir şey olmadı.

219c

δαιμονίῳ ὡς ἀληθῶς καὶ θαυμαστῷ, κατεκείμην τὴν νύκτα ὅλην. καὶ οὐδὲ ταῦτα αὖ, ὦ Σώκρατες, ἐρεῖς ὅτι ψεύδομαι. ποιήσαντος δὲ δὴ ταῦτα ἐμοῦ οὗτος τοσοῦτον περιεγένετό τε καὶ κατεφρόνησεν καὶ κατεγέλασεν τῆς ἐμῆς ὥρας καὶ ὕβρισεν—καὶ περὶ ἐκεῖνό γε ᾤμην τὶ εἶναι, ὦ ἄνδρες δικασταί· δικασταὶ γάρ ἐστε τῆς Σωκράτους ὑπερηφανίας—εὖ γὰρ ἴστε μὰ θεούς, μὰ θεάς, οὐδὲν περιττότερον καταδεδαρθηκὼς

219dBundan sonra ne düşünceye kapıldığımı sanırsınız? Bir yandan aşağılandığımı düşünüyor, bir yandan da onun tabiatına, itidaline ve cesaretine hayran kalıyordum; phronēsis ve dayanıklılık bakımından hiç rastlayacağımı sanmadığım biriyle karşılaşmıştım. Öyle ki ne ona öfkelenip onunla birlikte olmaktan vazgeçebiliyordum ne de onu kendime çekmenin bir yolunu bulabiliyordum.

219d

ἀνέστην μετὰ Σωκράτους, ἢ εἰ μετὰ πατρὸς καθηῦδον ἢ ἀδελφοῦ πρεσβυτέρου.

τὸ δὴ μετὰ τοῦτο τίνα οἴεσθέ με διάνοιαν ἔχειν, ἡγούμενον μὲν ἠτιμάσθαι, ἀγάμενον δὲ τὴν τούτου φύσιν τε καὶ σωφροσύνην καὶ ἀνδρείαν, ἐντετυχηκότα ἀνθρώπῳ τοιούτῳ οἵῳ ἐγὼ οὐκ ἂν ᾤμην ποτʼ ἐντυχεῖν εἰς φρόνησιν καὶ εἰς καρτερίαν; ὥστε οὔθʼ ὅπως οὖν ὀργιζοίμην εἶχον καὶ ἀποστερηθείην τῆς τούτου συνουσίας, οὔτε ὅπῃ προσαγαγοίμην

219eÇünkü paraya karşı onun, Aias'ın demire karşı olduğundan çok daha fazla, her yerden yaralanmaz olduğunu iyi biliyordum; onu yakalayabileceğimi sandığım tek şeyle de elimden kaçmıştı. Çaresiz kalmıştım; kimsenin kimseye olmadığı kadar bu adamın kölesi olmuş, dolanıp duruyordum. Bütün bunlar daha önce olmuştu; bundan sonra Poteidaia'ya birlikte sefere çıktık, orada aynı sofrada yemek yiyorduk.

Önce, zahmetlere dayanmakta yalnız benden değil, başka herkesten üstündü. Seferde olur ya, bir yerde yolumuz kesilip aç kalmak zorunda kaldığımızda, dayanıklılıkta öbürleri onun yanında hiçti. Bol yiyecek olduğunda da tadını gerçekten çıkarabilen yalnız oydu; içmeye pek hevesli değildi ama zorlandığında herkesi geçerdi; en şaşılacak şey de, Sokrates'i sarhoş görmüş hiçbir insan olmamasıdır.

219e

αὐτὸν ηὐπόρουν. εὖ γὰρ ᾔδη ὅτι χρήμασί γε πολὺ μᾶλλον ἄτρωτος ἦν πανταχῇ ἢ σιδήρῳ ὁ Αἴας, ᾧ τε ᾤμην αὐτὸν μόνῳ ἁλώσεσθαι, διεπεφεύγει με. ἠπόρουν δή, καταδεδουλωμένος τε ὑπὸ τοῦ ἀνθρώπου ὡς οὐδεὶς ὑπʼ οὐδενὸς ἄλλου περιῇα. ταῦτά τε γάρ μοι ἅπαντα προυγεγόνει, καὶ μετὰ ταῦτα στρατεία ἡμῖν εἰς Ποτείδαιαν ἐγένετο κοινὴ καὶ συνεσιτοῦμεν ἐκεῖ.

πρῶτον μὲν οὖν τοῖς πόνοις οὐ μόνον ἐμοῦ περιῆν, ἀλλὰ καὶ τῶν ἄλλων ἁπάντων—ὁπότʼ ἀναγκασθεῖμεν ἀποληφθέντες που, οἷα δὴ ἐπὶ στρατείας,

220aBunun kanıtı da sanırım birazdan görülecek. Kışa dayanmakta da —oranın kışları korkunçtur— şaşılacak şeyler yapardı. Bir keresinde en korkunç ayazın olduğu, herkesin ya içeriden hiç çıkmadığı ya da çıkarsa şaşılacak kadar çok giyinip ayakkabılarını giydiği, ayaklarını keçelere ve post parçalarına sardığı bir sırada, o bu şartlarda eskiden giymeye alışkın olduğu abasıyla dışarı çıktı ve buzun üstünde yalınayak, ayakkabılı öbürlerinden daha rahat yürüdü; askerler de kendilerini hor gördüğünü düşünerek ona yan yan bakıyorlardı.

220a

ἀσιτεῖν, οὐδὲν ἦσαν οἱ ἄλλοι πρὸς τὸ καρτερεῖν—ἔν τʼ αὖ ταῖς εὐωχίαις μόνος ἀπολαύειν οἷός τʼ ἦν τά τʼ ἄλλα καὶ πίνειν οὐκ ἐθέλων, ὁπότε ἀναγκασθείη, πάντας ἐκράτει, καὶ ὃ πάντων θαυμαστότατον, Σωκράτη μεθύοντα οὐδεὶς πώποτε ἑώρακεν ἀνθρώπων. τούτου μὲν οὖν μοι δοκεῖ καὶ αὐτίκα ὁ ἔλεγχος ἔσεσθαι. πρὸς δὲ αὖ τὰς τοῦ χειμῶνος καρτερήσεις —δεινοὶ γὰρ αὐτόθι χειμῶνες—θαυμάσια ἠργάζετο τά τε

220b

ἄλλα, καί ποτε ὄντος πάγου οἵου δεινοτάτου, καὶ πάντων ἢ οὐκ ἐξιόντων ἔνδοθεν, ἢ εἴ τις ἐξίοι, ἠμφιεσμένων τε θαυμαστὰ δὴ ὅσα καὶ ὑποδεδεμένων καὶ ἐνειλιγμένων τοὺς πόδας εἰς πίλους καὶ ἀρνακίδας, οὗτος δʼ ἐν τούτοις ἐξῄει ἔχων ἱμάτιον μὲν τοιοῦτον οἷόνπερ καὶ πρότερον εἰώθει φορεῖν, ἀνυπόδητος δὲ διὰ τοῦ κρυστάλλου ῥᾷον ἐπορεύετο ἢ οἱ ἄλλοι ὑποδεδεμένοι, οἱ δὲ στρατιῶται ὑπέβλεπον

220cBu kadarı bu kadar. Ama yiğit adamın yaptığı, katlandığı şu iş seferde bir kez oldu, dinlemeye değer. Orada sabah erkenden bir şey düşünmeye dalıp ayakta durarak onu inceledi; bir sonuca varamayınca bırakmadı, aramaya devam ederek ayakta durdu. Öğle oldu; insanlar fark ettiler ve şaşırarak birbirlerine Sokrates'in sabahtan beri bir şey düşünerek ayakta durduğunu söylediler. Sonunda akşam olunca İonialılardan bazıları yemeklerini yedikten sonra —o zaman yazdı— hasırlarını dışarı çıkarıp hem serinlikte uyudular hem de onun bütün gece ayakta durup durmayacağını gözlediler.

220c

αὐτὸν ὡς καταφρονοῦντα σφῶν. καὶ ταῦτα μὲν δὴ ταῦτα·οἷον δʼ αὖ τόδʼ ἔρεξε καὶ ἔτλη καρτερὸς ἀνὴρ Hom. Od. 4.242 ἐκεῖ ποτε ἐπὶ στρατιᾶς, ἄξιον ἀκοῦσαι. συννοήσας γὰρ αὐτόθι ἕωθέν τι εἱστήκει σκοπῶν, καὶ ἐπειδὴ οὐ προυχώρει αὐτῷ, οὐκ ἀνίει ἀλλὰ εἱστήκει ζητῶν. καὶ ἤδη ἦν μεσημβρία, καὶ ἅνθρωποι ᾐσθάνοντο, καὶ θαυμάζοντες ἄλλος ἄλλῳ ἔλεγεν ὅτι Σωκράτης ἐξ ἑωθινοῦ φροντίζων τι ἕστηκε. τελευτῶντες δέ τινες τῶν Ἰώνων, ἐπειδὴ ἑσπέρα ἦν, δειπνήσαντες—καὶ

220dO da şafak sökene, güneş doğana kadar ayakta durdu; sonra güneşe dua edip çekip gitti. İsterseniz savaşlardaki hâlini de anlatayım; bu hakkı ona vermek gerek. Komutanların bana yiğitlik ödülünü verdikleri savaşta beni kurtaran ondan başkası değildi: yaralanmıştım, beni bırakıp gitmek istemedi, hem silahlarımı hem beni kurtardı.

220d

γὰρ θέρος τότε γʼ ἦν—χαμεύνια ἐξενεγκάμενοι ἅμα μὲν ἐν τῷ ψύχει καθηῦδον, ἅμα δʼ ἐφύλαττον αὐτὸν εἰ καὶ τὴν νύκτα ἑστήξοι. ὁ δὲ εἱστήκει μέχρι ἕως ἐγένετο καὶ ἥλιος ἀνέσχεν· ἔπειτα ᾤχετʼ ἀπιὼν προσευξάμενος τῷ ἡλίῳ. εἰ δὲ βούλεσθε ἐν ταῖς μάχαις—τοῦτο γὰρ δὴ δίκαιόν γε αὐτῷ ἀποδοῦναι—ὅτε γὰρ ἡ μάχη ἦν ἐξ ἧς ἐμοὶ καὶ τἀριστεῖα ἔδοσαν οἱ στρατηγοί, οὐδεὶς ἄλλος ἐμὲ ἔσωσεν

220eSokrates, o zaman da komutanlara ödülü sana vermelerini söyledim; bunda da beni ne kınayabilirsin ne de yalan söylediğimi söyleyebilirsin. Ama komutanlar benim mevkiime bakıp ödülü bana vermek isteyince, ödülü kendin değil de benim almam için komutanlardan da hevesli davrandın.

Beyler, ordu Delion'dan bozguna uğrayıp çekilirken de Sokrates'i görmeye değerdi.

220e

ἀνθρώπων ἢ οὗτος, τετρωμένον οὐκ ἐθέλων ἀπολιπεῖν, ἀλλὰ συνδιέσωσε καὶ τὰ ὅπλα καὶ αὐτὸν ἐμέ. καὶ ἐγὼ μέν, ὦ Σώκρατες, καὶ τότε ἐκέλευον σοὶ διδόναι τἀριστεῖα τοὺς στρατηγούς, καὶ τοῦτό γέ μοι οὔτε μέμψῃ οὔτε ἐρεῖς ὅτι ψεύδομαι· ἀλλὰ γὰρ τῶν στρατηγῶν πρὸς τὸ ἐμὸν ἀξίωμα ἀποβλεπόντων καὶ βουλομένων ἐμοὶ διδόναι τἀριστεῖα, αὐτὸς προθυμότερος ἐγένου τῶν στρατηγῶν ἐμὲ λαβεῖν ἢ σαυτόν.

ἔτι τοίνυν, ὦ ἄνδρες, ἄξιον ἦν θεάσασθαι Σωκράτη, ὅτε ἀπὸ Δηλίου

221aBen oradaydım, atlıydım; o ise ağır piyadeydi. Adamlar artık dağılmışken o, Lakhes'le birlikte çekiliyordu. Onlara rastladım; görür görmez cesaret vermeye başladım, onları bırakmayacağımı söyledim. Orada Sokrates'i Poteidaia'dakinden de iyi seyrettim, çünkü atlı olduğum için kendim daha az korku içindeydim. Önce, aklı başında olmakta Lakhes'ten ne kadar üstündü! Sonra, Aristophanes, bana öyle geldi ki o orada da tıpkı burada yürüdüğü gibi, senin dediğin gibi 'kasıla kasıla, gözlerini yana devirerek' yürüyor, dostu da düşmanı da sakin sakin süzüyordu; herkes çok uzaktan bile, bu adama biri dokunursa kendini çok sert savunacağını anlıyordu.

221a

φυγῇ ἀνεχώρει τὸ στρατόπεδον· ἔτυχον γὰρ παραγενόμενος ἵππον ἔχων, οὗτος δὲ ὅπλα. ἀνεχώρει οὖν ἐσκεδασμένων ἤδη τῶν ἀνθρώπων οὗτός τε ἅμα καὶ Λάχης· καὶ ἐγὼ περιτυγχάνω, καὶ ἰδὼν εὐθὺς παρακελεύομαί τε αὐτοῖν θαρρεῖν, καὶ ἔλεγον ὅτι οὐκ ἀπολείψω αὐτώ. ἐνταῦθα δὴ καὶ κάλλιον ἐθεασάμην Σωκράτη ἢ ἐν Ποτειδαίᾳ—αὐτὸς γὰρ ἧττον ἐν φόβῳ ἦ διὰ τὸ ἐφʼ ἵππου εἶναι—πρῶτον μὲν ὅσον περιῆν

221bBu yüzden hem o hem arkadaşı güvenle çekilip gittiler; çünkü savaşta böyle davrananlara hemen hemen dokunulmaz, paldır küldür kaçanların peşine düşülür.

221b

Λάχητος τῷ ἔμφρων εἶναι· ἔπειτα ἔμοιγʼ ἐδόκει, ὦ Ἀριστόφανες, τὸ σὸν δὴ τοῦτο, καὶ ἐκεῖ διαπορεύεσθαι ὥσπερ καὶ ἐνθάδε, βρενθυόμενος καὶ τὠφθαλμὼ παραβάλλων Aristoph. Clouds 362, ἠρέμα παρασκοπῶν καὶ τοὺς φιλίους καὶ τοὺς πολεμίους, δῆλος ὢν παντὶ καὶ πάνυ πόρρωθεν ὅτι εἴ τις ἅψεται τούτου τοῦ ἀνδρός, μάλα ἐρρωμένως ἀμυνεῖται. διὸ καὶ ἀσφαλῶς ἀπῄει καὶ οὗτος καὶ ὁ ἑταῖρος· σχεδὸν γάρ τι τῶν οὕτω διακειμένων ἐν τῷ πολέμῳ οὐδὲ ἅπτονται, ἀλλὰ τοὺς προτροπάδην

221cSokrates'i övmek için insan başka pek çok şaşılası şey de bulabilir. Ama öbür uğraşlarda belki başkası için de böyle şeyler söylenebilir; onun eskilerden de bugünkülerden de hiçbir insana benzememesi ise her türlü hayranlığa layıktır. Akhilleus nasıl biriyse, Brasidas'ı ve başkalarını ona benzetebilirsiniz; Perikles nasıl biriyse, Nestor'u, Antenor'u —başkaları da var— ona benzetebilirsiniz; öbürlerini de aynı şekilde birine benzetebilirsiniz.

221c

φεύγοντας διώκουσιν.

πολλὰ μὲν οὖν ἄν τις καὶ ἄλλα ἔχοι Σωκράτη ἐπαινέσαι καὶ θαυμάσια· ἀλλὰ τῶν μὲν ἄλλων ἐπιτηδευμάτων τάχʼ ἄν τις καὶ περὶ ἄλλου τοιαῦτα εἴποι, τὸ δὲ μηδενὶ ἀνθρώπων ὅμοιον εἶναι, μήτε τῶν παλαιῶν μήτε τῶν νῦν ὄντων, τοῦτο ἄξιον παντὸς θαύματος. οἷος γὰρ Ἀχιλλεὺς ἐγένετο, ἀπεικάσειεν ἄν τις καὶ Βρασίδαν καὶ ἄλλους, καὶ οἷος αὖ Περικλῆς, καὶ Νέστορα καὶ Ἀντήνορα—εἰσὶ δὲ καὶ ἕτεροι—

221dAma bu adam, kendisi de sözleri de, öyle tuhaf biri ki arasanız ne bugünkülerden ne eskilerden ona yakın birini bulabilirsiniz; meğerki benim dediğim gibi onu insanlardan hiçbirine değil de silenoslara ve satirlere benzetesiniz, hem kendisini hem sözlerini.

Başta şunu da atlamıştım: onun sözleri de açılan silenoslara çok benzer.

221d

καὶ τοὺς ἄλλους κατὰ ταὔτʼ ἄν τις ἀπεικάζοι· οἷος δὲ οὑτοσὶ γέγονε τὴν ἀτοπίαν ἅνθρωπος, καὶ αὐτὸς καὶ οἱ λόγοι αὐτοῦ, οὐδʼ ἐγγὺς ἂν εὕροι τις ζητῶν, οὔτε τῶν νῦν οὔτε τῶν παλαιῶν, εἰ μὴ ἄρα εἰ οἷς ἐγὼ λέγω ἀπεικάζοι τις αὐτόν, ἀνθρώπων μὲν μηδενί, τοῖς δὲ σιληνοῖς καὶ σατύροις, αὐτὸν καὶ τοὺς λόγους.

καὶ γὰρ οὖν καὶ τοῦτο ἐν τοῖς πρώτοις παρέλιπον, ὅτι καὶ οἱ λόγοι αὐτοῦ ὁμοιότατοί εἰσι τοῖς σιληνοῖς τοῖς διοιγομένοις.

221eBiri Sokrates'in sözlerini dinlemek istese, önce çok gülünç gelirler; dışarıdan öyle kelimeler ve deyişlerle sarılıdırlar ki küstah bir satirin postu gibidirler. Yük eşeklerinden, demircilerden, kunduracılardan, sepicilerden söz eder; hep aynı şeylerle aynı şeyleri söylüyor gibi görünür; öyle ki deneyimsiz ve akılsız her insan bu sözlere güler.

221e

εἰ γὰρ ἐθέλοι τις τῶν Σωκράτους ἀκούειν λόγων, φανεῖεν ἂν πάνυ γελοῖοι τὸ πρῶτον· τοιαῦτα καὶ ὀνόματα καὶ ῥήματα ἔξωθεν περιαμπέχονται, σατύρου δή τινα ὑβριστοῦ δοράν.

ὄνους γὰρ κανθηλίους λέγει καὶ χαλκέας τινὰς καὶ σκυτοτόμους καὶ βυρσοδέψας, καὶ ἀεὶ διὰ τῶν αὐτῶν τὰ αὐτὰ φαίνεται λέγειν, ὥστε ἄπειρος καὶ ἀνόητος ἄνθρωπος

222aAma biri onların açıldığını görüp içlerine girerse, önce, sözler arasında içinde akıl (nous) bulunan tek sözlerin bunlar olduğunu görür; sonra en ilahî sözlerin bunlar olduğunu, içlerinde en çok aretē heykelciği taşıdıklarını, en geniş alana, daha doğrusu güzel ve iyi bir insan olacak kişinin incelemesi gereken her şeye uzandıklarını görür.

Beyler, Sokrates'i övdüğüm şeyler bunlar; kınadığım şeyleri de araya katıp size bana nasıl hakaret ettiğini anlattım. Bunu yalnız bana yapmadı; Glaukon oğlu Kharmides'e, Diokles oğlu Euthydemos'a ve başka pek çoklarına da yaptı: âşık gibi davranıp onları aldatır, sonra kendisi âşık olmaktan çok sevgili konumuna geçer.

222a

πᾶς ἂν τῶν λόγων καταγελάσειεν. διοιγομένους δὲ ἰδὼν ἄν τις καὶ ἐντὸς αὐτῶν γιγνόμενος πρῶτον μὲν νοῦν ἔχοντας ἔνδον μόνους εὑρήσει τῶν λόγων, ἔπειτα θειοτάτους καὶ πλεῖστα ἀγάλματʼ ἀρετῆς ἐν αὑτοῖς ἔχοντας καὶ ἐπὶ πλεῖστον τείνοντας, μᾶλλον δὲ ἐπὶ πᾶν ὅσον προσήκει σκοπεῖν τῷ μέλλοντι καλῷ κἀγαθῷ ἔσεσθαι.

ταῦτʼ ἐστίν, ὦ ἄνδρες, ἃ ἐγὼ Σωκράτη ἐπαινῶ· καὶ αὖ ἃ μέμφομαι συμμείξας ὑμῖν εἶπον ἅ με ὕβρισεν. καὶ μέντοι

222bSana da bunu söylüyorum, Agathon: bu adama aldanma; bizim başımıza gelenlerden ders alıp sakın; atasözündeki gibi, başına gelince anlayan bir ahmak olma."

222b

οὐκ ἐμὲ μόνον ταῦτα πεποίηκεν, ἀλλὰ καὶ Χαρμίδην τὸν Γλαύκωνος καὶ Εὐθύδημον τὸν Διοκλέους καὶ ἄλλους πάνυ πολλούς, οὓς οὗτος ἐξαπατῶν ὡς ἐραστὴς παιδικὰ μᾶλλον αὐτὸς καθίσταται ἀντʼ ἐραστοῦ. ἃ δὴ καὶ σοὶ λέγω, ὦ Ἀγάθων, μὴ ἐξαπατᾶσθαι ὑπὸ τούτου, ἀλλʼ ἀπὸ τῶν ἡμετέρων παθημάτων γνόντα εὐλαβηθῆναι, καὶ μὴ κατὰ τὴν παροιμίαν ὥσπερ νήπιον παθόντα γνῶναι.

222cAlkibiades bunları söyleyince açık sözlülüğüne gülüşmüşler, çünkü hâlâ Sokrates'e âşık gibi görünüyormuş. Sokrates de şöyle demiş: "Bana ayık görünüyorsun, Alkibiades. Yoksa bunca ustalıkla dolambaçlı yollara sapıp bütün bunları neden söylediğini gizlemeye kalkışmazdın; asıl meseleyi bir yan konuymuş gibi sona koydun, sanki bütün bunları beni ve Agathon'u birbirimize düşürmek için söylememişsin gibi. Çünkü benim yalnız sana âşık olmam, başka kimseye olmamam, Agathon'un da yalnız senin tarafından sevilmesi, başka kimse tarafından sevilmemesi gerektiğini düşünüyorsun.

222c

εἰπόντος δὴ ταῦτα τοῦ Ἀλκιβιάδου γέλωτα γενέσθαι ἐπὶ τῇ παρρησίᾳ αὐτοῦ, ὅτι ἐδόκει ἔτι ἐρωτικῶς ἔχειν τοῦ Σωκράτους. τὸν οὖν Σωκράτη, Νήφειν μοι δοκεῖς, φάναι, ὦ Ἀλκιβιάδη. οὐ γὰρ ἄν ποτε οὕτω κομψῶς κύκλῳ περιβαλλόμενος ἀφανίσαι ἐνεχείρεις οὗ ἕνεκα ταῦτα πάντα εἴρηκας, καὶ ὡς ἐν παρέργῳ δὴ λέγων ἐπὶ τελευτῆς αὐτὸ ἔθηκας, ὡς οὐ πάντα τούτου ἕνεκα εἰρηκώς, τοῦ ἐμὲ καὶ

222dAma gözümüzden kaçmadı; bu satir ve silenos oyunun ortaya çıktı. Sevgili Agathon, bundan bir şey kazanmasın; kimsenin seninle beni birbirimize düşürmemesi için hazırlıklı ol."

Agathon da şöyle demiş: "Doğrusu, Sokrates, galiba haklısın.

222d

Ἀγάθωνα διαβάλλειν, οἰόμενος δεῖν ἐμὲ μὲν σοῦ ἐρᾶν καὶ μηδενὸς ἄλλου, Ἀγάθωνα δὲ ὑπὸ σοῦ ἐρᾶσθαι καὶ μηδʼ ὑφʼ ἑνὸς ἄλλου. ἀλλʼ οὐκ ἔλαθες, ἀλλὰ τὸ σατυρικόν σου δρᾶμα τοῦτο καὶ σιληνικὸν κατάδηλον ἐγένετο. ἀλλʼ, ὦ φίλε Ἀγάθων, μηδὲν πλέον αὐτῷ γένηται, ἀλλὰ παρασκευάζου ὅπως ἐμὲ καὶ σὲ μηδεὶς διαβαλεῖ.

τὸν οὖν Ἀγάθωνα εἰπεῖν, καὶ μήν, ὦ Σώκρατες, κινδυνεύεις

222eSenin ve benim aramıza uzanmasından da bunu çıkarıyorum: bizi birbirimizden ayırmak istiyor. Ama bundan bir şey kazanmayacak; ben gelip senin yanına uzanacağım."

"Tabii," demiş Sokrates, "gel, benden sonraki yere uzan."

"Zeus aşkına," demiş Alkibiades, "bu adamdan yine neler çekiyorum! Her yerde benden üstün olması gerektiğini sanıyor. Hiç değilse, harika adam, Agathon'un aramızda uzanmasına izin ver."

"İmkânsız," demiş Sokrates. "Sen beni övdün; şimdi benim de sağımdakini övmem gerek. Agathon senden sonraki yere uzanırsa, benim tarafımdan övülmeden önce beni bir daha övecek değil ya? Bırak, aziz dostum, delikanlının benim tarafımdan övülmesini kıskanma.

222e

ἀληθῆ λέγειν. τεκμαίρομαι δὲ καὶ ὡς κατεκλίνη ἐν μέσῳ ἐμοῦ τε καὶ σοῦ, ἵνα χωρὶς ἡμᾶς διαλάβῃ. οὐδὲν οὖν πλέον αὐτῷ ἔσται, ἀλλʼ ἐγὼ παρὰ σὲ ἐλθὼν κατακλινήσομαι.

πάνυ γε, φάναι τὸν Σωκράτη, δεῦρο ὑποκάτω ἐμοῦ κατακλίνου.

ὦ Ζεῦ, εἰπεῖν τὸν Ἀλκιβιάδην, οἷα αὖ πάσχω ὑπὸ τοῦ ἀνθρώπου. οἴεταί μου δεῖν πανταχῇ περιεῖναι. ἀλλʼ εἰ μή τι ἄλλο, ὦ θαυμάσιε, ἐν μέσῳ ἡμῶν ἔα Ἀγάθωνα κατακεῖσθαι.

ἀλλʼ ἀδύνατον, φάναι τὸν Σωκράτη. σὺ μὲν γὰρ ἐμὲ ἐπῄνεσας, δεῖ δὲ ἐμὲ αὖ τὸν ἐπὶ δεξίʼ ἐπαινεῖν.

ἐὰν οὖν ὑπὸ σοὶ κατακλινῇ Ἀγάθων, οὐ δήπου ἐμὲ πάλιν ἐπαινέσεται, πρὶν ὑπʼ ἐμοῦ μᾶλλον ἐπαινεθῆναι; ἀλλʼ ἔασον,

223aÇünkü onu övmeyi çok istiyorum."

"Vay vay," demiş Agathon, "Alkibiades, burada kalmamın hiçbir yolu yok; Sokrates beni övsün diye ne olursa olsun yer değiştireceğim."

"İşte her zamanki hâl," demiş Alkibiades. "Sokrates oradayken güzellerden başkasının pay alması imkânsız. Şimdi de bunu yanına uzandırmak için ne kolay ve inandırıcı bir gerekçe buldu!"

223a

ὦ δαιμόνιε, καὶ μὴ φθονήσῃς τῷ μειρακίῳ ὑπʼ ἐμοῦ ἐπαινεθῆναι· καὶ γὰρ πάνυ ἐπιθυμῶ αὐτὸν ἐγκωμιάσαι.

ἰοῦ ἰοῦ, φάναι τὸν Ἀγάθωνα, Ἀλκιβιάδη, οὐκ ἔσθʼ ὅπως ἂν ἐνθάδε μείναιμι, ἀλλὰ παντὸς μᾶλλον μεταναστήσομαι, ἵνα ὑπὸ Σωκράτους ἐπαινεθῶ.

ταῦτα ἐκεῖνα, φάναι τὸν Ἀλκιβιάδην, τὰ εἰωθότα· Σωκράτους παρόντος τῶν καλῶν μεταλαβεῖν ἀδύνατον ἄλλῳ. καὶ νῦν ὡς εὐπόρως καὶ πιθανὸν λόγον ηὗρεν, ὥστε παρʼ ἑαυτῷ τουτονὶ κατακεῖσθαι.

223bAgathon, Sokrates'in yanına uzanmak için kalkıyormuş ki birdenbire kapıya bir sürü şenlikçi gelmiş; biri dışarı çıkarken kapıyı açık bulup doğruca içeri, onların yanına gelip uzanmışlar. Her yer gürültüyle dolmuş, artık hiçbir düzen kalmadan herkes bol bol şarap içmeye zorlanmış. Aristodemos'un dediğine göre Eryksimakhos, Phaidros ve başka birkaçı çekip gitmiş; kendisini ise uyku bastırmış, geceler uzun olduğu için epey uyumuş; gün ağarırken, horozlar öterken uyanmış. Uyanınca öbürlerinin uyuduğunu ya da gitmiş olduğunu, yalnız Agathon'la Aristophanes'in ve Sokrates'in hâlâ uyanık olduğunu, büyük bir kâseden soldan sağa sırayla içtiklerini görmüş.

223b

τὸν μὲν οὖν Ἀγάθωνα ὡς κατακεισόμενον παρὰ τῷ Σωκράτει ἀνίστασθαι· ἐξαίφνης δὲ κωμαστὰς ἥκειν παμπόλλους ἐπὶ τὰς θύρας, καὶ ἐπιτυχόντας ἀνεῳγμέναις ἐξιόντος τινὸς εἰς τὸ ἄντικρυς πορεύεσθαι παρὰ σφᾶς καὶ κατακλίνεσθαι, καὶ θορύβου μεστὰ πάντα εἶναι, καὶ οὐκέτι ἐν κόσμῳ οὐδενὶ ἀναγκάζεσθαι πίνειν πάμπολυν οἶνον. τὸν μὲν οὖν Ἐρυξίμαχον καὶ τὸν Φαῖδρον καὶ ἄλλους τινὰς ἔφη ὁ Ἀριστόδημος οἴχεσθαι ἀπιόντας, ἓ δὲ ὕπνον λαβεῖν,

223cSokrates onlarla konuşuyormuş. Aristodemos konuşmaların çoğunu hatırlamadığını söylemiş, çünkü baştan orada değilmiş, bir de uyukluyormuş; ama özetle, demiş, Sokrates onları aynı adamın hem komedi hem tragedya yazmayı bilmesi gerektiğini, tekhnē sayesinde tragedya şairi olanın komedi şairi de olacağını kabul etmeye zorluyormuş.

223c

καὶ καταδαρθεῖν πάνυ πολύ, ἅτε μακρῶν τῶν νυκτῶν οὐσῶν, ἐξεγρέσθαι δὲ πρὸς ἡμέραν ἤδη ἀλεκτρυόνων ᾀδόντων, ἐξεγρόμενος δὲ ἰδεῖν τοὺς μὲν ἄλλους καθεύδοντας καὶ οἰχομένους, Ἀγάθωνα δὲ καὶ Ἀριστοφάνη καὶ Σωκράτη ἔτι μόνους ἐγρηγορέναι καὶ πίνειν ἐκ φιάλης μεγάλης ἐπὶ δεξιά. τὸν οὖν Σωκράτη αὐτοῖς διαλέγεσθαι· καὶ τὰ μὲν ἄλλα ὁ

223dOnlar buna zorlanıyor, ama pek takip edemiyor, uyukluyorlarmış; önce Aristophanes uyumuş, gün ağarırken de Agathon. Sokrates onları uyuttuktan sonra kalkıp gitmiş, Aristodemos da her zamanki gibi peşinden gitmiş. Sokrates Lykeion'a gidip yıkanmış, günü başka herhangi bir gün gibi geçirmiş; akşama kadar böyle geçirdikten sonra da evine gidip dinlenmiş.

223d

Ἀριστόδημος οὐκ ἔφη μεμνῆσθαι τῶν λόγων—οὔτε γὰρ ἐξ ἀρχῆς παραγενέσθαι ὑπονυστάζειν τε—τὸ μέντοι κεφάλαιον, ἔφη, προσαναγκάζειν τὸν Σωκράτη ὁμολογεῖν αὐτοὺς τοῦ αὐτοῦ ἀνδρὸς εἶναι κωμῳδίαν καὶ τραγῳδίαν ἐπίστασθαι ποιεῖν, καὶ τὸν τέχνῃ τραγῳδοποιὸν ὄντα ⟨καὶ⟩ κωμῳδοποιὸν εἶναι. ταῦτα δὴ ἀναγκαζομένους αὐτοὺς καὶ οὐ σφόδρα ἑπομένους νυστάζειν, καὶ πρότερον μὲν καταδαρθεῖν τὸν Ἀριστοφάνη, ἤδη δὲ ἡμέρας γιγνομένης τὸν Ἀγάθωνα. τὸν οὖν Σωκράτη, κατακοιμίσαντʼ ἐκείνους, ἀναστάντα ἀπιέναι, καὶ ⟨ἓ⟩ ὥσπερ εἰώθει ἕπεσθαι, καὶ ἐλθόντα εἰς Λύκειον, ἀπονιψάμενον, ὥσπερ ἄλλοτε τὴν ἄλλην ἡμέραν διατρίβειν, καὶ οὕτω διατρίψαντα εἰς ἑσπέραν οἴκοι ἀναπαύεσθαι.

Çeviri değerlendirmesi

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…