Platon
Parmenides
Παρμενίδης
126aKlazomenai'deki evimizden Atina'ya geldiğimizde agorada Adeimantos ile Glaukon'a rastladık. Adeimantos elimi tutup, "Hoş geldin, Kephalos," dedi; "burada bir ihtiyacın olursa ve elimizden gelirse söyle."
"Zaten tam bunun için geldim," dedim; "sizden bir ricam var."
"Söyle öyleyse ricanı," dedi.
ἐπειδὴ Ἀθήναζε οἴκοθεν ἐκ Κλαζομενῶν ἀφικόμεθα, κατʼ ἀγορὰν ἐνετύχομεν Ἀδειμάντῳ τε καὶ Γλαύκωνι· καί μου λαβόμενος τῆς χειρὸς ὁ Ἀδείμαντος, Χαῖρʼ, ἔφη, ὦ Κέφαλε, καὶ εἴ του δέῃ τῶν τῇδε ὧν ἡμεῖς δυνατοί, φράζε.
ἀλλὰ μὲν δή, εἶπον ἐγώ, πάρειμί γε ἐπʼ αὐτὸ τοῦτο, δεησόμενος ὑμῶν.
λέγοις ἄν, ἔφη, τὴν δέησιν.
126bBen de, "Anne bir kardeşinizin adı neydi?" dedim. "Hatırlayamıyorum. Daha önce Klazomenai'den buraya geldiğimde çocuktu; o zamandan beri de epey vakit geçti. Babasının adı, yanılmıyorsam, Pyrilampes'ti."
"Evet," dedi.
"Ya kendisinin?"
"Antiphon. Ama neden bu kadar merak ettin?"
"Şu gördüğün adamlar," dedim, "benim hemşehrilerimdir, felsefeye de pek düşkündürler. Duymuşlar ki bu Antiphon, Zenon'un dostu Pythodoros diye biriyle sık sık görüşmüş; Sokrates'in, Zenon'un ve Parmenides'in bir zamanlar aralarında yaptıkları konuşmayı Pythodoros'tan defalarca dinlediği için de ezbere biliyormuş."
καὶ ἐγὼ εἶπον· τῷ ἀδελφῷ ὑμῶν τῷ ὁμομητρίῳ τί ἦν ὄνομα; οὐ γὰρ μέμνημαι. παῖς δέ που ἦν, ὅτε τὸ πρότερον ἐπεδήμησα δεῦρο ἐκ Κλαζομενῶν· πολὺς δὲ ἤδη χρόνος ἐξ ἐκείνου. τῷ μὲν γὰρ πατρί, δοκῶ, Πυριλάμπης ὄνομα.
πάνυ γε, ἔφη.
αὐτῷ δέ γε;
Ἀντιφῶν. ἀλλὰ τί μάλιστα πυνθάνῃ;
οἵδε, εἶπον ἐγώ, πολῖταί τʼ ἐμοί εἰσι, μάλα φιλόσοφοι, ἀκηκόασί τε ὅτι οὗτος ὁ Ἀντιφῶν Πυθοδώρῳ τινὶ Ζήνωνος
126c"Doğru," dedi.
"İşte bu konuşmayı baştan sona dinlemek istiyoruz," dedim.
"Zor bir şey değil," dedi; "delikanlıyken onu iyice çalışıp ezberlemişti. Gerçi şimdi büyükbabası ve adaşı gibi zamanının çoğunu atlarla geçiriyor. Ama madem istiyorsunuz, yanına gidelim; az önce buradan evine gitti, yakında, Melite'de oturuyor."
ἑταίρῳ πολλὰ ἐντετύχηκε, καὶ τοὺς λόγους, οὕς ποτε Σωκράτης καὶ Ζήνων καὶ Παρμενίδης διελέχθησαν, πολλάκις ἀκούσας τοῦ Πυθοδώρου ἀπομνημονεύει.
ἀληθῆ, ἔφη, λέγεις.
τούτων τοίνυν, εἶπον, δεόμεθα διακοῦσαι.
ἀλλʼ οὐ χαλεπόν, ἔφη· μειράκιον γὰρ ὢν αὐτοὺς εὖ μάλα διεμελέτησεν, ἐπεὶ νῦν γε κατὰ τὸν πάππον τε καὶ ὁμώνυμον πρὸς ἱππικῇ τὰ πολλὰ διατρίβει. ἀλλʼ εἰ δεῖ, ἴωμεν παρʼ αὐτόν· ἄρτι γὰρ ἐνθένδε οἴκαδε οἴχεται, οἰκεῖ δὲ ἐγγὺς ἐν Μελίτῃ.
127aBunları konuştuktan sonra yola koyulduk ve Antiphon'u evinde, bir demirciye onarsın diye bir gem verirken bulduk. Demirciyle işi bitince kardeşleri ona niçin geldiğimizi anlattılar; o da beni önceki ziyaretimden tanıyıp selamladı. Konuşmayı anlatmasını rica ettiğimizde önce çekindi — çok zahmetli bir iş olduğunu söyledi —, ama sonra anlatmaya başladı. Antiphon'un dediğine göre Pythodoros şöyle anlatırmış: Bir zamanlar Büyük Panathenaia bayramına Zenon ile Parmenides gelmişler.
ταῦτα εἰπόντες ἐβαδίζομεν, καὶ κατελάβομεν τὸν Ἀντιφῶντα οἴκοι, χαλινόν τινα χαλκεῖ ἐκδιδόντα σκευάσαι· ἐπειδὴ δὲ ἐκείνου ἀπηλλάγη οἵ τε ἀδελφοὶ ἔλεγον αὐτῷ ὧν ἕνεκα παρεῖμεν, ἀνεγνώρισέν τέ με ἐκ τῆς προτέρας ἐπιδημίας καί με ἠσπάζετο, καὶ δεομένων ἡμῶν διελθεῖν τοὺς λόγους, τὸ μὲν πρῶτον ὤκνει—πολὺ γὰρ ἔφη ἔργον εἶναι— ἔπειτα μέντοι διηγεῖτο. ἔφη δὲ δὴ ὁ Ἀντιφῶν λέγειν τὸν Πυθόδωρον ὅτι ἀφίκοιντό ποτε εἰς Παναθήναια τὰ μεγάλα
127bParmenides o sırada epey yaşlıymış, saçı sakalı ağarmış, ama soylu bir görünüşü varmış; altmış beş yaşlarındaymış. Zenon ise o zaman kırkına yaklaşmış, uzun boylu, hoş yüzlü bir adammış; bir zamanlar Parmenides'in sevgilisi olduğu da söylenirmiş. Pythodoros'un anlattığına göre sur dışında, Kerameikos'taki onun evinde konaklıyorlarmış.
Ζήνων τε καὶ Παρμενίδης. τὸν μὲν οὖν Παρμενίδην εὖ μάλα ἤδη πρεσβύτην εἶναι, σφόδρα πολιόν, καλὸν δὲ κἀγαθὸν τὴν ὄψιν, περὶ ἔτη μάλιστα πέντε καὶ ἑξήκοντα· Ζήνωνα δὲ ἐγγὺς τῶν τετταράκοντα τότε εἶναι, εὐμήκη δὲ καὶ χαρίεντα ἰδεῖν, καὶ λέγεσθαι αὐτὸν παιδικὰ τοῦ Παρμενίδου γεγονέναι. καταλύειν δὲ αὐτοὺς ἔφη παρὰ τῷ
127cSokrates de başka birçok kişiyle birlikte Zenon'un yazılarını dinlemek isteyerek oraya gelmiş; çünkü bu yazılar Atina'ya ilk kez o zaman onlar tarafından getirilmiş. Sokrates o sıralar çok gençmiş. Yazıları onlara Zenon kendisi okuyormuş; Parmenides ise o sırada dışarıdaymış. Okunan logos'lardan pek azı kalmışken, Pythodoros'un dediğine göre, kendisi dışarıdan içeri girmiş; yanında Parmenides ile sonradan Otuzlar'dan biri olan Aristoteles varmış. Yazıların ancak küçük bir kısmını dinleyebilmişler; gerçi Pythodoros bunları daha önce de Zenon'dan dinlemiş.
Πυθοδώρῳ ἐκτὸς τείχους ἐν Κεραμεικῷ· οἷ δὴ καὶ ἀφικέσθαι τόν τε Σωκράτη καὶ ἄλλους τινὰς μετʼ αὐτοῦ πολλούς, ἐπιθυμοῦντας ἀκοῦσαι τῶν τοῦ Ζήνωνος γραμμάτων—τότε γὰρ αὐτὰ πρῶτον ὑπʼ ἐκείνων κομισθῆναι—Σωκράτη δὲ εἶναι τότε σφόδρα νέον. ἀναγιγνώσκειν οὖν αὐτοῖς τὸν Ζήνωνα αὐτόν, τὸν δὲ Παρμενίδην τυχεῖν ἔξω ὄντα· καὶ εἶναι πάνυ βραχὺ ἔτι λοιπὸν τῶν λόγων ἀναγιγνωσκομένων, ἡνίκα
127dSokrates bunları dinledikten sonra ilk logos'un ilk varsayımının yeniden okunmasını istemiş; okununca da şöyle demiş: "Zenon, bununla ne demek istiyorsun?
αὐτός τε ἐπεισελθεῖν ἔφη ὁ Πυθόδωρος ἔξωθεν καὶ τὸν Παρμενίδην μετʼ αὐτοῦ καὶ Ἀριστοτέλη τὸν τῶν τριάκοντα γενόμενον, καὶ σμίκρʼ ἄττα ἔτι ἐπακοῦσαι τῶν γραμμάτων· οὐ μὴν αὐτός γε, ἀλλὰ καὶ πρότερον ἀκηκοέναι τοῦ Ζήνωνος.
τὸν οὖν Σωκράτη ἀκούσαντα πάλιν τε κελεῦσαι τὴν πρώτην ὑπόθεσιν τοῦ πρώτου λόγου ἀναγνῶναι, καὶ ἀναγνωσθείσης,
127e"Varlıklar çoksa, bunların hem benzer hem benzemez olmaları gerekir; ama bu imkânsızdır, çünkü ne benzemez şeyler benzer olabilir ne de benzer şeyler benzemez. Böyle mi diyorsun?"
"Böyle," demiş Zenon.
"Peki benzemez şeylerin benzer, benzer şeylerin benzemez olması imkânsızsa, çok olmaları da imkânsız değil mi? Çünkü çok olsalardı imkânsız şeylere uğrarlardı. Senin logos'larının istediği bu mu, söylenen her şeye karşı durup çokluğun olmadığını savunmaktan başka bir şey değil mi? Logos'larının her birini de bunun bir kanıtı sayıyorsun; öyle ki kaç logos yazdıysan, çokluğun olmadığına o kadar kanıt getirdiğini düşünüyorsun.
πῶς, φάναι, ὦ Ζήνων, τοῦτο λέγεις; εἰ πολλά ἐστι τὰ ὄντα, ὡς ἄρα δεῖ αὐτὰ ὅμοιά τε εἶναι καὶ ἀνόμοια, τοῦτο δὲ δὴ ἀδύνατον· οὔτε γὰρ τὰ ἀνόμοια ὅμοια οὔτε τὰ ὅμοια ἀνόμοια οἷόν τε εἶναι; οὐχ οὕτω λέγεις;
οὕτω, φάναι τὸν Ζήνωνα.
οὐκοῦν εἰ ἀδύνατον τά τε ἀνόμοια ὅμοια εἶναι καὶ τὰ ὅμοια ἀνόμοια, ἀδύνατον δὴ καὶ πολλὰ εἶναι; εἰ γὰρ πολλὰ εἴη, πάσχοι ἂν τὰ ἀδύνατα. ἆρα τοῦτό ἐστιν ὃ βούλονταί σου οἱ λόγοι, οὐκ ἄλλο τι ἢ διαμάχεσθαι παρὰ πάντα τὰ λεγόμενα ὡς οὐ πολλά ἐστι; καὶ τούτου αὐτοῦ οἴει σοι τεκμήριον εἶναι ἕκαστον τῶν λόγων, ὥστε καὶ ἡγῇ τοσαῦτα τεκμήρια παρέχεσθαι, ὅσουσπερ λόγους γέγραφας, ὡς οὐκ
128a"Böyle mi diyorsun, yoksa ben mi yanlış anlıyorum?"
"Hayır," demiş Zenon, "yazının bütün olarak ne demek istediğini güzelce kavradın."
"Anlıyorum, Parmenides," demiş Sokrates; "şu Zenon sana yalnız dostluğuyla değil, yazısıyla da yakın olmak istiyor. Çünkü bir bakıma senin yazdığını yazmış, ama ifadeyi değiştirerek başka bir şey söylüyormuş gibi bizi aldatmaya çalışıyor. Sen şiirlerinde bütünün bir olduğunu söylüyor, buna güzel ve sağlam kanıtlar getiriyorsun.
ἔστι πολλά; οὕτω λέγεις, ἢ ἐγὼ οὐκ ὀρθῶς καταμανθάνω;
οὔκ, ἀλλά, φάναι τὸν Ζήνωνα, καλῶς συνῆκας ὅλον τὸ γράμμα ὃ βούλεται.
μανθάνω, εἰπεῖν τὸν Σωκράτη, ὦ Παρμενίδη, ὅτι Ζήνων ὅδε οὐ μόνον τῇ ἄλλῃ σου φιλίᾳ βούλεται ᾠκειῶσθαι, ἀλλὰ καὶ τῷ συγγράμματι. ταὐτὸν γὰρ γέγραφε τρόπον τινὰ ὅπερ σύ, μεταβάλλων δὲ ἡμᾶς πειρᾶται ἐξαπατᾶν ὡς ἕτερόν τι λέγων. σὺ μὲν γὰρ ἐν τοῖς ποιήμασιν ἓν φῂς εἶναι τὸ
128b"O ise çokluğun olmadığını söylüyor; o da pek çok ve pek güçlü kanıtlar getiriyor. Biriniz bir var diyor, öteki çok yok diyor; ikiniz de neredeyse aynı şeyi söylediğiniz hâlde hiç aynı şeyi söylememiş görünecek biçimde konuşuyorsunuz. Böylece söyledikleriniz, bizim gibi sıradan insanların kavrayamayacağı bir yükseklikten söylenmiş gibi görünüyor."
"Evet, Sokrates," demiş Zenon; "ama sen yazının hakikatini her yönüyle sezmemişsin. Gerçi Lakon tazıları gibi söylenenlerin peşine iyi düşüyor, izlerini iyi sürüyorsun.
πᾶν, καὶ τούτων τεκμήρια παρέχῃ καλῶς τε καὶ εὖ· ὅδε δὲ αὖ οὐ πολλά φησιν εἶναι, τεκμήρια δὲ καὶ αὐτὸς πάμπολλα καὶ παμμεγέθη παρέχεται. τὸ οὖν τὸν μὲν ἓν φάναι, τὸν δὲ μὴ πολλά, καὶ οὕτως ἑκάτερον λέγειν ὥστε μηδὲν τῶν αὐτῶν εἰρηκέναι δοκεῖν σχεδόν τι λέγοντας ταὐτά, ὑπὲρ ἡμᾶς τοὺς ἄλλους φαίνεται ὑμῖν τὰ εἰρημένα εἰρῆσθαι.
ναί, φάναι τὸν Ζήνωνα, ὦ Σώκρατες. σὺ δʼ οὖν τὴν ἀλήθειαν τοῦ γράμματος οὐ πανταχοῦ ᾔσθησαι. καίτοι
128c"Ama önce şu gözünden kaçıyor: Bu yazı hiç de öyle büyüklük taslamıyor ki senin söylediğin niyetle yazılmış olsun da sonra büyük bir iş başarıyormuş gibi bu niyeti insanlardan gizlesin. Senin söylediğin, işin arazî bir yanı. Hakikatte bu yazılar, Parmenides'in logos'una bir yardımdır: Onunla alay etmeye kalkışan, bir varsa bu logos'un pek çok gülünç ve kendisiyle çelişen sonuca uğradığını söyleyenlere karşı.
ὥσπερ γε αἱ Λάκαιναι σκύλακες εὖ μεταθεῖς τε καὶ ἰχνεύεις τὰ λεχθέντα· ἀλλὰ πρῶτον μέν σε τοῦτο λανθάνει, ὅτι οὐ παντάπασιν οὕτω σεμνύνεται τὸ γράμμα, ὥστε ἅπερ σὺ λέγεις διανοηθὲν γραφῆναι, τοὺς ἀνθρώπους δὲ ἐπικρυπτόμενον ὥς τι μέγα διαπραττόμενον· ἀλλὰ σὺ μὲν εἶπες τῶν συμβεβηκότων τι, ἔστι δὲ τό γε ἀληθὲς βοήθειά τις ταῦτα [τὰ γράμματα] τῷ Παρμενίδου λόγῳ πρὸς τοὺς ἐπιχειροῦντας
128d"Bu yazı çokluğu savunanlara karşı çıkıyor ve onlara aynısını, hatta fazlasıyla iade ediyor; şunu göstermek istiyor: İş yeterince sonuna kadar götürülürse, çokluk varsa onların varsayımı, bir varsa varsayımından daha da gülünç sonuçlara uğrar. İşte ben bunu gençken böyle bir çekişme hevesiyle yazdım; yazılınca da biri çaldı, öyle ki gün ışığına çıkarılmalı mı çıkarılmamalı mı diye düşünmeye bile fırsatım olmadı.
αὐτὸν κωμῳδεῖν ὡς εἰ ἕν ἐστι, πολλὰ καὶ γελοῖα συμβαίνει πάσχειν τῷ λόγῳ καὶ ἐναντία αὑτῷ. ἀντιλέγει δὴ οὖν τοῦτο τὸ γράμμα πρὸς τοὺς τὰ πολλὰ λέγοντας, καὶ ἀνταποδίδωσι ταὐτὰ καὶ πλείω, τοῦτο βουλόμενον δηλοῦν, ὡς ἔτι γελοιότερα πάσχοι ἂν αὐτῶν ἡ ὑπόθεσις, εἰ πολλά ἐστιν, ἢ ἡ τοῦ ἓν εἶναι, εἴ τις ἱκανῶς ἐπεξίοι. διὰ τοιαύτην δὴ φιλονικίαν ὑπὸ νέου ὄντος ἐμοῦ ἐγράφη, καί τις αὐτὸ ἔκλεψε γραφέν, ὥστε οὐδὲ βουλεύσασθαι ἐξεγένετο εἴτʼ
128e"Demek ki, Sokrates, şurası gözünden kaçıyor: Bunun bir gencin çekişme hevesiyle değil, yaşlı bir adamın şöhret hırsıyla yazıldığını sanıyorsun. Yoksa, dediğim gibi, benzetmen fena değildi."
"Kabul ediyorum," demiş Sokrates, "ve dediğin gibi olduğunu düşünüyorum. Ama bana şunu söyle: Benzerliğin kendi başına var olan bir eidos'u olduğuna, buna zıt başka bir eidos'un, yani benzemezliğin de bulunduğuna, ikisi var olduğu için de benim, senin ve çok dediğimiz öteki şeylerin bu ikisinden pay aldığına inanmıyor musun?
ἐξοιστέον αὐτὸ εἰς τὸ φῶς εἴτε μή. ταύτῃ οὖν σε λανθάνει, ὦ Σώκρατες, ὅτι οὐχ ὑπὸ νέου φιλονικίας οἴει αὐτὸ γεγράφθαι, ἀλλʼ ὑπὸ πρεσβυτέρου φιλοτιμίας· ἐπεί, ὅπερ γʼ εἶπον, οὐ κακῶς ἀπῄκασας.
ἀλλʼ ἀποδέχομαι, φάναι τὸν Σωκράτη, καὶ ἡγοῦμαι ὡς λέγεις ἔχειν. τόδε δέ μοι εἰπέ· οὐ νομίζεις εἶναι αὐτὸ καθʼ
129a"Benzerlikten pay alanlar bu bakımdan ve pay aldıkları ölçüde benzer olur, benzemezlikten pay alanlar benzemez, her ikisinden pay alanlar da her ikisi. Her şey birbirine zıt olan bu iki şeyden pay alıyor ve ikisine birden katıldığı için kendi kendisine hem benzer hem benzemez oluyorsa, bunda şaşılacak ne var?
αὑτὸ εἶδός τι ὁμοιότητος, καὶ τῷ τοιούτῳ αὖ ἄλλο τι ἐναντίον, ὃ ἔστιν ἀνόμοιον· τούτοιν δὲ δυοῖν ὄντοιν καὶ ἐμὲ καὶ σὲ καὶ τἆλλα ἃ δὴ πολλὰ καλοῦμεν μεταλαμβάνειν; καὶ τὰ μὲν τῆς ὁμοιότητος μεταλαμβάνοντα ὅμοια γίγνεσθαι ταύτῃ τε καὶ κατὰ τοσοῦτον ὅσον ἂν μεταλαμβάνῃ, τὰ δὲ τῆς ἀνομοιότητος ἀνόμοια, τὰ δὲ ἀμφοτέρων ἀμφότερα; εἰ δὲ καὶ πάντα ἐναντίων ὄντων ἀμφοτέρων μεταλαμβάνει, καὶ ἔστι τῷ μετέχειν ἀμφοῖν ὅμοιά τε καὶ ἀνόμοια αὐτὰ
129b"Biri benzerlerin kendisinin benzemez, benzemezlerin kendisinin benzer hâle geldiğini gösterseydi, bence bu bir mucize olurdu. Ama bu ikisinden pay alan şeylerin her iki duruma da uğradığını gösteriyorsa, Zenon, bu bana hiç tuhaf gelmiyor; biri her şeyin birden pay aldığı için bir, aynı şeylerin çokluktan da pay aldığı için çok olduğunu gösterse, bu da tuhaf gelmez. Ama birin kendisinin çok, çokun kendisinin de bir olduğunu ispat ederse, işte buna şaşarım.
αὑτοῖς, τί θαυμαστόν; εἰ μὲν γὰρ αὐτὰ τὰ ὅμοιά τις ἀπέφαινεν ἀνόμοια γιγνόμενα ἢ τὰ ἀνόμοια ὅμοια, τέρας ἂν οἶμαι ἦν· εἰ δὲ τὰ τούτων μετέχοντα ἀμφοτέρων ἀμφότερα ἀποφαίνει πεπονθότα, οὐδὲν ἔμοιγε, ὦ Ζήνων, ἄτοπον δοκεῖ, οὐδέ γε εἰ ἓν ἅπαντα ἀποφαίνει τις τῷ μετέχειν τοῦ ἑνὸς καὶ ταὐτὰ ταῦτα πολλὰ τῷ πλήθους αὖ μετέχειν. ἀλλʼ εἰ ὃ ἔστιν ἕν, αὐτὸ τοῦτο πολλὰ ἀποδείξει καὶ αὖ τὰ πολλὰ δὴ
129c"Öteki her şey için de durum aynıdır. Biri cinslerin ve eidos'ların kendilerinin, kendi içlerinde bu zıt hâllere uğradığını gösterse, buna şaşmak yerinde olur. Ama biri benim hem bir hem çok olduğumu ispat ederse bunda şaşılacak ne var? Çok olduğumu göstermek istediğinde, sağımdakilerin başka, solumdakilerin başka, önümdekilerin başka, arkamdakilerin başka olduğunu söyler, yukarısı ve aşağısı için de aynısını — çünkü çokluktan pay aldığım muhakkak —; bir olduğumu göstermek istediğinde de burada bulunan yedi kişiden birinin ben olduğumu, birden de pay alan bir insan olduğumu söyler; böylece ikisinin de doğru olduğunu göstermiş olur.
ἕν, τοῦτο ἤδη θαυμάσομαι. καὶ περὶ τῶν ἄλλων ἁπάντων ὡσαύτως· εἰ μὲν αὐτὰ τὰ γένη τε καὶ εἴδη ἐν αὑτοῖς ἀποφαίνοι τἀναντία ταῦτα πάθη πάσχοντα, ἄξιον θαυμάζειν· εἰ δʼ ἐμὲ ἕν τις ἀποδείξει ὄντα καὶ πολλά, τί θαυμαστόν, λέγων, ὅταν μὲν βούληται πολλὰ ἀποφῆναι, ὡς ἕτερα μὲν τὰ ἐπὶ δεξιά μού ἐστιν, ἕτερα δὲ τὰ ἐπʼ ἀριστερά, καὶ ἕτερα μὲν τὰ πρόσθεν, ἕτερα δὲ τὰ ὄπισθεν, καὶ ἄνω καὶ κάτω ὡσαύτως—πλήθους γὰρ οἶμαι μετέχω—ὅταν δὲ ἕν, ἐρεῖ ὡς
129d"Öyleyse biri taşlar, kütükler ve bunun gibi şeylerin aynı anda hem çok hem bir olduğunu göstermeye kalkışırsa, onun birin çok ya da çokun bir olduğunu değil, bir şeyin hem çok hem bir olduğunu ispat ettiğini söyleriz; şaşılacak bir şey değil, hepimizin kabul edeceği bir şey söylüyordur. Ama biri az önce sözünü ettiğim şeylerin eidos'larını, yani benzerlik ve benzemezliği, çokluk ve biri, durgunluk ve hareketi ve bu türden bütün şeyleri önce kendi başlarına ayırır, sonra bunların kendi aralarında karışıp ayrılabildiğini gösterirse, işte buna hayran kalırım, Zenon," demiş.
ἑπτὰ ἡμῶν ὄντων εἷς ἐγώ εἰμι ἄνθρωπος μετέχων καὶ τοῦ ἑνός· ὥστε ἀληθῆ ἀποφαίνει ἀμφότερα. ἐὰν οὖν τις τοιαῦτα ἐπιχειρῇ πολλὰ καὶ ἓν ταὐτὸν ἀποφαίνειν, λίθους καὶ ξύλα καὶ τὰ τοιαῦτα, τὶ φήσομεν αὐτὸν πολλὰ καὶ ἓν ἀποδεικνύναι, οὐ τὸ ἓν πολλὰ οὐδὲ τὰ πολλὰ ἕν, οὐδέ τι θαυμαστὸν λέγειν, ἀλλʼ ἅπερ ἂν πάντες ὁμολογοῖμεν· ἐὰν δέ τις ὧν νυνδὴ ἐγὼ ἔλεγον πρῶτον μὲν διαιρῆται χωρὶς αὐτὰ καθʼ αὑτὰ τὰ εἴδη, οἷον ὁμοιότητά τε καὶ ἀνομοιότητα καὶ πλῆθος
129e"Senin bu konuları çok yiğitçe işlediğine inanıyorum; ama dediğim gibi, biri aynı aporia'nın eidos'ların kendilerinde de türlü türlü düğümlendiğini, sizin görülen şeylerde ayrıntılarıyla gösterdiğiniz gibi akılla kavranan şeylerde de gösterebilseydi, ona çok daha fazla hayran kalırdım."
καὶ τὸ ἓν καὶ στάσιν καὶ κίνησιν καὶ πάντα τὰ τοιαῦτα, εἶτα ἐν ἑαυτοῖς ταῦτα δυνάμενα συγκεράννυσθαι καὶ διακρίνεσθαι ἀποφαίνῃ, ἀγαίμην ἂν ἔγωγʼ, ἔφη, θαυμαστῶς, ὦ Ζήνων.
ταῦτα δὲ ἀνδρείως μὲν πάνυ ἡγοῦμαι πεπραγματεῦσθαι· πολὺ μεντἂν ὧδε μᾶλλον, ὡς λέγω, ἀγασθείην εἴ τις ἔχοι τὴν αὐτὴν ταύτην ἀπορίαν ἐν αὐτοῖς τοῖς εἴδεσι
130aPythodoros'un anlattığına göre, Sokrates bunları söylerken kendisi, Parmenides'le Zenon'un her söze kızacaklarını sanmış; oysa onlar Sokrates'i büyük bir dikkatle dinliyor, sık sık birbirlerine bakıp ona hayranlık duyar gibi gülümsüyorlarmış. Nitekim Sokrates susunca Parmenides de bunu dile getirmiş: "Sokrates," demiş, "akıl yürütmeye atılışındaki bu şevk ne kadar hayranlığa değer!
παντοδαπῶς πλεκομένην, ὥσπερ ἐν τοῖς ὁρωμένοις διήλθετε, οὕτως καὶ ἐν τοῖς λογισμῷ λαμβανομένοις ἐπιδεῖξαι.
λέγοντος δή, ἔφη ὁ Πυθόδωρος, τοῦ Σωκράτους ταῦτα αὐτὸς μὲν ⟨ἂν⟩ οἴεσθαι ἐφʼ ἑκάστου ἄχθεσθαι τόν τε Παρμενίδην καὶ τὸν Ζήνωνα, τοὺς δὲ πάνυ τε αὐτῷ προσέχειν τὸν νοῦν καὶ θαμὰ εἰς ἀλλήλους βλέποντας μειδιᾶν ὡς ἀγαμένους τὸν Σωκράτη. ὅπερ οὖν καὶ παυσαμένου αὐτοῦ εἰπεῖν τὸν Παρμενίδην· ὦ Σώκρατες, φάναι, ὡς ἄξιος εἶ
130b"Söyle bana: Söylediğin bu ayrımı, bir yanda eidos'ların kendilerini, öbür yanda onlardan pay alan şeyleri birbirinden ayırarak, kendin mi yaptın? Bizdeki benzerlikten ayrı olarak benzerliğin kendisi diye bir şey var mı sence; bir ve çok da, az önce Zenon'dan dinlediğin öteki bütün şeyler de?"
"Bana göre var," demiş Sokrates.
"Peki şunların da," demiş Parmenides, "mesela adilin, güzelin, iyinin ve bunlara benzer her şeyin de kendi başına bir eidos'u var mı?"
"Evet," demiş.
ἄγασθαι τῆς ὁρμῆς τῆς ἐπὶ τοὺς λόγους. καί μοι εἰπέ, αὐτὸς σὺ οὕτω διῄρησαι ὡς λέγεις, χωρὶς μὲν εἴδη αὐτὰ ἄττα, χωρὶς δὲ τὰ τούτων αὖ μετέχοντα; καί τί σοι δοκεῖ εἶναι αὐτὴ ὁμοιότης χωρὶς ἧς ἡμεῖς ὁμοιότητος ἔχομεν, καὶ ἓν δὴ καὶ πολλὰ καὶ πάντα ὅσα νυνδὴ Ζήνωνος ἤκουες;
ἔμοιγε, φάναι τὸν Σωκράτη.
ἦ καὶ τὰ τοιαῦτα, εἰπεῖν τὸν Παρμενίδην, οἷον δικαίου τι εἶδος αὐτὸ καθʼ αὑτὸ καὶ καλοῦ καὶ ἀγαθοῦ καὶ πάντων αὖ τῶν τοιούτων;
ναί, φάναι.
130c"Ya insanın eidos'u? Bizden ve bizim gibi olan bütün insanlardan ayrı olarak insanın, ateşin ya da suyun kendisi diye bir eidos var mı?"
"Bu konuda çok kez aporia içinde kaldım, Parmenides," demiş; "bunlar için de ötekiler gibi mi konuşmalı, yoksa başka türlü mü, bilemedim."
"Peki gülünç görünebilecek şunlar için de mi kararsızsın, Sokrates: saç, çamur, kir ya da son derece değersiz ve bayağı başka herhangi bir şey? Bunların her birinin de, bizim elimize aldığımız şeylerden başka olarak ayrı bir eidos'u var mı demeli, yoksa yok mu?"
τί δʼ, ἀνθρώπου εἶδος χωρὶς ἡμῶν καὶ τῶν οἷοι ἡμεῖς ἐσμεν πάντων, αὐτό τι εἶδος ἀνθρώπου ἢ πυρὸς ἢ καὶ ὕδατος;
ἐν ἀπορίᾳ, φάναι, πολλάκις δή, ὦ Παρμενίδη, περὶ αὐτῶν γέγονα, πότερα χρὴ φάναι ὥσπερ περὶ ἐκείνων ἢ ἄλλως.
ἦ καὶ περὶ τῶνδε, ὦ Σώκρατες, ἃ καὶ γελοῖα δόξειεν ἂν εἶναι, οἷον θρὶξ καὶ πηλὸς καὶ ῥύπος ἢ ἄλλο τι ἀτιμότατόν τε καὶ φαυλότατον, ἀπορεῖς εἴτε χρὴ φάναι καὶ τούτων
130d"Asla," demiş Sokrates; "bunlar gördüğümüz şeylerdir ve varlıkları da bundan ibarettir. Bunların da bir eidos'u olduğunu düşünmek fazla saçma olur. Gerçi zaman zaman, her şey için aynısı geçerli olmasın diye içimi bir kuşku kemirmiştir; ama bu noktada durunca, boş lafın dipsiz bir kuyusuna düşüp mahvolmaktan korkarak kaçıp gidiyorum. Bu yüzden az önce eidos'ları olduğunu söylediğimiz şeylere dönüp onlarla uğraşmaya devam ediyorum."
ἑκάστου εἶδος εἶναι χωρίς, ὂν ἄλλο αὖ ἢ ὧν ⟨τι⟩ ἡμεῖς μεταχειριζόμεθα, εἴτε καὶ μή;
οὐδαμῶς, φάναι τὸν Σωκράτη, ἀλλὰ ταῦτα μέν γε ἅπερ ὁρῶμεν, ταῦτα καὶ εἶναι· εἶδος δέ τι αὐτῶν οἰηθῆναι εἶναι μὴ λίαν ᾖ ἄτοπον. ἤδη μέντοι ποτέ με καὶ ἔθραξε μή τι ᾖ περὶ πάντων ταὐτόν· ἔπειτα ὅταν ταύτῃ στῶ, φεύγων οἴχομαι, δείσας μή ποτε εἴς τινα βυθὸν φλυαρίας ἐμπεσὼν διαφθαρῶ· ἐκεῖσε δʼ οὖν ἀφικόμενος, εἰς ἃ νυνδὴ ἐλέγομεν εἴδη ἔχειν, περὶ ἐκεῖνα πραγματευόμενος διατρίβω.
130e"Çünkü daha gençsin, Sokrates," demiş Parmenides, "felsefe seni henüz, bence ileride saracağı gibi sarmadı; o zaman bunların hiçbirini küçümsemeyeceksin. Şimdi ise yaşın gereği hâlâ insanların kanaatlerine bakıyorsun. Ama şunu söyle bana: Dediğin gibi, öteki şeylerin onlardan pay alarak adlarını onlardan aldığı birtakım eidos'lar olduğunu düşünüyorsun; mesela benzerlikten pay alanlar benzer, büyüklükten pay alanlar büyük, güzellikten ve adaletten pay alanlar da güzel ve adil olur, öyle mi?"
νέος γὰρ εἶ ἔτι, φάναι τὸν Παρμενίδην, ὦ Σώκρατες, καὶ οὔπω σου ἀντείληπται φιλοσοφία ὡς ἔτι ἀντιλήψεται κατʼ ἐμὴν δόξαν, ὅτε οὐδὲν αὐτῶν ἀτιμάσεις· νῦν δὲ ἔτι πρὸς ἀνθρώπων ἀποβλέπεις δόξας διὰ τὴν ἡλικίαν. τόδε δʼ οὖν μοι εἰπέ. δοκεῖ σοι, ὡς φῄς, εἶναι εἴδη ἄττα, ὧν τάδε τὰ ἄλλα μεταλαμβάνοντα τὰς ἐπωνυμίας αὐτῶν ἴσχειν, οἷον
131a"Elbette," demiş Sokrates.
"Peki pay alan her şey ya eidos'un bütününden ya da bir parçasından pay alır, değil mi? Yoksa bunların dışında başka bir pay alma yolu olabilir mi?"
"Nasıl olabilir ki?" demiş.
"Peki sence eidos, bir olduğu hâlde, bütün olarak çok şeyin her birinde mi bulunur, yoksa nasıl?"
"Buna ne engel var ki, Parmenides?" demiş Sokrates.
ὁμοιότητος μὲν μεταλαβόντα ὅμοια, μεγέθους δὲ μεγάλα, κάλλους δὲ καὶ δικαιοσύνης δίκαιά τε καὶ καλὰ γίγνεσθαι;
πάνυ γε, φάναι τὸν Σωκράτη.
οὐκοῦν ἤτοι ὅλου τοῦ εἴδους ἢ μέρους ἕκαστον τὸ μεταλαμβάνον μεταλαμβάνει; ἢ ἄλλη τις ἂν μετάληψις χωρὶς τούτων γένοιτο;
καὶ πῶς ἄν; εἶπεν.
πότερον οὖν δοκεῖ σοι ὅλον τὸ εἶδος ἐν ἑκάστῳ εἶναι τῶν πολλῶν ἓν ὄν, ἢ πῶς;
τί γὰρ κωλύει, φάναι τὸν Σωκράτη, ὦ Παρμενίδη, [ἓν εἶναι];
131b"Öyleyse bir ve aynı olduğu hâlde, birbirinden ayrı duran birçok şeyde aynı anda bütün olarak bulunacak; böylece kendi kendisinden ayrı düşecek."
"Düşmez," demiş, "eğer gün gibiyse: Gün de bir ve aynı olduğu hâlde aynı anda birçok yerdedir, ama bu yüzden hiç de kendi kendisinden ayrı düşmez. Eidos'ların her biri de böyleyse, bir ve aynı olarak hepsinde aynı anda bulunabilir."
"Ne hoş, Sokrates," demiş, "bir ve aynı şeyi aynı anda birçok yere koyuveriyorsun! Bu, birçok insanın üstüne bir yelken örtüp tek bir şeyin birçokları üzerinde bütün olarak bulunduğunu söylemen gibi bir şey. Yoksa söylemek istediğin bu değil mi?"
ἓν ἄρα ὂν καὶ ταὐτὸν ἐν πολλοῖς καὶ χωρὶς οὖσιν ὅλον ἅμα ἐνέσται, καὶ οὕτως αὐτὸ αὑτοῦ χωρὶς ἂν εἴη.
οὐκ ἄν, εἴ γε, φάναι, οἷον [εἰ] ἡμέρα [εἴη] μία καὶ ἡ αὐτὴ οὖσα πολλαχοῦ ἅμα ἐστὶ καὶ οὐδέν τι μᾶλλον αὐτὴ αὑτῆς χωρίς ἐστιν, εἰ οὕτω καὶ ἕκαστον τῶν εἰδῶν ἓν ἐν πᾶσιν ἅμα ταὐτὸν εἴη.
ἡδέως γε, φάναι, ὦ Σώκρατες, ἓν ταὐτὸν ἅμα πολλαχοῦ ποιεῖς, οἷον εἰ ἱστίῳ καταπετάσας πολλοὺς ἀνθρώπους φαίης ἓν ἐπὶ πολλοῖς εἶναι ὅλον· ἢ οὐ τὸ τοιοῦτον ἡγῇ λέγειν;
131c"Belki," demiş.
"Peki yelken her birinin üzerinde bütün olarak mı bulunur, yoksa her birinin üzerinde başka bir parçası mı?"
"Bir parçası."
"Demek ki, Sokrates," demiş, "eidos'ların kendileri bölünebilir; onlardan pay alanlar da onların bir parçasından pay alır ve her birinde artık eidos'un bütünü değil, bir parçası bulunur."
"Öyle görünüyor."
"Peki, Sokrates, tek bir eidos'un gerçekten bölündüğünü ve yine de bir kalacağını söylemek ister misin?"
"Asla," demiş.
"Bak bakalım," demiş: "Büyüklüğün kendisini bölersen ve çok sayıdaki büyük şeyin her biri, büyüklüğün kendisinden daha küçük olan bir büyüklük parçasıyla büyük olacaksa, bu akla aykırı görünmez mi?"
ἴσως, φάναι.
ἦ οὖν ὅλον ἐφʼ ἑκάστῳ τὸ ἱστίον εἴη ἄν, ἢ μέρος αὐτοῦ ἄλλο ἐπʼ ἄλλῳ;
μέρος.
μεριστὰ ἄρα, φάναι, ὦ Σώκρατες, ἔστιν αὐτὰ τὰ εἴδη, καὶ τὰ μετέχοντα αὐτῶν μέρους ἂν μετέχοι, καὶ οὐκέτι ἐν ἑκάστῳ ὅλον, ἀλλὰ μέρος ἑκάστου ἂν εἴη.
φαίνεται οὕτω γε.
ἦ οὖν ἐθελήσεις, ὦ Σώκρατες, φάναι τὸ ἓν εἶδος ἡμῖν τῇ ἀληθείᾳ μερίζεσθαι, καὶ ἔτι ἓν ἔσται;
οὐδαμῶς, εἰπεῖν.
ὅρα γάρ, φάναι· εἰ αὐτὸ τὸ μέγεθος μεριεῖς καὶ ἕκαστον
131d"Hem de nasıl," demiş.
"Ya şu? Her şey eşitin küçük bir parçasını alırsa, eşitin kendisinden küçük olan bu parçayla, onu taşıyan şey bir başka şeye eşit olabilir mi?"
"İmkânsız."
"Peki birimiz küçüğün bir parçasına sahip olsa, küçüğün kendisi bu parçadan büyük olacak, çünkü o parça onun bir parçasıdır; böylece küçüğün kendisi daha büyük olacak. Kendisinden alınan parçanın eklendiği şey ise önceki hâlinden büyük değil, küçük olacak."
τῶν πολλῶν μεγάλων μεγέθους μέρει σμικροτέρῳ αὐτοῦ τοῦ μεγέθους μέγα ἔσται, ἆρα οὐκ ἄλογον φανεῖται;
πάνυ γʼ, ἔφη.
τί δέ; τοῦ ἴσου μέρος ἕκαστον σμικρὸν ἀπολαβόν τι ἕξει ᾧ ἐλάττονι ὄντι αὐτοῦ τοῦ ἴσου τὸ ἔχον ἴσον τῳ ἔσται;
ἀδύνατον.
ἀλλὰ τοῦ σμικροῦ μέρος τις ἡμῶν ἕξει, τούτου δὲ αὐτοῦ τὸ σμικρὸν μεῖζον ἔσται ἅτε μέρους ἑαυτοῦ ὄντος, καὶ οὕτω δὴ αὐτὸ τὸ σμικρὸν μεῖζον ἔσται· ᾧ δʼ ἂν προστεθῇ τὸ
131e"Böyle bir şey olamaz," demiş.
"O hâlde, Sokrates," demiş, "öteki şeyler eidos'lardan ne parça parça ne de bütün olarak pay alabildiğine göre, onlardan nasıl pay alacaklar?"
"Zeus hakkı için," demiş, "böyle bir şeyi belirlemek bana hiç de kolay görünmüyor."
"Peki şuna ne dersin?"
"Neye?"
ἀφαιρεθέν, τοῦτο σμικρότερον ἔσται ἀλλʼ οὐ μεῖζον ἢ πρίν.
οὐκ ἂν γένοιτο, φάναι, τοῦτό γε.
τίνα οὖν τρόπον, εἰπεῖν, ὦ Σώκρατες, τῶν εἰδῶν σοι τὰ ἄλλα μεταλήψεται, μήτε κατὰ μέρη μήτε κατὰ ὅλα μεταλαμβάνειν δυνάμενα;
οὐ μὰ τὸν Δία, φάναι, οὔ μοι δοκεῖ εὔκολον εἶναι τὸ τοιοῦτον οὐδαμῶς διορίσασθαι.
τί δὲ δή; πρὸς τόδε πῶς ἔχεις;
τὸ ποῖον;
132a"Sanırım her eidos'un bir olduğunu şöyle bir sebepten düşünüyorsun: Birtakım şeyler sana büyük göründüğünde, hepsine baktığında belki tek ve aynı bir idea varmış gibi gelir; bu yüzden büyüğün bir olduğunu düşünürsün."
"Doğru söylüyorsun," demiş.
"Peki büyüğün kendisine ve öteki büyük şeylere de aynı şekilde psykhē'nle baktığında, bütün bunları büyük gösteren yine tek bir büyük görünmeyecek mi?"
"Öyle görünüyor."
"Demek ki büyüklüğün kendisinin ve ondan pay alanların yanında büyüklüğün başka bir eidos'u ortaya çıkacak; bütün bunların yanında da yine başka biri, ki bunların hepsi onunla büyük olacak. Böylece eidos'larının her biri artık senin için bir olmayacak, sayıca sonsuz olacak."
οἶμαί σε ἐκ τοῦ τοιοῦδε ἓν ἕκαστον εἶδος οἴεσθαι εἶναι· ὅταν πόλλʼ ἄττα μεγάλα σοι δόξῃ εἶναι, μία τις ἴσως δοκεῖ ἰδέα ἡ αὐτὴ εἶναι ἐπὶ πάντα ἰδόντι, ὅθεν ἓν τὸ μέγα ἡγῇ εἶναι.
ἀληθῆ λέγεις, φάναι.
τί δʼ αὐτὸ τὸ μέγα καὶ τἆλλα τὰ μεγάλα, ἐὰν ὡσαύτως τῇ ψυχῇ ἐπὶ πάντα ἴδῃς, οὐχὶ ἕν τι αὖ μέγα φανεῖται, ᾧ ταῦτα πάντα μεγάλα φαίνεσθαι;
ἔοικεν.
ἄλλο ἄρα εἶδος μεγέθους ἀναφανήσεται, παρʼ αὐτό τε τὸ μέγεθος γεγονὸς καὶ τὰ μετέχοντα αὐτοῦ· καὶ ἐπὶ τούτοις αὖ
132b"Ama Parmenides," demiş Sokrates, "belki de eidos'ların her biri bunlara dair bir düşüncedir ve psykhē'lerden başka hiçbir yerde bulunması uygun değildir. O zaman her biri bir olur ve az önce söylenenlere de artık uğramaz."
"Ne yani?" demiş, "düşüncelerin her biri bir, ama hiçbir şeyin düşüncesi değil mi?"
"Bu imkânsız," demiş.
"Demek ki bir şeyin düşüncesi?"
"Evet."
πᾶσιν ἕτερον, ᾧ ταῦτα πάντα μεγάλα ἔσται· καὶ οὐκέτι δὴ ἓν ἕκαστόν σοι τῶν εἰδῶν ἔσται, ἀλλὰ ἄπειρα τὸ πλῆθος.
ἀλλά, φάναι, ὦ Παρμενίδη, τὸν Σωκράτη, μὴ τῶν εἰδῶν ἕκαστον ᾖ τούτων νόημα, καὶ οὐδαμοῦ αὐτῷ προσήκῃ ἐγγίγνεσθαι ἄλλοθι ἢ ἐν ψυχαῖς· οὕτω γὰρ ἂν ἕν γε ἕκαστον εἴη καὶ οὐκ ἂν ἔτι πάσχοι ἃ νυνδὴ ἐλέγετο.
τί οὖν; φάναι, ἓν ἕκαστόν ἐστι τῶν νοημάτων, νόημα δὲ οὐδενός;
ἀλλʼ ἀδύνατον, εἰπεῖν.
ἀλλὰ τινός;
ναί.
132c"Var olan bir şeyin mi, olmayan bir şeyin mi?"
"Var olan bir şeyin."
"Bu düşüncenin bütün o şeylerin üzerinde bulunduğunu düşündüğü tek bir şeyin, tek bir idea'nın değil mi?"
"Evet."
"Peki bir olduğu düşünülen ve hepsinin üzerinde hep aynı kalan bu şey bir eidos olmayacak mı?"
"Bu da zorunlu görünüyor."
"Ya şu?" demiş Parmenides. "Öteki şeylerin eidos'lardan pay aldığını söylediğin o zorunlulukla, ya her biri düşüncelerden oluşur ve hepsi düşünür, ya da düşünce oldukları hâlde düşünmezler; öyle değil mi?"
"Bu da akla yatmıyor," demiş; "ama Parmenides, bana en çok şöyle olduğu görünüyor:
ὄντος ἢ οὐκ ὄντος;
ὄντος.
οὐχ ἑνός τινος, ὃ ἐπὶ πᾶσιν ἐκεῖνο τὸ νόημα ἐπὸν νοεῖ, μίαν τινὰ οὖσαν ἰδέαν;
ναί.
εἶτα οὐκ εἶδος ἔσται τοῦτο τὸ νοούμενον ἓν εἶναι, ἀεὶ ὂν τὸ αὐτὸ ἐπὶ πᾶσιν;
ἀνάγκη αὖ φαίνεται.
τί δὲ δή; εἰπεῖν τὸν Παρμενίδην, οὐκ ἀνάγκῃ ᾗ τἆλλα φῂς τῶν εἰδῶν μετέχειν ἢ δοκεῖ σοι ἐκ νοημάτων ἕκαστον εἶναι καὶ πάντα νοεῖν, ἢ νοήματα ὄντα ἀνόητα εἶναι;
ἀλλʼ οὐδὲ τοῦτο, φάναι, ἔχει λόγον, ἀλλʼ, ὦ Παρμενίδη,
132d"Bu eidos'lar tabiatta örnekler gibi durur; öteki şeyler onlara benzer, onların benzerleridir; öteki şeylerin eidos'lardan bu pay alması da onlara benzetilmekten başka bir şey değildir."
"Peki," demiş, "bir şey eidos'a benziyorsa, o eidos kendisine benzetilen şeye, ona benzetildiği ölçüde benzemeyebilir mi? Yoksa benzer olanın kendisine benzeyene benzememesinin herhangi bir yolu var mı?"
"Yok."
"Peki birbirine benzeyen iki şeyin tek ve aynı şeyden pay alması büyük bir zorunluluk değil mi?"
μάλιστα ἔμοιγε καταφαίνεται ὧδε ἔχειν· τὰ μὲν εἴδη ταῦτα ὥσπερ παραδείγματα ἑστάναι ἐν τῇ φύσει, τὰ δὲ ἄλλα τούτοις ἐοικέναι καὶ εἶναι ὁμοιώματα, καὶ ἡ μέθεξις αὕτη τοῖς ἄλλοις γίγνεσθαι τῶν εἰδῶν οὐκ ἄλλη τις ἢ εἰκασθῆναι αὐτοῖς.
εἰ οὖν τι, ἔφη, ἔοικεν τῷ εἴδει, οἷόν τε ἐκεῖνο τὸ εἶδος μὴ ὅμοιον εἶναι τῷ εἰκασθέντι, καθʼ ὅσον αὐτῷ ἀφωμοιώθη; ἢ ἔστι τις μηχανὴ τὸ ὅμοιον μὴ ὁμοίῳ ὅμοιον εἶναι;
οὐκ ἔστι.
τὸ δὲ ὅμοιον τῷ ὁμοίῳ ἆρʼ οὐ μεγάλη ἀνάγκη ἑνὸς τοῦ
132e"Zorunlu."
"Benzer şeylerin pay alarak benzer olduğu şey de eidos'un kendisi olmayacak mı?"
"Kesinlikle."
"O hâlde hiçbir şey eidos'a benzer olamaz, eidos da başka bir şeye. Yoksa eidos'un yanında hep başka bir eidos ortaya çıkar; o da bir şeye benzerse yine başka biri; eidos kendisinden pay alana benzer oldukça yeni yeni eidos'ların doğması hiç bitmez."
αὐτοῦ [εἴδους] μετέχειν;
ἀνάγκη.
οὗ δʼ ἂν τὰ ὅμοια μετέχοντα ὅμοια ᾖ, οὐκ ἐκεῖνο ἔσται αὐτὸ τὸ εἶδος;
παντάπασι μὲν οὖν.
οὐκ ἄρα οἷόν τέ τι τῷ εἴδει ὅμοιον εἶναι, οὐδὲ τὸ εἶδος ἄλλῳ· εἰ δὲ μή, παρὰ τὸ εἶδος ἀεὶ ἄλλο ἀναφανήσεται εἶδος,
133a"Çok doğru söylüyorsun."
"Demek ki öteki şeyler eidos'lardan benzerlik yoluyla pay almıyor; pay almalarını sağlayan başka bir şey aramak gerekiyor."
"Öyle görünüyor."
"Görüyor musun, Sokrates," demiş, "eidos'ları kendi başlarına var olan şeyler olarak ayıran birinin aporia'sı ne büyük?"
"Hem de nasıl."
"Şunu iyi bil ki," demiş, "varlıkların her biri için onu ayrı tutarak tek bir eidos koyarsan, aporia'nın ne kadar büyük olduğuna henüz neredeyse dokunmamışsın bile."
καὶ ἂν ἐκεῖνό τῳ ὅμοιον ᾖ, ἕτερον αὖ, καὶ οὐδέποτε παύσεται ἀεὶ καινὸν εἶδος γιγνόμενον, ἐὰν τὸ εἶδος τῷ ἑαυτοῦ μετέχοντι ὅμοιον γίγνηται.
ἀληθέστατα λέγεις.
οὐκ ἄρα ὁμοιότητι τἆλλα τῶν εἰδῶν μεταλαμβάνει, ἀλλά τι ἄλλο δεῖ ζητεῖν ᾧ μεταλαμβάνει.
ἔοικεν.
ὁρᾷς οὖν, φάναι, ὦ Σώκρατες, ὅση ἡ ἀπορία ἐάν τις ὡς εἴδη ὄντα αὐτὰ καθʼ αὑτὰ διορίζηται;
καὶ μάλα.
εὖ τοίνυν ἴσθι, φάναι, ὅτι ὡς ἔπος εἰπεῖν οὐδέπω ἅπτῃ
133b"Nasıl yani?" demiş.
"Başka birçok sebebi var," demiş, "ama en büyüğü şu: Biri, eidos'lar bizim olmaları gerektiğini söylediğimiz türden şeylerse bilinmelerinin hiç mümkün olmadığını söylese, bunu söyleyene yanıldığını kimse gösteremez; meğer ki karşı çıkan kişi pek çok şeyde tecrübeli ve yetenekli biri olsun ve gösteren kişi pek uzaklardan dolaşarak uğraşırken onu adım adım izlemeye razı olsun. Yoksa eidos'ların bilinemez olduğunu zorla kabul ettiren kişiyi ikna etmek mümkün olmaz."
αὐτῆς ὅση ἐστὶν ἡ ἀπορία, εἰ ἓν εἶδος ἕκαστον τῶν ὄντων ἀεί τι ἀφοριζόμενος θήσεις.
πῶς δή; εἰπεῖν.
πολλὰ μὲν καὶ ἄλλα, φάναι, μέγιστον δὲ τόδε. εἴ τις φαίη μηδὲ προσήκειν αὐτὰ γιγνώσκεσθαι ὄντα τοιαῦτα οἷά φαμεν δεῖν εἶναι τὰ εἴδη, τῷ ταῦτα λέγοντι οὐκ ἂν ἔχοι τις ἐνδείξασθαι ὅτι ψεύδεται, εἰ μὴ πολλῶν μὲν τύχοι ἔμπειρος ὢν ὁ ἀμφισβητῶν καὶ μὴ ἀφυής, ἐθέλοι δὲ πάνυ πολλὰ καὶ πόρρωθεν πραγματευομένου τοῦ ἐνδεικνυμένου ἕπεσθαι, ἀλλʼ
133c"Neden, Parmenides?" demiş Sokrates.
"Çünkü, Sokrates, sanırım hem sen hem de her şeyin kendi başına bir ousia'sı olduğunu kabul eden herkes, önce bunların hiçbirinin bizde bulunmadığını kabul eder."
"Bizde olsaydı nasıl kendi başına olabilirdi ki?" demiş Sokrates.
"Güzel söylüyorsun," demiş. "Öyleyse idea'lardan, birbirleriyle ilişkileri içinde ne iseler o olanlar, ousia'larını kendi aralarındaki ilişkide taşırlar; bizim yanımızdaki benzerleriyle — ya da onlara ne ad verilirse — ilişkide değil; biz bu benzerlerden pay aldığımız için şu ya da bu diye adlandırılırız. Bizim yanımızdaki, onlarla aynı adı taşıyan bu şeyler de kendi aralarındaki ilişki içindedir, eidos'larla değil; böyle adlandırılanların hepsi de onlara değil, birbirlerine aittir."
ἀπίθανος εἴη ὁ ἄγνωστα ἀναγκάζων αὐτὰ εἶναι.
πῇ δή, ὦ Παρμενίδη; φάναι τὸν Σωκράτη.
ὅτι, ὦ Σώκρατες, οἶμαι ἂν καὶ σὲ καὶ ἄλλον, ὅστις αὐτήν τινα καθʼ αὑτὴν ἑκάστου οὐσίαν τίθεται εἶναι, ὁμολογῆσαι ἂν πρῶτον μὲν μηδεμίαν αὐτῶν εἶναι ἐν ἡμῖν.
πῶς γὰρ ἂν αὐτὴ καθʼ αὑτὴν ἔτι εἴη; φάναι τὸν Σωκράτη.
καλῶς λέγεις, εἰπεῖν.
οὐκοῦν καὶ ὅσαι τῶν ἰδεῶν πρὸς ἀλλήλας εἰσὶν αἵ εἰσιν, αὐταὶ πρὸς αὑτὰς τὴν οὐσίαν ἔχουσιν, ἀλλʼ οὐ πρὸς τὰ παρʼ
133d"Ne demek istiyorsun?" demiş Sokrates.
"Mesela," demiş Parmenides, "birimiz birinin efendisi ya da kölesiyse, elbette efendinin kendisinin, yani efendi denen şeyin kölesi değildir; efendi de kölenin kendisinin, yani köle denen şeyin efendisi değildir. İnsan olarak bir insanın efendisi ya da kölesidir. Efendiliğin kendisi ise ne ise o olarak köleliğin kendisinin efendiliğidir; kölelik de aynı şekilde efendiliğin kendisinin köleliğidir. Bizdeki şeyler onlarla ilişkide bir güç taşımaz, onlar da bizimle ilişkide; dediğim gibi onlar birbirlerine aittir ve birbirleriyle ilişkidedir, bizdekiler de aynı şekilde kendi aralarında.
ἡμῖν εἴτε ὁμοιώματα εἴτε ὅπῃ δή τις αὐτὰ τίθεται, ὧν ἡμεῖς μετέχοντες εἶναι ἕκαστα ἐπονομαζόμεθα· τὰ δὲ παρʼ ἡμῖν ταῦτα ὁμώνυμα ὄντα ἐκείνοις αὐτὰ αὖ πρὸς αὑτά ἐστιν ἀλλʼ οὐ πρὸς τὰ εἴδη, καὶ ἑαυτῶν ἀλλʼ οὐκ ἐκείνων ὅσα αὖ ὀνομάζεται οὕτως.
πῶς λέγεις; φάναι τὸν Σωκράτη.
οἷον, φάναι τὸν Παρμενίδην, εἴ τις ἡμῶν του δεσπότης ἢ δοῦλός ἐστιν, οὐκ αὐτοῦ δεσπότου δήπου, ὃ ἔστι δεσπότης,
ἐκείνου δοῦλός ἐστιν, οὐδὲ αὐτοῦ δούλου, ὃ ἔστι δοῦλος, δεσπότης ὁ δεσπότης, ἀλλʼ ἄνθρωπος ὢν ἀνθρώπου ἀμφότερα ταῦτʼ ἐστίν· αὐτὴ δὲ δεσποτεία αὐτῆς δουλείας ἐστὶν ὅ ἐστι, καὶ δουλεία ὡσαύτως αὐτὴ δουλεία αὐτῆς δεσποτείας, ἀλλʼ οὐ τὰ ἐν ἡμῖν πρὸς ἐκεῖνα τὴν δύναμιν ἔχει οὐδὲ ἐκεῖνα πρὸς ἡμᾶς, ἀλλʼ, ὃ λέγω, αὐτὰ αὑτῶν καὶ πρὸς αὑτὰ ἐκεῖνά τέ ἐστι, καὶ
134a"Yoksa ne dediğimi anlamıyor musun?"
"Anlıyorum, hem de çok iyi," demiş Sokrates.
"Peki epistēmē de," demiş, "epistēmē'nin kendisi, yani epistēmē olan şey, hakikatin kendisinin, yani hakikat olan şeyin epistēmē'si olmaz mı?"
"Elbette."
"Epistēmē'lerin her biri de, ne ise o olarak, varlıkların her birinin, ne ise o olarak, epistēmē'si olur, değil mi?"
"Evet."
"Bizdeki epistēmē de bizdeki hakikatin epistēmē'si olmaz mı, bizdeki epistēmē'lerin her biri de bizdeki varlıkların her birinin epistēmē'si olmaz mı?"
τὰ παρʼ ἡμῖν ὡσαύτως πρὸς αὑτά.
ἢ οὐ μανθάνεις ὃ λέγω;
πάνυ γʼ, εἰπεῖν τὸν Σωκράτη, μανθάνω.
οὐκοῦν καὶ ἐπιστήμη, φάναι, αὐτὴ μὲν ὃ ἔστι ἐπιστήμη τῆς ὃ ἔστιν ἀλήθεια αὐτῆς ἂν ἐκείνης εἴη ἐπιστήμη;
πάνυ γε.
ἑκάστη δὲ αὖ τῶν ἐπιστημῶν, ἣ ἔστιν, ἑκάστου τῶν ὄντων, ὃ ἔστιν, εἴη ἂν ἐπιστήμη· ἢ οὔ;
ναί.
ἡ δὲ παρʼ ἡμῖν ἐπιστήμη οὐ τῆς παρʼ ἡμῖν ἂν ἀληθείας εἴη, καὶ αὖ ἑκάστη ἡ παρʼ ἡμῖν ἐπιστήμη τῶν παρʼ ἡμῖν
134b"Zorunlu olarak."
"Ama eidos'ların kendilerine, senin de kabul ettiğin gibi, ne sahibiz ne de onlar bizde bulunabilir."
"Bulunamaz tabii."
"Cinslerin kendileri de, her biri ne ise o olarak, epistēmē'nin eidos'u tarafından bilinir, değil mi?"
"Evet."
"Ki ona biz sahip değiliz."
"Değiliz."
"O hâlde eidos'ların hiçbiri bizim tarafımızdan bilinmez, çünkü epistēmē'nin kendisinden pay almıyoruz."
"Öyle görünüyor."
"Demek ki ne ise o olarak güzelin kendisi, iyi ve idea olarak var saydığımız her şey bizim için bilinemez."
ὄντων ἑκάστου ἂν ἐπιστήμη συμβαίνοι εἶναι;
ἀνάγκη.
ἀλλὰ μὴν αὐτά γε τὰ εἴδη, ὡς ὁμολογεῖς, οὔτε ἔχομεν οὔτε παρʼ ἡμῖν οἷόν τε εἶναι.
οὐ γὰρ οὖν.
γιγνώσκεται δέ γέ που ὑπʼ αὐτοῦ τοῦ εἴδους τοῦ τῆς ἐπιστήμης αὐτὰ τὰ γένη ἃ ἔστιν ἕκαστα;
ναί.
ὅ γε ἡμεῖς οὐκ ἔχομεν.
οὐ γάρ.
οὐκ ἄρα ὑπό γε ἡμῶν γιγνώσκεται τῶν εἰδῶν οὐδέν, ἐπειδὴ αὐτῆς ἐπιστήμης οὐ μετέχομεν.
οὐκ ἔοικεν.
ἄγνωστον ἄρα ἡμῖν καὶ αὐτὸ τὸ καλὸν ὃ ἔστι καὶ
134c"Galiba öyle."
"Bak, bundan daha da korkuncu var."
"Nedir o?"
"Herhalde şunu söylersin: Epistēmē'nin kendisi diye bir cins varsa, bizdeki epistēmē'den çok daha kesindir; güzellik ve öteki her şey de öyle."
"Evet."
"Peki epistēmē'nin kendisinden pay alan bir şey varsa, en kesin epistēmē'ye herkesten çok tanrının sahip olduğunu söylemez misin?"
"Zorunlu olarak."
τὸ ἀγαθὸν καὶ πάντα ἃ δὴ ὡς ἰδέας αὐτὰς οὔσας ὑπολαμβάνομεν.
κινδυνεύει.
ὅρα δὴ ἔτι τούτου δεινότερον τόδε.
τὸ ποῖον;
φαίης ἄν που, εἴπερ ἔστιν αὐτό τι γένος ἐπιστήμης, πολὺ αὐτὸ ἀκριβέστερον εἶναι ἢ τὴν παρʼ ἡμῖν ἐπιστήμην, καὶ κάλλος καὶ τἆλλα πάντα οὕτω.
ναί.
οὐκοῦν εἴπερ τι ἄλλο αὐτῆς ἐπιστήμης μετέχει, οὐκ ἄν τινα μᾶλλον ἢ θεὸν φαίης ἔχειν τὴν ἀκριβεστάτην ἐπιστήμην;
ἀνάγκη.
134d"Peki tanrı, epistēmē'nin kendisine sahip olduğu hâlde bizdeki şeyleri bilebilecek mi?"
"Neden bilmesin?"
"Çünkü, Sokrates," demiş Parmenides, "o eidos'ların taşıdıkları gücü bizdeki şeylerle ilişkide taşımadıkları, bizdekilerin de onlarla ilişkide taşımadığı, her ikisinin de kendi aralarındaki ilişkide taşıdığı konusunda anlaşmıştık."
"Anlaşmıştık, evet."
"O hâlde en kesin efendilik ve en kesin epistēmē tanrının yanındaysa, onların efendiliği bize asla efendilik edemez, epistēmē'leri de bizi ya da bizdeki başka bir şeyi bilemez. Aynı şekilde biz de kendi yanımızdaki hükmetme gücüyle onlara hükmedemeyiz, kendi epistēmē'mizle ilahî olandan hiçbir şey bilemeyiz; aynı akıl yürütmeyle onlar da, tanrı oldukları hâlde, ne bizim efendilerimizdir ne de insan işlerini bilirler."
ἆρʼ οὖν οἷός τε αὖ ἔσται ὁ θεὸς τὰ παρʼ ἡμῖν γιγνώσκειν αὐτὴν ἐπιστήμην ἔχων;
τί γὰρ οὔ;
ὅτι, ἔφη ὁ Παρμενίδης, ὡμολόγηται ἡμῖν, ὦ Σώκρατες, μήτε ἐκεῖνα τὰ εἴδη πρὸς τὰ παρʼ ἡμῖν τὴν δύναμιν ἔχειν ἣν ἔχει, μήτε τὰ παρʼ ἡμῖν πρὸς ἐκεῖνα, ἀλλʼ αὐτὰ πρὸς αὑτὰ ἑκάτερα.
ὡμολόγηται γάρ.
οὐκοῦν εἰ παρὰ τῷ θεῷ αὕτη ἐστὶν ἡ ἀκριβεστάτη δεσποτεία καὶ αὕτη ἡ ἀκριβεστάτη ἐπιστήμη, οὔτʼ ἂν ἡ δεσποτεία ἡ ἐκείνων ἡμῶν ποτὲ ἂν δεσπόσειεν, οὔτʼ ἂν
134e"Ama tanrıyı bilmekten yoksun bırakmak," demiş Sokrates, "korkarım bu akıl yürütme fazlasıyla şaşırtıcı."
"Oysa, Sokrates," demiş Parmenides, "varlıkların bu idea'ları varsa ve biri her eidos'u kendi başına bir şey olarak belirlerse, eidos'lar zorunlu olarak bu güçlüklere ve bunların yanında daha pek çoklarına uğrar. Öyle ki dinleyen hem şaşırır hem de itiraz eder: Ya bunlar yoktur, ya da varsalar bile insan tabiatı için zorunlu olarak bilinemezler, der. Bunu söylerken de bir şey söylüyormuş gibi görünür ve, az önce dediğimiz gibi, onu ikna etmek şaşılacak derecede güçtür.
ἐπιστήμη ἡμᾶς γνοίη οὐδέ τι ἄλλο τῶν παρʼ ἡμῖν, ἀλλὰ ὁμοίως ἡμεῖς τε ἐκείνων οὐκ ἄρχομεν τῇ παρʼ ἡμῖν ἀρχῇ οὐδὲ γιγνώσκομεν τοῦ θείου οὐδὲν τῇ ἡμετέρᾳ ἐπιστήμῃ, ἐκεῖνοί τε αὖ κατὰ τὸν αὐτὸν λόγον οὔτε δεσπόται ἡμῶν εἰσὶν οὔτε γιγνώσκουσι τὰ ἀνθρώπεια πράγματα θεοὶ ὄντες.
ἀλλὰ μὴ λίαν, ἔφη, ⟨ᾖ⟩ θαυμαστὸς ὁ λόγος, εἴ τις τὸν θεὸν ἀποστερήσει τοῦ εἰδέναι.
ταῦτα μέντοι, ὦ Σώκρατες, ἔφη ὁ Παρμενίδης, καὶ ἔτι
135a"Her şeyin bir cinsi, kendi başına bir ousia'sı olduğunu öğrenebilecek kişi pek yetenekli biri olmalıdır; bütün bunları bulup iyice ayırt ettikten sonra bir başkasına da yeterince öğretebilecek olan ise daha da şaşılacak biri."
ἄλλα πρὸς τούτοις πάνυ πολλὰ ἀναγκαῖον ἔχειν τὰ εἴδη, εἰ εἰσὶν αὗται αἱ ἰδέαι τῶν ὄντων καὶ ὁριεῖταί τις αὐτό τι ἕκαστον εἶδος· ὥστε ἀπορεῖν τε τὸν ἀκούοντα καὶ ἀμφισβητεῖν ὡς οὔτε ἔστι ταῦτα, εἴ τε ὅτι μάλιστα εἴη, πολλὴ ἀνάγκη αὐτὰ εἶναι τῇ ἀνθρωπίνῃ φύσει ἄγνωστα, καὶ ταῦτα λέγοντα δοκεῖν τε τὶ λέγειν καί, ὃ ἄρτι ἐλέγομεν, θαυμαστῶς ὡς δυσανάπειστον εἶναι. καὶ ἀνδρὸς πάνυ μὲν εὐφυοῦς τοῦ δυνησομένου μαθεῖν ὡς ἔστι γένος τι ἑκάστου καὶ οὐσία αὐτὴ
135b"Sana katılıyorum, Parmenides," demiş Sokrates; "tam aklımdan geçeni söylüyorsun."
"Öte yandan, Sokrates," demiş Parmenides, "biri şimdi saydığımız bütün bu güçlüklere ve bunlar gibi başkalarına bakıp varlıkların eidos'ları olduğunu kabul etmezse ve her bir şey için bir eidos belirlemezse, varlıkların her birinin hep aynı kalan bir idea'sı olduğunu kabul etmediği için düşüncesini çevireceği bir yer de bulamaz; böylece karşılıklı konuşmanın, diyalektiğin gücünü tamamen ortadan kaldırır.
καθʼ αὑτήν, ἔτι δὲ θαυμαστοτέρου τοῦ εὑρήσοντος καὶ ἄλλον δυνησομένου διδάξαι ταῦτα πάντα ἱκανῶς διευκρινησάμενον.
συγχωρῶ σοι, ἔφη, ὦ Παρμενίδη, ὁ Σωκράτης· πάνυ γάρ μοι κατὰ νοῦν λέγεις.
ἀλλὰ μέντοι, εἶπεν ὁ Παρμενίδης, εἴ γέ τις δή, ὦ Σώκρατες, αὖ μὴ ἐάσει εἴδη τῶν ὄντων εἶναι, εἰς πάντα τὰ νυνδὴ καὶ ἄλλα τοιαῦτα ἀποβλέψας, μηδέ τι ὁριεῖται εἶδος ἑνὸς ἑκάστου, οὐδὲ ὅποι τρέψει τὴν διάνοιαν ἕξει, μὴ ἐῶν
135c"Sen de bunu herkesten çok sezmiş gibisin."
"Doğru söylüyorsun," demiş.
"Peki felsefe konusunda ne yapacaksın? Bunlar bilinmezken nereye yöneleceksin?"
"Şu an için pek göremiyorum."
"Çünkü, Sokrates," demiş, "kendini çalıştırmadan, vaktinden önce güzeli, adili, iyiyi ve eidos'ların her birini tek tek belirlemeye kalkışıyorsun."
ἰδέαν τῶν ὄντων ἑκάστου τὴν αὐτὴν ἀεὶ εἶναι, καὶ οὕτως τὴν τοῦ διαλέγεσθαι δύναμιν παντάπασι διαφθερεῖ. τοῦ τοιούτου μὲν οὖν μοι δοκεῖς καὶ μᾶλλον ᾐσθῆσθαι.
ἀληθῆ λέγεις, φάναι.
τί οὖν ποιήσεις φιλοσοφίας πέρι; πῇ τρέψῃ ἀγνοουμένων τούτων;
οὐ πάνυ μοι δοκῶ καθορᾶν ἔν γε τῷ παρόντι.
πρῲ γάρ, εἰπεῖν, πρὶν γυμνασθῆναι, ὦ Σώκρατες, ὁρίζεσθαι ἐπιχειρεῖς καλόν τέ τι καὶ δίκαιον καὶ ἀγαθὸν καὶ ἓν
135d"Bunu geçen gün de, seni burada şu Aristoteles'le konuşurken dinlediğimde fark etmiştim. Şunu iyi bil: logos'lara yönelirken içinde duyduğun o atılım güzeldir, ilâhîdir; ama henüz gençken kendini zorla ve halkın gevezelik dediği, işe yaramaz gibi görünen o uğraşla daha çok idman et; yoksa hakikat elinden kaçar."
"Peki bu idmanın yolu nedir, Parmenides?" demiş Sokrates.
"Zenon'dan dinlediğin yol," demiş. "Yalnız, onun karşısında bile söylediğin bir şeye hayran kalmıştım: Bu dolaşıp araştırmanın görünen şeylerde ve onlar hakkında yapılmasına razı olmuyor, en çok logos ile kavranabilecek ve eidos sayılabilecek şeyler hakkında yapılmasını istiyordun."
ἕκαστον τῶν εἰδῶν. ἐνενόησα γὰρ καὶ πρῴην σου ἀκούων διαλεγομένου ἐνθάδε Ἀριστοτέλει τῷδε. καλὴ μὲν οὖν καὶ θεία, εὖ ἴσθι, ἡ ὁρμὴ ἣν ὁρμᾷς ἐπὶ τοὺς λόγους· ἕλκυσον δὲ σαυτὸν καὶ γύμνασαι μᾶλλον διὰ τῆς δοκούσης ἀχρήστου εἶναι καὶ καλουμένης ὑπὸ τῶν πολλῶν ἀδολεσχίας, ἕως ἔτι νέος εἶ· εἰ δὲ μή, σὲ διαφεύξεται ἡ ἀλήθεια.
τίς οὖν ὁ τρόπος, φάναι, ὦ Παρμενίδη, τῆς γυμνασίας;
οὗτος, εἶπεν, ὅνπερ ἤκουσας Ζήνωνος. πλὴν τοῦτό γέ
135e"Çünkü bana öyle geliyor ki," demiş Sokrates, "görünen şeyler söz konusu olunca, var olanların hem benzer hem benzemez olduğunu ya da başka herhangi bir hâle uğradığını göstermek hiç de zor değil."
"Haklısın da," demiş. "Ama bunun yanında şunu da yapmalısın: Daha iyi idman etmek istiyorsan, yalnız her bir şeyin var olduğunu varsayıp bu varsayımdan çıkanlara bakmakla kalma, aynı şeyin var olmadığını da varsay."
σου καὶ πρὸς τοῦτον ἠγάσθην εἰπόντος, ὅτι οὐκ εἴας ἐν τοῖς ὁρωμένοις οὐδὲ περὶ ταῦτα τὴν πλάνην ἐπισκοπεῖν, ἀλλὰ περὶ ἐκεῖνα ἃ μάλιστά τις ἂν λόγῳ λάβοι καὶ εἴδη ἂν ἡγήσαιτο εἶναι.
δοκεῖ γάρ μοι, ἔφη, ταύτῃ γε οὐδὲν χαλεπὸν εἶναι καὶ ὅμοια καὶ ἀνόμοια καὶ ἄλλο ὁτιοῦν τὰ ὄντα πάσχοντα ἀποφαίνειν.
καὶ καλῶς γʼ, ἔφη. χρὴ δὲ καὶ τόδε ἔτι πρὸς τούτῳ ποιεῖν, μὴ μόνον εἰ ἔστιν ἕκαστον ὑποτιθέμενον σκοπεῖν τὰ
136a"Ne demek istiyorsun?" demiş Sokrates.
"Mesela," demiş, "istersen Zenon'un ortaya koyduğu şu varsayımı alalım: Çok varsa, hem çoklar için kendilerine göre ve bire göre, hem de bir için kendisine göre ve çoklara göre ne çıkması gerektiğine bakmalısın; sonra çok yoksa, yine hem bir hem çoklar için, hem kendilerine hem birbirlerine göre ne çıkacağına bakmalısın.
συμβαίνοντα ἐκ τῆς ὑποθέσεως, ἀλλὰ καὶ εἰ μὴ ἔστι τὸ αὐτὸ τοῦτο ὑποτίθεσθαι, εἰ βούλει μᾶλλον γυμνασθῆναι.
πῶς λέγεις; φάναι.
οἷον, ἔφη, εἰ βούλει, περὶ ταύτης τῆς ὑποθέσεως ἣν Ζήνων ὑπέθετο, εἰ πολλά ἐστι, τί χρὴ συμβαίνειν καὶ αὐτοῖς τοῖς πολλοῖς πρὸς αὑτὰ καὶ πρὸς τὸ ἓν καὶ τῷ ἑνὶ πρός τε αὑτὸ καὶ πρὸς τὰ πολλά· καὶ αὖ εἰ μή ἐστι πολλά, πάλιν σκοπεῖν τί συμβήσεται καὶ τῷ ἑνὶ καὶ τοῖς πολλοῖς καὶ πρὸς
136b"Bir de, benzerliğin var olduğunu ya da olmadığını varsayarsan, her iki varsayımda da hem varsayılan şeyin kendisi hem de öteki şeyler için, kendilerine göre ve birbirlerine göre ne çıkacağına bakmalısın. Benzemezlik, hareket, durma, oluş ve yok oluş için, var olmanın ve var olmamanın kendisi için de aynı şey geçerlidir. Kısacası, neyi varsayarsan varsay — var olarak, var olmayarak ya da başka herhangi bir hâle uğrayan olarak —, o şey için hem kendisine göre, hem öteki şeylerden seçeceğin her birine göre, hem birkaçına hem de hepsine göre aynı şekilde neler çıktığına bakmalısın.
αὑτὰ καὶ πρὸς ἄλληλα· καὶ αὖθις αὖ ἐὰν ὑποθῇ εἰ ἔστιν ὁμοιότης ἢ εἰ μὴ ἔστιν, τί ἐφʼ ἑκατέρας τῆς ὑποθέσεως συμβήσεται καὶ αὐτοῖς τοῖς ὑποτεθεῖσιν καὶ τοῖς ἄλλοις καὶ πρὸς αὑτὰ καὶ πρὸς ἄλληλα. καὶ περὶ ἀνομοίου ὁ αὐτὸς λόγος καὶ περὶ κινήσεως καὶ περὶ στάσεως καὶ περὶ γενέσεως καὶ φθορᾶς καὶ περὶ αὐτοῦ τοῦ εἶναι καὶ τοῦ μὴ εἶναι· καὶ ἑνὶ λόγῳ, περὶ ὅτου ἂν ἀεὶ ὑποθῇ ὡς ὄντος καὶ ὡς οὐκ ὄντος καὶ ὁτιοῦν ἄλλο πάθος πάσχοντος, δεῖ σκοπεῖν τὰ συμβαίνοντα
136c"Öteki şeyler için de, hem kendilerine göre hem her seferinde seçeceğin başka bir şeye göre aynısını yapmalısın; varsaydığın şeyi ister var ister yok diye varsay. Kendini eksiksiz idman edip hakikati gerçekten görmek istiyorsan bunu yapmalısın."
"Akıl almaz bir uğraştan söz ediyorsun, Parmenides," demiş Sokrates, "ve pek de anlamıyorum. Neden bir şey varsayıp baştan sona kendin göstermiyorsun ki daha iyi kavrayayım?"
πρὸς αὑτὸ καὶ πρὸς ἓν ἕκαστον τῶν ἄλλων, ὅτι ἂν προέλῃ, καὶ πρὸς πλείω καὶ πρὸς σύμπαντα ὡσαύτως· καὶ τἆλλα αὖ πρὸς αὑτά τε καὶ πρὸς ἄλλο ὅτι ἂν προαιρῇ ἀεί, ἐάντε ὡς ὂν ὑποθῇ ὃ ὑπετίθεσο, ἄντε ὡς μὴ ὄν, εἰ μέλλεις τελέως γυμνασάμενος κυρίως διόψεσθαι τὸ ἀληθές.
ἀμήχανόν γʼ ἔφη, λέγεις, ὦ Παρμενίδη, πραγματείαν, καὶ οὐ σφόδρα μανθάνω. ἀλλά μοι τί οὐ διῆλθες αὐτὸς ὑποθέμενός τι, ἵνα μᾶλλον καταμάθω;
136d"Benim yaşımdaki birine ağır bir iş yüklüyorsun, Sokrates," demiş.
"Ya sen, Zenon," demiş Sokrates, "sen neden bize göstermiyorsun?"
Zenon da gülerek şöyle demiş: "Bunu Parmenides'in kendisinden rica edelim, Sokrates; söylediği şey sıradan bir iş olmasa gerek. Ne kadar büyük bir iş istediğini görmüyor musun? Kalabalık olsaydık bunu ondan istemek yakışık almazdı; çünkü böyle şeyleri çok kişinin önünde konuşmak, hele bu yaştaki biri için, uygun düşmez.
πολὺ ἔργον, φάναι, ὦ Σώκρατες, προστάττεις ὡς τηλικῷδε.
ἀλλὰ σύ, εἰπεῖν τὸν Σωκράτη, Ζήνων, τί οὐ διῆλθες ἡμῖν;
καὶ τὸν Ζήνωνα ἔφη γελάσαντα φάναι· αὐτοῦ, ὦ Σώκρατες, δεώμεθα Παρμενίδου· μὴ γὰρ οὐ φαῦλον ᾖ ὃ λέγει. ἢ οὐχ ὁρᾷς ὅσον ἔργον προστάττεις; εἰ μὲν οὖν πλείους ἦμεν, οὐκ ἂν ἄξιον ἦν δεῖσθαι· ἀπρεπῆ γὰρ τὰ τοιαῦτα πολλῶν ἐναντίον λέγειν ἄλλως τε καὶ τηλικούτῳ·
136e"Çoğu insan bilmez ki her şeyi böyle tek tek dolaşıp geçmeden hakikate ulaşıp nous sahibi olmak imkânsızdır. Ben de, Parmenides, Sokrates'in ricasına katılıyorum; uzun zamandır dinlemediğim bu şeyleri ben de dinlemek isterim."
Antiphon'un anlattığına göre Pythodoros, Zenon bunları söyleyince kendisinin de, Aristoteles'in ve ötekilerin de Parmenides'ten ne demek istediğini göstermesini, başka türlü davranmamasını rica ettiklerini söylemiş. Parmenides de "Uymak zorundayım," demiş.
"Gerçi İbykos'un atının başına gelen benim de başıma geliyor gibi. İbykos kendisini bu ata — yaşlı bir yarış atına, bir arabaya koşulup yarışa girmek üzereyken tecrübesinden ötürü olacaklar karşısında titreyen bir ata — benzetir ve kendisinin de bu yaşta istemeyerek aşka sürüklendiğini söyler.
ἀγνοοῦσιν γὰρ οἱ πολλοὶ ὅτι ἄνευ ταύτης τῆς διὰ πάντων διεξόδου τε καὶ πλάνης ἀδύνατον ἐντυχόντα τῷ ἀληθεῖ νοῦν σχεῖν. ἐγὼ μὲν οὖν, ὦ Παρμενίδη, Σωκράτει συνδέομαι, ἵνα καὶ αὐτὸς διακούσω διὰ χρόνου.
ταῦτα δὴ εἰπόντος τοῦ Ζήνωνος, ἔφη ὁ Ἀντιφῶν φάναι τὸν Πυθόδωρον, αὐτόν τε δεῖσθαι τοῦ Παρμενίδου καὶ τὸν Ἀριστοτέλη καὶ τοὺς ἄλλους, ἐνδείξασθαι ὃ λέγοι καὶ μὴ ἄλλως ποιεῖν. τὸν οὖν Παρμενίδην· ἀνάγκη, φάναι, πείθεσθαι.
καίτοι δοκῶ μοι τὸ τοῦ Ἰβυκείου ἵππου πεπονθέναι,
137a"Ben de bunu hatırlayınca, bu yaşta böyle büyük, böyle derin bir logos denizini nasıl yüzüp geçeceğimi düşünüp çok korkuyorum. Yine de sizi kırmamalıyım; çünkü Zenon'un dediği gibi kendi aramızdayız. Peki nereden başlayacağız, ilk olarak neyi varsayacağız?
ᾧ ἐκεῖνος ἀθλητῇ ὄντι καὶ πρεσβυτέρῳ, ὑφʼ ἅρματι μέλλοντι ἀγωνιεῖσθαι καὶ διʼ ἐμπειρίαν τρέμοντι τὸ μέλλον, ἑαυτὸν ἀπεικάζων ἄκων ἔφη καὶ αὐτὸς οὕτω πρεσβύτης ὢν εἰς τὸν ἔρωτα ἀναγκάζεσθαι ἰέναι· κἀγώ μοι δοκῶ μεμνημένος μάλα φοβεῖσθαι πῶς χρὴ τηλικόνδε ὄντα διανεῦσαι τοιοῦτόν τε καὶ τοσοῦτον πέλαγος λόγων· ὅμως δὲ δεῖ γὰρ χαρίζεσθαι, ἐπειδὴ καί, ὃ Ζήνων λέγει, αὐτοί ἐσμεν. πόθεν οὖν δὴ
137b"Yoksa, madem zahmetli bir oyun oynamaya karar verdik, kendimden, kendi varsayımımdan mı başlayayım; birin kendisini ele alıp bir ise ya da bir değilse ne çıkması gerektiğini mi varsayayım?"
"Elbette," demiş Zenon.
"Peki bana kim cevap verecek?" demiş. "En genç olan mı? En az o kılı kırk yarar, ne düşünüyorsa onu söyler; aynı zamanda onun cevapları bana da dinlenme olur."
ἀρξόμεθα καὶ τί πρῶτον ὑποθησόμεθα; ἢ βούλεσθε, ἐπειδήπερ δοκεῖ πραγματειώδη παιδιὰν παίζειν, ἀπʼ ἐμαυτοῦ ἄρξωμαι καὶ τῆς ἐμαυτοῦ ὑποθέσεως, περὶ τοῦ ἑνὸς αὐτοῦ ὑποθέμενος, εἴτε ἕν ἐστιν εἴτε μὴ ἕν, τί χρὴ συμβαίνειν;
πάνυ μὲν οὖν, φάναι τὸν Ζήνωνα.
τίς οὖν, εἰπεῖν, μοὶ ἀποκρινεῖται; ἢ ὁ νεώτατος; ἥκιστα γὰρ ἂν πολυπραγμονοῖ, καὶ ἃ οἴεται μάλιστα ἂν ἀποκρίνοιτο· καὶ ἅμα ἐμοὶ ἀνάπαυλα ἂν εἴη ἡ ἐκείνου ἀπόκρισις.
137c"Buna ben hazırım, Parmenides," demiş Aristoteles; "en genci derken beni kastediyorsun. Sor, cevap vereyim."
"Peki öyleyse," demiş. "Eğer bir ise, bir çok olamaz, değil mi?"
"Nasıl olabilir ki?"
"Öyleyse ne onun bir parçası olmalı ne de kendisi bir bütün olmalı. Neden mi? Parça, bir bütünün parçasıdır herhalde."
"Evet."
"Ya bütün? Hiçbir parçası eksik olmayan şey bütün değil midir?"
"Elbette."
"O hâlde bir, ister bütün olsun ister parçaları olsun, her iki durumda da parçalardan oluşurdu."
"Zorunlu olarak."
"Böylece her iki durumda da bir, bir değil çok olurdu."
ἕτοιμός σοι, ὦ Παρμενίδη, φάναι, τοῦτο, τὸν Ἀριστοτέλη· ἐμὲ γὰρ λέγεις τὸν νεώτατον λέγων. ἀλλὰ ἐρώτα ὡς ἀποκρινουμένου.
εἶεν δή, φάναι· εἰ ἕν ἐστιν, ἄλλο τι οὐκ ἂν εἴη πολλὰ τὸ ἕν; πῶς γὰρ ἄν; οὔτε ἄρα μέρος αὐτοῦ οὔτε ὅλον αὐτὸ δεῖ εἶναι. τί δή; τὸ μέρος που ὅλου μέρος ἐστίν. ναί. τί δὲ τὸ ὅλον; οὐχὶ οὗ ἂν μέρος μηδὲν ἀπῇ ὅλον ἂν εἴη; πάνυ γε. ἀμφοτέρως ἄρα τὸ ἓν ἐκ μερῶν ἂν εἴη, ὅλον τε ὂν καὶ μέρη ἔχον. ἀνάγκη. ἀμφοτέρως ἂν ἄρα
137d"Doğru."
"Oysa o çok değil, bir olmalı."
"Olmalı."
"Öyleyse bir, bir olacaksa, ne bütün olacak ne de parçaları olacak."
"Olmayacak."
"Peki hiç parçası yoksa ne başı ne sonu ne de ortası olabilir; çünkü bunlar zaten onun parçaları olurdu."
"Doğru."
"Üstelik son ve baş her şeyin sınırıdır."
"Nasıl olmasın?"
"Öyleyse bir, başı da sonu da olmadığına göre sınırsızdır."
"Sınırsızdır."
"Şekli de yoktur o hâlde; çünkü ne yuvarlaktan ne düzden pay alır."
οὕτως τὸ ἓν πολλὰ εἴη ἀλλʼ οὐχ ἕν. ἀληθῆ. δεῖ δέ γε μὴ πολλὰ ἀλλʼ ἓν αὐτὸ εἶναι. δεῖ. οὔτʼ ἄρα ὅλον ἔσται οὔτε μέρη ἕξει, εἰ ἓν ἔσται τὸ ἕν. οὐ γάρ.
οὐκοῦν εἰ μηδὲν ἔχει μέρος, οὔτʼ ἂν ἀρχὴν οὔτε τελευτὴν οὔτε μέσον ἔχοι· μέρη γὰρ ἂν ἤδη αὐτοῦ τὰ τοιαῦτα εἴη. ὀρθῶς. καὶ μὴν τελευτή γε καὶ ἀρχὴ πέρας ἑκάστου. πῶς δʼ οὔ; ἄπειρον ἄρα τὸ ἕν, εἰ μήτε ἀρχὴν μήτε τελευτὴν ἔχει. ἄπειρον. καὶ ἄνευ σχήματος ἄρα· οὔτε γὰρ
137e"Nasıl?"
"Yuvarlak, herhalde, uçları her yönde ortadan eşit uzaklıkta olan şeydir."
"Evet."
"Düz de, ortası iki ucunun önünü kapatan şeydir."
"Öyle."
"Öyleyse bir, ister düz ister yuvarlak bir şekilden pay alsın, parçaları olur ve çok olurdu."
"Kesinlikle."
"Demek ki, parçası da olmadığına göre, ne düzdür ne yuvarlak."
στρογγύλου οὔτε εὐθέος μετέχει. πῶς; στρογγύλον γέ πού ἐστι τοῦτο οὗ ἂν τὰ ἔσχατα πανταχῇ ἀπὸ τοῦ μέσου ἴσον ἀπέχῃ. ναί. καὶ μὴν εὐθύ γε, οὗ ἂν τὸ μέσον ἀμφοῖν τοῖν ἐσχάτοιν ἐπίπροσθεν ᾖ. οὕτως. οὐκοῦν μέρη ἂν ἔχοι τὸ ἓν καὶ πολλὰ ἂν εἴη, εἴτε εὐθέος σχήματος εἴτε περιφεροῦς μετέχοι. πάνυ μὲν οὖν. οὔτε ἄρα εὐθὺ οὔτε
138a"Doğru."
"Üstelik böyle olunca hiçbir yerde olamaz; çünkü ne başka bir şeyin içinde ne kendi içinde olabilir."
"Nasıl yani?"
"Başka bir şeyin içinde olsaydı, içinde bulunduğu şey onu çepeçevre kuşatır, ona birçok yerden birçok noktayla dokunurdu. Oysa bir olan, parçası olmayan ve çemberden pay almayan bir şeye çepeçevre birçok yerden dokunmak imkânsızdır."
"İmkânsız."
"Kendi içinde olsaydı da, onu kuşatan kendisi olurdu, başka bir şey değil; çünkü bir şeyin, onu kuşatmayan bir şeyin içinde olması imkânsızdır."
περιφερές ἐστιν, ἐπείπερ οὐδὲ μέρη ἔχει. ὀρθῶς.
καὶ μὴν τοιοῦτόν γε ὂν οὐδαμοῦ ἂν εἴη· οὔτε γὰρ ἐν ἄλλῳ οὔτε ἐν ἑαυτῷ εἴη. πῶς δή; ἐν ἄλλῳ μὲν ὂν κύκλῳ που ἂν περιέχοιτο ὑπʼ ἐκείνου ἐν ᾧ ἐνείη, καὶ πολλαχοῦ ἂν αὐτοῦ ἅπτοιτο πολλοῖς· τοῦ δὲ ἑνός τε καὶ ἀμεροῦς καὶ κύκλου μὴ μετέχοντος ἀδύνατον πολλαχῇ κύκλῳ ἅπτεσθαι. ἀδύνατον. ἀλλὰ μὴν αὐτό γε ἐν ἑαυτῷ ὂν κἂν ἑαυτῷ εἴη περιέχον οὐκ ἄλλο ἢ αὑτό, εἴπερ καὶ ἐν
138b"Elbette imkânsız."
"Bu durumda kuşatan bir şey, kuşatılan başka bir şey olurdu; çünkü aynı şey bütün olarak aynı anda hem etkilenip hem etkide bulunamaz. Böylece bir artık bir değil, iki olurdu."
"Öyle ya."
"Demek ki bir hiçbir yerde değildir; ne kendi içindedir ne başka bir şeyin."
"Değildir."
"Şimdi bak bakalım: Böyle olunca durabilir mi, hareket edebilir mi?"
"Neden etmesin?"
"Çünkü hareket ederse ya yer değiştirir ya da başkalaşır; hareket yalnız bu ikisidir."
ἑαυτῷ εἴη· ἔν τῳ γάρ τι εἶναι μὴ περιέχοντι ἀδύνατον. ἀδύνατον γάρ. οὐκοῦν ἕτερον μὲν ἄν τι εἴη αὐτὸ τὸ περιέχον, ἕτερον δὲ τὸ περιεχόμενον· οὐ γὰρ ὅλον γε ἄμφω ταὐτὸν ἅμα πείσεται καὶ ποιήσει· καὶ οὕτω τὸ ἓν οὐκ ἂν εἴη ἔτι ἓν ἀλλὰ δύο. οὐ γὰρ οὖν. οὐκ ἄρα ἐστίν που τὸ ἕν, μήτε ἐν αὑτῷ μήτε ἐν ἄλλῳ ἐνόν. οὐκ ἔστιν.
ὅρα δή, οὕτως ἔχον εἰ οἷόν τέ ἐστιν ἑστάναι ἢ κινεῖσθαι. τί δὴ γὰρ οὔ; ὅτι κινούμενόν γε ἢ φέροιτο ἢ
138c"Evet."
"Oysa bir, başkalaşırsa artık bir olamaz herhalde."
"Olamaz."
"Demek ki başkalaşarak hareket etmiyor."
"Etmediği açık."
"Peki yer değiştirerek mi?"
"Belki."
"Ama bir yer değiştiriyorsa, ya aynı yerde dönerek çember çizer ya da bir yerden başka bir yere geçer."
"Zorunlu olarak."
"Dönerek çember çizen şeyin bir merkeze dayanması ve merkezin çevresinde dönen, kendisinden farklı parçalarının olması zorunludur. Oysa ne merkezi ne parçası olan bir şeyin, merkezin çevresinde dönmesinin ne yolu olabilir?"
ἀλλοιοῖτο ἄν· αὗται γὰρ μόναι κινήσεις. ναί. ἀλλοιούμενον δὲ τὸ ἓν ἑαυτοῦ ἀδύνατόν που ἓν ἔτι εἶναι. ἀδύνατον. οὐκ ἄρα κατʼ ἀλλοίωσίν γε κινεῖται. οὐ φαίνεται. ἀλλʼ ἆρα τῷ φέρεσθαι; ἴσως. καὶ μὴν εἰ φέροιτο τὸ ἕν, ἤτοι ἐν τῷ αὐτῷ ἂν περιφέροιτο κύκλῳ ἢ μεταλλάττοι χώραν ἑτέραν ἐξ ἑτέρας. ἀνάγκη. οὐκοῦν κύκλῳ μὲν περιφερόμενον ἐπὶ μέσου βεβηκέναι ἀνάγκη, καὶ τὰ περὶ τὸ μέσον φερόμενα ἄλλα μέρη ἔχειν ἑαυτοῦ· ᾧ δὲ
138d"Hiçbir yolu yok."
"Peki yer değiştirip bazen orada bazen burada olarak mı hareket eder?"
"Hareket ediyorsa, öyle."
"Ama onun bir şeyin içinde olmasının imkânsız olduğu ortaya çıkmamış mıydı?"
"Evet."
"Peki bir şeyin içine girmesi daha da imkânsız değil mi?"
"Neden öyle olduğunu anlamıyorum."
"Bir şey bir şeyin içine giriyorsa, girmekte olduğu sürece ne henüz onun içinde ne de tamamen dışında olması zorunlu değil mi?"
"Zorunlu."
"Öyleyse bu hâle bir şey uğrayacaksa, bu yalnız parçaları olan bir şey olabilir; çünkü onun bir kısmı ötekinin içinde, bir kısmı da aynı anda dışında olur. Parçası olmayan şey ise hiçbir surette bütün olarak aynı anda bir şeyin ne içinde ne dışında olabilir."
μήτε μέσου μήτε μερῶν προσήκει, τίς μηχανὴ τοῦτο κύκλῳ ποτʼ ἐπὶ τοῦ μέσου ἐνεχθῆναι; οὐδεμία. ἀλλὰ δὴ χώραν ἀμεῖβον ἄλλοτʼ ἄλλοθι γίγνεται καὶ οὕτω κινεῖται; εἴπερ γε δή. οὐκοῦν εἶναι μέν που ἔν τινι αὐτῷ ἀδύνατον ἐφάνη; ναί. ἆρʼ οὖν γίγνεσθαι ἔτι ἀδυνατώτερον; οὐκ ἐννοῶ ὅπῃ. εἰ ἔν τῴ τι γίγνεται, οὐκ ἀνάγκη μήτε πω ἐν ἐκείνῳ εἶναι ἔτι ἐγγιγνόμενον, μήτʼ ἔτι ἔξω ἐκείνου παντάπασιν, εἴπερ ἤδη ἐγγίγνεται; ἀνάγκη. εἰ ἄρα τι
138e"Doğru."
"Peki ne parçası olan ne de bütün olan bir şeyin, ne parça parça ne de bütün olarak girebileceğine göre, bir yere girmesi çok daha imkânsız değil mi?"
"Öyle görünüyor."
"Demek ki ne bir yere gidip bir şeyin içine girerek yer değiştirir, ne aynı yerde döner, ne de başkalaşır."
ἄλλο πείσεται τοῦτο, ἐκεῖνο ἂν μόνον πάσχοι οὗ μέρη εἴη· τὸ μὲν γὰρ ἄν τι αὐτοῦ ἤδη ἐν ἐκείνῳ, τὸ δὲ ἔξω εἴη ἅμα· τὸ δὲ μὴ ἔχον μέρη οὐχ οἷόν τέ που ἔσται τρόπῳ οὐδενὶ ὅλον ἅμα μήτε ἐντὸς εἶναί τινος μήτε ἔξω. ἀληθῆ. οὗ δὲ μήτε μέρη εἰσὶ μήτε ὅλον τυγχάνει ὄν, οὐ πολὺ ἔτι ἀδυνατώτερον ἐγγίγνεσθαί που, μήτε κατὰ μέρη μήτε κατὰ ὅλον ἐγγιγνόμενον; φαίνεται.
οὔτʼ ἄρα ποι ἰὸν καὶ ἔν
139a"Öyle görünüyor."
"Öyleyse bir, her türlü hareket bakımından hareketsizdir."
"Hareketsizdir."
"Ama onun bir şeyin içinde olmasının da imkânsız olduğunu söylüyoruz."
"Söylüyoruz."
"Demek ki hiçbir zaman aynı yerde de değildir."
"Neden?"
"Çünkü o zaman içinde bulunduğu o aynı şeyin içinde olurdu."
"Elbette."
"Ama ne kendi içinde ne başka bir şeyin içinde bulunabileceğini gördük."
"Gördük."
"Öyleyse bir hiçbir zaman aynı yerde değildir."
"Öyle görünüyor."
τῳ γιγνόμενον χώραν ἀλλάττει, οὔτʼ ἐν τῷ αὐτῷ περιφερόμενον οὔτε ἀλλοιούμενον. οὐκ ἔοικε. κατὰ πᾶσαν ἄρα κίνησιν τὸ ἓν ἀκίνητον. ἀκίνητον. ἀλλὰ μὴν καὶ εἶναί γέ φαμεν ἔν τινι αὐτὸ ἀδύνατον. φαμὲν γάρ. οὐδʼ ἄρα ποτὲ ἐν τῷ αὐτῷ ἐστιν. τί δή; ὅτι ἤδη ἂν ἐν ἐκείνῳ εἴη ἐν ᾧ τῷ αὐτῷ ἐστιν. πάνυ μὲν οὖν. ἀλλʼ οὔτε ἐν αὑτῷ οὔτε ἐν ἄλλῳ οἷόν τε ἦν αὐτῷ ἐνεῖναι. οὐ γὰρ οὖν. οὐδέποτε ἄρα ἐστὶ τὸ ἓν ἐν τῷ αὐτῷ. οὐκ ἔοικεν.
139b"Ama hiçbir zaman aynı yerde olmayan şey ne dinlenir ne durur."
"Duramaz da."
"Öyleyse bir, anlaşılan, ne durur ne hareket eder."
"Gerçekten de öyle görünüyor."
"Üstelik ne başka bir şeyle ne kendisiyle aynı olacak; ne de kendisinden ya da başka bir şeyden farklı olacak."
"Nasıl yani?"
"Kendisinden farklı olsaydı, birden farklı olurdu ve bir olmazdı."
"Doğru."
"Başka bir şeyle aynı olsaydı da o şey olurdu, kendisi olmazdı; böylece bu yoldan da olduğu şey olmaz, yani bir olmaz, birden farklı bir şey olurdu."
ἀλλὰ μὴν τό γε μηδέποτε ἐν τῷ αὐτῷ ὂν οὔτε ἡσυχίαν ἄγει οὔθʼ ἕστηκεν. οὐ γὰρ οἷόν τε. τὸ ἓν ἄρα, ὡς ἔοικεν, οὔτε ἕστηκεν οὔτε κινεῖται. οὔκουν δὴ φαίνεταί γε.
οὐδὲ μὴν ταὐτόν γε οὔτε ἑτέρῳ οὔτε ἑαυτῷ ἔσται, οὐδʼ αὖ ἕτερον οὔτε αὑτοῦ οὔτε ἑτέρου ἂν εἴη. πῇ δή; ἕτερον μέν που ἑαυτοῦ ὂν ἑνὸς ἕτερον ἂν εἴη καὶ οὐκ ἂν εἴη ἕν. ἀληθῆ. καὶ μὴν ταὐτόν γε ἑτέρῳ ὂν ἐκεῖνο ἂν εἴη, αὐτὸ
139c"Öyle ya."
"Demek ki ne başka bir şeyle aynı ne de kendisinden farklı olacak."
"Olmayacak."
"Bir olduğu sürece başka bir şeyden de farklı olmayacak; çünkü bir şeyden farklı olmak bire değil, yalnız farklı olana yakışır, başka hiçbir şeye."
"Doğru."
"Öyleyse bir olmasıyla farklı olmayacak; yoksa sence olacak mı?"
"Hayır, olmayacak."
"Ama bir olmakla farklı değilse kendi sayesinde de farklı olmayacak; kendi sayesinde farklı değilse kendisi de farklı olmayacak; kendisi hiçbir şekilde farklı olmayınca da hiçbir şeyden farklı olmayacak."
δʼ οὐκ ἂν εἴη· ὥστε οὐδʼ ἂν οὕτως εἴη ὅπερ ἔστιν, ἕν, ἀλλʼ ἕτερον ἑνός. οὐ γὰρ οὖν. ταὐτὸν μὲν ἄρα ἑτέρῳ ἢ ἕτερον ἑαυτοῦ οὐκ ἔσται. οὐ γάρ. ἕτερον δέ γε ἑτέρου οὐκ ἔσται, ἕως ἂν ᾖ ἕν· οὐ γὰρ ἑνὶ προσήκει ἑτέρῳ τινὸς εἶναι, ἀλλὰ μόνῳ ἑτέρῳ ἑτέρου, ἄλλῳ δὲ οὐδενί. ὀρθῶς. τῷ μὲν ἄρα ἓν εἶναι οὐκ ἔσται ἕτερον· ἢ οἴει; οὐ δῆτα. ἀλλὰ μὴν εἰ μὴ τούτῳ, οὐχ ἑαυτῷ ἔσται, εἰ δὲ μὴ αὑτῷ, οὐδὲ αὐτό· αὐτὸ δὲ μηδαμῇ ὂν ἕτερον οὐδενὸς ἔσται
139d"Doğru."
"Kendisiyle aynı da olmayacak."
"Neden olmasın?"
"Çünkü birin tabiatı, aynının tabiatıyla aynı değildir herhalde."
"Nasıl yani?"
"Çünkü bir şey bir şeyle aynı hâle geldiğinde, bu bir hâle gelmek demek değildir."
"Ya ne olur?"
"Çok şeyle aynı hâle gelen şey zorunlu olarak çok olur, bir değil."
"Doğru."
"Ama bir ile aynı hiçbir bakımdan farklı olmasaydı, bir şey her aynı hâle geldiğinde bir olurdu, her bir olduğunda da aynı olurdu."
ἕτερον. ὀρθῶς. οὐδὲ μὴν ταὐτόν γε ἑαυτῷ ἔσται. πῶς δʼ οὔ; οὐχ ἥπερ τοῦ ἑνὸς φύσις, αὑτὴ δήπου καὶ τοῦ ταὐτοῦ. τί δή; ὅτι οὐκ, ἐπειδὰν ταὐτὸν γένηταί τῴ τι, ἓν γίγνεται. ἀλλὰ τί μήν; τοῖς πολλοῖς ταὐτὸν γενόμενον πολλὰ ἀνάγκη γίγνεσθαι ἀλλʼ οὐχ ἕν. ἀληθῆ. ἀλλʼ εἰ τὸ ἓν καὶ τὸ ταὐτὸν μηδαμῇ διαφέρει, ὁπότε τι ταὐτὸν ἐγίγνετο, ἀεὶ ἂν ἓν ἐγίγνετο, καὶ ὁπότε ἕν, ταὐτόν.
139e"Elbette."
"Öyleyse bir kendisiyle aynı olursa, kendisiyle bir olmayacak; böylece bir olduğu hâlde bir olmayacak. Ama bu imkânsız; o hâlde birin başkasından farklı ya da kendisiyle aynı olması da imkânsızdır."
"İmkânsız."
"Böylece bir ne kendisine ne başkasına göre farklı ya da aynı olabilir."
"Olamaz."
"Üstelik ne kendisine ne başkasına benzer ya da benzemez olacak."
"Neden?"
"Çünkü benzer, aynı olma hâline uğramış olandır herhalde."
"Evet."
"Aynının ise tabiatça birden ayrı olduğu ortaya çıktı."
πάνυ γε. εἰ ἄρα τὸ ἓν ἑαυτῷ ταὐτὸν ἔσται, οὐχ ἓν ἑαυτῷ ἔσται· καὶ οὕτω ἓν ὂν οὐχ ἓν ἔσται. ἀλλὰ μὴν τοῦτό γε ἀδύνατον· ἀδύνατον ἄρα καὶ τῷ ἑνὶ ἢ ἑτέρου ἕτερον εἶναι ἢ ἑαυτῷ ταὐτόν. ἀδύνατον. οὕτω δὴ ἕτερόν γε ἢ ταὐτὸν τὸ ἓν οὔτʼ ἂν αὑτῷ οὔτʼ ἂν ἑτέρῳ εἴη. οὐ γὰρ οὖν.
οὐδὲ μὴν ὅμοιόν τινι ἔσται οὐδʼ ἀνόμοιον οὔτε αὑτῷ οὔτε ἑτέρῳ. τί δή; ὅτι τὸ ταὐτόν που πεπονθὸς ὅμοιον. ναί. τοῦ δέ γε ἑνὸς χωρὶς ἐφάνη τὴν φύσιν τὸ ταὐτόν.
140a"Ortaya çıktı."
"Ama bir, bir olmanın dışında herhangi bir hâle uğramışsa, birden fazla olma hâline uğramış olurdu; bu ise imkânsız."
"Evet."
"Öyleyse bir hiçbir şekilde ne başkasıyla ne kendisiyle aynı olma hâline uğramış olamaz."
"Olamayacağı açık."
"Demek ki ne başkasına ne kendisine benzer olabilir."
"Öyle görünüyor."
"Farklı olma hâline de uğramamıştır; çünkü bu yoldan da birden fazla olma hâline uğramış olurdu."
"Fazla olurdu, evet."
"Kendisinden ya da başkasından farklı olma hâline uğrayan şey ise kendisine ya da başkasına benzemez olurdu; madem aynı olma hâline uğrayan şey benzerdir."
ἐφάνη γάρ. ἀλλὰ μὴν εἴ τι πέπονθε χωρὶς τοῦ ἓν εἶναι τὸ ἕν, πλείω ἂν εἶναι πεπόνθοι ἢ ἕν, τοῦτο δὲ ἀδύνατον. ναί. οὐδαμῶς ἔστιν ἄρα ταὐτὸν πεπονθὸς εἶναι τὸ ἓν οὔτε ἄλλῳ οὔτε ἑαυτῷ. οὐ φαίνεται. οὐδὲ ὅμοιον ἄρα δυνατὸν αὐτὸ εἶναι οὔτε ἄλλῳ οὔτε ἑαυτῷ. οὐκ ἔοικεν. οὐδὲ μὴν ἕτερόν γε πέπονθεν εἶναι τὸ ἕν· καὶ γὰρ οὕτω πλείω ἂν πεπόνθοι εἶναι ἢ ἕν. πλείω γάρ. τό γε μὴν ἕτερον πεπονθὸς ἢ ἑαυτοῦ ἢ ἄλλου ἀνόμοιον ἂν εἴη ἢ ἑαυτῷ
140b"Doğru."
"Oysa bir, anlaşılan, hiçbir şekilde farklı olma hâline uğramadığı için hiçbir şekilde ne kendisine ne başkasına benzemez."
"Benzemez elbette."
"Öyleyse bir ne başkasına ne kendisine benzer olabilir, ne de benzemez."
"Olamayacağı açık."
"Üstelik böyle olunca ne kendisine ne başkasına eşit ya da eşitsiz olacak."
"Nasıl?"
"Eşit olsaydı, eşit olduğu şeyle aynı ölçülerden oluşurdu."
"Evet."
"Daha büyük ya da daha küçük olsaydı, ortak ölçüsü olan şeyler karşısında, küçüklerden daha çok, büyüklerden daha az ölçüye sahip olurdu."
ἢ ἄλλῳ, εἴπερ τὸ ταὐτὸν πεπονθὸς ὅμοιον. ὀρθῶς. τὸ δέ γε ἕν, ὡς ἔοικεν, οὐδαμῶς ἕτερον πεπονθὸς οὐδαμῶς ἀνόμοιόν ἐστιν οὔτε αὑτῷ οὔτε ἑτέρῳ. οὐ γὰρ οὖν. οὔτε ἄρα ὅμοιον οὔτε ἀνόμοιον οὔθʼ ἑτέρῳ οὔτε ἑαυτῷ ἂν εἴη τὸ ἕν. οὐ φαίνεται.
καὶ μὴν τοιοῦτόν γε ὂν οὔτε ἴσον οὔτε ἄνισον ἔσται οὔτε ἑαυτῷ οὔτε ἄλλῳ. πῇ; ἴσον μὲν ὂν τῶν αὐτῶν μέτρων ἔσται ἐκείνῳ ᾧ ἂν ἴσον ᾖ. ναί. μεῖζον δέ που
140c"Evet."
"Ortak ölçüsü olmayan şeyler karşısında ise kimilerinden daha küçük, kimilerinden daha büyük ölçülerden oluşurdu."
"Nasıl olmasın?"
"Peki aynıdan pay almayan bir şeyin, ister ölçüler ister başka herhangi bir şey olsun, aynı şeylerden oluşması imkânsız değil mi?"
"İmkânsız."
"Demek ki aynı ölçülerden oluşmadığı için ne kendisine ne başkasına eşit olabilir."
"Hiç öyle görünmüyor."
"Ama daha çok ya da daha az ölçüden oluşsaydı, kaç ölçüden oluşuyorsa o kadar da parçası olurdu; böylece yine artık bir olmaz, ölçüleri kaç taneyse o kadar çok olurdu."
ἢ ἔλαττον ὄν, οἷς μὲν ἂν σύμμετρον ᾖ, τῶν μὲν ἐλαττόνων πλείω μέτρα ἕξει, τῶν δὲ μειζόνων ἐλάττω. ναί. οἷς δʼ ἂν μὴ σύμμετρον, τῶν μὲν σμικροτέρων, τῶν δὲ μειζόνων μέτρων ἔσται. πῶς γὰρ οὔ; οὐκοῦν ἀδύνατον τὸ μὴ μετέχον τοῦ αὐτοῦ ἢ μέτρων τῶν αὐτῶν εἶναι ἢ ἄλλων ὡντινωνοῦν τῶν αὐτῶν; ἀδύνατον. ἴσον μὲν ἄρα οὔτʼ ἂν ἑαυτῷ οὔτε ἄλλῳ εἴη μὴ τῶν αὐτῶν μέτρων ὄν. οὔκουν φαίνεταί γε. ἀλλὰ μὴν πλειόνων γε μέτρων ὂν ἢ ἐλαττόνων, ὅσωνπερ μέτρων, τοσούτων καὶ μερῶν ἂν εἴη· καὶ
140d"Doğru."
"Tek bir ölçüden oluşsaydı da o ölçüye eşit olurdu; oysa onun bir şeye eşit olmasının imkânsız olduğu ortaya çıktı."
"Çıktı."
"Öyleyse ne bir ölçüden ne çok ne de az ölçüden pay aldığı, aynıdan da hiç pay almadığı için, anlaşılan, hiçbir zaman ne kendisine ne başkasına eşit olacak; ne de kendisinden ya da başka bir şeyden büyük ya da küçük olacak."
"Kesinlikle öyle."
οὕτω αὖ οὐκέτι ἓν ἔσται ἀλλὰ τοσαῦτα ὅσαπερ καὶ τὰ μέτρα. ὀρθῶς. εἰ δέ γε ἑνὸς μέτρου εἴη, ἴσον ἂν γίγνοιτο τῷ μέτρῳ· τοῦτο δὲ ἀδύνατον ἐφάνη, ἴσον τῳ αὐτὸ εἶναι. ἐφάνη γάρ. οὔτε ἄρα ἑνὸς μέτρου μετέχον οὔτε πολλῶν οὔτε ὀλίγων, οὔτε τὸ παράπαν τοῦ αὐτοῦ μετέχον, οὔτε ἑαυτῷ ποτε, ὡς ἔοικεν, ἔσται ἴσον οὔτε ἄλλῳ· οὔτε αὖ μεῖζον οὐδὲ ἔλαττον οὔτε ἑαυτοῦ οὔτε ἑτέρου. παντάπασι μὲν οὖν οὕτω.
140e"Peki? Sence bir, herhangi bir şeyden yaşça büyük ya da küçük olabilir mi, ya da onunla yaşıt olabilir mi?"
"Neden olmasın?"
"Çünkü kendisiyle ya da başkasıyla yaşıt olsaydı zamanın eşitliğinden ve benzerliğinden pay alırdı; oysa bunlardan, eşitlikten de benzerlikten de bire pay düşmediğini söylüyorduk."
"Söylüyorduk gerçekten."
"Benzemezlikten ve eşitsizlikten de pay almadığını söylüyorduk."
"Elbette."
"Öyleyse böyle bir şey nasıl bir şeyden yaşça büyük ya da küçük olabilir, ya da bir şeyle yaşıt olabilir?"
τί δέ; πρεσβύτερον ἢ νεώτερον ἢ τὴν αὐτὴν ἡλικίαν ἔχειν τὸ ἓν δοκεῖ τῳ δυνατὸν εἶναι; τί δὴ γὰρ οὔ; ὅτι που ἡλικίαν μὲν τὴν αὐτὴν ἔχον ἢ αὑτῷ ἢ ἄλλῳ ἰσότητος χρόνου καὶ ὁμοιότητος μεθέξει, ὧν ἐλέγομεν οὐ μετεῖναι τῷ ἑνί, οὔτε ὁμοιότητος οὔτε ἰσότητος. ἐλέγομεν γὰρ οὖν. καὶ μὴν καὶ ὅτι ἀνομοιότητός τε καὶ ἀνισότητος οὐ μετέχει, καὶ τοῦτο ἐλέγομεν. πάνυ μὲν οὖν.
πῶς οὖν
141a"Hiçbir şekilde olamaz."
"Demek ki bir ne kendisinden ne başkasından yaşça küçük ya da büyük olabilir, ne de onlarla yaşıt."
"Olamayacağı açık."
"Peki bir böyleyse, zamanın içinde hiç olamaz mı? Zamanın içinde olan bir şeyin hep kendisinden daha yaşlı hâle gelmesi zorunlu değil mi?"
"Zorunlu."
"Daha yaşlı olan da hep daha gençten daha yaşlı değil mi?"
"Elbette."
οἷόν τε ἔσται τινὸς ἢ πρεσβύτερον ἢ νεώτερον εἶναι ἢ τὴν αὐτὴν ἡλικίαν ἔχειν τῳ τοιοῦτον ὄν; οὐδαμῶς. οὐκ ἄρα ἂν εἴη νεώτερόν γε οὐδὲ πρεσβύτερον οὐδὲ τὴν αὐτὴν ἡλικίαν ἔχον τὸ ἓν οὔτε αὑτῷ οὔτε ἄλλῳ. οὐ φαίνεται. ἆρʼ οὖν οὐδὲ ἐν χρόνῳ τὸ παράπαν δύναιτο ἂν εἶναι τὸ ἕν, εἰ τοιοῦτον εἴη; ἢ οὐκ ἀνάγκη, ἐάν τι ᾖ ἐν χρόνῳ, ἀεὶ αὐτὸ αὑτοῦ πρεσβύτερον γίγνεσθαι; ἀνάγκη. οὐκοῦν τό γε πρεσβύτερον ἀεὶ νεωτέρου πρεσβύτερον; τί μήν;
141b"Öyleyse kendisinden daha yaşlı hâle gelen şey aynı anda kendisinden daha genç hâle de gelir; tabii kendisinden daha yaşlı hâle geldiği bir şey olacaksa."
"Ne demek istiyorsun?"
"Şunu: Bir şeyin, zaten farklı olan bir şeyden farklı hâle gelmesi gerekmez. Zaten farklı olandan zaten farklıdır, farklı hâle gelmiş olandan farklı hâle gelmiştir, farklı olacak olandan farklı olacaktır. Farklı hâle gelmekte olandan ise ne farklı hâle gelmiştir, ne farklı olacaktır, ne de henüz farklıdır; yalnız farklı hâle gelmektedir, başka türlü olamaz."
τὸ πρεσβύτερον ἄρα ἑαυτοῦ γιγνόμενον καὶ νεώτερον ἑαυτοῦ ἅμα γίγνεται, εἴπερ μέλλει ἔχειν ὅτου πρεσβύτερον γίγνηται. πῶς λέγεις; ὧδε· διάφορον ἕτερον ἑτέρου οὐδὲν δεῖ γίγνεσθαι ἤδη ὄντος διαφόρου, ἀλλὰ τοῦ μὲν ἤδη ὄντος ἤδη εἶναι, τοῦ δὲ γεγονότος γεγονέναι, τοῦ δὲ μέλλοντος μέλλειν, τοῦ δὲ γιγνομένου οὔτε γεγονέναι οὔτε μέλλειν οὔτε εἶναί πω διάφορον, ἀλλὰ γίγνεσθαι καὶ ἄλλως
141c"Zorunlu olarak öyle."
"Oysa 'daha yaşlı', daha gençten farklılıktır, başka hiçbir şeyden değil."
"Öyle."
"Öyleyse kendisinden daha yaşlı hâle gelen şeyin aynı anda kendisinden daha genç hâle de gelmesi zorunludur."
"Öyle görünüyor."
"Ama kendisinden daha uzun ya da daha kısa değil, kendisiyle eşit bir zaman boyunca oluşmalı, var olmalı, var olmuş olmalı ve var olacak olmalı."
"Bunlar da zorunlu."
"Demek ki, anlaşılan, zamanın içinde olan ve böyle bir şeyden pay alan her şeyin, her birinin kendisiyle yaşıt olması ve aynı anda kendisinden hem daha yaşlı hem daha genç hâle gelmesi zorunludur."
οὐκ εἶναι. ἀνάγκη γὰρ δή. ἀλλὰ μὴν τό γε πρεσβύτερον διαφορότης νεωτέρου ἐστὶν καὶ οὐδενὸς ἄλλου. ἔστι γάρ. τὸ ἄρα πρεσβύτερον ἑαυτοῦ γιγνόμενον ἀνάγκη καὶ νεώτερον ἅμα ἑαυτοῦ γίγνεσθαι. ἔοικεν. ἀλλὰ μὴν καὶ μήτε πλείω ἑαυτοῦ γίγνεσθαι χρόνον μήτε ἐλάττω, ἀλλὰ τὸν ἴσον χρόνον καὶ γίγνεσθαι ἑαυτῷ καὶ εἶναι καὶ γεγονέναι καὶ μέλλειν ἔσεσθαι. ἀνάγκη γὰρ οὖν καὶ ταῦτα. ἀνάγκη ἄρα ἐστίν, ὡς ἔοικεν, ὅσα γε ἐν χρόνῳ ἐστὶν
141d"Öyle görünüyor."
"Ama bire bu türden hâllerin hiçbirinden pay düşmüyordu."
"Düşmüyordu."
"Demek ki ona zamandan da pay düşmez, herhangi bir zamanın içinde de değildir."
"Değildir, en azından akıl yürütmenin vardığı yere göre."
"Peki? 'Vardı', 'oluştu', 'oluşuyordu' sözleri, geçmiş zamandan pay almayı anlatmıyor mu?"
"Hem de nasıl."
καὶ μετέχει τοῦ τοιούτου, ἕκαστον αὐτῶν τὴν αὐτήν τε αὐτὸ αὑτῷ ἡλικίαν ἔχειν καὶ πρεσβύτερόν τε αὑτοῦ ἅμα καὶ νεώτερον γίγνεσθαι. κινδυνεύει. ἀλλὰ μὴν τῷ γε ἑνὶ τῶν τοιούτων παθημάτων οὐδὲν μετῆν. οὐ γὰρ μετῆν. οὐδὲ ἄρα χρόνου αὐτῷ μέτεστιν, οὐδʼ ἔστιν ἔν τινι χρόνῳ. οὔκουν δή, ὥς γε ὁ λόγος αἱρεῖ.
τί οὖν; τὸ ἦν καὶ τὸ γέγονε καὶ τὸ ἐγίγνετο οὐ χρόνου μέθεξιν δοκεῖ σημαίνειν τοῦ ποτὲ γεγονότος; καὶ μάλα.
141e"Ya 'olacak', 'oluşacak', 'meydana gelecek' sözleri gelecek zamandan pay almayı anlatmıyor mu?"
"Evet."
"'Var' ve 'oluşuyor' da şimdiki zamandan pay almayı anlatmıyor mu?"
"Elbette."
"Öyleyse bir hiçbir şekilde hiçbir zamandan pay almıyorsa, ne bir zaman oluşmuştur, ne oluşuyordu, ne de bir zaman vardı; ne şimdi oluşmuştur, ne oluşmaktadır, ne de vardır; ne de ileride oluşacak, meydana gelecek ya da var olacaktır."
"Tamamen doğru."
"Peki bir şeyin ousia'dan, yani varlıktan, bu yollardan biri dışında pay alması mümkün mü?"
"Mümkün değil."
"Demek ki bir hiçbir şekilde ousia'dan pay almıyor."
"Öyle görünüyor."
"Öyleyse bir hiçbir şekilde yoktur."
"Olmadığı açık."
"Öyleyse bir olacak şekilde de var değildir; çünkü o zaman var olan ve ousia'dan pay alan bir şey olurdu. Anlaşılan, bir ne birdir ne de vardır — tabii böyle bir akıl yürütmeye güvenmek gerekiyorsa."
τί δέ; τὸ ἔσται καὶ τὸ γενήσεται καὶ τὸ γενηθήσεται οὐ τοῦ ἔπειτα [τοῦ μέλλοντος]; ναί. τὸ δὲ δὴ ἔστι καὶ τὸ γίγνεται οὐ τοῦ νῦν παρόντος; πάνυ μὲν οὖν. εἰ ἄρα τὸ ἓν μηδαμῇ μηδενὸς μετέχει χρόνου, οὔτε ποτὲ γέγονεν οὔτʼ ἐγίγνετο οὔτʼ ἦν ποτέ, οὔτε νῦν γέγονεν οὔτε γίγνεται οὔτε ἔστιν, οὔτʼ ἔπειτα γενήσεται οὔτε γενηθήσεται οὔτε ἔσται. ἀληθέστατα. ἔστιν οὖν οὐσίας ὅπως ἄν τι μετάσχοι ἄλλως ἢ κατὰ τούτων τι; οὐκ ἔστιν. οὐδαμῶς ἄρα τὸ ἓν οὐσίας μετέχει. οὐκ ἔοικεν. οὐδαμῶς ἄρα ἔστι τὸ ἕν. οὐ φαίνεται.
οὐδʼ ἄρα οὕτως ἔστιν ὥστε ἓν εἶναι· εἴη γὰρ ἂν ἤδη ὂν καὶ οὐσίας μετέχον· ἀλλʼ ὡς ἔοικεν, τὸ ἓν οὔτε ἕν ἐστιν οὔτε ἔστιν, εἰ δεῖ τῷ
142a"Öyle görünüyor."
"Peki var olmayan şeyin, bu var olmayanın, kendisine ait ya da kendisiyle ilgili bir şeyi olabilir mi?"
"Nasıl olsun?"
"Öyleyse ne bir adı vardır, ne bir logos'u, ne ona dair bir epistēmē, ne his, ne de kanaat."
"Olmadığı açık."
"Öyleyse ne adlandırılır, ne hakkında söz söylenir, ne kanaat edinilir, ne de bilinir; var olanlardan hiçbiri de onu hissetmez."
"Öyle görünüyor."
"Peki bir hakkında bunların böyle olması mümkün mü?"
"Bana hiç öyle gelmiyor."
τοιῷδε λόγῳ πιστεύειν. κινδυνεύει. ὃ δὲ μὴ ἔστι, τούτῳ τῷ μὴ ὄντι εἴη ἄν τι αὐτῷ ἢ αὐτοῦ; καὶ πῶς; οὐδʼ ἄρα ὄνομα ἔστιν αὐτῷ οὐδὲ λόγος οὐδέ τις ἐπιστήμη οὐδὲ αἴσθησις οὐδὲ δόξα. οὐ φαίνεται. οὐδʼ ὀνομάζεται ἄρα οὐδὲ λέγεται οὐδὲ δοξάζεται οὐδὲ γιγνώσκεται, οὐδέ τι τῶν ὄντων αὐτοῦ αἰσθάνεται. οὐκ ἔοικεν. ἦ δυνατὸν οὖν περὶ τὸ ἓν ταῦτα οὕτως ἔχειν; οὔκουν ἔμοιγε δοκεῖ.
142b"O hâlde varsayıma yeniden, baştan dönelim mi; belki dönüşte başka türlü bir şey görünür?"
"Elbette, isterim."
"Bir varsa, diyoruz, onun hakkında hangi sonuçlar çıkıyorsa, ne olurlarsa olsunlar, bunlarda uzlaşmalıyız; öyle değil mi?"
"Evet."
"O hâlde baştan bak: Bir varsa, var olup da ousia'dan pay almaması mümkün mü?"
"Mümkün değil."
"Öyleyse birin ousia'sı da olur, ama bu ousia birle aynı şey olmaz; yoksa o, birin ousia'sı olmazdı, bir de ondan pay almazdı; 'bir var' demek ile 'bir bir' demek aynı kapıya çıkardı."
βούλει οὖν ἐπὶ τὴν ὑπόθεσιν πάλιν ἐξ ἀρχῆς ἐπανέλθωμεν, ἐάν τι ἡμῖν ἐπανιοῦσιν ἀλλοῖον φανῇ; πάνυ μὲν οὖν βούλομαι. οὐκοῦν ἓν εἰ ἔστιν, φαμέν, τὰ συμβαίνοντα περὶ αὐτοῦ, ποῖά ποτε τυγχάνει ὄντα, διομολογητέα ταῦτα· οὐχ οὕτω; ναί. ὅρα δὴ ἐξ ἀρχῆς. ἓν εἰ ἔστιν, ἆρα οἷόν τε αὐτὸ εἶναι μέν, οὐσίας δὲ μὴ μετέχειν; οὐχ οἷόν τε. οὐκοῦν καὶ ἡ οὐσία τοῦ ἑνὸς εἴη ἂν οὐ ταὐτὸν οὖσα τῷ ἑνί· οὐ γὰρ ἂν ἐκείνη ἦν ἐκείνου οὐσία, οὐδʼ ἂν
142c"Oysa şimdiki varsayım 'bir birse ne çıkması gerekir' değil, 'bir varsa ne çıkar'; öyle değil mi?"
"Kesinlikle."
"Demek ki 'var', 'bir'den başka bir şey anlatıyor?"
"Zorunlu olarak."
"Öyleyse biri kısaca 'bir var' dediğinde söylenen şey, birin ousia'dan pay aldığından başka bir şey olabilir mi?"
"Tam da bu."
"Öyleyse bir varsa ne çıkacağını yeniden söyleyelim. Bak bakalım: Bu varsayımın, birin parçaları olan türden bir şey olduğunu göstermesi zorunlu değil mi?"
ἐκεῖνο, τὸ ἕν, ἐκείνης μετεῖχεν, ἀλλʼ ὅμοιον ἂν ἦν λέγειν ἕν τε εἶναι καὶ ἓν ἕν. νῦν δὲ οὐχ αὕτη ἐστὶν ἡ ὑπόθεσις, εἰ ἓν ἕν, τί χρὴ συμβαίνειν, ἀλλʼ εἰ ἓν ἔστιν· οὐχ οὕτω; πάνυ μὲν οὖν. οὐκοῦν ὡς ἄλλο τι σημαῖνον τὸ ἔστι τοῦ ἕν; ἀνάγκη. ἆρα οὖν ἄλλο ἢ ὅτι οὐσίας μετέχει τὸ ἕν, τοῦτʼ ἂν εἴη τὸ λεγόμενον, ἐπειδάν τις συλλήβδην εἴπῃ ὅτι ἓν ἔστιν; πάνυ γε. πάλιν δὴ λέγωμεν, ἓν εἰ ἔστιν, τί συμβήσεται. σκόπει οὖν εἰ οὐκ ἀνάγκη ταύτην τὴν ὑπόθεσιν τοιοῦτον ὂν τὸ ἓν σημαίνειν, οἷον
142d"Nasıl?"
"Şöyle: 'Var' var olan bir için söyleniyorsa, 'bir' de var olan bir için söyleniyorsa, ousia ile bir aynı şey değilse ama ikisi de varsaydığımız o aynı şeye, var olan bire aitse, o zaman bütünün var olan birin kendisi, bir ile var olmanın da bu bütünün parçaları olması zorunlu değil mi?"
"Zorunlu."
"Peki bu parçaların her birine yalnız 'parça' mı diyeceğiz, yoksa parçaya bütünün parçası mı demek gerekir?"
"Bütünün parçası."
"Demek ki bir olan şey hem bütündür hem de parçası vardır."
"Elbette."
"Peki? Var olan birin bu iki parçasından, bir ile varlıktan, biri ötekinden yoksun kalır mı: bir, varlık parçasından ya da varlık, bir parçasından?"
μέρη ἔχειν; πῶς; ὧδε· εἰ τὸ ἔστι τοῦ ἑνὸς ὄντος λέγεται καὶ τὸ ἓν τοῦ ὄντος ἑνός, ἔστι δὲ οὐ τὸ αὐτὸ ἥ τε οὐσία καὶ τὸ ἕν, τοῦ αὐτοῦ δὲ ἐκείνου οὗ ὑπεθέμεθα, τοῦ ἑνὸς ὄντος, ἆρα οὐκ ἀνάγκη τὸ μὲν ὅλον ἓν ὂν εἶναι αὐτό, τούτου δὲ γίγνεσθαι μόρια τό τε ἓν καὶ τὸ εἶναι; ἀνάγκη. πότερον οὖν ἑκάτερον τῶν μορίων τούτων μόριον μόνον προσεροῦμεν, ἢ τοῦ ὅλου μόριον τό γε μόριον προσρητέον; τοῦ ὅλου. καὶ ὅλον ἄρα ἐστί, ὃ ἂν ἓν ᾖ, καὶ μόριον ἔχει. πάνυ γε. τί οὖν; τῶν μορίων ἑκάτερον
142e"Kalmaz."
"Öyleyse parçaların her biri de yine hem biri hem varlığı taşır; en küçük parça da yine iki parçadan oluşur ve aynı akıl yürütmeyle bu hep böyle gider: Hangi parça ortaya çıkarsa, o hep bu iki parçayı taşır; çünkü bir hep varlığı, varlık da hep biri taşır. Böylece hep iki olarak ortaya çıkan şeyin hiçbir zaman bir olmaması zorunludur."
τούτων τοῦ ἑνὸς ὄντος, τό τε ἓν καὶ τὸ ὄν, ἆρα ἀπολείπεσθον ἢ τὸ ἓν τοῦ εἶναι μορίου ἢ τὸ ὂν τοῦ ἑνὸς μορίου; οὐκ ἂν εἴη.
πάλιν ἄρα καὶ τῶν μορίων ἑκάτερον τό τε ἓν ἴσχει καὶ τὸ ὄν, καὶ γίγνεται τὸ ἐλάχιστον ἐκ δυοῖν αὖ μορίοιν τὸ μόριον, καὶ κατὰ τὸν αὐτὸν λόγον οὕτως ἀεί, ὅτιπερ ἂν μόριον γένηται, τούτω τὼ μορίω ἀεὶ ἴσχει· τό τε γὰρ ἓν τὸ ὂν ἀεὶ ἴσχει καὶ τὸ ὂν τὸ ἕν· ὥστε ἀνάγκη
143a"Kesinlikle."
"Öyleyse var olan bir, böylece sınırsız bir çokluk olmaz mı?"
"Öyle görünüyor."
"Şu yoldan da bir gidelim."
"Hangi yoldan?"
"Birin ousia'dan pay aldığını, bu yüzden var olduğunu söylüyoruz, değil mi?"
"Evet."
"Bu yüzden de var olan birin çok olduğu ortaya çıktı."
"Öyle."
"Peki? Ousia'dan pay aldığını söylediğimiz birin kendisini, düşüncede yalnız kendi başına, pay aldığını söylediğimiz şey olmadan ele alırsak, yalnız bir mi görünecek, yoksa bu aynı şey çok da mı görünecek?"
"Bir, bence."
δύʼ ἀεὶ γιγνόμενον μηδέποτε ἓν εἶναι. παντάπασι μὲν οὖν. οὐκοῦν ἄπειρον ἂν τὸ πλῆθος οὕτω τὸ ἓν ὂν εἴη; ἔοικεν.
ἴθι δὴ καὶ τῇδε ἔτι. πῇ; οὐσίας φαμὲν μετέχειν τὸ ἕν, διὸ ἔστιν; ναί. καὶ διὰ ταῦτα δὴ τὸ ἓν ὂν πολλὰ ἐφάνη. οὕτω. τί δέ; αὐτὸ τὸ ἕν, ὃ δή φαμεν οὐσίας μετέχειν, ἐὰν αὐτὸ τῇ διανοίᾳ μόνον καθʼ αὑτὸ λάβωμεν ἄνευ τούτου οὗ φαμεν μετέχειν, ἆρά γε ἓν μόνον φανήσεται ἢ καὶ πολλὰ τὸ αὐτὸ τοῦτο; ἕν, οἶμαι ἔγωγε.
143b"Bakalım: Onun ousia'sının bir şey, kendisinin başka bir şey olması zorunlu değil mi, madem bir ousia değil de bir olarak ousia'dan pay almıştır?"
"Zorunlu."
"Öyleyse ousia bir şey, bir de başka bir şeyse, bir ousia'dan bir olmasıyla farklı değildir, ousia da birden ousia olmasıyla başka değildir; birbirlerinden farklı olmaları farklılık ve başkalık sayesindedir."
"Kesinlikle."
"Öyleyse farklılık ne birle ne ousia ile aynıdır."
"Nasıl olsun?"
ἴδωμεν δή· ἄλλο τι ἕτερον μὲν ἀνάγκη τὴν οὐσίαν αὐτοῦ εἶναι, ἕτερον δὲ αὐτό, εἴπερ μὴ οὐσία τὸ ἕν, ἀλλʼ ὡς ἓν οὐσίας μετέσχεν. ἀνάγκη. οὐκοῦν εἰ ἕτερον μὲν ἡ οὐσία, ἕτερον δὲ τὸ ἕν, οὔτε τῷ ἓν τὸ ἓν τῆς οὐσίας ἕτερον οὔτε τῷ οὐσία εἶναι ἡ οὐσία τοῦ ἑνὸς ἄλλο, ἀλλὰ τῷ ἑτέρῳ τε καὶ ἄλλῳ ἕτερα ἀλλήλων. πάνυ μὲν οὖν. ὥστε οὐ ταὐτόν ἐστιν οὔτε τῷ ἑνὶ οὔτε τῇ οὐσίᾳ τὸ ἕτερον. πῶς γάρ;
143c"Peki? Bunlardan, istersen ousia ile farklılığı, istersen ousia ile biri, istersen bir ile farklılığı seçelim; her seçişimizde, doğru olarak 'ikisi' denebilecek iki şey seçmiş olmaz mıyız?"
"Nasıl?"
"Şöyle: 'Ousia' denebilir mi?"
"Denebilir."
"Sonra da 'bir' denebilir mi?"
"O da denebilir."
"Peki bunların her biri ayrı ayrı söylenmiş olmuyor mu?"
"Evet."
"Ya 'ousia ve bir' dediğimde, ikisini birden söylemiş olmuyor muyum?"
"Elbette."
"'Ousia ve farklılık' ya da 'farklılık ve bir' desem de, böylece her durumda her çift için 'ikisi' demiş olmuyor muyum?"
"Evet."
τί οὖν; ἐὰν προελώμεθα αὐτῶν εἴτε βούλει τὴν οὐσίαν καὶ τὸ ἕτερον εἴτε τὴν οὐσίαν καὶ τὸ ἓν εἴτε τὸ ἓν καὶ τὸ ἕτερον, ἆρʼ οὐκ ἐν ἑκάστῃ τῇ προαιρέσει προαιρούμεθά τινε ὣ ὀρθῶς ἔχει καλεῖσθαι ἀμφοτέρω; πῶς; ὧδε· ἔστιν οὐσίαν εἰπεῖν; ἔστιν. καὶ αὖθις εἰπεῖν ἕν; καὶ τοῦτο. ἆρʼ οὖν οὐχ ἑκάτερον αὐτοῖν εἴρηται; ναί. τί δʼ ὅταν εἴπω οὐσία τε καὶ ἕν, ἆρα οὐκ ἀμφοτέρω; πάνυ γε. οὐκοῦν καὶ ἐὰν οὐσία τε καὶ ἕτερον ἢ ἕτερόν τε καὶ ἕν, καὶ οὕτω πανταχῶς ἐφʼ ἑκάστου ἄμφω λέγω; ναί.
143d"Doğru olarak 'ikisi' diye anılan iki şeyin, ikisi olup da iki olmaması mümkün mü?"
"Mümkün değil."
"İki olan şeylerin her birinin bir olmamasının bir yolu var mı?"
"Hiçbir yolu yok."
"Öyleyse bunlar ikişer ikişer bir arada bulunduğuna göre, her biri bir de olur."
"Öyle görünüyor."
"Her biri birse, herhangi bir çifte herhangi bir tanesi eklenince hepsi üç olmaz mı?"
"Evet."
"Üç tek, iki de çift değil midir?"
"Nasıl olmasın?"
"Peki? İki varsa 'iki kere'nin, üç varsa 'üç kere'nin de olması zorunlu değil mi, madem ikide iki kere bir, üçte üç kere bir vardır?"
ὣ δʼ ἂν ἄμφω ὀρθῶς προσαγορεύησθον, ἆρα οἷόν τε ἄμφω μὲν αὐτὼ εἶναι, δύο δὲ μή; οὐχ οἷόν τε. ὣ δʼ ἂν δύο ἦτον, ἔστι τις μηχανὴ μὴ οὐχ ἑκάτερον αὐτοῖν ἓν εἶναι; οὐδεμία. τούτων ἄρα ἐπείπερ σύνδυο ἕκαστα συμβαίνει εἶναι, καὶ ἓν ἂν εἴη ἕκαστον. φαίνεται. εἰ δὲ ἓν ἕκαστον αὐτῶν ἐστι, συντεθέντος ἑνὸς ὁποιουοῦν ᾑτινιοῦν συζυγίᾳ οὐ τρία γίγνεται τὰ πάντα; ναί. τρία δὲ οὐ περιττὰ καὶ δύο ἄρτια; πῶς δʼ οὔ; τί δέ; δυοῖν ὄντοιν οὐκ
143e"Zorunlu."
"İki ve iki kere varsa, iki kere ikinin olması zorunlu değil mi? Üç ve üç kere varsa, yine üç kere üçün olması zorunlu değil mi?"
"Nasıl olmasın?"
"Peki? Üç ve iki kere, iki ve üç kere varsa, iki kere üçün ve üç kere ikinin olması zorunlu değil mi?"
"Hem de çok."
"Öyleyse çift kere çiftler, tek kere tekler, tek kere çiftler ve çift kere tekler olur."
ἀνάγκη εἶναι καὶ δίς, καὶ τριῶν ὄντων τρίς, εἴπερ ὑπάρχει τῷ τε δύο τὸ δὶς ἓν καὶ τῷ τρία τὸ τρὶς ἕν; ἀνάγκη. δυοῖν δὲ ὄντοιν καὶ δὶς οὐκ ἀνάγκη δύο δὶς εἶναι; καὶ τριῶν καὶ τρὶς οὐκ ἀνάγκη αὖ τρία τρὶς εἶναι; πῶς δʼ οὔ; τί δέ; τριῶν ὄντων καὶ δὶς ὄντων καὶ δυοῖν ὄντοιν καὶ τρὶς ὄντοιν οὐκ ἀνάγκη τε τρία δὶς εἶναι καὶ δύο τρίς; πολλή γε.
ἄρτιά τε ἄρα ἀρτιάκις ἂν εἴη καὶ
144a"Öyle."
"Bunlar böyleyse, sence olması zorunlu olmayan bir sayı kalır mı?"
"Hiç kalmaz."
"Öyleyse bir varsa sayının da olması zorunludur."
"Zorunlu."
"Ama sayı varsa çok şey, var olanların sınırsız bir çokluğu olur; yoksa sayı çokluk bakımından sınırsız olmuyor ve ousia'dan pay almıyor mu?"
"Hem de nasıl."
"Peki bütün sayılar ousia'dan pay alıyorsa, sayının her parçası da ondan pay almaz mı?"
"Evet."
περιττὰ περιττάκις καὶ ἄρτια περιττάκις καὶ περιττὰ ἀρτιάκις. ἔστιν οὕτω. εἰ οὖν ταῦτα οὕτως ἔχει, οἴει τινὰ ἀριθμὸν ὑπολείπεσθαι ὃν οὐκ ἀνάγκη εἶναι; οὐδαμῶς γε. εἰ ἄρα ἔστιν ἕν, ἀνάγκη καὶ ἀριθμὸν εἶναι. ἀνάγκη. ἀλλὰ μὴν ἀριθμοῦ γε ὄντος πολλὰ ἂν εἴη καὶ πλῆθος ἄπειρον τῶν ὄντων· ἢ οὐκ ἄπειρος ἀριθμὸς πλήθει καὶ μετέχων οὐσίας γίγνεται; καὶ πάνυ γε. οὐκοῦν εἰ πᾶς ἀριθμὸς οὐσίας μετέχει, καὶ τὸ μόριον ἕκαστον τοῦ ἀριθμοῦ μετέχοι ἂν αὐτῆς; ναί.
144b"Öyleyse ousia, çok olan bütün şeylere dağıtılmıştır ve var olanların hiçbirini, ne en küçüğünü ne en büyüğünü dışarıda bırakmaz, değil mi? Yoksa bunu sormak bile anlamsız mı? Ousia var olanlardan birini nasıl dışarıda bırakabilir ki?"
"Hiçbir şekilde bırakamaz."
"Öyleyse ousia, en küçüğünden en büyüğüne her boyda parçaya ufalanmış, her şeyden çok bölünmüştür; ousia'nın sınırsız sayıda parçası vardır."
ἐπὶ πάντα ἄρα πολλὰ ὄντα ἡ οὐσία νενέμηται καὶ οὐδενὸς ἀποστατεῖ τῶν ὄντων, οὔτε τοῦ σμικροτάτου οὔτε τοῦ μεγίστου; ἢ τοῦτο μὲν καὶ ἄλογον ἐρέσθαι; πῶς γὰρ ἂν δὴ οὐσία γε τῶν ὄντων του ἀποστατοῖ; οὐδαμῶς. κατακεκερμάτισται ἄρα ὡς οἷόν τε σμικρότατα καὶ μέγιστα καὶ πανταχῶς ὄντα, καὶ μεμέρισται πάντων μάλιστα, καὶ ἔστι
144c"Öyle."
"Demek ki parçaları pek çoktur."
"Hem de pek çok."
"Peki? Bunlar arasında ousia'nın parçası olduğu hâlde hiçbir şey olmayan bir parça var mı?"
"Böyle bir şey nasıl olabilir?"
"Bence bir şey varsa, var olduğu sürece en azından hep bir şey olması, hiçbir şey olmamasının ise imkânsız olması zorunludur."
"Zorunlu."
"Öyleyse bir, ousia'nın her parçasında bulunur; ne daha küçük ne daha büyük bir parçadan, ne de başka herhangi bir parçadan geri kalır."
"Öyle."
"Peki bir olduğu hâlde aynı anda pek çok yerde bütün olarak bulunabilir mi?"
μέρη ἀπέραντα τῆς οὐσίας. ἔχει οὕτω. πλεῖστα ἄρα ἐστὶ τὰ μέρη αὐτῆς. πλεῖστα μέντοι. τί οὖν; ἔστι τι αὐτῶν ὃ ἔστι μὲν μέρος τῆς οὐσίας, οὐδὲν μέντοι μέρος; καὶ πῶς ἄν [τοι] τοῦτο γένοιτο; ἀλλʼ εἴπερ γε οἶμαι ἔστιν, ἀνάγκη αὐτὸ ἀεί, ἕωσπερ ἂν ᾖ, ἕν γέ τι εἶναι, μηδὲν δὲ ἀδύνατον. ἀνάγκη. πρὸς ἅπαντι ἄρα [ἑκάστῳ] τῷ τῆς οὐσίας μέρει πρόσεστιν τὸ ἕν, οὐκ ἀπολειπόμενον οὔτε σμικροτέρου οὔτε μείζονος μέρους οὔτε ἄλλου οὐδενός. οὕτω. ἆρα οὖν ἓν
144d"Buna iyice bak."
"Bakıyorum ve bunun imkânsız olduğunu görüyorum."
"Öyleyse bütün değilse bölünmüştür; çünkü ousia'nın bütün parçalarında aynı anda, bölünmüş olmaktan başka hiçbir şekilde bulunamaz."
"Evet."
"Bölünmüş olanın da parçaları kaç taneyse o kadar şey olması büyük bir zorunluluktur."
"Zorunlu."
"Öyleyse az önce ousia'nın pek çok parçaya dağıldığını söylerken doğru söylemiyorduk. Çünkü ousia birden fazla parçaya dağılmış değildir; anlaşılan, bire eşit sayıda parçaya dağılmıştır: Ne var olan birden geri kalır ne bir var olandan; ikisi, iki olarak, her şeyde hep başa baş gider."
ὂν πολλαχοῦ ἅμα ὅλον ἐστί; τοῦτο ἄθρει. ἀλλʼ ἀθρῶ καὶ ὁρῶ ὅτι ἀδύνατον. μεμερισμένον ἄρα, εἴπερ μὴ ὅλον· ἄλλως γάρ που οὐδαμῶς ἅμα ἅπασι τοῖς τῆς οὐσίας μέρεσιν παρέσται ἢ μεμερισμένον. ναί. καὶ μὴν τό γε μεριστὸν πολλὴ ἀνάγκη εἶναι τοσαῦτα ὅσαπερ μέρη. ἀνάγκη. οὐκ ἄρα ἀληθῆ ἄρτι ἐλέγομεν λέγοντες ὡς πλεῖστα μέρη ἡ οὐσία νενεμημένη εἴη. οὐδὲ γὰρ πλείω τοῦ ἑνὸς νενέμηται, ἀλλʼ
144e"Kesinlikle öyle görünüyor."
"Öyleyse birin kendisi de, ousia tarafından ufalandığı için hem çoktur hem de sayıca sınırsızdır."
"Öyle görünüyor."
"Demek ki yalnız var olan bir çok değildir; birin kendisi de var olan tarafından dağıtıldığı için çok olmak zorundadır."
"Kesinlikle."
"Öte yandan parçalar bir bütünün parçaları olduğuna göre, bir, bütün olması bakımından sınırlı olur; yoksa parçalar bütün tarafından kuşatılmaz mı?"
ἴσα, ὡς ἔοικε, τῷ ἑνί· οὔτε γὰρ τὸ ὂν τοῦ ἑνὸς ἀπολείπεται οὔτε τὸ ἓν τοῦ ὄντος, ἀλλʼ ἐξισοῦσθον δύο ὄντε ἀεὶ παρὰ πάντα. παντάπασιν οὕτω φαίνεται. τὸ ἓν ἄρα αὐτὸ κεκερματισμένον ὑπὸ τῆς οὐσίας πολλά τε καὶ ἄπειρα τὸ πλῆθός ἐστιν. φαίνεται. οὐ μόνον ἄρα τὸ ὂν ἓν πολλά ἐστιν, ἀλλὰ καὶ αὐτὸ τὸ ἓν ὑπὸ τοῦ ὄντος διανενεμημένον πολλὰ ἀνάγκη εἶναι. παντάπασι μὲν οὖν.
καὶ μὴν ὅτι γε ὅλου τὰ μόρια μόρια, πεπερασμένον ἂν εἴη κατὰ τὸ ὅλον τὸ ἕν· ἢ οὐ περιέχεται ὑπὸ τοῦ ὅλου τὰ
145a"Kuşatılır, zorunlu olarak."
"Kuşatan şey de sınır olur."
"Nasıl olmasın?"
"Öyleyse var olan bir hem birdir hem çoktur, hem bütündür hem parçalar, hem sınırlıdır hem de çokluk bakımından sınırsızdır."
"Öyle görünüyor."
"Peki sınırlı olduğuna göre uçları da olmaz mı?"
"Zorunlu."
"Peki? Bütünse başı, ortası ve sonu da olmaz mı? Yoksa bir şeyin bu üçü olmadan bütün olması mümkün mü? Bunlardan herhangi biri eksik olsa, yine de bütün olarak kalabilir mi?"
"Kalamaz."
"Öyleyse anlaşılan, birin başı, sonu ve ortası olur."
μόρια; ἀνάγκη. ἀλλὰ μὴν τό γε περιέχον πέρας ἂν εἴη. πῶς δʼ οὔ; τὸ ἓν ἄρα ὂν ἕν τέ ἐστί που καὶ πολλά, καὶ ὅλον καὶ μόρια, καὶ πεπερασμένον καὶ ἄπειρον πλήθει. φαίνεται. ἆρʼ οὖν οὐκ, ἐπείπερ πεπερασμένον, καὶ ἔσχατα ἔχον; ἀνάγκη. τί δέ; εἰ ὅλον, οὐ καὶ ἀρχὴν ἂν ἔχοι καὶ μέσον καὶ τελευτήν; ἢ οἷόν τέ τι ὅλον εἶναι ἄνευ τριῶν τούτων; κἄν του ἓν ὁτιοῦν αὐτῶν ἀποστατῇ, ἐθελήσει ἔτι ὅλον εἶναι; οὐκ ἐθελήσει. καὶ ἀρχὴν δή, ὡς ἔοικεν, καὶ
145b"Olur."
"Orta da uçlardan eşit uzaklıktadır; yoksa orta olmazdı."
"Olmazdı."
"Anlaşılan, böyle olan bir bir şekilden de pay alır: ya düz, ya yuvarlak, ya da ikisinden karışık bir şekilden."
"Alır elbet."
"Peki böyle olunca hem kendi içinde hem de başka bir şeyin içinde olmaz mı?"
"Nasıl?"
"Parçaların her biri herhalde bütünün içindedir ve hiçbiri bütünün dışında değildir."
"Öyle."
"Bütün parçalar da bütün tarafından kuşatılır, değil mi?"
τελευτὴν καὶ μέσον ἔχοι ἂν τὸ ἕν. ἔχοι. ἀλλὰ μὴν τό γε μέσον ἴσον τῶν ἐσχάτων ἀπέχει· οὐ γὰρ ἂν ἄλλως μέσον εἴη. οὐ γάρ. καὶ σχήματος δή τινος, ὡς ἔοικε, τοιοῦτον ὂν μετέχοι ἂν τὸ ἕν, ἤτοι εὐθέος ἢ στρογγύλου ἤ τινος μεικτοῦ ἐξ ἀμφοῖν. μετέχοι γὰρ ἄν.
ἆρʼ οὖν οὕτως ἔχον οὐκ αὐτό τε ἐν ἑαυτῷ ἔσται καὶ ἐν ἄλλῳ; πῶς; τῶν μερῶν που ἕκαστον ἐν τῷ ὅλῳ ἐστὶ καὶ οὐδὲν ἐκτὸς τοῦ ὅλου. οὕτω. πάντα δὲ τὰ μέρη ὑπὸ τοῦ
145c"Evet."
"Bir de kendi parçalarının hepsidir; hepsinden ne fazla ne eksiktir."
"Değildir elbet."
"Bütün de bir değil mi?"
"Nasıl olmasın?"
"Öyleyse bütün parçalar bir bütünün içindeyse, bir hem parçaların hepsi hem de bütünün kendisiyse ve parçaların hepsi bütün tarafından kuşatılıyorsa, bir, bir tarafından kuşatılmış olur; böylece de bir artık kendi içindedir."
"Öyle görünüyor."
"Ama bütün de parçaların içinde değildir, ne hepsinde ne de herhangi birinde."
ὅλου περιέχεται; ναί. καὶ μὴν τά γε πάντα μέρη τὰ αὑτοῦ τὸ ἕν ἐστι, καὶ οὔτε τι πλέον οὔτε ἔλαττον ἢ πάντα. οὐ γάρ. οὐκοῦν καὶ τὸ ὅλον τὸ ἕν ἐστιν; πῶς δʼ οὔ; εἰ ἄρα πάντα τὰ μέρη ἐν ὅλῳ τυγχάνει ὄντα, ἔστι δὲ τά τε πάντα τὸ ἓν καὶ αὐτὸ τὸ ὅλον, περιέχεται δὲ ὑπὸ τοῦ ὅλου τὰ πάντα, ὑπὸ τοῦ ἑνὸς ἂν περιέχοιτο τὸ ἕν, καὶ οὕτως ἂν ἤδη τὸ ἓν αὐτὸ ἐν ἑαυτῷ εἴη. φαίνεται. ἀλλὰ μέντοι τό γε ὅλον αὖ οὐκ ἐν τοῖς μέρεσίν ἐστιν, οὔτε ἐν πᾶσιν οὔτε
145d"Çünkü hepsinin içindeyse, birinin içinde de olması gerekir; herhangi birinin içinde olmazsa artık hepsinin içinde de olamaz. Bu tek parça hepsinden biriyse ve bütün onun içinde değilse, bütün nasıl hâlâ hepsinin içinde olabilir?"
"Hiçbir şekilde olamaz."
"Parçaların bazılarının içinde de değildir; çünkü bütün bazı parçaların içinde olsaydı, fazla olan az olanın içinde olurdu; bu da imkânsızdır."
"İmkânsız elbet."
"Bütün ne birkaç parçanın, ne tek bir parçanın, ne de bütün parçaların içinde olmadığına göre, ya başka bir şeyin içinde olması ya da hiçbir yerde olmaması zorunlu değil mi?"
ἐν τινί. εἰ γὰρ ἐν πᾶσιν, ἀνάγκη καὶ ἐν ἑνί· ἔν τινι γὰρ ἑνὶ μὴ ὂν οὐκ ἂν ἔτι που δύναιτο ἔν γε ἅπασιν εἶναι· εἰ δὲ τοῦτο μὲν τὸ ἓν τῶν ἁπάντων ἐστί, τὸ δὲ ὅλον ἐν τούτῳ μὴ ἔνι, πῶς ἔτι ἔν γε τοῖς πᾶσιν ἐνέσται; οὐδαμῶς. οὐδὲ μὴν ἐν τισὶ τῶν μερῶν· εἰ γὰρ ἐν τισὶ τὸ ὅλον εἴη, τὸ πλέον ἂν ἐν τῷ ἐλάττονι εἴη, ὅ ἐστιν ἀδύνατον. ἀδύνατον γάρ. μὴ ὂν δʼ ἐν πλέοσιν μηδʼ ἐν ἑνὶ μηδʼ ἐν ἅπασι τοῖς μέρεσι τὸ ὅλον οὐκ ἀνάγκη ἐν ἑτέρῳ τινὶ εἶναι ἢ μηδαμοῦ
145e"Zorunlu."
"Hiçbir yerde olmayan şey hiçbir şey olmaz; bütün olduğuna göre de, kendi içinde olmadığı için başka bir şeyin içinde olması zorunlu değil mi?"
"Kesinlikle."
"Öyleyse bir, bütün olması bakımından başka bir şeyin içindedir; bütün parçalar olması bakımından ise kendi içindedir. Böylece birin hem kendi içinde hem başka bir şeyin içinde olması zorunludur."
"Zorunlu."
"Bu durumdaki birin hem hareket etmesi hem durması zorunlu değil mi?"
"Nasıl?"
"Kendi içindeyse herhalde durur; çünkü tek bir şeyin içinde olup oradan çıkmayan şey aynı şeyin, yani kendisinin içinde olur."
ἔτι εἶναι; ἀνάγκη. οὐκοῦν μηδαμοῦ μὲν ὂν οὐδὲν ἂν εἴη, ὅλον δὲ ὄν, ἐπειδὴ οὐκ ἐν αὑτῷ ἐστιν, ἀνάγκη ἐν ἄλλῳ εἶναι; πάνυ γε. ἧι μὲν ἄρα τὸ ἓν ὅλον, ἐν ἄλλῳ ἐστίν· ᾗ δὲ τὰ πάντα μέρη ὄντα τυγχάνει, αὐτὸ ἐν ἑαυτῷ· καὶ οὕτω τὸ ἓν ἀνάγκη αὐτό τε ἐν ἑαυτῷ εἶναι καὶ ἐν ἑτέρῳ. ἀνάγκη.
οὕτω δὴ πεφυκὸς τὸ ἓν ἆρʼ οὐκ ἀνάγκη καὶ κινεῖσθαι καὶ ἑστάναι; πῇ;
ἕστηκε μέν που, εἴπερ αὐτὸ ἐν ἑαυτῷ
146a"Öyle."
"Hep aynı şeyin içinde olanın da hep durması zorunludur elbet."
"Kesinlikle."
"Peki? Hep başka bir şeyin içinde olanın, tam tersine, hiçbir zaman aynı şeyin içinde olmaması, hiçbir zaman aynı şeyin içinde olmadığı için durmaması, durmadığı için de hareket etmesi zorunlu değil mi?"
"Öyle."
"Öyleyse bir, hep hem kendi içinde hem başka bir şeyin içinde olduğu için, hep hem hareket eder hem durur."
"Öyle görünüyor."
"Ayrıca, madem önceki özellikleri de taşıyor, bir kendisiyle aynı ve kendisinden farklı olmalı, ötekilerle de aynı şekilde hem aynı hem farklı olmalıdır."
ἐστιν· ἐν γὰρ ἑνὶ ὂν καὶ ἐκ τούτου μὴ μεταβαῖνον ἐν τῷ αὐτῷ ἂν εἴη, ἐν ἑαυτῷ. ἔστι γάρ. τὸ δέ γε ἐν τῷ αὐτῷ ἀεὶ ὂν ἑστὸς δήπου ἀνάγκη ἀεὶ εἶναι. πάνυ γε. τί δέ; τὸ ἐν ἑτέρῳ ἀεὶ ὂν οὐ τὸ ἐναντίον ἀνάγκη μηδέποτʼ ἐν ταὐτῷ εἶναι, μηδέποτε δὲ ὂν ἐν τῷ αὐτῷ μηδὲ ἑστάναι, μὴ ἑστὸς δὲ κινεῖσθαι; οὕτως. ἀνάγκη ἄρα τὸ ἕν, αὐτό τε ἐν ἑαυτῷ ἀεὶ ὂν καὶ ἐν ἑτέρῳ, ἀεὶ κινεῖσθαί τε καὶ ἑστάναι. φαίνεται.
καὶ μὴν ταὐτόν γε δεῖ εἶναι αὐτὸ ἑαυτῷ καὶ ἕτερον
146b"Nasıl?"
"Her şey her şeye karşı herhalde şu durumdadır: Ya onunla aynıdır ya ondan farklıdır; aynı da farklı da değilse, ya bu ilişkide olduğu şeyin parçasıdır ya da ona, parça karşısındaki bütün gibidir."
"Öyle görünüyor."
"Peki bir kendi kendisinin parçası mıdır?"
"Hiç değildir."
"Öyleyse kendisinin bir parçası karşısında bütünü de olamaz; o zaman kendisine göre parça olurdu."
"Mümkün değil çünkü."
ἑαυτοῦ, καὶ τοῖς ἄλλοις ὡσαύτως ταὐτόν τε καὶ ἕτερον εἶναι, εἴπερ καὶ τὰ πρόσθεν πέπονθεν. πῶς; πᾶν που πρὸς ἅπαν ὧδε ἔχει, ἢ ταὐτόν ἐστιν ἢ ἕτερον· ἢ ἐὰν μὴ ταὐτὸν ᾖ μηδʼ ἕτερον, μέρος ἂν εἴη τούτου πρὸς ὃ οὕτως ἔχει, ἢ ὡς πρὸς μέρος ὅλον ἂν εἴη. φαίνεται. ἆρʼ οὖν τὸ ἓν αὐτὸ αὑτοῦ μέρος ἐστίν; οὐδαμῶς. οὐδʼ ἄρα ὡς πρὸς μέρος αὐτὸ αὑτοῦ ὅλον ἂν εἴη, πρὸς ἑαυτὸ μέρος ὄν. οὐ γὰρ οἷόν
146c"Peki bir, birden farklı mıdır?"
"Elbette değil."
"Öyleyse kendisinden de farklı olamaz."
"Olamaz."
"Kendisine karşı ne farklı, ne bütün, ne de parça olduğuna göre, kendisiyle aynı olması artık zorunlu değil mi?"
"Zorunlu."
"Peki? Kendisi kendi içindeyken aynı zamanda kendisinden başka bir yerde de bulunan şeyin, madem başka bir yerde de olacak, kendisinden farklı olması zorunlu değil mi?"
"Bana öyle geliyor."
"Birin de tam böyle olduğu, aynı anda hem kendi içinde hem başka bir şeyin içinde bulunduğu ortaya çıkmıştı."
"Çıkmıştı."
"Öyleyse anlaşılan, bir bu bakımdan kendisinden farklı olur."
τε. ἀλλʼ ἆρα ἕτερόν ἐστιν ἑνὸς τὸ ἕν; οὐ δῆτα. οὐδʼ ἄρα ἑαυτοῦ γε ἕτερον ἂν εἴη. οὐ μέντοι. εἰ οὖν μήτε ἕτερον μήτε ὅλον μήτε μέρος αὐτὸ πρὸς ἑαυτό ἐστιν, οὐκ ἀνάγκη ἤδη ταὐτὸν εἶναι αὐτὸ ἑαυτῷ; ἀνάγκη. τί δέ; τὸ ἑτέρωθι ὂν αὐτὸ ἑαυτοῦ ἐν τῷ αὐτῷ ὄντος ἑαυτῷ οὐκ ἀνάγκη αὐτὸ ἑαυτοῦ ἕτερον εἶναι, εἴπερ καὶ ἑτέρωθι ἔσται; ἔμοιγε δοκεῖ. οὕτω μὴν ἐφάνη ἔχον τὸ ἕν, αὐτό τε ἐν ἑαυτῷ ὂν ἅμα καὶ ἐν ἑτέρῳ. ἐφάνη γάρ. ἕτερον ἄρα, ὡς ἔοικεν,
146d"Öyle görünüyor."
"Peki? Bir şey bir şeyden farklıysa, kendisinden farklı olan bir şeyden farklı olmayacak mı?"
"Zorunlu."
"Bir olmayan şeylerin hepsi birden farklı değil mi, bir de bir olmayanlardan?"
"Nasıl olmasın?"
"Öyleyse bir ötekilerden farklıdır."
"Farklıdır."
"Şimdi bak: Aynının kendisi ile farklı birbirine zıt değil mi?"
"Nasıl olmasın?"
"Peki aynı hiç farklının içinde, farklı da aynının içinde olmaya razı olur mu?"
"Olmaz."
"Öyleyse farklı hiçbir zaman aynının içinde olmayacaksa, var olanlar arasında farklının herhangi bir süre içinde bulunduğu hiçbir şey yoktur; çünkü herhangi bir süre bir şeyin içinde olsaydı, o süre boyunca farklı aynı şeyin, yani aynının içinde olurdu. Öyle değil mi?"
εἴη ταύτῃ ἂν ἑαυτοῦ τὸ ἕν. ἔοικεν. τί οὖν; εἴ τού τι ἕτερόν ἐστιν, οὐχ ἑτέρου ὄντος ἕτερον ἔσται; ἀνάγκη. οὐκοῦν ὅσα μὴ ἕν ἐστιν, ἅπανθʼ ἕτερα τοῦ ἑνός, καὶ τὸ ἓν τῶν μὴ ἕν; πῶς δʼ οὔ; ἕτερον ἄρα ἂν εἴη τὸ ἓν τῶν ἄλλων. ἕτερον. ὅρα δή· αὐτό τε ταὐτὸν καὶ τὸ ἕτερον ἆρʼ οὐκ ἐναντία ἀλλήλοις; πῶς δʼ οὔ; ἦ οὖν ἐθελήσει ταὐτὸν ἐν τῷ ἑτέρῳ ἢ τὸ ἕτερον ἐν ταὐτῷ ποτε εἶναι; οὐκ ἐθελήσει. εἰ ἄρα τὸ ἕτερον ἐν τῷ αὐτῷ μηδέποτε ἔσται, οὐδὲν ἔστι τῶν ὄντων ἐν ᾧ ἐστὶν τὸ ἕτερον χρόνον οὐδένα·
146e"Öyle."
"Ama hiçbir zaman aynının içinde olmadığına göre, farklı hiçbir zaman var olanlardan herhangi birinin içinde olmaz."
"Doğru."
"Öyleyse farklı ne bir olmayanların içinde bulunur ne de birin içinde."
"Bulunmaz elbet."
"Öyleyse bir, bir olmayanlardan farklılık sayesinde farklı olmaz; bir olmayanlar da birden farklılık sayesinde farklı olmaz."
"Olmaz."
"Kendileri sayesinde de birbirlerinden farklı olamazlar, çünkü farklılıktan pay almazlar."
εἰ γὰρ ὁντινοῦν εἴη ἔν τῳ, ἐκεῖνον ἂν τὸν χρόνον ἐν ταὐτῷ εἴη τὸ ἕτερον. οὐχ οὕτως; οὕτως. ἐπειδὴ δʼ οὐδέποτε ἐν τῷ αὐτῷ ἐστιν, οὐδέποτε ἔν τινι τῶν ὄντων ἂν εἴη τὸ ἕτερον. ἀληθῆ. οὔτʼ ἄρα ἐν τοῖς μὴ ἓν οὔτε ἐν τῷ ἑνὶ ἐνείη ἂν τὸ ἕτερον. οὐ γὰρ οὖν. οὐκ ἄρα τῷ ἑτέρῳ γʼ ἂν εἴη τὸ ἓν τῶν μὴ ἓν οὐδὲ τὰ μὴ ἓν τοῦ ἑνὸς ἕτερα. οὐ γάρ.
οὐδὲ μὴν ἑαυτοῖς γε ἕτερʼ ἂν εἴη ἀλλήλων, μὴ μετέχοντα
147a"Nasıl olsunlar?"
"Ne kendileri sayesinde ne farklılık sayesinde farklı olmadıklarına göre, birbirlerinden farklı olmanın her bakımdan dışında kalmazlar mı?"
"Kalırlar."
"Ama bir olmayanlar birden de pay almaz; yoksa bir olmayan olmazlar, bir bakıma bir olurlardı."
"Doğru."
"Öyleyse bir olmayanlar sayı da olamaz; çünkü sayıları olsaydı, büsbütün bir olmayan da olmazlardı."
"Olmazlardı elbet."
"Peki? Bir olmayanlar birin parçaları mıdır? Yoksa böyle olsa da bir olmayanlar birden pay almış olmaz mıydı?"
"Olurdu."
"Öyleyse bir her bakımdan birse, bir olmayanlar da her bakımdan bir değilse, bir ne bir olmayanların parçasıdır ne de onlar parçaymış gibi onların bütünü; bir olmayanlar da ne birin parçalarıdır ne de bir parçaymış gibi onun bütünü."
τοῦ ἑτέρου. πῶς γάρ; εἰ δὲ μήτε αὑτοῖς ἕτερά ἐστι μήτε τῷ ἑτέρῳ, οὐ πάντῃ ἤδη ἂν ἐκφεύγοι τὸ μὴ ἕτερα εἶναι ἀλλήλων; ἐκφεύγοι. ἀλλὰ μὴν οὐδὲ τοῦ ἑνός γε μετέχει τὰ μὴ ἕν· οὐ γὰρ ἂν μὴ ἓν ἦν, ἀλλά πῃ ἂν ἓν ἦν. ἀληθῆ. οὐδʼ ἂν ἀριθμὸς εἴη ἄρα τὰ μὴ ἕν· οὐδὲ γὰρ ἂν οὕτω μὴ ἓν ἦν παντάπασιν, ἀριθμόν γε ἔχοντα. οὐ γὰρ οὖν. τί δέ; τὰ μὴ ἓν τοῦ ἑνὸς ἆρα μόριά ἐστιν; ἢ κἂν οὕτω μετεῖχε τοῦ ἑνὸς τὰ μὴ ἕν; μετεῖχεν. εἰ ἄρα πάντῃ τὸ μὲν ἕν ἐστι,
147b"Değildir."
"Oysa birbirinin ne parçası ne bütünü olan, birbirinden farklı da olmayan şeylerin birbiriyle aynı olacağını söylemiştik."
"Söylemiştik."
"Öyleyse bir olmayanlarla bu ilişkide olan birin onlarla aynı olduğunu da söyleyelim mi?"
"Söyleyelim."
"Öyleyse anlaşılan, bir hem ötekilerden ve kendisinden farklıdır hem de onlarla ve kendisiyle aynıdır."
"Bu logos'a bakılırsa öyle görünüyor galiba."
τὰ δὲ μὴ ἕν, οὔτʼ ἂν μόριον τῶν μὴ ἓν τὸ ἓν εἴη οὔτε ὅλον ὡς μορίων· οὔτε αὖ τὰ μὴ ἓν τοῦ ἑνὸς μόρια, οὔτε ὅλα ὡς μορίῳ τῷ ἑνί. οὐ γάρ. ἀλλὰ μὴν ἔφαμεν τὰ μήτε μόρια μήτε ὅλα μήτε ἕτερα ἀλλήλων ταὐτὰ ἔσεσθαι ἀλλήλοις. ἔφαμεν γάρ. φῶμεν ἄρα καὶ τὸ ἓν πρὸς τὰ μὴ ἓν οὕτως ἔχον τὸ αὐτὸ εἶναι αὐτοῖς; φῶμεν. τὸ ἓν ἄρα, ὡς ἔοικεν, ἕτερόν τε τῶν ἄλλων ἐστὶν καὶ ἑαυτοῦ καὶ ταὐτὸν ἐκείνοις τε καὶ ἑαυτῷ. κινδυνεύει φαίνεσθαι ἐκ γε τοῦ λόγου.
147c"Peki kendisine ve ötekilere hem benzer hem de benzemez mi?"
"Belki."
"Ötekilerden farklı olduğu ortaya çıktığına göre, ötekiler de herhalde ondan farklı olur."
"Elbette."
"Öyleyse ötekilerden, ötekiler ondan ne kadar farklıysa tam o kadar farklıdır, ne daha çok ne daha az, değil mi?"
"Başka nasıl olsun?"
"Ne daha çok ne daha azsa, aynı ölçüde farklıdır."
"Evet."
"Öyleyse bir ötekilerden farklı olma hâlinde, ötekiler de aynı şekilde ondan farklı olma hâlinde olduğuna göre, bu bakımdan bir ötekilerle, ötekiler de birle aynı hâlde olur."
ἆρʼ οὖν καὶ ὅμοιόν τε καὶ ἀνόμοιον ἑαυτῷ τε καὶ τοῖς ἄλλοις; ἴσως. ἐπειδὴ γοῦν ἕτερον τῶν ἄλλων ἐφάνη, καὶ τἆλλά που ἕτερα ἂν ἐκείνου εἴη. τί μήν; οὐκοῦν οὕτως ἕτερον τῶν ἄλλων, ὥσπερ καὶ τἆλλα ἐκείνου, καὶ οὔτε μᾶλλον οὔτε ἧττον; τί γὰρ ἄν; εἰ ἄρα μήτε μᾶλλον μήτε ἧττον, ὁμοίως. ναί. οὐκοῦν ᾗ ἕτερον εἶναι πέπονθεν τῶν ἄλλων καὶ τἆλλα ἐκείνου ὡσαύτως, ταύτῃ ταὐτὸν ἂν πεπονθότα εἶεν τό τε ἓν τοῖς ἄλλοις καὶ τἆλλα τῷ ἑνί.
147d"Ne demek istiyorsun?"
"Şöyle: Her adı bir şey için kullanmıyor musun?"
"Kullanıyorum."
"Peki? Aynı adı bir kereden fazla söyleyebilir misin?"
"Söyleyebilirim."
"Peki bir kere söylersen o adın ait olduğu şeyi anıyor, çok kere söylersen onu anmıyor musun? Yoksa aynı adı ister bir ister çok kere ağzından çıkar, her seferinde aynı şeyi söylemen büyük bir zorunluluk mu?"
"Elbette zorunluluk."
"'Farklı' da bir şeyin adı değil mi?"
"Kesinlikle."
πῶς λέγεις; ὧδε· ἕκαστον τῶν ὀνομάτων οὐκ ἐπί τινι καλεῖς; ἔγωγε. τί οὖν; τὸ αὐτὸ ὄνομα εἴποις ἂν πλεονάκις ἢ ἅπαξ; ἔγωγε. πότερον οὖν ἐὰν μὲν ἅπαξ εἴπῃς, ἐκεῖνο προσαγορεύεις οὗπέρ ἐστι τοὔνομα, ἐὰν δὲ πολλάκις, οὐκ ἐκεῖνο; ἢ ἐάντε ἅπαξ ἐάντε πολλάκις ταὐτὸν ὄνομα φθέγξῃ, πολλὴ ἀνάγκη σε ταὐτὸν καὶ λέγειν ἀεί; τί μήν; οὐκοῦν καὶ τὸ ἕτερον ὄνομά ἐστιν ἐπί τινι; πάνυ γε.
147e"Öyleyse onu ister bir ister çok kere ağzından çıkar, başka bir şey için kullanmaz, adının ait olduğu şeyden başkasını anmazsın."
"Zorunlu."
"O hâlde 'ötekiler birden farklıdır, bir de ötekilerden farklıdır' dediğimizde, 'farklı'yı iki kere söylemekle onu hiç de başka bir tabiat için değil, hep adının ait olduğu o tabiat (physis) için söylemiş oluruz."
"Kesinlikle."
"Öyleyse bir ötekilerden, ötekiler de birden farklı olduğu ölçüde, tam da farklı olma hâli bakımından bir ötekilerle başka değil, aynı hâlde olur; aynı hâlde olan da herhalde benzerdir, değil mi?"
ὅταν ἄρα αὐτὸ φθέγγῃ, ἐάντε ἅπαξ ἐάντε πολλάκις, οὐκ ἐπʼ ἄλλῳ οὐδὲ ἄλλο τι ὀνομάζεις ἢ ἐκεῖνο οὗπερ ἦν ὄνομα. ἀνάγκη. ὅταν δὴ λέγωμεν ὅτι ἕτερον μὲν τἆλλα τοῦ ἑνός, ἕτερον δὲ τὸ ἓν τῶν ἄλλων, δὶς τὸ ἕτερον εἰπόντες οὐδέν τι μᾶλλον ἐπʼ ἄλλῃ, ἀλλʼ ἐπʼ ἐκείνῃ τῇ φύσει αὐτὸ ἀεὶ λέγομεν ἧσπερ ἦν τοὔνομα. πάνυ μὲν οὖν.
ἧι ἄρα ἕτερον τῶν
148a"Evet."
"Öyleyse bir, ötekilerden farklı olma hâlinde olduğu ölçüde, tam bu bakımdan her şey her şeye benzer olur; çünkü her şey her şeyden farklıdır."
"Öyle görünüyor."
"Ama benzer, benzemeyenin zıttıdır."
"Evet."
"Farklı da aynının."
"Bu da öyle."
"Oysa birin ötekilerle aynı olduğu da ortaya çıkmıştı."
ἄλλων τὸ ἓν καὶ τἆλλα τοῦ ἑνός, κατʼ αὐτὸ τὸ ἕτερον πεπονθέναι οὐκ ἄλλο ἀλλὰ τὸ αὐτὸ ἂν πεπονθὸς εἴη τὸ ἓν τοῖς ἄλλοις· τὸ δέ που ταὐτὸν πεπονθὸς ὅμοιον· οὐχί; ναί. ἧι δὴ τὸ ἓν ἕτερον τῶν ἄλλων πέπονθεν εἶναι, κατʼ αὐτὸ τοῦτο ἅπαν ἅπασιν ὅμοιον ἂν εἴη· ἅπαν γὰρ ἁπάντων ἕτερόν ἐστιν. ἔοικεν. ἀλλὰ μὴν τό γε ὅμοιον τῷ ἀνομοίῳ ἐναντίον. ναί. οὐκοῦν καὶ τὸ ἕτερον τῷ ταὐτῷ. καὶ τοῦτο. ἀλλὰ μὴν καὶ τοῦτό γʼ ἐφάνη, ὡς ἄρα τὸ ἓν τοῖς
148b"Çıkmıştı."
"Ötekilerle aynı olmak ise ötekilerden farklı olmanın zıttı olan bir hâldir."
"Kesinlikle."
"Farklı olduğu ölçüde de benzer olduğu ortaya çıktı."
"Evet."
"Öyleyse aynı olduğu ölçüde, benzer kılan hâlin zıttı olan hâl yüzünden benzemez olacak. Onu benzer kılan da farklılıktı, değil mi?"
"Evet."
"Öyleyse aynılık onu benzemez kılacak; yoksa farklılığın zıttı olmaz."
ἄλλοις ταὐτόν. ἐφάνη γάρ. τοὐναντίον δέ γε πάθος ἐστὶ τὸ εἶναι ταὐτὸν τοῖς ἄλλοις τῷ ἕτερον εἶναι τῶν ἄλλων. πάνυ γε. ἧι γε μὴν ἕτερον, ὅμοιον ἐφάνη. ναί. ἧι ἄρα ταὐτόν, ἀνόμοιον ἔσται κατὰ τοὐναντίον πάθος τῷ ὁμοιοῦντι πάθει. ὡμοίου δέ που τὸ ἕτερον; ναί. ἀνομοιώσει ἄρα τὸ ταὐτόν, ἢ οὐκ ἐναντίον ἔσται τῷ ἑτέρῳ.
148c"Öyle görünüyor."
"Öyleyse bir ötekilere hem benzer hem benzemez olacak: Farklı olduğu ölçüde benzer, aynı olduğu ölçüde benzemez."
"Evet, anlaşılan böyle bir logos da var."
"Şu logos da var."
"Hangisi?"
"Aynı hâlde olduğu ölçüde başka türlü bir hâlde değildir; başka türlü bir hâlde değilse benzemez değildir; benzemez değilse benzerdir. Başka bir hâlde olduğu ölçüde ise başka türlüdür; başka türlüyse benzemezdir."
"Doğru söylüyorsun."
"Öyleyse bir, ötekilerle aynı olduğu için de, onlardan farklı olduğu için de, iki bakımdan birlikte de her birinden ayrı ayrı da, ötekilere hem benzer hem benzemez olur."
ἔοικεν. ὅμοιον ἄρα καὶ ἀνόμοιον ἔσται τὸ ἓν τοῖς ἄλλοις, ᾗ μὲν ἕτερον, ὅμοιον, ᾗ δὲ ταὐτόν, ἀνόμοιον. ἔχει γὰρ οὖν δή, ὡς ἔοικεν, καὶ τοιοῦτον λόγον. καὶ γὰρ τόνδε ἔχει. τίνα; ἧι ταὐτὸν πέπονθε, μὴ ἀλλοῖον πεπονθέναι, μὴ ἀλλοῖον δὲ πεπονθὸς μὴ ἀνόμοιον, μὴ ἀνόμοιον δὲ ὅμοιον εἶναι· ᾗ δʼ ἄλλο πέπονθεν, ἀλλοῖον, ἀλλοῖον δὲ ὂν ἀνόμοιον εἶναι. ἀληθῆ λέγεις. ταὐτόν τε ἄρα ὂν τὸ ἓν τοῖς ἄλλοις καὶ ὅτι ἕτερόν ἐστι, κατʼ ἀμφότερα καὶ κατὰ ἑκάτερον, ὅμοιόν
148d"Kesinlikle."
"Kendisine karşı da aynı şekilde, madem kendisinden farklı ve kendisiyle aynı olduğu ortaya çıktı, iki bakımdan birlikte de her birinden ayrı ayrı da hem benzer hem benzemez görünmeyecek mi?"
"Zorunlu."
"Peki? Birin kendisine ve ötekilere dokunup dokunmaması konusunda durum nedir, bir incele."
"İnceliyorum."
"Birin bütün olarak kendi içinde olduğu ortaya çıkmıştı herhalde."
"Doğru."
"Bir ötekilerin içinde de değil mi?"
"Evet."
"Öyleyse ötekilerin içinde olduğu ölçüde ötekilere dokunur; kendi içinde olduğu ölçüde ise ötekilere dokunmaktan alıkonur, ama kendi içinde olduğu için kendisine dokunur."
τε ἂν εἴη καὶ ἀνόμοιον τοῖς ἄλλοις. πάνυ γε. οὐκοῦν καὶ ἑαυτῷ ὡσαύτως, ἐπείπερ ἕτερόν τε ἑαυτοῦ καὶ ταὐτὸν ἑαυτῷ ἐφάνη, κατʼ ἀμφότερα καὶ κατὰ ἑκάτερον ὅμοιόν τε καὶ ἀνόμοιον φανήσεται; ἀνάγκη.
τί δὲ δή; περὶ τοῦ ἅπτεσθαι τὸ ἓν αὑτοῦ καὶ τῶν ἄλλων καὶ τοῦ μὴ ἅπτεσθαι πέρι πῶς ἔχει, σκόπει. σκοπῶ. αὐτὸ γάρ που ἐν ἑαυτῷ ὅλῳ τὸ ἓν ἐφάνη ὄν. ὀρθῶς. οὐκοῦν καὶ ἐν τοῖς ἄλλοις τὸ ἕν; ναί. ἧι μὲν ἄρα ἐν τοῖς ἄλλοις,
148e"Öyle görünüyor."
"Böylece bir hem kendisine hem ötekilere dokunur."
"Dokunur."
"Peki şöyle bakınca? Bir şeye dokunacak olan her şeyin, dokunacağı şeyin hemen yanında bulunması, onun bulunduğu yerden hemen sonra gelen yeri tutması gerekmez mi?"
"Zorunlu."
"Öyleyse bir de kendisine dokunacaksa, kendisinden hemen sonra, kendisinin bulunduğu yere bitişik olan yeri tutarak bulunmalıdır."
"Bulunmalı elbet."
"Bir, iki olsaydı bunu yapabilir, aynı anda iki yerde birden olabilirdi; ama bir olduğu sürece buna razı olmayacak, değil mi?"
τῶν ἄλλων ἅπτοιτο ἄν· ᾗ δὲ αὐτὸ ἐν ἑαυτῷ, τῶν μὲν ἄλλων ἀπείργοιτο ἅπτεσθαι, αὐτὸ δὲ αὑτοῦ ἅπτοιτο ἂν ἐν ἑαυτῷ ὄν. φαίνεται. οὕτω μὲν δὴ ἅπτοιτο ἂν τὸ ἓν αὑτοῦ τε καὶ τῶν ἄλλων. ἅπτοιτο. τί δὲ τῇδε; ἆρʼ οὐ πᾶν τὸ μέλλον ἅψεσθαί τινος ἐφεξῆς δεῖ κεῖσθαι ἐκείνῳ οὗ μέλλει ἅπτεσθαι, ταύτην τὴν ἕδραν κατέχον ἣ ἂν μετʼ ἐκείνην ᾖ [ἕδρα] ᾗ ἂν κέηται, ἅπτεται; ἀνάγκη. καὶ τὸ ἓν ἄρα εἰ μέλλει αὐτὸ αὑτοῦ ἅψεσθαι, ἐφεξῆς δεῖ εὐθὺς μετὰ ἑαυτὸ κεῖσθαι, τὴν ἐχομένην χώραν κατέχον ἐκείνης ἐν ᾗ αὐτό ἐστιν. δεῖ γὰρ οὖν.
οὐκοῦν δύο μὲν ὂν τὸ ἓν ποιήσειεν
149a"Olmayacak elbet."
"Demek ki aynı zorunluluk, birin hem iki olmamasını hem de kendisine dokunmamasını gerektirir."
"Aynı zorunluluk."
"Ama ötekilere de dokunmayacak."
"Neden?"
"Çünkü dokunacak olanın, diyoruz, ayrı olması ve dokunacağı şeyin hemen yanında bulunması, aralarında üçüncü bir şey olmaması gerekir."
"Doğru."
"Öyleyse dokunma olacaksa en az iki şey olmalıdır."
"Olmalı."
"Bu iki terimin hemen yanına bir üçüncüsü eklenirse, kendileri üç olur, dokunmalar ise iki."
ἂν ταῦτα καὶ ἐν δυοῖν χώραιν ἅμα γένοιτο· ἕως δʼ ἂν ᾖ ἕν, οὐκ ἐθελήσει; οὐ γὰρ οὖν. ἡ αὐτὴ ἄρα ἀνάγκη τῷ ἑνὶ μήτε δύο εἶναι μήτε ἅπτεσθαι αὐτῷ αὑτοῦ. ἡ αὐτή. ἀλλʼ οὐδὲ μὴν τῶν ἄλλων ἅψεται. τί δή; ὅτι, φαμέν, τὸ μέλλον ἅψεσθαι χωρὶς ὂν ἐφεξῆς δεῖ ἐκείνῳ εἶναι οὗ μέλλει ἅψεσθαι, τρίτον δὲ αὐτῶν ἐν μέσῳ μηδὲν εἶναι. ἀληθῆ. δύο ἄρα δεῖ τὸ ὀλίγιστον εἶναι, εἰ μέλλει ἅψις εἶναι. δεῖ. ἐὰν δὲ τοῖν δυοῖν ὅροιν τρίτον προσγένηται ἑξῆς, αὐτὰ
149b"Evet."
"Böylece her bir eklendiğinde bir dokunma da eklenir ve dokunmalar, sayıların çokluğundan hep bir eksik olur. Çünkü ilk iki şey, sayılarının dokunmalardan fazla olması bakımından dokunmalara ne kadar üstünse, sonra gelen her sayı da bütün dokunmalara tam o kadar üstündür; zira bundan sonra sayıya bir, dokunmalara da bir dokunma hep aynı anda eklenir."
μὲν τρία ἔσται, αἱ δὲ ἅψεις δύο. ναί. καὶ οὕτω δὴ ἀεὶ ἑνὸς προσγιγνομένου μία καὶ ἅψις προσγίγνεται, καὶ συμβαίνει τὰς ἅψεις τοῦ πλήθους τῶν ἀριθμῶν μιᾷ ἐλάττους εἶναι. ᾧ γὰρ τὰ πρῶτα δύο ἐπλεονέκτησεν τῶν ἅψεων εἰς τὸ πλείω εἶναι τὸν ἀριθμὸν ἢ τὰς ἅψεις, τῷ ἴσῳ τούτῳ καὶ ὁ ἔπειτα ἀριθμὸς πᾶς πασῶν τῶν ἅψεων πλεονεκτεῖ· ἤδη
149c"Doğru."
"Öyleyse var olan şeyler sayıca kaç taneyse, dokunmalar hep onlardan bir eksiktir."
"Doğru."
"Ama yalnız bir varsa, iki yoksa, dokunma da olmaz."
"Nasıl olsun?"
"Birden başka olan ötekiler ise, diyoruz, ne birdir ne de ondan pay alır, madem başkadırlar."
"Öyle."
"Öyleyse ötekilerde bir bulunmadığına göre sayı da bulunmaz."
"Nasıl bulunsun?"
"Öyleyse ötekiler ne birdir, ne ikidir, ne de başka bir sayının adını taşır."
γὰρ τὸ λοιπὸν ἅμα ἕν τε τῷ ἀριθμῷ προσγίγνεται καὶ μία ἅψις ταῖς ἅψεσιν. ὀρθῶς. ὅσα ἄρα ἐστὶν τὰ ὄντα τὸν ἀριθμόν, ἀεὶ μιᾷ αἱ ἅψεις ἐλάττους εἰσὶν αὐτῶν. ἀληθῆ. εἰ δέ γε ἓν μόνον ἐστίν, δυὰς δὲ μὴ ἔστιν, ἅψις οὐκ ἂν εἴη. πῶς γάρ; οὔκουν, φαμέν, τὰ ἄλλα τοῦ ἑνὸς οὔτε ἕν ἐστιν οὔτε μετέχει αὐτοῦ, εἴπερ ἄλλα ἐστίν. οὐ γάρ. οὐκ ἄρα ἔνεστιν ἀριθμὸς ἐν τοῖς ἄλλοις, ἑνὸς μὴ ἐνόντος ἐν αὐτοῖς. πῶς γάρ; οὔτʼ ἄρα ἕν ἐστι τὰ ἄλλα οὔτε δύο οὔτε
149d"Taşımaz."
"Öyleyse yalnız bir vardır, o da birdir; iki diye bir şey olamaz."
"Olamaz gibi görünüyor."
"İki olmadığına göre dokunma da yoktur."
"Yoktur."
"Öyleyse dokunma olmadığına göre ne bir ötekilere dokunur ne de ötekiler bire."
"Dokunmaz elbet."
"Böylece bütün bunlara göre bir, hem ötekilere hem kendisine hem dokunur hem dokunmaz."
"Öyle görünüyor."
"Peki bir kendisine ve ötekilere hem eşit hem eşitsiz midir?"
"Nasıl?"
"Bir ötekilerden daha büyük ya da daha küçük olsaydı, ya da ötekiler birden daha büyük ya da daha küçük olsaydı, birin bir, ötekilerin de birden başka olması bakımından, yani yalnız bu ousia'ları bakımından, birbirlerinden ne büyük ne küçük olurlardı, değil mi?"
ἄλλου ἀριθμοῦ ἔχοντα ὄνομα οὐδέν. οὔ. τὸ ἓν ἄρα μόνον ἐστὶν ἕν, καὶ δυὰς οὐκ ἂν εἴη. οὐ φαίνεται. ἅψις ἄρα οὐκ ἔστιν δυοῖν μὴ ὄντοιν. οὐκ ἔστιν. οὔτʼ ἄρα τὸ ἓν τῶν ἄλλων ἅπτεται οὔτε τὰ ἄλλα τοῦ ἑνός, ἐπείπερ ἅψις οὐκ ἔστιν. οὐ γὰρ οὖν. οὕτω δὴ κατὰ πάντα ταῦτα τὸ ἓν τῶν τε ἄλλων καὶ ἑαυτοῦ ἅπτεταί τε καὶ οὐχ ἅπτεται. ἔοικεν.
ἆρʼ οὖν καὶ ἴσον ἐστὶ καὶ ἄνισον αὑτῷ τε καὶ τοῖς ἄλλοις; πῶς; εἰ μεῖζον εἴη τὸ ἓν ἢ τἆλλα ἢ ἔλαττον,
149e"Ama her ikisi böyle olmanın yanında eşitliğe de sahip olsalar, birbirlerine eşit olurlardı; ötekilerde büyüklük, birde küçüklük ya da birde büyüklük, ötekilerde küçüklük bulunsa, bu ikisinden hangisine büyüklük eklenirse o daha büyük, hangisine küçüklük eklenirse o daha küçük olmaz mı?"
"Zorunlu."
"Büyüklük ile küçüklük, bu ikisi, var olan birer eidos değil mi? Çünkü var olmasalardı ne birbirlerine zıt olurlardı ne de var olanlarda meydana gelirlerdi."
ἢ αὖ τὰ ἄλλα τοῦ ἑνὸς μείζω ἢ ἐλάττω, ἆρα οὐκ ἂν τῷ μὲν ἓν εἶναι τὸ ἓν καὶ τἆλλα ἄλλα τοῦ ἑνὸς οὔτε τι μείζω οὔτε τι ἐλάττω ἂν εἴη ἀλλήλων αὐταῖς γε ταύταις ταῖς οὐσίαις; ἀλλʼ εἰ μὲν πρὸς τῷ τοιαῦτα εἶναι ἑκάτερα ἰσότητα ἔχοιεν, ἴσα ἂν εἴη πρὸς ἄλληλα· εἰ δὲ τὰ μὲν μέγεθος, τὸ δὲ σμικρότητα, ἢ καὶ μέγεθος μὲν τὸ ἕν, σμικρότητα δὲ τἆλλα, ὁποτέρῳ μὲν τῷ εἴδει μέγεθος προσείη, μεῖζον ἂν εἴη, ᾧ δὲ σμικρότης, ἔλαττον; ἀνάγκη.
οὐκοῦν ἐστόν γέ τινε τούτω εἴδη, τό τε μέγεθος καὶ ἡ σμικρότης; οὐ γὰρ ἄν που μὴ ὄντε γε ἐναντίω τε ἀλλήλοιν εἴτην καὶ ἐν τοῖς
150a"Elbette olmazlardı."
"Öyleyse birde küçüklük meydana gelirse, ya bütününde ya da bir parçasında bulunur."
"Zorunlu."
"Peki ya bütününde meydana gelirse? Ya birin bütününe eşit ölçüde yayılmış olmaz mı, ya da onu kuşatmış?"
"Açık."
"Peki küçüklük bire eşit ölçüde yayılmışsa ona eşit, onu kuşatıyorsa ondan büyük olmaz mı?"
"Nasıl olmasın?"
"Peki küçüklüğün bir şeye eşit ya da bir şeyden büyük olması, kendi işini değil de büyüklüğün ve eşitliğin işini görmesi mümkün mü?"
οὖσιν ἐγγιγνοίσθην. πῶς γὰρ ἄν; εἰ ἄρα ἐν τῷ ἑνὶ σμικρότης ἐγγίγνεται, ἤτοι ἐν ὅλῳ ἂν ἢ ἐν μέρει αὐτοῦ ἐνείη. ἀνάγκη. τί δʼ εἰ ἐν ὅλῳ ἐγγίγνοιτο; οὐχὶ ἢ ἐξ ἴσου ἂν τῷ ἑνὶ διʼ ὅλου αὐτοῦ τεταμένη εἴη ἢ περιέχουσα αὐτό; δῆλον δή. ἆρʼ οὖν οὐκ ἐξ ἴσου μὲν οὖσα ἡ σμικρότης τῷ ἑνὶ ἴση ἂν αὐτῷ εἴη, περιέχουσα δὲ μείζων; πῶς δʼ οὔ; δυνατὸν οὖν σμικρότητα ἴσην τῳ εἶναι ἢ μείζω τινός, καὶ πράττειν τὰ μεγέθους τε καὶ ἰσότητος, ἀλλὰ
150b"İmkânsız."
"Öyleyse küçüklük birin bütününde olmaz; olsa olsa bir parçasında olur."
"Evet."
"Ama bir parçanın bütününde de olmaz; yoksa bütüne karşı yaptığının aynısını yapar: İçinde bulunduğu parçaya eşit ya da ondan büyük olur."
"Zorunlu."
"Öyleyse küçüklük var olanların hiçbirinde, ne bir parçada ne bir bütünde meydana gelerek, hiçbir zaman bulunmayacak; küçüklüğün kendisinden başka hiçbir şey de küçük olmayacak."
"Öyle görünüyor."
"Öyleyse birde büyüklük de bulunmayacak; çünkü o zaman büyüklüğün kendisinden başka bir şey, yani büyüklüğün içinde bulunduğu şey daha büyük olurdu — üstelik, büyükse aşması gereken küçük bir şey onun için yokken. Bu da imkânsızdır, çünkü küçüklük hiçbir yerde bulunmaz."
μὴ τὰ ἑαυτῆς; ἀδύνατον. ἐν μὲν ὅλῳ ἄρα τῷ ἑνὶ οὐκ ἂν εἴη σμικρότης, ἀλλʼ εἴπερ, ἐν μέρει. ναί. οὐδέ γε ἐν παντὶ αὖ τῷ μέρει· εἰ δὲ μή, ταὐτὰ ποιήσει ἅπερ πρὸς τὸ ὅλον· ἴση ἔσται ἢ μείζων τοῦ μέρους ἐν ᾧ ἂν ἀεὶ ἐνῇ. ἀνάγκη. οὐδενί ποτε ἄρα ἐνέσται τῶν ὄντων σμικρότης, μήτʼ ἐν μέρει μήτʼ ἐν ὅλῳ ἐγγιγνομένη· οὐδέ τι ἔσται σμικρὸν πλὴν αὐτῆς σμικρότητος. οὐκ ἔοικεν. οὐδʼ ἄρα μέγεθος ἐνέσται ἐν αὐτῷ· μεῖζον γὰρ ἄν τι εἴη ἄλλο καὶ
150c"Doğru."
"Ama büyüklüğün kendisi küçüklüğün kendisinden başka hiçbir şeyden büyük değildir, küçüklük de büyüklüğün kendisinden başka hiçbir şeyden küçük değildir."
"Değildir."
"Öyleyse ötekiler ne büyüklüğe ne küçüklüğe sahip oldukları için birden ne büyüktür ne küçük; bu ikisi de aşma ve aşılma gücünü bire karşı değil, birbirlerine karşı taşır. Bir de ne büyüklüğe ne küçüklüğe sahip olduğu için ne bu ikisinden ne de ötekilerden büyük ya da küçük olur."
πλὴν αὐτοῦ μεγέθους, ἐκεῖνο ἐν ᾧ τὸ μέγεθος ἐνείη, καὶ ταῦτα σμικροῦ αὐτῷ οὐκ ὄντος, οὗ ἀνάγκη ὑπερέχειν, ἐάνπερ ᾖ μέγα· τοῦτο δὲ ἀδύνατον, ἐπειδὴ σμικρότης οὐδαμοῦ ἔνι. ἀληθῆ. ἀλλὰ μὴν αὐτὸ μέγεθος οὐκ ἄλλου μεῖζον ἢ αὐτῆς σμικρότητος, οὐδὲ σμικρότης ἄλλου ἔλαττον ἢ αὐτοῦ μεγέθους. οὐ γάρ. οὔτε ἄρα τὰ ἄλλα μείζω τοῦ ἑνὸς οὐδὲ ἐλάττω, μήτε μέγεθος μήτε σμικρότητα ἔχοντα, οὔτε
150d"Öyle görünmüyor."
"Peki bir ötekilerden ne büyük ne küçükse, onları ne aşması ne de onlar tarafından aşılması zorunlu değil mi?"
"Zorunlu."
"Ne aşan ne aşılan şeyin de denk olması, denk olduğu için de eşit olması büyük bir zorunluluktur."
"Nasıl olmasın?"
αὐτὼ τούτω πρὸς τὸ ἓν ἔχετον τὴν δύναμιν τὴν τοῦ ὑπερέχειν καὶ ὑπερέχεσθαι, ἀλλὰ πρὸς ἀλλήλω, οὔτε αὖ τὸ ἓν τούτοιν οὐδὲ τῶν ἄλλων μεῖζον ἂν οὐδʼ ἔλαττον εἴη, μήτε μέγεθος μήτε σμικρότητα ἔχον. οὔκουν φαίνεταί γε. ἆρʼ οὖν, εἰ μήτε μεῖζον μήτε ἔλαττον τὸ ἓν τῶν ἄλλων, ἀνάγκη αὐτὸ ἐκείνων μήτε ὑπερέχειν μήτε ὑπερέχεσθαι; ἀνάγκη. οὐκοῦν τό γε μήτε ὑπερέχον μήτε ὑπερεχόμενον πολλὴ ἀνάγκη ἐξ ἴσου εἶναι, ἐξ ἴσου δὲ ὂν ἴσον εἶναι. πῶς γὰρ
150e"Bir kendisine karşı da böyledir: Kendinde ne büyüklük ne küçüklük bulunduğu için kendisi tarafından ne aşılır ne de kendisini aşar; denk olduğu için de kendisine eşit olur."
"Kesinlikle."
"Öyleyse bir hem kendisine hem ötekilere eşittir."
"Öyle görünüyor."
"Öte yandan kendi içinde olduğu için kendisini dışarıdan da çevreler; kuşattığı ölçüde kendisinden büyük, kuşatıldığı ölçüde kendisinden küçük olur; böylece bir kendisinden hem büyük hem küçük olur."
οὔ; καὶ μὴν καὶ αὐτό γε τὸ ἓν πρὸς ἑαυτὸ οὕτως ἂν ἔχοι· μήτε μέγεθος ἐν ἑαυτῷ μήτε σμικρότητα ἔχον οὔτʼ ἂν ὑπερέχοιτο οὔτʼ ἂν ὑπερέχοι ἑαυτοῦ, ἀλλʼ ἐξ ἴσου ὂν ἴσον ἂν εἴη ἑαυτῷ. πάνυ μὲν οὖν. τὸ ἓν ἄρα ἑαυτῷ τε καὶ τοῖς ἄλλοις ἴσον ἂν εἴη. φαίνεται.
καὶ μὴν αὐτό γε ἐν ἑαυτῷ ὂν καὶ περὶ ἑαυτὸ ἂν εἴη ἔξωθεν, καὶ περιέχον μὲν μεῖζον
151a"Olur elbet."
"Peki şu da zorunlu değil mi: Bir ile ötekilerin dışında hiçbir şey yoktur?"
"Nasıl olmasın?"
"Var olan şey de her zaman bir yerde olmalıdır."
"Evet."
"Bir şeyin içinde olan, daha büyük bir şeyin içinde daha küçük olarak bulunmaz mı? Başka türlü bir şey başka bir şeyin içinde olamazdı."
"Olamazdı."
"Ötekiler ile birden ayrı başka hiçbir şey olmadığına, ama bunların bir şeyin içinde olması gerektiğine göre, ya birbirlerinin içinde olmaları — ötekilerin birin, birin de ötekilerin içinde — ya da hiçbir yerde olmamaları artık zorunlu değil mi?"
ἂν ἑαυτοῦ εἴη, περιεχόμενον δὲ ἔλαττον, καὶ οὕτω μεῖζον ἂν καὶ ἔλαττον εἴη αὐτὸ ἑαυτοῦ τὸ ἕν. εἴη γὰρ ἄν. οὐκοῦν καὶ τόδε ἀνάγκη, μηδὲν εἶναι ἐκτὸς τοῦ ἑνός τε καὶ τῶν ἄλλων; πῶς γὰρ οὔ; ἀλλὰ μὴν καὶ εἶναί που δεῖ τό γε ὂν ἀεί. ναί. οὐκοῦν τό γε ἔν τῳ ὂν ἐν μείζονι ἔσται ἔλαττον ὄν; οὐ γὰρ ἂν ἄλλως ἕτερον ἐν ἑτέρῳ εἴη. οὐ γάρ. ἐπειδὴ δὲ οὐδὲν ἕτερον ἔστι χωρὶς τῶν ἄλλων καὶ τοῦ ἑνός, δεῖ δὲ αὐτὰ ἔν τῳ εἶναι, οὐκ ἀνάγκη ἤδη ἐν ἀλλήλοις εἶναι, τά τε ἄλλα ἐν τῷ ἑνὶ καὶ τὸ ἓν ἐν τοῖς ἄλλοις,
151b"Öyle görünüyor."
"Öyleyse bir ötekilerin içinde bulunduğu için, ötekiler onu kuşattıklarından birden büyük, bir de kuşatıldığından ötekilerden küçük olur; ötekiler birin içinde bulunduğu için de aynı gerekçeyle bir ötekilerden büyük, ötekiler birden küçük olur."
"Öyle görünüyor."
"Öyleyse bir hem kendisine hem ötekilere eşittir, hem onlardan büyük hem küçüktür."
"Öyle görünüyor."
"Ayrıca büyük, küçük ve eşitse, kendisine ve ötekilere göre eşit sayıda, daha çok ve daha az ölçüye sahip olur; ölçüye sahipse parçaya da."
ἢ μηδαμοῦ εἶναι; φαίνεται. ὅτι μὲν ἄρα τὸ ἓν ἐν τοῖς ἄλλοις ἔνεστι, μείζω ἂν εἴη τὰ ἄλλα τοῦ ἑνός, περιέχοντα αὐτό, τὸ δὲ ἓν ἔλαττον τῶν ἄλλων, περιεχόμενον· ὅτι δὲ τὰ ἄλλα ἐν τῷ ἑνί, τὸ ἓν τῶν ἄλλων κατὰ τὸν αὐτὸν λόγον μεῖζον ἂν εἴη, τὰ δὲ ἄλλα τοῦ ἑνὸς ἐλάττω. ἔοικεν. τὸ ἓν ἄρα ἴσον τε καὶ μεῖζον καὶ ἔλαττόν ἐστιν αὐτό τε αὑτοῦ καὶ τῶν ἄλλων. φαίνεται. καὶ μὴν εἴπερ μεῖζον καὶ ἔλαττον καὶ ἴσον, ἴσων ἂν εἴη μέτρων καὶ πλειόνων καὶ ἐλαττόνων
151c"Nasıl olmasın?"
"Öyleyse eşit sayıda, daha çok ve daha az ölçüye sahip olduğu için sayıca da kendisinden ve ötekilerden hem az hem çok olur, aynı şekilde kendisine ve ötekilere eşit de olur."
"Nasıl?"
"Neyden büyükse ondan daha çok ölçüye, kaç ölçüye sahipse o kadar da parçaya sahip olur herhalde; neyden küçükse, aynı şekilde; neye eşitse, yine aynı şekilde."
"Öyle."
"Peki kendisinden hem büyük hem küçük hem de kendisine eşit olduğu için, kendisine göre eşit sayıda, daha çok ve daha az ölçüye, ölçüye sahip olduğuna göre de parçaya sahip olmaz mı?"
αὑτῷ καὶ τοῖς ἄλλοις, ἐπειδὴ δὲ μέτρων, καὶ μερῶν. πῶς δʼ οὔ; ἴσων μὲν ἄρα μέτρων ὂν καὶ πλειόνων καὶ ἐλαττόνων, καὶ ἀριθμῷ ἔλαττον ἂν καὶ πλέον εἴη αὐτό τε αὑτοῦ καὶ τῶν ἄλλων καὶ ἴσον αὑτῷ τε καὶ τοῖς ἄλλοις κατὰ ταὐτά. πῶς; ὧνπερ μεῖζόν ἐστι, πλειόνων που καὶ μέτρων ἂν εἴη αὐτῶν, ὅσων δὲ μέτρων, καὶ μερῶν· καὶ ὧν ἔλαττον, ὡσαύτως· καὶ οἷς ἴσον, κατὰ ταὐτά. οὕτως. οὐκοῦν ἑαυτοῦ μεῖζον καὶ ἔλαττον ὂν καὶ ἴσον ἴσων ἂν εἴη
151d"Nasıl olmasın?"
"Öyleyse kendisiyle eşit sayıda parçaya sahip olduğu için çokluk bakımından kendisine eşit, daha çok parçaya sahip olduğu için kendisinden sayıca fazla, daha az parçaya sahip olduğu için de sayıca az olur."
"Öyle görünüyor."
"Bir ötekilere karşı da aynı durumda olmayacak mı? Onlardan büyük göründüğü için sayıca da onlardan fazla, küçük göründüğü için az, büyüklükçe eşit göründüğü için de çoklukça ötekilere eşit olması zorunludur, değil mi?"
"Zorunlu."
"Böylece yine, anlaşılan, bir sayıca kendisine ve ötekilere hem eşit hem fazla hem az olacak."
μέτρων καὶ πλειόνων καὶ ἐλαττόνων αὑτῷ, ἐπειδὴ δὲ μέτρων, καὶ μερῶν; πῶς δʼ οὔ; ἴσων μὲν ἄρα μερῶν ὂν αὑτῷ ἴσον ἂν τὸ πλῆθος αὑτῷ εἴη, πλειόνων δὲ πλέον, ἐλαττόνων δὲ ἔλαττον τὸν ἀριθμὸν αὑτοῦ. φαίνεται. οὐκοῦν καὶ πρὸς τἆλλα ὡσαύτως ἕξει τὸ ἕν; ὅτι μὲν μεῖζον αὐτῶν φαίνεται, ἀνάγκη πλέον εἶναι καὶ τὸν ἀριθμὸν αὐτῶν· ὅτι δὲ σμικρότερον, ἔλαττον· ὅτι δὲ ἴσον μεγέθει, ἴσον καὶ τὸ πλῆθος εἶναι τοῖς ἄλλοις; ἀνάγκη. οὕτω δὴ αὖ, ὡς
151e"Olacak."
"Peki bir zamandan da pay alır mı? Zamandan pay aldığına göre, kendisinden de ötekilerden de hem daha genç hem daha yaşlı mıdır, öyle mi oluşur; ama yine zamandan pay aldığı için ne kendisinden ne ötekilerden daha genç ya da daha yaşlı değil midir?"
"Nasıl?"
"Bir varsa, var olmak ona herhalde aittir."
"Evet."
"Peki var olmak, şimdiki zamanla birlikte ousia'dan pay almaktan başka bir şey midir; tıpkı 'idi'nin geçmiş zamanla, 'olacak'ın da gelecek zamanla birlikte ousia'ya ortak olmak olması gibi?"
ἔοικε, τὸ ἓν καὶ ἴσον καὶ πλέον καὶ ἔλαττον τὸν ἀριθμὸν αὐτό τε αὑτοῦ ἔσται καὶ τῶν ἄλλων. ἔσται.
ἆρʼ οὖν καὶ χρόνου μετέχει τὸ ἕν, καὶ ἐστί τε καὶ γίγνεται νεώτερόν τε καὶ πρεσβύτερον αὐτό τε ἑαυτοῦ καὶ τῶν ἄλλων, καὶ οὔτε νεώτερον οὔτε πρεσβύτερον οὔτε ἑαυτοῦ οὔτε τῶν ἄλλων, χρόνου μετέχον; πῶς; εἶναι μέν που αὐτῷ ὑπάρχει, εἴπερ ἓν ἔστιν. ναί.
τὸ δὲ εἶναι ἄλλο τί ἐστιν ἢ μέθεξις οὐσίας μετὰ χρόνου τοῦ παρόντος, ὥσπερ
152a"Öyledir."
"Demek ki var olmaktan pay aldığına göre zamandan da pay alır."
"Elbette."
"Peki zaman akıp gitmez mi?"
"Gider."
"Öyleyse zaman içinde ilerledikçe hep kendisinden daha yaşlı hâle gelir."
"Zorunlu."
"Hatırlıyor muyuz, daha yaşlı hâle gelen, daha genç hâle gelen bir şeyden daha yaşlı hâle gelir?"
"Hatırlıyoruz."
"Öyleyse bir kendisinden daha yaşlı hâle geldiğine göre, daha genç hâle gelen kendisinden daha yaşlı hâle geliyor olmaz mı?"
τὸ ἦν μετὰ τοῦ παρεληλυθότος καὶ αὖ τὸ ἔσται μετὰ τοῦ μέλλοντος οὐσίας ἐστὶ κοινωνία; ἔστι γάρ. μετέχει μὲν ἄρα χρόνου, εἴπερ καὶ τοῦ εἶναι. πάνυ γε. οὐκοῦν πορευομένου τοῦ χρόνου; ναί. ἀεὶ ἄρα πρεσβύτερον γίγνεται ἑαυτοῦ, εἴπερ προέρχεται κατὰ χρόνον. ἀνάγκη. ἆρʼ οὖν μεμνήμεθα ὅτι νεωτέρου γιγνομένου τὸ πρεσβύτερον πρεσβύτερον γίγνεται; μεμνήμεθα. οὐκοῦν ἐπειδὴ πρεσβύτερον ἑαυτοῦ γίγνεται τὸ ἕν, νεωτέρου ἂν γιγνομένου ἑαυτοῦ πρεσβύτερον
152b"Zorunlu."
"Demek ki bir, kendisinden böylece hem daha genç hem daha yaşlı hâle gelir."
"Evet."
"Peki ne zaman daha yaşlıdır? Hâle gelişi sırasında 'idi' ile 'olacak' arasındaki şimdiki zamanda bulunduğu an değil mi? Çünkü bir önceden bir sonraya doğru ilerlerken şimdiyi herhalde atlayıp geçemez."
"Geçemez elbet."
"Öyleyse şimdiye rastladığı an daha yaşlı hâle gelmeyi bırakmaz mı; o an artık hâle gelmez, zaten daha yaşlıdır?
γίγνοιτο; ἀνάγκη. γίγνεται μὲν δὴ νεώτερόν τε καὶ πρεσβύτερον αὑτοῦ οὕτω. ναί. ἔστι δὲ πρεσβύτερον ἆρʼ οὐχ ὅταν κατὰ τὸν νῦν χρόνον ᾖ γιγνόμενον τὸν μεταξὺ τοῦ ἦν τε καὶ ἔσται; οὐ γάρ που πορευόμενόν γε ἐκ τοῦ ποτὲ εἰς τὸ ἔπειτα ὑπερβήσεται τὸ νῦν. οὐ γάρ. ἆρʼ οὖν οὐκ ἐπίσχει τότε τοῦ γίγνεσθαι πρεσβύτερον, ἐπειδὰν
152c"Çünkü ilerlemeyi sürdürseydi şimdi onu asla yakalayamazdı. İlerleyen şey öyledir ki ikisine de, hem şimdiye hem sonrasına dokunur: şimdiyi bırakır, sonrasını tutar ve sonrası ile şimdinin arasında hâle gelir."
"Doğru."
"Hâle gelen her şeyin şimdiye vardığında onu geçip gitmemesi zorunluysa, o an hâle gelmeyi hep bırakır ve hâle gelmekte olduğu şey her neyse o an odur."
τῷ νῦν ἐντύχῃ, καὶ οὐ γίγνεται, ἀλλʼ ἔστι τότʼ ἤδη πρεσβύτερον; προϊὸν γὰρ οὐκ ἄν ποτε ληφθείη ὑπὸ τοῦ νῦν. τὸ γὰρ προϊὸν οὕτως ἔχει ὡς ἀμφοτέρων ἐφάπτεσθαι, τοῦ τε νῦν καὶ τοῦ ἔπειτα, τοῦ μὲν νῦν ἀφιέμενον, τοῦ δʼ ἔπειτα ἐπιλαμβανόμενον, μεταξὺ ἀμφοτέρων γιγνόμενον, τοῦ τε ἔπειτα καὶ τοῦ νῦν. ἀληθῆ. εἰ δέ γε ἀνάγκη μὴ παρελθεῖν τὸ νῦν πᾶν τὸ γιγνόμενον, ἐπειδὰν κατὰ τοῦτο ᾖ,
152d"Öyle görünüyor."
"Demek ki bir de daha yaşlı hâle gelirken şimdiye rastladığında hâle gelmeyi bırakmıştır ve o an daha yaşlıdır."
"Elbette."
"Peki neyden daha yaşlı hâle geliyorduysa ondan daha yaşlıdır da. Kendisinden daha yaşlı hâle geliyordu, değil mi?"
"Evet."
"Daha yaşlı olan da daha gençten daha yaşlıdır, değil mi?"
"Öyledir."
"Demek ki bir, daha yaşlı hâle gelirken şimdiye rastladığı o an kendisinden daha gençtir de."
"Zorunlu."
"Oysa şimdi, bir var olduğu sürece hep onun yanındadır; çünkü ne zaman var olsa hep şimdi vardır."
ἐπίσχει ἀεὶ τοῦ γίγνεσθαι καὶ ἔστι τότε τοῦτο ὅτι ἂν τύχῃ γιγνόμενον. φαίνεται. καὶ τὸ ἓν ἄρα, ὅταν πρεσβύτερον γιγνόμενον ἐντύχῃ τῷ νῦν, ἐπέσχεν τοῦ γίγνεσθαι καὶ ἔστι τότε πρεσβύτερον. πάνυ μὲν οὖν. οὐκοῦν οὗπερ ἐγίγνετο πρεσβύτερον, τούτου καὶ ἔστιν· ἐγίγνετο δὲ αὑτοῦ; ναί. ἔστι δὲ τὸ πρεσβύτερον νεωτέρου πρεσβύτερον; ἔστιν. καὶ νεώτερον ἄρα τότε αὑτοῦ ἐστι τὸ ἕν, ὅταν πρεσβύτερον γιγνόμενον ἐντύχῃ τῷ νῦν. ἀνάγκη. τό γε μὴν
152e"Nasıl olmasın?"
"Demek ki bir hep hem kendisinden daha yaşlı ve daha gençtir hem de öyle hâle gelir."
"Öyle görünüyor."
"Peki kendisine göre daha uzun bir süre boyunca mı vardır ya da hâle gelir, yoksa eşit süre boyunca mı?"
"Eşit süre boyunca."
"Ama eşit süre boyunca hâle gelen ya da var olan şey aynı yaştadır."
"Nasıl olmasın?"
"Aynı yaşta olan da ne daha yaşlıdır ne daha genç."
"Değildir elbet."
"Demek ki bir, kendisiyle eşit süre boyunca hem hâle geldiği hem var olduğu için, kendisinden ne daha gençtir ne daha yaşlı, ne de öyle hâle gelir."
"Bence de öyle."
"Peki ya ötekilere göre?"
"Söyleyemem."
νῦν ἀεὶ πάρεστι τῷ ἑνὶ διὰ παντὸς τοῦ εἶναι· ἔστι γὰρ ἀεὶ νῦν ὅτανπερ ᾖ. πῶς γὰρ οὔ; ἀεὶ ἄρα ἐστί τε καὶ γίγνεται πρεσβύτερον ἑαυτοῦ καὶ νεώτερον τὸ ἕν. ἔοικεν. πλείω δὲ χρόνον αὐτὸ ἑαυτοῦ ἔστιν ἢ γίγνεται, ἢ τὸν ἴσον; τὸν ἴσον. ἀλλὰ μὴν τόν γε ἴσον χρόνον ἢ γιγνόμενον ἢ ὂν τὴν αὐτὴν ἡλικίαν ἔχει. πῶς δʼ οὔ; τὸ δὲ τὴν αὐτὴν ἡλικίαν ἔχον οὔτε πρεσβύτερον οὔτε νεώτερόν ἐστιν. οὐ γάρ. τὸ ἓν ἄρα τὸν ἴσον χρόνον αὐτὸ ἑαυτῷ καὶ γιγνόμενον καὶ ὂν οὔτε νεώτερον οὔτε πρεσβύτερον ἑαυτοῦ ἐστιν οὐδὲ γίγνεται. οὔ μοι δοκεῖ. τί δέ; τῶν ἄλλων;
οὐκ ἔχω λέγειν.
153a"Ama şunu söyleyebilirsin: Birden başka olanlar, tek bir başka şey değil de başka şeylerse, birden fazladır. Tek bir başka şey olsalardı bir olurlardı; başka şeyler olduklarına göre birden fazladırlar ve bir çokluğa sahiptirler."
"Sahiptirler elbet."
"Çokluk olduklarına göre de birden daha büyük bir sayıdan pay alırlar."
"Nasıl almasınlar?"
"Peki ne diyeceğiz? Sayılar arasında önce meydana gelen ve önce meydana gelmiş olan daha büyükler midir, yoksa daha küçükler mi?"
"Daha küçükler."
"Demek ki en küçük olan ilktir; bu da birdir, değil mi?"
τόδε γε μὴν ἔχεις λέγειν, ὅτι τὰ ἄλλα τοῦ ἑνός, εἴπερ ἕτερά ἐστιν, ἀλλὰ μὴ ἕτερον, πλείω ἐστὶν ἑνός· ἕτερον μὲν γὰρ ὂν ἓν ἂν ἦν, ἕτερα δὲ ὄντα πλείω ἑνός ἐστι καὶ πλῆθος ἂν ἔχοι. ἔχοι γὰρ ἄν. πλῆθος δὲ ὂν ἀριθμοῦ πλείονος ἂν μετέχοι ἢ τοῦ ἑνός. πῶς δʼ οὔ; τί οὖν; ἀριθμοῦ φήσομεν τὰ πλείω γίγνεσθαί τε καὶ γεγονέναι πρότερον, ἢ τὰ ἐλάττω; τὰ ἐλάττω. τὸ ὀλίγιστον ἄρα πρῶτον· τοῦτο
153b"Evet."
"Demek ki bir, sayısı olan her şeyden önce meydana gelmiştir. Ötekilerin hepsinin de sayısı vardır, tek bir başka şey değil de başka şeylerse."
"Vardır elbet."
"İlk meydana gelen, sanırım, daha önce meydana gelmiştir, ötekiler ise daha sonra; daha sonra meydana gelenler de daha önce meydana gelenden daha gençtir. Böylece ötekiler birden daha genç, bir de ötekilerden daha yaşlı olur."
"Olur elbet."
"Peki şuna ne dersin? Bir kendi tabiatına aykırı biçimde meydana gelmiş olabilir mi, yoksa bu imkânsız mı?"
δʼ ἔστι τὸ ἕν. ἦ γάρ; ναί. πάντων ἄρα τὸ ἓν πρῶτον γέγονε τῶν ἀριθμὸν ἐχόντων· ἔχει δὲ καὶ τἆλλα πάντα ἀριθμόν, εἴπερ ἄλλα καὶ μὴ ἄλλο ἐστίν. ἔχει γάρ. πρῶτον δέ γε οἶμαι γεγονὸς πρότερον γέγονε, τὰ δὲ ἄλλα ὕστερον, τὰ δʼ ὕστερον γεγονότα νεώτερα τοῦ πρότερον γεγονότος· καὶ οὕτως ἂν εἴη τἆλλα νεώτερα τοῦ ἑνός, τὸ δὲ ἓν πρεσβύτερον τῶν ἄλλων. εἴη γὰρ ἄν.
τί δὲ τόδε; ἆρʼ ἂν εἴη τὸ ἓν παρὰ φύσιν τὴν αὑτοῦ
153c"İmkânsız."
"Ama birin parçaları olduğu görüldü; parçaları varsa başı, sonu ve ortası da vardır."
"Evet."
"Peki hem birin kendisinde hem ötekilerin her birinde her şeyden önce baş meydana gelmez mi, baştan sonra da sona kadar geri kalan her şey?"
"Elbette."
"Üstelik bu geri kalanların hepsinin bütünün ve birin parçaları olduğunu, onun ise ancak sonla birlikte bir ve bütün olarak meydana geldiğini söyleyeceğiz."
"Söyleyeceğiz."
"Son ise, sanırım, en son meydana gelir; bir de tabiatı gereği onunla birlikte meydana gelir. Öyleyse birin kendisi tabiatına aykırı biçimde meydana gelemeyeceğine göre, sonla birlikte meydana gelmiş olduğundan, tabiatı gereği ötekilerin en sonunda meydana gelmiş olacaktır."
γεγονός, ἢ ἀδύνατον; ἀδύνατον. ἀλλὰ μὴν μέρη γε ἔχον ἐφάνη τὸ ἕν, εἰ δὲ μέρη, καὶ ἀρχὴν καὶ τελευτὴν καὶ μέσον. ναί. οὐκοῦν πάντων πρῶτον ἀρχὴ γίγνεται, καὶ αὐτοῦ τοῦ ἑνὸς καὶ ἑκάστου τῶν ἄλλων, καὶ μετὰ τὴν ἀρχὴν καὶ τἆλλα πάντα μέχρι τοῦ τέλους; τί μήν; καὶ μὴν μόριά γε φήσομεν ταῦτʼ εἶναι πάντα τἆλλα τοῦ ὅλου τε καὶ ἑνός, αὐτὸ δὲ ἐκεῖνο ἅμα τῇ τελευτῇ γεγονέναι ἕν τε καὶ ὅλον. φήσομεν γάρ. τελευτὴ δέ γε οἶμαι ὕστατον γίγνεται, τούτῳ
153d"Öyle görünüyor."
"Demek ki bir ötekilerden daha genç, ötekiler de birden daha yaşlıdır."
"Bu da bana öyle görünüyor."
"Peki şuna ne dersin? Birin ya da başka herhangi bir şeyin başı ya da başka herhangi bir parçası, parçalar değil de tek bir parçaysa, parça olduğuna göre bir olmak zorunda değil midir?"
"Zorunlu."
"Öyleyse bir, ilk meydana gelenle birlikte meydana gelir, ikinciyle birlikte de; meydana gelen ötekilerin hiçbirinden geri kalmaz. Neye ne eklenirse eklensin, sona kadar ilerleyip bütün ve bir hâline gelene dek, meydana gelişinde ne ortadan, ne ilkten, ne sondan, ne de başka herhangi bir parçadan geri kalır."
δʼ ἅμα τὸ ἓν πέφυκε γίγνεσθαι· ὥστʼ εἴπερ ἀνάγκη αὐτὸ τὸ ἓν μὴ παρὰ φύσιν γίγνεσθαι, ἅμα τελευτῇ ἂν γεγονὸς ὕστατον ἂν τῶν ἄλλων πεφυκὸς εἴη γίγνεσθαι. φαίνεται. νεώτερον ἄρα τῶν ἄλλων τὸ ἕν ἐστι, τὰ δʼ ἄλλα τοῦ ἑνὸς πρεσβύτερα. οὕτως αὖ μοι φαίνεται. τί δὲ δή; ἀρχὴν ἢ ἄλλο μέρος ὁτιοῦν τοῦ ἑνὸς ἢ ἄλλου ὁτουοῦν, ἐάνπερ μέρος ᾖ ἀλλὰ μὴ μέρη, οὐκ ἀναγκαῖον ἓν εἶναι, μέρος γε ὄν; ἀνάγκη. οὐκοῦν τὸ ἓν ἅμα τε τῷ πρώτῳ γιγνομένῳ γίγνοιτʼ ἂν καὶ
153e"Doğru."
"Demek ki bir bütün ötekilerle aynı yaştadır. Öyle ki birin kendisi tabiatına aykırı biçimde var olmuyorsa, ötekilerden ne önce ne sonra meydana gelmiş olur, onlarla aynı anda meydana gelmiştir.
ἅμα τῷ δευτέρῳ, καὶ οὐδενὸς ἀπολείπεται τῶν ἄλλων γιγνομένων, ὅτιπερ ἂν προσγίγνηται ὁτῳοῦν, ἕως ἂν πρὸς τὸ ἔσχατον διελθὸν ὅλον ἓν γένηται, οὔτε μέσου οὔτε πρώτου οὔτε ἐσχάτου οὔτε ἄλλου οὐδενὸς ἀπολειφθὲν ἐν τῇ γενέσει. ἀληθῆ.
πᾶσιν ἄρα τοῖς ἄλλοις τὴν αὐτὴν ἡλικίαν ἴσχει τὸ ἕν· ὥστʼ εἰ μὴ παρὰ φύσιν πέφυκεν αὐτὸ τὸ ἕν, οὔτε πρότερον οὔτε ὕστερον τῶν ἄλλων γεγονὸς ἂν εἴη, ἀλλʼ ἅμα.
154a"Bu akıl yürütmeye göre bir ötekilerden ne daha yaşlı ne daha genç olur, ötekiler de birden; önceki akıl yürütmeye göreyse hem daha yaşlı hem daha gençtir, ötekiler de ona göre aynı şekilde."
"Elbette."
"Demek ki böyledir ve böyle meydana gelmiştir. Peki birin ötekilerden, ötekilerin de birden daha yaşlı ve daha genç hâle gelmesi, ya da ne daha genç ne daha yaşlı hâle gelmesi konusunda ne diyeceğiz? Var olmak konusunda nasılsa hâle gelmek konusunda da öyle midir, yoksa başka türlü mü?"
"Söyleyemem."
καὶ κατὰ τοῦτον τὸν λόγον τὸ ἓν τῶν ἄλλων οὔτε πρεσβύτερον οὔτε νεώτερον ἂν εἴη, οὐδὲ τἆλλα τοῦ ἑνός· κατὰ δὲ τὸν πρόσθεν πρεσβύτερόν τε καὶ νεώτερον, καὶ τἆλλα ἐκείνου ὡσαύτως. πάνυ μὲν οὖν. ἔστι μὲν δὴ οὕτως ἔχον τε καὶ γεγονός. ἀλλὰ τί αὖ περὶ τοῦ γίγνεσθαι αὐτὸ πρεσβύτερόν τε καὶ νεώτερον τῶν ἄλλων καὶ τἆλλα τοῦ ἑνός, καὶ μήτε νεώτερον μήτε πρεσβύτερον γίγνεσθαι; ἆρα ὥσπερ περὶ τοῦ εἶναι, οὕτω καὶ περὶ τοῦ γίγνεσθαι ἔχει, ἢ ἑτέρως; οὐκ
154b"Ben şu kadarını söyleyebilirim: Bir şey başka bir şeyden daha yaşlıysa bile, ilk meydana geldiği andaki yaş farkından daha fazla daha yaşlı hâle gelemez; daha genç olan da artık daha genç hâle gelemez. Çünkü eşit olmayan şeylere eşit şeyler eklenirse, zaman olsun başka bir şey olsun, aralarındaki fark hep baştaki farka eşit kalır."
"Nasıl kalmasın?"
"Demek ki var olan bir şey, var olan başka bir şeyden hiçbir zaman daha yaşlı ya da daha genç hâle gelmez, çünkü yaşça farkları hep aynıdır. Biri daha yaşlıdır ve öyle meydana gelmiştir, öteki daha genç; ama öyle hâle gelmezler."
ἔχω λέγειν. ἀλλʼ ἐγὼ τοσόνδε γε· εἰ καὶ ἔστιν πρεσβύτερον ἕτερον ἑτέρου, γίγνεσθαί γε αὐτὸ πρεσβύτερον ἔτι ἢ ὡς τὸ πρῶτον εὐθὺς γενόμενον διήνεγκε τῇ ἡλικίᾳ οὐκ ἂν ἔτι δύναιτο, οὐδʼ αὖ τὸ νεώτερον ὂν ἔτι νεώτερον γίγνεσθαι· ἀνίσοις γὰρ ἴσα προστιθέμενα, χρόνῳ τε καὶ ἄλλῳ ὁτῳοῦν, ἴσῳ ποιεῖ διαφέρειν ἀεὶ ὅσῳπερ ἂν τὸ πρῶτον διενέγκῃ. πῶς γὰρ οὔ; οὐκ ἄρα τό γε ὂν τοῦ [ἑνὸς] ὄντος γίγνοιτʼ
154c"Doğru."
"Demek ki var olan bir de var olan ötekilerden hiçbir zaman ne daha yaşlı ne daha genç hâle gelir."
"Gelmez elbet."
"Ama bir de şöyle bak: Acaba şu bakımdan daha yaşlı ve daha genç hâle geliyorlar mı?"
"Hangi bakımdan?"
"Birin ötekilerden, ötekilerin de birden daha yaşlı göründüğü bakımdan."
"Ne olmuş?"
"Bir ötekilerden daha yaşlı olduğunda, herhalde ötekilerden daha uzun süredir vardır."
ἄν ποτε πρεσβύτερον οὐδὲ νεώτερον, εἴπερ ἴσῳ διαφέρει ἀεὶ τὴν ἡλικίαν· ἀλλʼ ἔστι καὶ γέγονε πρεσβύτερον, τὸ δὲ νεώτερον, γίγνεται δʼ οὔ. ἀληθῆ. καὶ τὸ ἓν ἄρα ὂν τῶν ἄλλων ὄντων οὔτε πρεσβύτερόν ποτε οὔτε νεώτερον γίγνεται. οὐ γὰρ οὖν. ὅρα δὲ εἰ τῇδε πρεσβύτερα καὶ νεώτερα γίγνεται. πῇ δή; ἧι τό τε ἓν τῶν ἄλλων ἐφάνη πρεσβύτερον καὶ τἆλλα τοῦ ἑνός. τί οὖν; ὅταν τὸ ἓν τῶν ἄλλων πρεσβύτερον ᾖ, πλείω που χρόνον γέγονεν ἢ τὰ
154d"Evet."
"Yine bak: Daha uzun ve daha kısa bir süreye eşit süre eklersek, daha uzun olan daha kısadan eşit bir oranla mı ayrılır, yoksa daha küçük bir oranla mı?"
"Daha küçük bir oranla."
"Demek ki birin başlangıçta ötekilerden yaşça ayrıldığı oran, sonrasında da aynı kalmayacak; ötekilerle eşit süre aldıkça onlardan yaşça hep öncekinden daha az ayrılacak. Öyle değil mi?"
"Öyle."
"Peki bir şeyden yaşça öncekinden daha az ayrılan şey, daha önce kendilerinden daha yaşlı olduğu şeylere göre öncekinden daha genç hâle gelmez mi?"
ἄλλα. ναί. πάλιν δὴ σκόπει· ἐὰν πλέονι καὶ ἐλάττονι χρόνῳ προστιθῶμεν τὸν ἴσον χρόνον, ἆρα τῷ ἴσῳ μορίῳ διοίσει τὸ πλέον τοῦ ἐλάττονος ἢ σμικροτέρῳ; σμικροτέρῳ. οὐκ ἄρα ἔσται, ὅτιπερ τὸ πρῶτον ἦν πρὸς τἆλλα ἡλικίᾳ διαφέρον τὸ ἕν, τοῦτο καὶ εἰς τὸ ἔπειτα, ἀλλὰ ἴσον λαμβάνον χρόνον τοῖς ἄλλοις ἔλαττον ἀεὶ τῇ ἡλικίᾳ διοίσει αὐτῶν ἢ πρότερον· ἢ οὔ; ναί. οὐκοῦν τό γε ἔλαττον διαφέρον
154e"Daha genç hâle gelir."
"O daha genç hâle geliyorsa, öteki şeyler de bire göre öncekinden daha yaşlı hâle gelmez mi?"
"Elbette."
"Demek ki sonra meydana gelmiş olan, önce meydana gelmiş ve daha yaşlı olana göre daha yaşlı hâle gelir; ama hiçbir zaman daha yaşlı olmaz, ondan hep daha yaşlı hâle gelmektedir. Çünkü biri gençliğe doğru ilerler, öteki yaşlılığa doğru.
ἡλικίᾳ πρός τι ἢ πρότερον νεώτερον γίγνοιτʼ ἂν ἢ ἐν τῷ πρόσθεν πρὸς ἐκεῖνα πρὸς ἃ ἦν πρεσβύτερον πρότερον; νεώτερον. εἰ δὲ ἐκεῖνο νεώτερον, οὐκ ἐκεῖνα αὖ τὰ ἄλλα πρὸς τὸ ἓν πρεσβύτερα ἢ πρότερον; πάνυ γε.
τὸ μὲν νεώτερον ἄρα γεγονὸς πρεσβύτερον γίγνεται πρὸς τὸ πρότερον γεγονός τε καὶ πρεσβύτερον ὄν, ἔστι δὲ οὐδέποτε πρεσβύτερον, ἀλλὰ γίγνεται ἀεὶ ἐκείνου πρεσβύτερον· ἐκεῖνο μὲν γὰρ ἐπὶ τὸ νεώτερον ἐπιδίδωσιν, τὸ δʼ ἐπὶ τὸ πρεσβύτερον.
155a"Daha yaşlı olan da aynı şekilde daha gençten daha genç hâle gelir. Zıt yönlere gittikleri için ikisi birbirlerinin zıddı hâline gelirler: daha genç olan daha yaşlıdan daha yaşlı, daha yaşlı olan da daha gençten daha genç hâline gelir; ama bu hâle gelmiş olamazlar. Çünkü gelmiş olsalardı artık hâle gelmezler, öyle olurlardı. Şimdi ise birbirlerinden daha yaşlı ve daha genç hâle gelirler: Bir ötekilerden daha genç hâle gelir, çünkü daha yaşlı olduğu ve daha önce meydana geldiği görüldü; ötekiler de birden daha yaşlı hâle gelir, çünkü daha sonra meydana geldiler.
τὸ δʼ αὖ πρεσβύτερον τοῦ νεωτέρου νεώτερον γίγνεται ὡσαύτως. ἰόντε γὰρ αὐτοῖν εἰς τὸ ἐναντίον τὸ ἐναντίον ἀλλήλοιν γίγνεσθον, τὸ μὲν νεώτερον πρεσβύτερον τοῦ πρεσβυτέρου, τὸ δὲ πρεσβύτερον νεώτερον τοῦ νεωτέρου· γενέσθαι δὲ οὐκ ἂν οἵω τε εἴτην. εἰ γὰρ γένοιντο, οὐκ ἂν ἔτι γίγνοιντο, ἀλλʼ εἶεν ἄν. νῦν δὲ γίγνονται μὲν πρεσβύτερα ἀλλήλων καὶ νεώτερα· τὸ μὲν ἓν τῶν ἄλλων νεώτερον γίγνεται, ὅτι πρεσβύτερον ἐφάνη ὂν καὶ πρότερον
155b"Aynı akıl yürütmeyle ötekiler de bire karşı aynı durumdadır, çünkü ondan daha yaşlı oldukları ve daha önce meydana geldikleri de görüldü."
"Öyle görünüyor gerçekten."
"Öyleyse şöyle değil mi? Sayıca hep aynı farkla birbirlerinden ayrıldıkları için hiçbir şeyin başka bir şeyden daha yaşlı ya da daha genç hâle gelmediği bakımdan, ne bir ötekilerden ne ötekiler birden daha yaşlı ya da daha genç hâle gelir; ama önce meydana gelenlerin sonrakilerden, sonrakilerin de öncekilerden hep farklı bir oranla ayrılması zorunlu olduğu bakımdan, ötekilerin birden, birin de ötekilerden daha yaşlı ve daha genç hâle gelmesi zorunludur."
γεγονός, τὰ δὲ ἄλλα τοῦ ἑνὸς πρεσβύτερα, ὅτι ὕστερα γέγονε. κατὰ δὲ τὸν αὐτὸν λόγον καὶ τἆλλα οὕτω πρὸς τὸ ἓν ἴσχει, ἐπειδήπερ αὐτοῦ πρεσβύτερα ἐφάνη καὶ πρότερα γεγονότα. φαίνεται γὰρ οὖν οὕτως. οὐκοῦν ᾗ μὲν οὐδὲν ἕτερον ἑτέρου πρεσβύτερον γίγνεται οὐδὲ νεώτερον, κατὰ τὸ ἴσῳ ἀριθμῷ ἀλλήλων ἀεὶ διαφέρειν, οὔτε τὸ ἓν τῶν ἄλλων πρεσβύτερον γίγνοιτʼ ἂν οὐδὲ νεώτερον, οὔτε τἆλλα τοῦ ἑνός· ᾗ δὲ ἄλλῳ ἀεὶ μορίῳ διαφέρειν ἀνάγκη
155c"Elbette."
"Bütün bunlara göre bir, hem kendisinden hem ötekilerden daha yaşlı ve daha gençtir ve öyle hâle gelir; ama yine ne kendisinden ne ötekilerden ne daha yaşlı ne daha gençtir, ne de öyle hâle gelir."
"Tamamıyla öyle."
"Bir zamandan ve daha yaşlı ve daha genç hâle gelmekten pay aldığına göre, zamandan pay alıyorsa 'önce'den, 'sonra'dan ve 'şimdi'den de pay alması zorunlu değil mi?"
τὰ πρότερα τῶν ὑστέρων γενόμενα καὶ τὰ ὕστερα τῶν προτέρων, ταύτῃ δὴ ἀνάγκη πρεσβύτερά τε καὶ νεώτερα ἀλλήλων γίγνεσθαι τά τε ἄλλα τοῦ ἑνὸς καὶ τὸ ἓν τῶν ἄλλων; πάνυ μὲν οὖν. κατὰ δὴ πάντα ταῦτα τὸ ἓν αὐτό τε αὑτοῦ καὶ τῶν ἄλλων πρεσβύτερον καὶ νεώτερον ἔστι τε καὶ γίγνεται, καὶ οὔτε πρεσβύτερον οὔτε νεώτερον οὔτʼ ἔστιν οὔτε γίγνεται οὔτε αὑτοῦ οὔτε τῶν ἄλλων. παντελῶς μὲν οὖν. ἐπειδὴ δὲ χρόνου μετέχει τὸ ἓν καὶ τοῦ
155d"Zorunlu."
"Demek ki bir vardı, vardır ve olacaktır; meydana geliyordu, meydana gelir ve meydana gelecektir."
"Elbette."
"Ona ait bir şey, onun bir şeyi de olabilir; hem geçmişte, hem şimdi, hem gelecekte."
"Tabii."
"Demek ki ona dair epistēmē, kanaat ve his de olabilir; nitekim şu anda biz de onunla ilgili bütün bunları yapıyoruz."
"Doğru söylüyorsun."
"Bir adı ve onu anlatan bir logos'u da vardır; ona ad verilir, hakkında söz söylenir. Ötekilerle ilgili bu türden ne varsa, bir ile ilgili de vardır."
πρεσβύτερόν τε καὶ νεώτερον γίγνεσθαι, ἆρʼ οὐκ ἀνάγκη καὶ τοῦ ποτὲ μετέχειν καὶ τοῦ ἔπειτα καὶ τοῦ νῦν, εἴπερ χρόνου μετέχει; ἀνάγκη. ἦν ἄρα τὸ ἓν καὶ ἔστι καὶ ἔσται καὶ ἐγίγνετο καὶ γίγνεται καὶ γενήσεται. τί μήν; καὶ εἴη ἄν τι ἐκείνῳ καὶ ἐκείνου, καὶ ἦν καὶ ἔστιν καὶ ἔσται. πάνυ γε. καὶ ἐπιστήμη δὴ εἴη ἂν αὐτοῦ καὶ δόξα καὶ αἴσθησις, εἴπερ καὶ νῦν ἡμεῖς περὶ αὐτοῦ πάντα ταῦτα πράττομεν. ὀρθῶς λέγεις. καὶ ὄνομα δὴ καὶ λόγος ἔστιν αὐτῷ, καὶ
155e"Kesinlikle öyle."
"Şimdi bir de üçüncü kez söyleyelim. Bir, anlattığımız gibiyse, yani hem bir hem çok, ne bir ne çok ve zamandan pay alan bir şeyse, bir olduğu için bir zaman ousia'dan pay alması, olmadığı için de bir zaman ousia'dan pay almaması zorunlu değil mi?"
"Zorunlu."
"Peki pay aldığı zaman o an pay almaması, pay almadığı zaman da pay alması mümkün olacak mı?"
"Mümkün değil."
"Demek ki bir zamanda pay alır, başka bir zamanda pay almaz; ancak böyle aynı şeyden hem pay alıp hem pay almayabilir."
ὀνομάζεται καὶ λέγεται· καὶ ὅσαπερ καὶ περὶ τὰ ἄλλα τῶν τοιούτων τυγχάνει ὄντα, καὶ περὶ τὸ ἓν ἔστιν. παντελῶς μὲν οὖν ἔχει οὕτως.
ἔτι δὴ τὸ τρίτον λέγωμεν. τὸ ἓν εἰ ἔστιν οἷον διεληλύθαμεν, ἆρʼ οὐκ ἀνάγκη αὐτό, ἕν τε ὂν καὶ πολλὰ καὶ μήτε ἓν μήτε πολλὰ καὶ μετέχον χρόνου, ὅτι μὲν ἔστιν ἕν, οὐσίας μετέχειν ποτέ, ὅτι δʼ οὐκ ἔστι, μὴ μετέχειν αὖ ποτε οὐσίας; ἀνάγκη. ἆρʼ οὖν, ὅτε μετέχει, οἷόν τε ἔσται τότε μὴ μετέχειν, ἢ ὅτε μὴ μετέχει, μετέχειν; οὐχ οἷόν τε. ἐν ἄλλῳ ἄρα χρόνῳ μετέχει καὶ ἐν ἄλλῳ οὐ μετέχει· οὕτω γὰρ ἂν μόνως τοῦ αὐτοῦ μετέχοι τε καὶ οὐ μετέχοι.
156a"Doğru."
"Peki onun var olmaya katıldığı ve ondan ayrıldığı bir zaman da yok mudur? Yoksa aynı şeyi bir yerde alıp bir yerde bırakmadıkça, onu bazen taşıyıp bazen taşımaması nasıl mümkün olur?"
"Hiçbir şekilde mümkün olmaz."
"Ousia'ya katılmaya meydana gelmek demez misin?"
"Derim."
"Ousia'dan ayrılmaya da yok olmak demez misin?"
"Elbette derim."
"Demek ki bir, anlaşılan, ousia'yı alıp bırakarak meydana gelir ve yok olur."
ὀρθῶς. οὐκοῦν ἔστι καὶ οὗτος χρόνος, ὅτε μεταλαμβάνει τοῦ εἶναι καὶ ὅτε ἀπαλλάττεται αὐτοῦ; ἢ πῶς οἷόν τε ἔσται τοτὲ μὲν ἔχειν τὸ αὐτό, τοτὲ δὲ μὴ ἔχειν, ἐὰν μή ποτε καὶ λαμβάνῃ αὐτὸ καὶ ἀφίῃ; οὐδαμῶς. τὸ δὴ οὐσίας μεταλαμβάνειν ἆρά γε οὐ γίγνεσθαι καλεῖς; ἔγωγε. τὸ δὲ ἀπαλλάττεσθαι οὐσίας ἆρα οὐκ ἀπόλλυσθαι; καὶ πάνυ γε. τὸ ἓν δή, ὡς ἔοικε, λαμβάνον τε καὶ ἀφιὲν οὐσίαν γίγνεταί
156b"Zorunlu."
"Bir ve çok olan, meydana gelip yok olan bir şey, bir hâline geldiğinde çok olması yok olmaz mı, çok hâline geldiğinde de bir olması?"
"Elbette."
"Bir ve çok hâline gelirken ayrışması ve birleşmesi de zorunlu değil mi?"
"Hem de çok."
"Benzemez ve benzer hâline geldiğinde de benzer ve benzemez hâle gelmesi?"
"Evet."
"Daha büyük, daha küçük ve eşit hâline geldiğinde de büyümesi, küçülmesi ve eşitlenmesi?"
"Öyle."
τε καὶ ἀπόλλυται. ἀνάγκη. ἓν δὲ καὶ πολλὰ ὂν καὶ γιγνόμενον καὶ ἀπολλύμενον ἆρʼ οὐχ, ὅταν μὲν γίγνηται ἕν, τὸ πολλὰ εἶναι ἀπόλλυται, ὅταν δὲ πολλά, τὸ ἓν εἶναι ἀπόλλυται; πάνυ γε. ἓν δὲ γιγνόμενον καὶ πολλὰ ἆρʼ οὐκ ἀνάγκη διακρίνεσθαί τε καὶ συγκρίνεσθαι; πολλή γε. καὶ μὴν ἀνόμοιόν γε καὶ ὅμοιον ὅταν γίγνηται, ὁμοιοῦσθαί τε καὶ ἀνομοιοῦσθαι; ναί. καὶ ὅταν μεῖζον καὶ ἔλαττον καὶ ἴσον, αὐξάνεσθαί τε καὶ φθίνειν καὶ ἰσοῦσθαι; οὕτως.
156c"Hareket ederken durduğunda ve dururken harekete geçtiğinde ise herhalde hiçbir zamanın içinde bulunmaması gerekir."
"Nasıl yani?"
"Önce durup sonra hareket etmek, önce hareket edip sonra durmak, değişmeden olamaz."
"Nasıl olsun?"
"Bir şeyin aynı anda ne hareket ettiği ne durduğu bir zaman da yoktur."
"Yoktur elbet."
"Ama değişmeden de değişemez."
"Akla yatmaz."
"Peki ne zaman değişir? Çünkü ne dururken ne hareket ederken ne de bir zamanın içindeyken değişir."
ὅταν δὲ κινούμενόν τε ἵστηται καὶ ὅταν ἑστὸς ἐπὶ τὸ κινεῖσθαι μεταβάλλῃ, δεῖ δήπου αὐτό γε μηδʼ ἐν ἑνὶ χρόνῳ εἶναι. πῶς δή; ἑστός τε πρότερον ὕστερον κινεῖσθαι καὶ πρότερον κινούμενον ὕστερον ἑστάναι, ἄνευ μὲν τοῦ μεταβάλλειν οὐχ οἷόν τε ἔσται ταῦτα πάσχειν. πῶς γάρ; χρόνος δέ γε οὐδεὶς ἔστιν, ἐν ᾧ τι οἷόν τε ἅμα μήτε κινεῖσθαι μήτε ἑστάναι. οὐ γὰρ οὖν. ἀλλʼ οὐδὲ μὴν μεταβάλλει ἄνευ τοῦ μεταβάλλειν. οὐκ εἰκός. πότʼ οὖν μεταβάλλει; οὔτε γὰρ ἑστὸς ὂν οὔτε κινούμενον μεταβάλλει, οὔτε ἐν
156d"Değişmez elbet."
"Peki değiştiği an içinde bulunacağı şu tuhaf şey var mı?"
"Hangi şey?"
"Birdenbire, yani exaiphnēs. 'Birdenbire' sözü, bir şeyin ondan çıkıp iki hâlden birine geçtiğini gösteriyor gibi. Çünkü duran şey dururken duruştan değişmez, hareket eden de hareket ederken hareketten değişmez; birdenbire denen bu tuhaf tabiat ise hareketle duruşun arasında, hiçbir zamanın içinde olmadan yer almıştır; hareket eden şey duruşa, duran şey de harekete ona girip ondan çıkarak geçer."
χρόνῳ ὄν. οὐ γὰρ οὖν. ἆρʼ οὖν ἔστι τὸ ἄτοπον τοῦτο, ἐν ᾧ τότʼ ἂν εἴη, ὅτε μεταβάλλει; τὸ ποῖον δή; τὸ ἐξαίφνης. τὸ γὰρ ἐξαίφνης τοιόνδε τι ἔοικε σημαίνειν, ὡς ἐξ ἐκείνου μεταβάλλον εἰς ἑκάτερον. οὐ γὰρ ἔκ γε τοῦ ἑστάναι ἑστῶτος ἔτι μεταβάλλει, οὐδʼ ἐκ τῆς κινήσεως κινουμένης ἔτι μεταβάλλει· ἀλλὰ ἡ ἐξαίφνης αὕτη φύσις ἄτοπός τις ἐγκάθηται μεταξὺ τῆς κινήσεώς τε καὶ στάσεως,
156e"Öyle olsa gerek."
"Bir de, hem duruyor hem hareket ediyorsa, her iki yöne de değişir, çünkü ancak böylece ikisini de yapabilir. Değişirken birdenbire değişir ve değiştiği an hiçbir zamanın içinde olmaz; o an ne hareket eder ne durur."
"Etmez elbet."
"Peki öteki değişmelerde de durum böyle değil mi? Var olmaktan yok olmaya ya da var olmamaktan meydana gelmeye geçtiğinde, o an belli hareketlerle duruşların arasında bulunur; o an ne vardır ne yoktur, ne meydana gelir ne yok olur, değil mi?"
ἐν χρόνῳ οὐδενὶ οὖσα, καὶ εἰς ταύτην δὴ καὶ ἐκ ταύτης τό τε κινούμενον μεταβάλλει ἐπὶ τὸ ἑστάναι καὶ τὸ ἑστὸς ἐπὶ τὸ κινεῖσθαι. κινδυνεύει. καὶ τὸ ἓν δή, εἴπερ ἕστηκέ τε καὶ κινεῖται, μεταβάλλοι ἂν ἐφʼ ἑκάτερα—μόνως γὰρ ἂν οὕτως ἀμφότερα ποιοῖ—μεταβάλλον δʼ ἐξαίφνης μεταβάλλει, καὶ ὅτε μεταβάλλει, ἐν οὐδενὶ χρόνῳ ἂν εἴη, οὐδὲ κινοῖτʼ ἂν τότε, οὐδʼ ἂν σταίη. οὐ γάρ.
ἆρʼ οὖν οὕτω καὶ πρὸς τὰς ἄλλας μεταβολὰς ἔχει, ὅταν ἐκ τοῦ εἶναι εἰς τὸ ἀπόλλυσθαι
157a"Öyle görünüyor hiç değilse."
"Aynı akıl yürütmeyle, birden çoğa ve çoktan bire giderken ne birdir ne çok, ne ayrışır ne birleşir. Benzerden benzemeze ve benzemezden benzere giderken de ne benzerdir ne benzemez, ne benzer hâle gelir ne benzemez hâle gelir; küçükten büyüğe, eşite ve bunların zıtlarına giderken de ne küçük olur ne büyük ne eşit, ne büyür ne küçülür ne eşitlenir."
μεταβάλλῃ ἢ ἐκ τοῦ μὴ εἶναι εἰς τὸ γίγνεσθαι, μεταξύ τινων τότε γίγνεται κινήσεών τε καὶ στάσεων, καὶ οὔτε ἔστι τότε οὔτε οὐκ ἔστι, οὔτε γίγνεται οὔτε ἀπόλλυται; ἔοικε γοῦν. κατὰ δὴ τὸν αὐτὸν λόγον καὶ ἐξ ἑνὸς ἐπὶ πολλὰ ἰὸν καὶ ἐκ πολλῶν ἐφʼ ἓν οὔτε ἕν ἐστιν οὔτε πολλά, οὔτε διακρίνεται οὔτε συγκρίνεται. καὶ ἐξ ὁμοίου ἐπὶ ἀνόμοιον καὶ ἐξ ἀνομοίου ἐπὶ ὅμοιον ἰὸν οὔτε ὅμοιον οὔτε ἀνόμοιον, οὔτε ὁμοιούμενον οὔτε ἀνομοιούμενον· καὶ
157b"Olmaz gibi görünüyor."
"Demek ki bir, eğer varsa, bütün bu hâllere uğrar."
"Nasıl uğramasın?"
"Peki bir varsa ötekilerin nelere uğraması gerektiğine de bakmamız gerekmez mi?"
"Gerekir."
"Söyleyelim öyleyse: Bir varsa, birden başka olanlar neye uğramış olmalıdır?"
"Söyleyelim."
"Birden başka olduklarına göre ötekiler bir değildir; yoksa birden başka olmazlardı."
ἐκ σμικροῦ ἐπὶ μέγα καὶ ἐπὶ ἴσον καὶ εἰς τὰ ἐναντία ἰὸν οὔτε σμικρὸν οὔτε μέγα οὔτε ἴσον, οὔτε αὐξανόμενον οὔτε φθῖνον οὔτε ἰσούμενον εἴη ἄν. οὐκ ἔοικε. ταῦτα δὴ τὰ παθήματα πάντʼ ἂν πάσχοι τὸ ἕν, εἰ ἔστιν. πῶς δʼ οὔ;
τί δὲ τοῖς ἄλλοις προσήκοι ἂν πάσχειν, ἓν εἰ ἔστιν, ἆρα οὐ σκεπτέον; σκεπτέον. λέγωμεν δή, ἓν εἰ ἔστι, τἆλλα τοῦ ἑνὸς τί χρὴ πεπονθέναι; λέγωμεν. οὐκοῦν ἐπείπερ ἄλλα τοῦ ἑνός ἐστιν, οὔτε τὸ ἕν ἐστι τἆλλα· οὐ
157c"Doğru."
"Ama ötekiler birden büsbütün yoksun da değildir; bir bakıma ondan pay alırlar."
"Ne bakımdan?"
"Birden başka olanlar, herhalde parçaları olduğu için başkadır; parçaları olmasaydı tamamen bir olurlardı."
"Doğru."
"Parçalar ise, diyoruz ki, bütün olan bir şeyin parçalarıdır."
"Diyoruz elbet."
"Ama bütün, zorunlu olarak çok şeyden meydana gelmiş bir birdir ve parçalar onun parçalarıdır; çünkü parçaların her biri çok şeyin değil, bir bütünün parçası olmalıdır."
"Bu nasıl?"
"Bir şey, kendisinin de içinde bulunduğu çok şeyin parçası olsaydı, hem herhalde kendisinin parçası olurdu ki bu imkânsızdır, hem de, gerçekten hepsinin parçasıysa, ötekilerin her birinin parçası olurdu.
γὰρ ἂν ἄλλα τοῦ ἑνὸς ἦν. ὀρθῶς. οὐδὲ μὴν στέρεταί γε παντάπασι τοῦ ἑνὸς τἆλλα, ἀλλὰ μετέχει πῃ. πῇ δή; ὅτι που τὰ ἄλλα τοῦ ἑνὸς μόρια ἔχοντα ἄλλα ἐστίν· εἰ γὰρ μόρια μὴ ἔχοι, παντελῶς ἂν ἓν εἴη. ὀρθῶς. μόρια δέ γε, φαμέν, τούτου ἐστὶν ὃ ἂν ὅλον ᾖ. φαμὲν γάρ. ἀλλὰ μὴν τό γε ὅλον ἓν ἐκ πολλῶν ἀνάγκη εἶναι, οὗ ἔσται μόρια τὰ μόρια· ἕκαστον γὰρ τῶν μορίων οὐ πολλῶν μόριον χρὴ εἶναι, ἀλλὰ ὅλου. πῶς τοῦτο; εἴ τι πολλῶν μόριον εἴη,
157d"Çünkü bunlardan birinin parçası değilse, o biri dışındaki ötekilerin parçası olacak ve böylece her birinin parçası olmayacaktır; her birinin parçası değilse de çokların hiçbirinin parçası olmayacaktır. Hiçbirinin parçası olmayan bir şeyin, hiçbirinin hiçbir şeyi olmadığı bütün bu şeylerin bir şeyi olması ise, ister parçası ister başka herhangi bir şeyi olsun, imkânsızdır."
"Öyle görünüyor."
"Demek ki parça, çokların ya da hepsinin değil, tek bir idea'nın, bütün dediğimiz ve hepsinden meydana gelmiş tam bir bir olan şeyin parçasıdır."
ἐν οἷς αὐτὸ εἴη, ἑαυτοῦ τε δήπου μόριον ἔσται, ὅ ἐστιν ἀδύνατον, καὶ τῶν ἄλλων δὴ ἑνὸς ἑκάστου, εἴπερ καὶ πάντων. ἑνὸς γὰρ μὴ ὂν μόριον, πλὴν τούτου τῶν ἄλλων ἔσται, καὶ οὕτως ἑνὸς ἑκάστου οὐκ ἔσται μόριον, μὴ ὂν δὲ μόριον ἑκάστου οὐδενὸς τῶν πολλῶν ἔσται. μηδενὸς δὲ ὂν πάντων τούτων τι εἶναι, ὧν οὐδενὸς οὐδέν ἐστι, καὶ μόριον καὶ ἄλλο ὁτιοῦν ἀδύνατον [εἶναι]. φαίνεταί γε δή. οὐκ ἄρα τῶν πολλῶν οὐδὲ πάντων τὸ μόριον μόριον, ἀλλὰ μιᾶς τινὸς ἰδέας καὶ
157e"Kesinlikle."
"Öyleyse ötekilerin parçaları varsa, bütünden ve birden de pay alırlar."
"Elbette."
"Demek ki birden başka olanlar zorunlu olarak parçaları olan, tam ve bir olan bir bütündür."
"Zorunlu."
"Her bir parça için de aynı şey söylenebilir; çünkü onun da birden pay alması zorunludur.
ἑνός τινος ὃ καλοῦμεν ὅλον, ἐξ ἁπάντων ἓν τέλειον γεγονός, τούτου μόριον ἂν τὸ μόριον εἴη. παντάπασι μὲν οὖν. εἰ ἄρα τἆλλα μόρια ἔχει, κἂν τοῦ ὅλου τε καὶ ἑνὸς μετέχοι. πάνυ γε. ἓν ἄρα ὅλον τέλειον μόρια ἔχον ἀνάγκη εἶναι τἆλλα τοῦ ἑνός. ἀνάγκη.
καὶ μὴν καὶ περὶ τοῦ μορίου γε ἑκάστου ὁ αὐτὸς λόγος· καὶ γὰρ τοῦτο ἀνάγκη μετέχειν
158a"Parçaların her biri bir parçaysa, 'her biri' olması herhalde bir olmayı gösterir: ötekilerden ayrılmış, kendi başına var olan bir şeyi, eğer gerçekten 'her biri' olacaksa."
"Doğru."
"Ama birden pay alıyorsa, besbelli birden başka bir şey olarak pay alır; yoksa pay almazdı, bizzat bir olurdu. Oysa birin kendisinden başka hiçbir şeyin bir olması herhalde mümkün değildir."
"Mümkün değil."
"Ama hem bütünün hem parçanın birden pay alması zorunludur. Çünkü bütün, parçaları kendi parçaları olan bir bir olacak; bütünün parçası olan her bir parça da bütünün tek bir parçası olacaktır."
τοῦ ἑνός. εἰ γὰρ ἕκαστον αὐτῶν μόριόν ἐστι, τό γε ἕκαστον εἶναι ἓν δήπου σημαίνει, ἀφωρισμένον μὲν τῶν ἄλλων, καθʼ αὑτὸ δὲ ὄν, εἴπερ ἕκαστον ἔσται. ὀρθῶς. μετέχοι δέ γε ἂν τοῦ ἑνὸς δῆλον ὅτι ἄλλο ὂν ἢ ἕν· οὐ γὰρ ἂν μετεῖχεν, ἀλλʼ ἦν ἂν αὐτὸ ἕν. νῦν δὲ ἑνὶ μὲν εἶναι πλὴν αὐτῷ τῷ ἑνὶ ἀδύνατόν που. ἀδύνατον. μετέχειν δέ γε τοῦ ἑνὸς ἀνάγκη τῷ τε ὅλῳ καὶ τῷ μορίῳ. τὸ μὲν γὰρ ἓν ὅλον ἔσται, οὗ μόρια τὰ μόρια· τὸ δʼ αὖ ἕκαστον ἓν μόριον τοῦ ὅλου, ὃ ἂν ᾖ
158b"Öyle."
"Peki birden pay alanlar, ondan başka olarak pay almayacaklar mı?"
"Nasıl almasınlar?"
"Birden başka olanlar ise herhalde çok olur; çünkü birden başka olanlar ne bir ne de birden fazla olsaydı hiçbir şey olmazlardı."
"Olmazlardı elbet."
"Birin parçasından da birin bütününden de pay alanlar birden fazla olduğuna göre, birden pay alan o şeylerin kendilerinin çoklukça sınırsız olması zorunlu değil mi?"
"Nasıl?"
"Şöyle bakalım: Birden pay almaya başladıkları an, henüz bir olmadan ve birden pay almadan pay almaya başlamazlar mı?"
"Besbelli."
μόριον ὅλου. οὕτως. οὐκοῦν ἕτερα ὄντα τοῦ ἑνὸς μεθέξει τὰ μετέχοντα αὐτοῦ; πῶς δʼ οὔ; τὰ δʼ ἕτερα τοῦ ἑνὸς πολλά που ἂν εἴη· εἰ γὰρ μήτε ἓν μήτε ἑνὸς πλείω εἴη τἆλλα τοῦ ἑνός, οὐδὲν ἂν εἴη. οὐ γὰρ οὖν.
ἐπεὶ δέ γε πλείω ἑνός ἐστι τά τε τοῦ ἑνὸς μορίου καὶ τὰ τοῦ ἑνὸς ὅλου μετέχοντα, οὐκ ἀνάγκη ἤδη πλήθει ἄπειρα εἶναι αὐτά γε ἐκεῖνα τὰ μεταλαμβάνοντα τοῦ ἑνός; πῶς; ὧδε ἴδωμεν. ἄλλο τι οὐχ ἓν ὄντα οὐδὲ μετέχοντα τοῦ ἑνὸς τότε, ὅτε μεταλαμβάνει αὐτοῦ, μεταλαμβάνει; δῆλα δή.
158c"Öyleyse içinde bir bulunmayan çokluklardır."
"Çokluklardır elbet."
"Peki ne dersin? Böyle şeylerden düşüncede elimizden geldiğince en küçük bir parçayı ayırmak istesek, ayırdığımız o şeyin de, birden pay almadığına göre, bir değil çokluk olması zorunlu değil mi?"
"Zorunlu."
"Öyleyse eidos'tan başka olan o tabiatı kendi başına hep böyle inceleyecek olursak, ondan ne kadarını görsek o kadarı çoklukça sınırsız olmaz mı?"
"Kesinlikle."
"Öte yandan, her bir parça bir parça hâline geldiğinde artık hem birbirlerine hem bütüne karşı bir sınırı olur, bütünün de parçalara karşı."
οὐκοῦν πλήθη ὄντα, ἐν οἷς τὸ ἓν οὐκ ἔνι; πλήθη μέντοι. τί οὖν; εἰ ἐθέλοιμεν τῇ διανοίᾳ τῶν τοιούτων ἀφελεῖν ὡς οἷοί τέ ἐσμεν ὅτι ὀλίγιστον, οὐκ ἀνάγκη καὶ τὸ ἀφαιρεθὲν ἐκεῖνο, εἴπερ τοῦ ἑνὸς μὴ μετέχοι, πλῆθος εἶναι καὶ οὐχ ἕν; ἀνάγκη. οὐκοῦν οὕτως ἀεὶ σκοποῦντες αὐτὴν καθʼ αὑτὴν τὴν ἑτέραν φύσιν τοῦ εἴδους ὅσον ἂν αὐτῆς ἀεὶ ὁρῶμεν ἄπειρον ἔσται πλήθει; παντάπασι μὲν οὖν. καὶ μὴν ἐπειδάν γε
158d"Tam öyle."
"Demek ki birden başka olanların başına şu gelir: Birle kendileri bir araya gelince, anlaşılan, kendilerinde başka bir şey meydana gelir ve bu, onlara birbirlerine karşı sınır verir; kendi tabiatları ise kendi başlarına onlara sınırsızlık verir."
"Öyle görünüyor."
"Böylece birden başka olanlar, hem bütün olarak hem parça parça, sınırsızdır ve sınırdan pay alır."
"Elbette."
ἓν ἕκαστον μόριον μόριον γένηται, πέρας ἤδη ἔχει πρὸς ἄλληλα καὶ πρὸς τὸ ὅλον, καὶ τὸ ὅλον πρὸς τὰ μόρια. κομιδῇ μὲν οὖν. τοῖς ἄλλοις δὴ τοῦ ἑνὸς συμβαίνει ἐκ μὲν τοῦ ἑνὸς καὶ ἐξ ἑαυτῶν κοινωνησάντων, ὡς ἔοικεν, ἕτερόν τι γίγνεσθαι ἐν ἑαυτοῖς, ὃ δὴ πέρας παρέσχε πρὸς ἄλληλα· ἡ δʼ ἑαυτῶν φύσις καθʼ ἑαυτὰ ἀπειρίαν. φαίνεται. οὕτω δὴ τὰ ἄλλα τοῦ ἑνὸς καὶ ὅλα καὶ κατὰ μόρια ἄπειρά τέ ἐστι καὶ πέρατος μετέχει. πάνυ γε.
158e"Öyleyse hem birbirlerine hem kendilerine benzer ve benzemez de değiller mi?"
"Nasıl?"
"Hepsi kendi tabiatları bakımından sınırsız olduğu için, bu bakımdan aynı hâle uğramış olurlar."
"Elbette."
"Hepsi sınırdan pay aldığı için de bu bakımdan hepsi aynı hâle uğramış olur."
"Nasıl olmasın?"
"Ama hem sınırlı hem sınırsız olma hâline uğradıkları bakımdan, birbirine zıt olan hâllere uğramışlardır."
οὐκοῦν καὶ ὅμοιά τε καὶ ἀνόμοια ἀλλήλοις τε καὶ ἑαυτοῖς; πῇ δή; ἧι μέν που ἄπειρά ἐστι κατὰ τὴν ἑαυτῶν φύσιν πάντα, ταὐτὸν πεπονθότα ἂν εἴη ταύτῃ. πάνυ γε. καὶ μὴν ᾗ γε ἅπαντα πέρατος μετέχει, καὶ ταύτῃ πάντʼ ἂν εἴη ταὐτὸν πεπονθότα. πῶς δʼ οὔ;
ᾗ δέ γε πεπερασμένα τε εἶναι καὶ ἄπειρα πέπονθεν, ἐναντία πάθη ἀλλήλοις ὄντα ταῦτα τὰ
159a"Evet."
"Zıtlar ise olabildiğince birbirine benzemez."
"Elbette."
"Demek ki bu iki hâlin her birine göre hem kendilerine hem birbirlerine benzer olurlar; ikisine birden göre ise her iki bakımdan da en zıt ve en benzemez."
"Galiba."
"Böylece ötekiler hem kendilerine hem birbirlerine benzer ve benzemez olur."
"Öyle."
"Birden başka olanların birbirleriyle hem aynı hem farklı, hem hareket hâlinde hem durur olduğunu ve bütün zıt hâllere uğradığını artık güçlük çekmeden bulacağız; çünkü bu hâllere de uğradıkları görüldü."
πάθη πέπονθεν. ναί. τὰ δʼ ἐναντία γε ὡς οἷόν τε ἀνομοιότατα. τί μήν; κατὰ μὲν ἄρα ἑκάτερον τὸ πάθος ὅμοια ἂν εἴη αὐτά τε αὑτοῖς καὶ ἀλλήλοις, κατὰ δʼ ἀμφότερα ἀμφοτέρως ἐναντιώτατά τε καὶ ἀνομοιότατα. κινδυνεύει. οὕτω δὴ τὰ ἄλλα αὐτά τε αὑτοῖς καὶ ἀλλήλοις ὅμοιά τε καὶ ἀνόμοια ἂν εἴη. οὕτως. καὶ ταὐτὰ δὴ καὶ ἕτερα ἀλλήλων, καὶ κινούμενα καὶ ἑστῶτα, καὶ πάντα τὰ ἐναντία πάθη οὐκέτι χαλεπῶς εὑρήσομεν πεπονθότα τἆλλα τοῦ ἑνός, ἐπείπερ καὶ
159b"Doğru söylüyorsun."
"Peki bunları artık apaçık diye bir yana bıraksak da, bir varsa, birden başka olanların böyle olmaması da mümkün mü, yoksa yalnızca böyle mi olurlar, buna yeniden baksak?"
"Elbette."
"Baştan söyleyelim öyleyse: Bir varsa, birden başka olanlar neye uğramış olmalıdır?"
"Söyleyelim."
"Bir ötekilerden ayrı, ötekiler de birden ayrı değil mi?"
"Neden?"
"Çünkü bunların yanında, hem birden hem ötekilerden başka olan bir şey herhalde yoktur; bir ile ötekiler söylendi mi her şey söylenmiştir."
ταῦτα ἐφάνη πεπονθότα. ὀρθῶς λέγεις.
οὐκοῦν, εἰ ταῦτα μὲν ἤδη ἐῷμεν ὡς φανερά, ἐπισκοποῖμεν δὲ πάλιν ἓν εἰ ἔστιν, ἆρα καὶ οὐχ οὕτως ἔχει τὰ ἄλλα τοῦ ἑνὸς ἢ οὕτω μόνον; πάνυ μὲν οὖν. λέγωμεν δὴ ἐξ ἀρχῆς ἓν εἰ ἔστι, τί χρὴ τὰ ἄλλα τοῦ ἑνὸς πεπονθέναι. λέγωμεν γάρ. ἆρʼ οὖν οὐ χωρὶς μὲν τὸ ἓν τῶν ἄλλων, χωρὶς δὲ τἆλλα τοῦ ἑνὸς εἶναι; τί δή; ὅτι που οὐκ ἔστι παρὰ ταῦτα ἕτερον, ὃ ἄλλο μέν ἐστι τοῦ ἑνός, ἄλλο δὲ τῶν ἄλλων·
159c"Her şey elbet."
"Demek ki bunlardan başka, birin ve ötekilerin aynı şeyin içinde bulunabileceği bir şey artık yoktur."
"Yoktur."
"Demek ki bir ile ötekiler hiçbir zaman aynı şeyin içinde değildir."
"Değil gibi."
"Ayrıdırlar öyleyse?"
"Evet."
"Gerçekten bir olanın parçaları olmadığını da söylüyoruz."
"Nasıl olsun?"
"Demek ki ötekilerden ayrıysa ve parçası yoksa, ne bir bütün olarak ötekilerin içinde olabilir ne de parçaları."
"Nasıl olabilir?"
πάντα γὰρ εἴρηται, ὅταν ῥηθῇ τό τε ἓν καὶ τἆλλα. πάντα γάρ. οὐκ ἄρα ἔτʼ ἔστιν ἕτερον τούτων, ἐν ᾧ τό τε ἓν ἂν εἴη τῷ αὐτῷ καὶ τἆλλα. οὐ γάρ. οὐδέποτε ἄρα ἐν ταὐτῷ ἐστι τὸ ἓν καὶ τἆλλα. οὐκ ἔοικεν. χωρὶς ἄρα; ναί. οὐδὲ μὴν μόριά γε ἔχειν φαμὲν τὸ ὡς ἀληθῶς ἕν. πῶς γάρ; οὔτʼ ἄρα ὅλον εἴη ἂν τὸ ἓν ἐν τοῖς ἄλλοις οὔτε μόρια αὐτοῦ, εἰ χωρίς τέ ἐστι τῶν ἄλλων καὶ μόρια μὴ ἔχει. πῶς
159d"Demek ki ötekiler, ne bir parçası ne de bütünü bakımından pay alarak, hiçbir şekilde birden pay alamaz."
"Alamaz gibi."
"Demek ki ötekiler hiçbir bakımdan bir değildir, kendilerinde de hiçbir bir yoktur."
"Yoktur elbet."
"Demek ki ötekiler çok da değildir; çünkü çok olsalardı her biri bütünün bir parçası olurdu. Oysa birden başka olanlar, ondan hiçbir şekilde pay almadıkları için ne bir ne çok, ne bütün ne parçadır."
"Doğru."
"Demek ki ötekiler, birden her bakımdan yoksun olduklarına göre, ne kendileri iki ya da üçtür ne de kendilerinde iki ya da üç vardır."
γάρ; οὐδενὶ ἄρα τρόπῳ μετέχοι ἂν τἆλλα τοῦ ἑνός, μήτε κατὰ μόριόν τι αὐτοῦ μήτε κατὰ ὅλον μετέχοντα. οὐκ ἔοικεν. οὐδαμῇ ἄρα ἓν τἆλλά ἐστιν, οὐδʼ ἔχει ἐν ἑαυτοῖς ἓν οὐδέν. οὐ γὰρ οὖν. οὐδʼ ἄρα πολλά ἐστι τἆλλα· ἓν γὰρ ἂν ἦν ἕκαστον αὐτῶν μόριον τοῦ ὅλου, εἰ πολλὰ ἦν· νῦν δὲ οὔτε ἓν οὔτε πολλὰ οὔτε ὅλον οὔτε μόριά ἐστι τἆλλα τοῦ ἑνός, ἐπειδὴ αὐτοῦ οὐδαμῇ μετέχει. ὀρθῶς. οὐδʼ ἄρα δύο οὐδὲ τρία οὔτε αὐτά ἐστι τὰ ἄλλα οὔτε ἔνεστιν ἐν αὐτοῖς,
159e"Öyle."
"Demek ki ötekiler ne kendileri bire benzer ve benzemezdir, ne de kendilerinde benzerlik ve benzemezlik vardır. Çünkü benzer ve benzemez olsalardı ya da kendilerinde benzerlik ve benzemezlik bulunsaydı, birden başka olanlar kendilerinde herhalde birbirine zıt iki eidos taşırlardı."
"Öyle görünüyor."
"Oysa birden bile pay almayan şeylerin herhangi iki şeyden pay almasının imkânsız olduğunu görmüştük."
"İmkânsız."
"Demek ki ötekiler ne benzer ne benzemez ne de her ikisidir.
εἴπερ τοῦ ἑνὸς πανταχῇ στέρεται. οὕτως.
οὐδὲ ὅμοια ἄρα καὶ ἀνόμοια οὔτε αὐτά ἐστι τῷ ἑνὶ τὰ ἄλλα, οὔτε ἔνεστιν ἐν αὐτοῖς ὁμοιότης καὶ ἀνομοιότης· εἰ γὰρ ὅμοια καὶ ἀνόμοια αὐτὰ εἴη ἢ ἔχοι ἐν ἑαυτοῖς ὁμοιότητα καὶ ἀνομοιότητα, δύο που εἴδη ἐναντία ἀλλήλοις ἔχοι ἂν ἐν ἑαυτοῖς τὰ ἄλλα τοῦ ἑνός. φαίνεται. ἦν δέ γε ἀδύνατον δυοῖν τινοῖν μετέχειν ἃ μηδʼ ἑνὸς μετέχοι. ἀδύνατον.
οὔτʼ ἄρα ὅμοια οὔτʼ ἀνόμοιά ἐστιν οὔτʼ ἀμφότερα τἆλλα.
160a"Çünkü benzer ya da benzemez olsalardı iki eidos'tan birinden, her ikisi olsalardı da iki zıt eidos'tan pay alırlardı; bunun ise imkânsız olduğu görüldü."
"Doğru."
"Demek ki ne aynıdırlar ne farklı, ne hareket ederler ne dururlar, ne meydana gelirler ne yok olurlar, ne daha büyüktürler ne daha küçük ne eşit; bu türden başka hiçbir hâle de uğramamışlardır. Çünkü ötekiler böyle bir hâle uğramayı kabul etselerdi, birden, ikiden, üçten, tekten ve çiftten pay alırlardı; oysa birden her bakımdan, her yönden yoksun oldukları için bunlardan pay almalarının imkânsız olduğu görüldü."
ὅμοια μὲν γὰρ ἂν ὄντα ἢ ἀνόμοια ἑνὸς ἂν τοῦ ἑτέρου εἴδους μετέχοι, ἀμφότερα δὲ ὄντα δυοῖν τοῖν ἐναντίοιν· ταῦτα δὲ ἀδύνατον ἐφάνη. ἀληθῆ.
οὐδʼ ἄρα τὰ αὐτὰ οὐδʼ ἕτερα, οὐδὲ κινούμενα οὐδὲ ἑστῶτα, οὐδὲ γιγνόμενα οὐδὲ ἀπολλύμενα, οὐδὲ μείζω οὐδὲ ἐλάττω οὐδὲ ἴσα· οὐδὲ ἄλλο οὐδὲν πέπονθε τῶν τοιούτων· εἰ γάρ τι τοιοῦτον πεπονθέναι ὑπομένει τὰ ἄλλα, καὶ ἑνὸς καὶ δυοῖν καὶ τριῶν καὶ περιττοῦ καὶ ἀρτίου μεθέξει, ὧν αὐτοῖς ἀδύνατον
160b"Pek doğru."
"Böylece, bir varsa, bir hem her şeydir hem de bir bile değildir; hem kendisine göre hem ötekilere göre aynı şekilde."
"Kesinlikle."
"Peki. Bir yoksa ne çıkması gerektiğine bundan sonra bakmamız gerekmez mi?"
"Gerekir elbet."
"Öyleyse 'bir yoksa' varsayımı nasıl bir varsayım olur? 'Bir olmayan yoksa' varsayımından bir farkı var mı?"
"Elbette var."
"Yalnızca farkı mı var, yoksa 'bir olmayan yoksa' demek 'bir yoksa' demenin tam zıttı mıdır?"
ἐφάνη μετέχειν τοῦ ἑνός γε πάντῃ πάντως στερομένοις. ἀληθέστατα. οὕτω δὴ ἓν εἰ ἔστιν, πάντα τέ ἐστι τὸ ἓν καὶ οὐδὲ ἕν ἐστι καὶ πρὸς ἑαυτὸ καὶ πρὸς τὰ ἄλλα ὡσαύτως. παντελῶς μὲν οὖν.
εἶεν· εἰ δὲ δὴ μὴ ἔστι τὸ ἕν, τί χρὴ συμβαίνειν ἆρʼ οὐ σκεπτέον μετὰ τοῦτο; σκεπτέον γάρ. τίς οὖν ἂν εἴη αὕτη ἡ ὑπόθεσις, εἰ ἓν μὴ ἔστιν; ἆρά τι διαφέρει τῆσδε, εἰ μὴ ἓν μὴ ἔστιν; διαφέρει μέντοι. διαφέρει μόνον, ἢ καὶ πᾶν
160c"Tam zıttıdır."
"Peki biri 'büyüklük yoksa', 'küçüklük yoksa' ya da bu türden başka bir şey yoksa dese, her seferinde 'olmayan' diye farklı bir şeyden söz ettiğini göstermiş olmaz mı?"
"Elbette."
"Öyleyse şimdi de 'bir yoksa' dediğinde, olmayan diye ötekilerden farklı bir şeyden söz ettiğini göstermiş olmuyor mu? Hem neden söz ettiğini biliyoruz, değil mi?"
"Biliyoruz."
"Demek ki biri 'bir' dediğinde, ister ona varlığı eklesin ister yokluğu, önce bilinebilir bir şeyden, sonra da ötekilerden farklı bir şeyden söz ediyor.
τοὐναντίον ἐστὶν εἰπεῖν εἰ μὴ ἓν μὴ ἔστι τοῦ εἰ ἓν μὴ ἔστιν; πᾶν τοὐναντίον. τί δʼ εἴ τις λέγοι εἰ μέγεθος μὴ ἔστιν ἢ σμικρότης μὴ ἔστιν ἤ τι ἄλλο τῶν τοιούτων, ἆρα ἐφʼ ἑκάστου ἂν δηλοῖ ὅτι ἕτερόν τι λέγοι τὸ μὴ ὄν; πάνυ γε. οὐκοῦν καὶ νῦν δηλοῖ ὅτι ἕτερον λέγει τῶν ἄλλων τὸ μὴ ὄν, ὅταν εἴπῃ ἓν εἰ μὴ ἔστι, καὶ ἴσμεν ὃ λέγει; ἴσμεν. πρῶτον μὲν ἄρα γνωστόν τι λέγει, ἔπειτα ἕτερον τῶν ἄλλων, ὅταν εἴπῃ ἕν, εἴτε τὸ εἶναι αὐτῷ προσθεὶς εἴτε
160d"Çünkü olmadığı söylenen şeyin ne olduğu ve ötekilerden ayrı olduğu, bu durumda da en az o kadar bilinir. Öyle değil mi?"
"Zorunlu olarak öyle."
"O hâlde en baştan şöyle söylemeliyiz: bir yoksa, ne olması gerekir? Önce, öyle görünüyor ki, onun bir epistēmē'si olmalıdır; yoksa biri 'bir yoksa' dediğinde ne söylendiği bile bilinmez."
"Doğru."
"Ötekilerin de ondan farklı olması gerekmez mi? Yoksa onun da ötekilerden farklı olduğu söylenemez."
"Elbette."
"Demek ki epistēmē'nin yanı sıra ona farklılık da aittir.
τὸ μὴ εἶναι· οὐδὲν ⟨γὰρ⟩ ἧττον γιγνώσκεται, τί τὸ λεγόμενον μὴ εἶναι, καὶ ὅτι διάφορον τῶν ἄλλων. ἢ οὔ; ἀνάγκη. ὧδε ἄρα λεκτέον ἐξ ἀρχῆς, ἓν εἰ μὴ ἔστι, τί χρὴ εἶναι. πρῶτον μὲν οὖν αὐτῷ τοῦτο ὑπάρχειν δεῖ, ὡς ἔοικεν, εἶναι αὐτοῦ ἐπιστήμην, ἢ μηδὲ ὅτι λέγεται γιγνώσκεσθαι, ὅταν τις εἴπῃ ἓν εἰ μὴ ἔστιν. ἀληθῆ. οὐκοῦν καὶ τὰ ἄλλα ἕτερα αὐτοῦ εἶναι, ἢ μηδὲ ἐκεῖνο ἕτερον τῶν ἄλλων λέγεσθαι; πάνυ γε. καὶ ἑτεροιότης ἄρα ἐστὶν αὐτῷ πρὸς τῇ ἐπιστήμῃ.
160e"Çünkü biri bir'in ötekilerden farklı olduğunu söylediğinde, ötekilerin farklılığından değil, onun farklılığından söz eder."
"Öyle görünüyor."
"Üstelik olmayan bir, 'o'dan, 'bir şey'den, 'bunun', 'buna', 'bunların' sözlerinden ve bu türden bütün öteki şeylerden pay alır. Çünkü 'bir şey' olmaktan da, bu ötekilerden de ona pay düşmeseydi, ne 'bir' denebilirdi ne de 'bir'den farklı olanlar; ne ona ait bir şey olurdu ne ondan bir şey, ne de hakkında bir şey söylenebilirdi."
"Doğru."
"Bir, madem yoktur, var olamaz; ama birçok şeyden pay almasına hiçbir engel yoktur, hatta bu zorunludur, yeter ki olmayan başka bir şey değil de o bir olsun.
οὐ γὰρ τὴν τῶν ἄλλων ἑτεροιότητα λέγει, ὅταν τὸ ἓν ἕτερον τῶν ἄλλων λέγῃ, ἀλλὰ τὴν ἐκείνου. φαίνεται. καὶ μὴν τοῦ γε ἐκείνου καὶ τοῦ τινὸς καὶ τούτου καὶ τούτῳ καὶ τούτων καὶ πάντων τῶν τοιούτων μετέχει τὸ μὴ ὂν ἕν· οὐ γὰρ ἂν τὸ ἓν ἐλέγετο οὐδʼ ἂν τοῦ ἑνὸς ἕτερα, οὐδʼ ἐκείνῳ ἄν τι ἦν οὐδʼ ἐκείνου, οὐδʼ ἄν τι ἐλέγετο, εἰ μήτε τοῦ τινὸς αὐτῷ μετῆν μήτε τῶν ἄλλων τούτων. ὀρθῶς.
εἶναι μὲν δὴ τῷ ἑνὶ οὐχ οἷόν τε, εἴπερ γε μὴ ἔστι, μετέχειν δὲ πολλῶν οὐδὲν
161a"Ama ne bir ne de o olmayacaksa, söz başka bir şey hakkındaysa, ağzımızı bile açmamalıyız. Yok eğer olmadığı varsayılan, başka bir şey değil de o bir ise, 'o'dan da başka birçok şeyden de pay alması zorunludur."
"Hem de nasıl."
"Demek ki ötekilere göre bir benzemezliği de vardır. Çünkü ötekiler bir'den farklı oldukları için farklı türden de olurlar."
"Evet."
"Farklı türden olanlar başka türden değil midir?"
"Nasıl olmasın?"
"Başka türden olanlar da benzemez değil midir?"
κωλύει, ἀλλὰ καὶ ἀνάγκη, εἴπερ τό γε ἓν ἐκεῖνο καὶ μὴ ἄλλο μὴ ἔστιν. εἰ μέντοι μήτε τὸ ἓν μήτʼ ἐκεῖνο μὴ ἔσται, ἀλλὰ περὶ ἄλλου του ὁ λόγος, οὐδὲ φθέγγεσθαι δεῖ οὐδέν· εἰ δὲ τὸ ἓν ἐκεῖνο καὶ μὴ ἄλλο ὑπόκειται μὴ εἶναι, καὶ τοῦ ἐκείνου καὶ ἄλλων πολλῶν ἀνάγκη αὐτῷ μετεῖναι. καὶ πάνυ γε.
καὶ ἀνομοιότης ἄρα ἐστὶν αὐτῷ πρὸς τὰ ἄλλα· τὰ γὰρ ἄλλα τοῦ ἑνὸς ἕτερα ὄντα ἑτεροῖα καὶ εἴη ἄν. ναί. τὰ δʼ ἑτεροῖα οὐκ ἀλλοῖα; πῶς δʼ οὔ; τὰ δʼ ἀλλοῖα οὐκ
161b"Benzemezdir elbet."
"Öyleyse ötekiler bir'e benzemiyorsa, açıktır ki benzemez olanlar, benzemez bir şeye benzemezler."
"Açık."
"O hâlde bir'de de, ötekilerin kendisine benzemez olmasını sağlayan bir benzemezlik bulunur."
"Öyle görünüyor."
"Ama ona ötekilere göre bir benzemezlik aitse, kendisine göre bir benzerliğin de ona ait olması zorunlu değil mi?"
"Nasıl?"
"Bir'in kendisine göre bir benzemezliği olsaydı, söz hiç de bir gibi bir şey hakkında olmazdı; varsayım da bir hakkında değil, bir'den başka bir şey hakkında olurdu."
"Kesinlikle."
ἀνόμοια; ἀνόμοια μὲν οὖν. οὐκοῦν εἴπερ τῷ ἑνὶ ἀνόμοιά ἐστι, δῆλον ὅτι ἀνομοίῳ τά γε ἀνόμοια ἀνόμοια ἂν εἴη. δῆλον. εἴη δὴ ἂν καὶ τῷ ἑνὶ ἀνομοιότης, πρὸς ἣν τὰ ἄλλα ἀνόμοια αὐτῷ ἐστιν. ἔοικεν. εἰ δὲ δὴ τῶν ἄλλων ἀνομοιότης ἔστιν αὐτῷ, ἆρʼ οὐκ ἀνάγκη ἑαυτοῦ ὁμοιότητα αὐτῷ εἶναι; πῶς; εἰ ἑνὸς ἀνομοιότης ἔστι τῷ ἑνί, οὐκ ἄν που περὶ τοῦ τοιούτου ὁ λόγος εἴη οἵου τοῦ ἑνός, οὐδʼ ἂν ἡ ὑπόθεσις εἴη περὶ ἑνός, ἀλλὰ περὶ ἄλλου ἢ ἑνός. πάνυ
161c"Ama öyle olmamalı."
"Olmamalı tabii."
"Demek ki bir'in kendine benzerliği olmalı."
"Olmalı."
"Öte yandan bir ötekilere eşit de değildir. Çünkü eşit olsaydı, hem artık var olurdu hem de eşitlik bakımından onlara benzerdi. Bir yoksa bunların ikisi de imkânsızdır."
"İmkânsız."
"Madem ötekilere eşit değildir, ötekilerin de ona eşit olmaması zorunlu değil mi?"
"Zorunlu."
"Eşit olmayanlar eşitsiz değil midir?"
"Evet."
"Eşitsiz olanlar da eşitsiz bir şeye göre eşitsiz değil midir?"
"Nasıl olmasın?"
"Demek ki bir, ötekilerin kendisine eşitsiz olmasını sağlayan eşitsizlikten de pay alıyor?"
γε. οὐ δεῖ δέ γε. οὐ δῆτα. δεῖ ἄρα ὁμοιότητα τῷ ἑνὶ αὐτοῦ ἑαυτῷ εἶναι. δεῖ.
καὶ μὴν οὐδʼ αὖ ἴσον γʼ ἐστὶ τοῖς ἄλλοις· εἰ γὰρ εἴη ἴσον, εἴη τε ἂν ἤδη καὶ ὅμοιον ἂν εἴη αὐτοῖς κατὰ τὴν ἰσότητα. ταῦτα δʼ ἀμφότερα ἀδύνατα, εἴπερ μὴ ἔστιν ἕν. ἀδύνατα. ἐπειδὴ δὲ οὐκ ἔστι τοῖς ἄλλοις ἴσον, ἆρα οὐκ ἀνάγκη καὶ τἆλλα ἐκείνῳ μὴ ἴσα εἶναι; ἀνάγκη. τὰ δὲ μὴ ἴσα οὐκ ἄνισα; ναί. τὰ δὲ ἄνισα οὐ τῷ ἀνίσῳ ἄνισα; πῶς δʼ οὔ; καὶ ἀνισότητος δὴ μετέχει τὸ ἕν,
161d"Pay alıyor."
"Ama büyüklük ve küçüklük eşitsizliğe aittir."
"Aittir elbet."
"Demek ki böyle bir bir'de büyüklük de küçüklük de var?"
"Öyle görünüyor."
"Büyüklük ve küçüklük de birbirinden hep uzak durur."
"Kesinlikle."
"Demek ki aralarında hep bir şey vardır."
"Vardır."
"Peki aralarında eşitlikten başka bir şey sayabilir misin?"
"Hayır, yalnız bunu."
"Demek ki kimde büyüklük ve küçüklük varsa, onda bu ikisinin arasında duran eşitlik de vardır."
πρὸς ἣν τἆλλα αὐτῷ ἐστιν ἄνισα; μετέχει. ἀλλὰ μέντοι ἀνισότητός γε ἐστὶ μέγεθός τε καὶ σμικρότης. ἔστι γάρ. ἔστιν ἄρα καὶ μέγεθός τε καὶ σμικρότης τῷ τοιούτῳ ἑνί; κινδυνεύει. μέγεθος μὴν καὶ σμικρότης ἀεὶ ἀφέστατον ἀλλήλοιν. πάνυ γε. μεταξὺ ἄρα τι αὐτοῖν ἀεί ἐστιν. ἔστιν. ἔχεις οὖν τι ἄλλο εἰπεῖν μεταξὺ αὐτοῖν ἢ ἰσότητα; οὔκ, ἀλλὰ τοῦτο. ὅτῳ ἄρα ἔστι μέγεθος καὶ σμικρότης, ἔστι καὶ ἰσότης αὐτῷ μεταξὺ τούτοιν οὖσα.
161e"Öyle görünüyor."
"O hâlde olmayan bir, öyle görünüyor ki, eşitlikten de, büyüklükten de, küçüklükten de pay alır."
"Öyle görünüyor."
"Üstelik bir şekilde ousia'dan da pay alması gerekir."
"Nasıl yani?"
"Hakkında söylediğimiz gibi olması gerekir. Çünkü öyle değilse, 'bir yoktur' derken doğruyu söylemiş olmayız; doğruyu söylüyorsak, besbelli bunları var olan şeyler olarak söylüyoruz. Öyle değil mi?"
"Öyle."
"Madem doğruyu söylediğimizi ileri sürüyoruz, var olan şeyler söylediğimizi de ileri sürmemiz zorunludur."
φαίνεται. τῷ δὴ ἑνὶ μὴ ὄντι, ὡς ἔοικε, καὶ ἰσότητος ἂν μετείη καὶ μεγέθους καὶ σμικρότητος. ἔοικεν.
καὶ μὴν καὶ οὐσίας γε δεῖ αὐτὸ μετέχειν πῃ. πῶς δή; ἔχειν αὐτὸ δεῖ οὕτως ὡς λέγομεν· εἰ γὰρ μὴ οὕτως ἔχει, οὐκ ἂν ἀληθῆ λέγοιμεν ἡμεῖς λέγοντες τὸ ἓν μὴ εἶναι· εἰ δὲ ἀληθῆ, δῆλον ὅτι ὄντα αὐτὰ λέγομεν. ἢ οὐχ οὕτως; οὕτω μὲν οὖν.
ἐπειδὴ δέ φαμεν ἀληθῆ λέγειν, ἀνάγκη
162a"Zorunlu."
"Demek ki bir, öyle görünüyor, olmayan olarak vardır. Çünkü olmayan olmayacak olursa, yani 'olmayan olmak'taki 'olmak'tan bir şey bırakıp olmamaya kayarsa, hemen var olan hâline gelir."
"Tamamen öyle."
"Demek ki olmayacaksa, olmamasının bağı olarak 'olmayan olmak'ı taşıması gerekir; tıpkı var olanın da, tamamen var olabilmek için 'olmayan olmamak'ı taşıması gibi. Çünkü var olan en çok ancak böyle var olur, olmayan da ancak böyle olmaz: var olan, tamamen var olacaksa, 'var olan olmak'ta ousia'dan, 'olmayan olmamak'ta ousia'nın yokluğundan pay alır; olmayan da, tamamen olmayacaksa, 'var olan olmamak'ta ousia'nın yokluğundan, 'olmayan olmak'ta ousia'dan pay alır."
ἡμῖν φάναι καὶ ὄντα λέγειν. ἀνάγκη. ἔστιν ἄρα, ὡς ἔοικε, τὸ ἓν οὐκ ὄν· εἰ γὰρ μὴ ἔσται μὴ ὄν, ἀλλά πῃ τοῦ εἶναι ἀνήσει πρὸς τὸ μὴ εἶναι, εὐθὺς ἔσται ὄν. παντάπασι μὲν οὖν. δεῖ ἄρα αὐτὸ δεσμὸν ἔχειν τοῦ μὴ εἶναι τὸ εἶναι μὴ ὄν, εἰ μέλλει μὴ εἶναι, ὁμοίως ὥσπερ τὸ ὂν τὸ μὴ ὂν ἔχειν μὴ εἶναι, ἵνα τελέως αὖ [εἶναι] ᾖ· οὕτως γὰρ ἂν τό τε ὂν μάλιστʼ ἂν εἴη καὶ τὸ μὴ ὂν οὐκ ἂν εἴη, μετέχοντα τὸ μὲν ὂν οὐσίας τοῦ εἶναι ὄν, μὴ οὐσίας δὲ τοῦ ⟨μὴ⟩ εἶναι μὴ
162b"Pek doğru."
"Öyleyse madem var olanın olmamaktan, olmayanın da olmaktan payı vardır, bir'in de, madem yoktur, olmamak için olmaktan payı olması zorunludur."
"Zorunlu."
"Demek ki bir yoksa, ona ousia da ait görünüyor."
"Görünüyor."
"Madem yoktur, ousia'nın yokluğu da."
"Nasıl olmasın?"
"Peki bir durumda bulunan şeyin, bu durumdan çıkıp değişmeden, o durumda bulunmaması mümkün mü?"
"Mümkün değil."
"Demek ki hem öyle olan hem öyle olmayan her şey bir değişmeye işaret eder."
ὄν, εἰ μέλλει τελέως εἶναι, τὸ δὲ μὴ ὂν μὴ οὐσίας μὲν τοῦ μὴ εἶναι [μὴ] ὄν, οὐσίας δὲ τοῦ εἶναι μὴ ὄν, εἰ καὶ τὸ μὴ ὂν αὖ τελέως μὴ ἔσται. ἀληθέστατα. οὐκοῦν ἐπείπερ τῷ τε ὄντι τοῦ μὴ εἶναι καὶ τῷ μὴ ὄντι τοῦ εἶναι μέτεστι, καὶ τῷ ἑνί, ἐπειδὴ οὐκ ἔστι, τοῦ εἶναι ἀνάγκη μετεῖναι εἰς τὸ μὴ εἶναι. ἀνάγκη. καὶ οὐσία δὴ φαίνεται τῷ ἑνί, εἰ μὴ ἔστιν. φαίνεται. καὶ μὴ οὐσία ἄρα, εἴπερ μὴ ἔστιν. πῶς δʼ οὔ;
οἷόν τε οὖν τὸ ἔχον πως μὴ ἔχειν οὕτω, μὴ μεταβάλλον ἐκ ταύτης τῆς ἕξεως; οὐχ οἷόν τε. πᾶν ἄρα τὸ τοιοῦτον
162c"Nasıl olmasın?"
"Değişme de harekettir; yoksa ne diyeceğiz?"
"Hareket."
"Peki bir'in hem var olduğu hem olmadığı görülmedi mi?"
"Evet."
"Demek ki hem öyle hem öyle değil görünüyor."
"Öyle görünüyor."
"Demek ki olmayan bir, olmaktan olmamaya bir değişmesi olduğuna göre, hareket ediyor da görünmüştür."
"Öyle görünüyor."
"Ama var olanların hiçbir yerinde değilse, ki yoksa değildir, bir yerden bir yere de geçemez."
"Nasıl geçsin?"
"Demek ki yer değiştirerek hareket edemez."
μεταβολὴν σημαίνει, ὃ ἂν οὕτω τε καὶ μὴ οὕτως ἔχῃ. πῶς δʼ οὔ; μεταβολὴ δὲ κίνησις· ἢ τί φήσομεν; κίνησις. οὐκοῦν τὸ ἓν ὄν τε καὶ οὐκ ὂν ἐφάνη; ναί. οὕτως ἄρα καὶ οὐχ οὕτως ἔχον φαίνεται. ἔοικεν. καὶ κινούμενον ἄρα τὸ οὐκ ὂν ἓν πέφανται, ἐπείπερ καὶ μεταβολὴν ἐκ τοῦ εἶναι ἐπὶ τὸ μὴ εἶναι ἔχον. κινδυνεύει. ἀλλὰ μὴν εἰ μηδαμοῦ γέ ἐστι τῶν ὄντων, ὡς οὐκ ἔστιν εἴπερ μὴ ἔστιν, οὐδʼ ἂν μεθίσταιτό ποθέν ποι. πῶς γάρ; οὐκ ἄρα τῷ γε
162d"Edemez."
"Aynı yerde dönemez de; çünkü aynı olan hiçbir şeye dokunmaz. Aynı olan var olan bir şeydir; olmayanın ise var olanlardan herhangi birinin içinde bulunması imkânsızdır."
"İmkânsız elbet."
"Demek ki olmayan bir, içinde bulunmadığı şeyin içinde dönemez."
"Dönemez gerçekten."
"Bir kendi kendinden başkalaşmaz da, ne var olan bir ne olmayan bir. Çünkü kendi kendinden başkalaşsaydı, söz artık bir hakkında değil, başka bir şey hakkında olurdu."
"Doğru."
"Peki ne başkalaşıyor ne aynı yerde dönüyor ne de yer değiştiriyorsa, hâlâ bir şekilde hareket edebilir mi?"
μεταβαίνειν κινοῖτʼ ἄν. οὐ γάρ. οὐδὲ μὴν ἐν τῷ αὐτῷ ἂν στρέφοιτο· ταὐτοῦ γὰρ οὐδαμοῦ ἅπτεται. ὂν γὰρ ἐστὶ τὸ ταὐτόν· τὸ δὲ μὴ ὂν ἔν τῳ τῶν ὄντων ἀδύνατον εἶναι. ἀδύνατον γάρ. οὐκ ἄρα τὸ ἕν γε μὴ ὂν στρέφεσθαι ἂν δύναιτο ἐν ἐκείνῳ ἐν ᾧ μὴ ἔστιν. οὐ γὰρ οὖν. οὐδὲ μὴν ἀλλοιοῦταί που τὸ ἓν ἑαυτοῦ, οὔτε τὸ ὂν οὔτε τὸ μὴ ὄν· οὐ γὰρ ἂν ἦν ὁ λόγος ἔτι περὶ τοῦ ἑνός, εἴπερ ἠλλοιοῦτο αὐτὸ ἑαυτοῦ, ἀλλὰ περὶ ἄλλου τινός. ὀρθῶς. εἰ δὲ μήτʼ ἀλλοιοῦται μήτε ἐν ταὐτῷ στρέφεται μήτε μεταβαίνει, ἆρʼ
162e"Nasıl edebilir?"
"Hareketsiz olanın ise sükûnet içinde olması, sükûnet içinde olanın da durması zorunludur."
"Zorunlu."
"Demek ki olmayan bir, öyle görünüyor ki, hem durur hem hareket eder."
"Öyle görünüyor."
"Üstelik madem hareket ediyor, başkalaşması da kesin bir zorunluluktur.
ἄν πῃ ἔτι κινοῖτο; πῶς γάρ; τό γε μὴν ἀκίνητον ἀνάγκη ἡσυχίαν ἄγειν, τὸ δὲ ἡσυχάζον ἑστάναι. ἀνάγκη. τὸ ἓν ἄρα, ὡς ἔοικεν, οὐκ ὂν ἕστηκέ τε καὶ κινεῖται. ἔοικεν.
καὶ μὴν εἴπερ γε κινεῖται, μεγάλη ἀνάγκη αὐτῷ ἀλλοιοῦσθαι·
163a"Çünkü bir şey hangi bakımdan hareket ederse, o ölçüde artık eskisi gibi değil, başka türlü olur."
"Öyle."
"Demek ki hareket eden bir başkalaşır da."
"Evet."
"Hiçbir bakımdan hareket etmeseydi ise hiçbir bakımdan başkalaşmazdı."
"Başkalaşmazdı."
"Demek ki olmayan bir, hareket ettiği ölçüde başkalaşır, hareket etmediği ölçüde başkalaşmaz."
"Başkalaşmaz."
"Demek ki olmayan bir hem başkalaşır hem başkalaşmaz."
"Öyle görünüyor."
"Başkalaşan şeyin önceki hâlinden farklı bir şey olarak meydana gelmesi, önceki durumundan ise yok olması zorunlu değil mi; başkalaşmayanın ise ne meydana gelmesi ne yok olması?"
ὅπῃ γὰρ ἄν τι κινηθῇ, κατὰ τοσοῦτον οὐκέθʼ ὡσαύτως ἔχει ὡς εἶχεν, ἀλλʼ ἑτέρως. οὕτως. κινούμενον δὴ τὸ ἓν καὶ ἀλλοιοῦται. ναί. καὶ μὴν μηδαμῇ γε κινούμενον οὐδαμῇ ἂν ἀλλοιοῖτο. οὐ γάρ. ἧι μὲν ἄρα κινεῖται τὸ οὐκ ὂν ἕν, ἀλλοιοῦται· ᾗ δὲ μὴ κινεῖται, οὐκ ἀλλοιοῦται. οὐ γάρ. τὸ ἓν ἄρα μὴ ὂν ἀλλοιοῦταί τε καὶ οὐκ ἀλλοιοῦται. φαίνεται. τὸ δʼ ἀλλοιούμενον ἆρʼ οὐκ ἀνάγκη γίγνεσθαι μὲν ἕτερον ἢ πρότερον, ἀπόλλυσθαι δὲ ἐκ τῆς
163b"Zorunlu."
"Demek ki olmayan bir, başkalaşırken hem meydana gelir hem yok olur, başkalaşmazken ne meydana gelir ne yok olur. Böylece olmayan bir hem meydana gelir hem yok olur, hem de ne meydana gelir ne yok olur."
"Öyle elbet."
"Şimdi bir kez daha başa dönelim; bakalım bize şimdikiyle aynı şeyler mi görünecek, yoksa farklı şeyler mi."
"Dönmeliyiz."
"Öyleyse bir yoksa, onun hakkında ne çıkması gerektiğini soruyoruz, değil mi?"
προτέρας ἕξεως· τὸ δὲ μὴ ἀλλοιούμενον μήτε γίγνεσθαι μήτε ἀπόλλυσθαι; ἀνάγκη. καὶ τὸ ἓν ἄρα μὴ ὂν ἀλλοιούμενον μὲν γίγνεταί τε καὶ ἀπόλλυται, μὴ ἀλλοιούμενον δὲ οὔτε γίγνεται οὔτε ἀπόλλυται· καὶ οὕτω τὸ ἓν μὴ ὂν γίγνεταί τε καὶ ἀπόλλυται, καὶ οὔτε γίγνεται οὔτʼ ἀπόλλυται. οὐ γὰρ οὖν.
αὖθις δὴ ἐπὶ τὴν ἀρχὴν ἴωμεν πάλιν ὀψόμενοι εἰ ταὐτὰ ἡμῖν φανεῖται ἅπερ καὶ νῦν ἢ ἕτερα. ἀλλὰ χρή. οὐκοῦν
163c"Evet."
"'Yoktur' dediğimizde, olmadığını söylediğimiz şeyde ousia'nın bulunmayışından başka bir şey mi kastediyoruz?"
"Başka hiçbir şey."
"Peki bir şeyin olmadığını söylediğimizde, onun bir bakımdan olmadığını, bir bakımdan da olduğunu mu söylüyoruz? Yoksa bu 'yoktur' sözü düpedüz şunu mu anlatır: olmayan hiçbir şekilde, hiçbir bakımdan var değildir, ousia'dan da hiçbir yolla pay almaz?"
"Düpedüz bunu anlatır."
"Demek ki olmayan ne var olabilir ne de başka herhangi bir şekilde ousia'dan pay alabilir."
ἓν εἰ μὴ ἔστι, φαμέν, τί χρὴ περὶ αὐτοῦ συμβαίνειν; ναί. τὸ δὲ μὴ ἔστιν ὅταν λέγωμεν, ἆρα μή τι ἄλλο σημαίνει ἢ οὐσίας ἀπουσίαν τούτῳ ᾧ ἂν φῶμεν μὴ εἶναι; οὐδὲν ἄλλο. πότερον οὖν, ὅταν φῶμεν μὴ εἶναί τι, πὼς οὐκ εἶναί φαμεν αὐτό, πὼς δὲ εἶναι; ἢ τοῦτο τὸ μὴ ἔστι λεγόμενον ἁπλῶς σημαίνει ὅτι οὐδαμῶς οὐδαμῇ ἔστιν οὐδέ πῃ μετέχει οὐσίας τό γε μὴ ὄν; ἁπλούστατα μὲν οὖν. οὔτε ἄρα εἶναι δύναιτο ἂν τὸ μὴ ὂν οὔτε ἄλλως οὐδαμῶς
163d"Alamaz."
"Meydana gelmek ve yok olmak da, biri ousia'yı edinmek, öbürü ousia'yı yitirmek değil miydi?"
"Başka bir şey değildi."
"Bundan hiç payı olmayan bir şey de onu ne edinebilir ne yitirebilir."
"Nasıl edinsin?"
"O hâlde bir, hiçbir şekilde var olmadığına göre, ousia'ya ne sahip olabilir ne ondan ayrılabilir ne de ondan hiçbir şekilde pay alabilir."
"Elbette."
"Demek ki olmayan bir ne yok olur ne meydana gelir, madem ousia'dan hiçbir şekilde pay almaz."
"Görünüşe göre, hayır."
"Demek ki hiçbir şekilde başkalaşmaz da.
οὐσίας μετέχειν. οὐ γάρ. τὸ δὲ γίγνεσθαι καὶ τὸ ἀπόλλυσθαι μή τι ἄλλο ἦν ἢ τὸ μὲν οὐσίας μεταλαμβάνειν, τὸ δʼ ἀπολλύναι οὐσίαν; οὐδὲν ἄλλο. ὧι δέ γε μηδὲν τούτου μέτεστιν, οὔτʼ ἂν λαμβάνοι οὔτʼ ἀπολλύοι αὐτό. πῶς γάρ; τῷ ἑνὶ ἄρα, ἐπειδὴ οὐδαμῇ ἔστιν, οὔτε ἑκτέον οὔτε ἀπαλλακτέον οὔτε μεταληπτέον οὐσίας οὐδαμῶς. εἰκός. οὔτε ἄρα ἀπόλλυται τὸ μὴ ὂν ἓν οὔτε γίγνεται, ἐπείπερ οὐδαμῇ μετέχει οὐσίας. οὐ φαίνεται. οὐδʼ ἄρʼ
163e"Çünkü buna uğrasaydı, artık hem meydana gelir hem yok olurdu."
"Doğru."
"Başkalaşmıyorsa, hareket etmemesi de zorunlu değil mi?"
"Zorunlu."
"Hiçbir yerde olmayanın durduğunu da söyleyemeyiz; çünkü duran şeyin hep aynı bir yerde olması gerekir."
"Aynı yerde, elbette."
"Böylece olmayanın ne hiçbir zaman durduğunu ne de hareket ettiğini söyleyelim."
"Söylemeyelim elbet."
"Üstelik var olanlardan hiçbir şey ona ait değildir; çünkü öyle bir şeyden pay alsaydı, artık ousia'dan pay almış olurdu."
ἀλλοιοῦται οὐδαμῇ· ἤδη γὰρ ἂν γίγνοιτό τε καὶ ἀπολλύοιτο τοῦτο πάσχον. ἀληθῆ. εἰ δὲ μὴ ἀλλοιοῦται, οὐκ ἀνάγκη μηδὲ κινεῖσθαι; ἀνάγκη. οὐδὲ μὴν ἑστάναι φήσομεν τὸ μηδαμοῦ ὄν· τὸ γὰρ ἑστὸς ἐν τῷ αὐτῷ τινι δεῖ ἀεὶ εἶναι. τῷ αὐτῷ· πῶς γὰρ οὔ; οὕτω δὴ αὖ τὸ μὴ ὂν μήτε ποτὲ ἑστάναι μήτε κινεῖσθαι λέγωμεν. μὴ γὰρ οὖν.
ἀλλὰ μὴν οὐδʼ ἔστι γε αὐτῷ τι τῶν ὄντων· ἤδη γὰρ ἂν τούτου
164a"Açık."
"Demek ki onda ne büyüklük ne küçüklük ne de eşitlik vardır."
"Yoktur."
"Ne kendisine ne ötekilere göre bir benzerliği ya da farklılığı olabilir."
"Olamaz, görünüşe göre."
"Peki? Ona hiçbir şey ait olmayacaksa, ötekiler onun için bir şey olabilir mi?"
"Olamaz."
"Demek ki ötekiler ona göre ne benzer ne benzemez, ne aynı ne de farklıdır."
"Değildir."
"Peki? 'Onun', 'ona', 'bir şey', 'bu', 'bunun', 'başkasının', 'başkasına', 'bir zamanlar', 'sonra', 'şimdi'; ya da epistēmē, kanaat, his, logos, ad ya da var olanlardan başka herhangi bir şey, olmayanla ilgili olabilecek mi?"
μετέχον [ὄντος] οὐσίας μετέχοι. δῆλον. οὔτε ἄρα μέγεθος οὔτε σμικρότης οὔτε ἰσότης αὐτῷ ἔστιν. οὐ γάρ. οὐδὲ μὴν ὁμοιότης γε οὐδὲ ἑτεροιότης οὔτε πρὸς αὑτὸ οὔτε πρὸς τἆλλα εἴη ἂν αὐτῷ. οὐ φαίνεται. τί δέ; τἆλλα ἔσθʼ ὅπως ἂν εἴη αὐτῷ, εἰ μηδὲν αὐτῷ δεῖ εἶναι; οὐκ ἔστιν. οὔτε ἄρα ὅμοια οὔτε ἀνόμοια οὔτε ταὐτὰ οὔθʼ ἕτερά ἐστιν αὐτῷ τὰ ἄλλα. οὐ γάρ. τί δέ; τὸ ἐκείνου ἢ τὸ ἐκείνῳ ἢ τὸ τὶ ἢ τὸ τοῦτο ἢ τὸ τούτου ἢ ἄλλου ἢ ἄλλῳ ἢ ποτὲ ἢ
164b"Olamayacak."
"Böylece olmayan bir, hiçbir şekilde hiçbir durumda değildir."
"Gerçekten de hiçbir şekilde hiçbir durumda olmadığı görünüyor."
"Şimdi de şunu söyleyelim: bir yoksa, ötekilerin neye uğramış olması gerekir?"
"Söyleyelim."
"Her şeyden önce, başka olmaları gerekir; çünkü başka bile değilseler, ötekiler hakkında konuşulamazdı."
"Öyle."
"Söz ötekiler hakkındaysa, ötekiler farklıdır da. Yoksa 'başka' ile 'farklı'yı aynı şeye ad olarak vermiyor musun?"
ἔπειτα ἢ νῦν ἢ ἐπιστήμη ἢ δόξα ἢ αἴσθησις ἢ λόγος ἢ ὄνομα ἢ ἄλλο ὁτιοῦν τῶν ὄντων περὶ τὸ μὴ ὂν ἔσται; οὐκ ἔσται. οὕτω δὴ ἓν οὐκ ὂν οὐκ ἔχει πως οὐδαμῇ. οὔκουν δὴ ἔοικέν γε οὐδαμῇ ἔχειν.
ἔτι δὴ λέγωμεν, ἓν εἰ μὴ ἔστι, τἆλλα τί χρὴ πεπονθέναι. λέγωμεν γάρ. ἄλλα μέν που δεῖ αὐτὰ εἶναι· εἰ γὰρ μηδὲ ἄλλα ἐστίν, οὐκ ἂν περὶ τῶν ἄλλων λέγοιτο. οὕτω. εἰ δὲ περὶ τῶν ἄλλων ὁ λόγος, τά γε ἄλλα ἕτερά ἐστιν. ἢ οὐκ ἐπὶ τῷ αὐτῷ καλεῖς τό τε ἄλλο καὶ τὸ
164c"Veriyorum."
"Farklının bir farklıdan farklı, başkanın da bir başkadan başka olduğunu söyleriz, değil mi?"
"Evet."
"Demek ki ötekiler de başka olacaklarsa, kendisinden başka olacakları bir şey vardır."
"Zorunlu."
"Bu ne olabilir? Bir'den başka olamazlar, çünkü o yoktur."
"Olamazlar."
"Demek ki birbirlerinden başkadırlar; onlara geriye kalan yalnız budur, yoksa hiçbir şeyden başka olmamaları."
"Doğru."
"Demek ki her biri birbirinden kalabalıklar hâlinde başkadır; çünkü bir olmadığına göre tek tek başka olamazlar. Öyle görünüyor ki her bir yığınları çokluk bakımından sınırsızdır. En küçük görünen şeyi alsanız bile, rüyada olduğu gibi, bir sandığınız şey birdenbire çok görünür, en küçük sandığınız şey de ondan ufalanan parçalara göre devasa."
ἕτερον; ἔγωγε. ἕτερον δέ γέ πού φαμεν τὸ ἕτερον εἶναι ἑτέρου, καὶ τὸ ἄλλο δὴ ἄλλο εἶναι ἄλλου; ναί. καὶ τοῖς ἄλλοις ἄρα, εἰ μέλλει ἄλλα εἶναι, ἔστι τι οὗ ἄλλα ἔσται. ἀνάγκη. τί δὴ οὖν ἂν εἴη; τοῦ μὲν γὰρ ἑνὸς οὐκ ἔσται ἄλλα, μὴ ὄντος γε. οὐ γάρ. ἀλλήλων ἄρα ἐστί· τοῦτο γὰρ αὐτοῖς ἔτι λείπεται, ἢ μηδενὸς εἶναι ἄλλοις. ὀρθῶς. κατὰ πλήθη ἄρα ἕκαστα ἀλλήλων ἄλλα ἐστί· κατὰ ἓν γὰρ οὐκ ἂν οἷά τε εἴη, μὴ ὄντος ἑνός. ἀλλʼ ἕκαστος, ὡς
164d"Çok doğru."
"Demek ki bir yoksa ve ötekiler başkaysa, ötekiler birbirlerinden bu tür yığınlar olarak başkadırlar."
"Tamamen öyle."
"Öyleyse birçok yığın olacak; her biri bir görünecek ama bir olmayacak, madem bir yok?"
"Öyle."
"Her biri bir göründüğüne göre, çok oldukları için bir sayıları varmış gibi de görünecek."
ἔοικεν, ὁ ὄγκος αὐτῶν ἄπειρός ἐστι πλήθει, κἂν τὸ σμικρότατον δοκοῦν εἶναι λάβῃ τις, ὥσπερ ὄναρ ἐν ὕπνῳ φαίνεται ἐξαίφνης ἀντὶ ἑνὸς δόξαντος εἶναι πολλὰ καὶ ἀντὶ σμικροτάτου παμμέγεθες πρὸς τὰ κερματιζόμενα ἐξ αὐτοῦ. ὀρθότατα. τοιούτων δὴ ὄγκων ἄλλα ἀλλήλων ἂν εἴη τἆλλα, εἰ ἑνὸς μὴ ὄντος ἄλλα ἐστίν. κομιδῇ μὲν οὖν. οὐκοῦν πολλοὶ ὄγκοι ἔσονται, εἷς ἕκαστος φαινόμενος, ὢν δὲ οὔ, εἴπερ ἓν μὴ ἔσται; οὕτω. καὶ ἀριθμὸς δὲ εἶναι αὐτῶν
164e"Kesinlikle."
"Aralarındaki bazı şeyler çift, bazıları tek görünecek, ama bu doğru olmayacak, madem bir yok."
"Olmayacak elbet."
"Üstelik, dediğimiz gibi, aralarında en küçük bir şey de varmış gibi görünecek; ama bu en küçük şey, küçük olan çokların her birine göre çok ve büyük görünür."
δόξει, εἴπερ καὶ ἓν ἕκαστον, πολλῶν ὄντων. πάνυ γε. καὶ τὰ μὲν δὴ ἄρτια, τὰ δὲ περιττὰ ἐν αὐτοῖς ὄντα οὐκ ἀληθῶς φαίνεται, εἴπερ ἓν μὴ ἔσται. οὐ γὰρ οὖν.
καὶ μὴν καὶ σμικρότατόν γε, φαμέν, δόξει ἐν αὐτοῖς ἐνεῖναι· φαίνεται δὲ τοῦτο πολλὰ καὶ μεγάλα πρὸς ἕκαστον τῶν
165a"Nasıl olmasın?"
"Her yığın, çok sayıdaki küçüklere eşitmiş gibi de görünecek. Çünkü daha büyük görünürken daha küçük görünmeye geçebilmesi için önce aradakine varmış görünmesi gerekir; bu da eşitliğin bir hayali olur."
"Akla yatkın."
"Öyleyse başka bir yığına göre sınırı olduğu hâlde, kendine göre ne başı ne sonu ne ortası yok mudur?"
"Nasıl yani?"
"Çünkü biri bunlardan herhangi birini düşüncesiyle başlangıç, son ya da orta diye kavradığında, başlangıcın önünde hep başka bir başlangıç, sonun ardında hep geride kalan başka bir son, ortada da ortadan daha orta ama daha küçük başka şeyler belirir; çünkü bir olmadığına göre bunların her birini bir olarak kavramak mümkün değildir."
πολλῶν ὡς σμικρῶν ὄντων. πῶς δʼ οὔ; καὶ ἴσος μὴν τοῖς πολλοῖς καὶ σμικροῖς ἕκαστος ὄγκος δοξασθήσεται εἶναι· οὐ γὰρ ἂν μετέβαινεν ἐκ μείζονος εἰς ἔλαττον φαινόμενος, πρὶν εἰς τὸ μεταξὺ δόξειεν ἐλθεῖν, τοῦτο δʼ εἴη ἂν φάντασμα ἰσότητος. εἰκός. οὐκοῦν καὶ πρὸς ἄλλον ὄγκον πέρας ἔχων, αὐτός γε πρὸς αὑτὸν οὔτε ἀρχὴν οὔτε πέρας οὔτε μέσον ἔχων; πῇ δή; ὅτι ἀεὶ αὐτῶν ὅταν τίς τι λάβῃ τῇ διανοίᾳ ὥς τι τούτων ὄν, πρό τε τῆς ἀρχῆς ἄλλη
165b"Pek doğru."
"Bence düşünceyle kavranan her var olanın parçalanıp ufalanması zorunludur; çünkü bir olmadan kavranan şey hep bir yığın olacaktır."
"Kesinlikle."
"Öyleyse böyle bir şeyin, uzaktan ve bulanık bakana bir görünmesi, yakından ve keskin bir zihinle bakana ise her birinin çokluk bakımından sınırsız görünmesi zorunlu değil mi, madem olmayan bir'den yoksundur?"
ἀεὶ φαίνεται ἀρχή, μετά τε τὴν τελευτὴν ἑτέρα ὑπολειπομένη τελευτή, ἔν τε τῷ μέσῳ ἄλλα μεσαίτερα τοῦ μέσου, σμικρότερα δέ, διὰ τὸ μὴ δύνασθαι ἑνὸς αὐτῶν ἑκάστου λαμβάνεσθαι, ἅτε οὐκ ὄντος τοῦ ἑνός. ἀληθέστατα. θρύπτεσθαι δὴ οἶμαι κερματιζόμενον ἀνάγκη πᾶν τὸ ὄν, ὃ ἄν τις λάβῃ τῇ διανοίᾳ· ὄγκος γάρ που ἄνευ ἑνὸς ἀεὶ λαμβάνοιτʼ ἄν. πάνυ μὲν οὖν. οὐκοῦν τό γε τοιοῦτον πόρρωθεν μὲν
165c"Hem de çok zorunlu."
"Böylece, bir yoksa ama bir'den başkaları varsa, ötekilerin her birinin hem sınırsız hem sınırlı, hem bir hem çok görünmesi gerekir."
"Gerekir."
"Peki hem benzer hem benzemez de görünmezler mi?"
"Nasıl?"
"Gölgelemeyle yapılmış resimler gibi: uzaktan bakana hepsi bir görünür, aynı şeye uğramış ve birbirine benzer görünür."
"Kesinlikle."
ὁρῶντι καὶ ἀμβλὺ ἓν φαίνεσθαι ἀνάγκη, ἐγγύθεν δὲ καὶ ὀξὺ νοοῦντι πλήθει ἄπειρον ἓν ἕκαστον φανῆναι, εἴπερ στέρεται τοῦ ἑνὸς μὴ ὄντος; ἀναγκαιότατον μὲν οὖν. οὕτω δὴ ἄπειρά τε καὶ πέρας ἔχοντα καὶ ἓν καὶ πολλὰ ἕκαστα τἆλλα δεῖ φαίνεσθαι, ἓν εἰ μὴ ἔστιν, τἆλλα δὲ τοῦ ἑνός. δεῖ γάρ. οὐκοῦν καὶ ὅμοιά τε καὶ ἀνόμοια δόξει εἶναι; πῇ δή; οἷον ἐσκιαγραφημένα ἀποστάντι μὲν ἓν πάντα φαινόμενα ταὐτὸν φαίνεσθαι πεπονθέναι καὶ ὅμοια εἶναι. πάνυ
165d"Yaklaşana ise çok ve farklı görünürler; farklılığın hayaliyle de farklı türden ve kendi kendilerine benzemez."
"Öyle."
"Demek ki yığınların hem kendilerine hem birbirlerine benzer ve benzemez görünmeleri zorunludur."
"Kesinlikle."
"Öyleyse hem birbirleriyle aynı hem birbirlerinden farklı, hem birbirine dokunan hem birbirinden ayrı, hem her türlü hareketle hareket eden hem her bakımdan duran, hem meydana gelen hem yok olan hem de ikisi de olmayan görünürler; bu türden bütün öteki şeyler de öyle, ki bunları gözden geçirmek artık bizim için kolay, eğer bir yokken çok varsa."
γε. προσελθόντι δέ γε πολλὰ καὶ ἕτερα καὶ τῷ τοῦ ἑτέρου φαντάσματι ἑτεροῖα καὶ ἀνόμοια ἑαυτοῖς. οὕτω. καὶ ὁμοίους δὴ καὶ ἀνομοίους τοὺς ὄγκους αὐτούς τε αὑτοῖς ἀνάγκη φαίνεσθαι καὶ ἀλλήλοις. πάνυ μὲν οὖν. οὐκοῦν καὶ τοὺς αὐτοὺς καὶ ἑτέρους ἀλλήλων, καὶ ἁπτομένους καὶ χωρὶς ἑαυτῶν, καὶ κινουμένους πάσας κινήσεις καὶ ἑστῶτας πάντῃ, καὶ γιγνομένους καὶ ἀπολλυμένους καὶ μηδέτερα, καὶ πάντα που τὰ τοιαῦτα, ἃ διελθεῖν εὐπετὲς ἤδη ἡμῖν, εἰ ἑνὸς
165e"Pek doğru."
"Bir kez daha başa dönelim ve söyleyelim: bir yoksa ama bir'den başkaları varsa, ne olmaları gerekir?"
"Söyleyelim."
"Öyleyse ötekiler bir olmayacak."
"Nasıl olsun?"
"Çok da olmayacaklar; çünkü çok olsalardı içlerinde bir de bulunurdu. Hiçbiri bir değilse, hepsi hiçtir; dolayısıyla çok da olamazlar."
"Doğru."
"Ötekilerde bir bulunmuyorsa, ötekiler ne çoktur ne bir."
"Değildir."
"Bir ya da çok da görünmezler."
μὴ ὄντος πολλὰ ἔστιν. ἀληθέστατα μὲν οὖν.
ἔτι δὴ ἅπαξ ἐλθόντες πάλιν ἐπὶ τὴν ἀρχὴν εἴπωμεν, ἓν εἰ μὴ ἔστι, τἆλλα δὲ τοῦ ἑνός, τί χρὴ εἶναι. εἴπωμεν γὰρ οὖν. οὐκοῦν ἓν μὲν οὐκ ἔσται τἆλλα. πῶς γάρ; οὐδὲ μὴν πολλά γε· ἐν γὰρ πολλοῖς οὖσιν ἐνείη ἂν καὶ ἕν. εἰ γὰρ μηδὲν αὐτῶν ἐστὶν ἕν, ἅπαντα οὐδέν ἐστιν, ὥστε οὐδʼ ἂν πολλὰ εἴη. ἀληθῆ. μὴ ἐνόντος δὲ ἑνὸς ἐν τοῖς ἄλλοις, οὔτε πολλὰ οὔτε ἕν ἐστι τἆλλα. οὐ γάρ.
οὐδέ
166a"Neden?"
"Çünkü ötekilerin, olmayanlardan hiçbiriyle hiçbir yerde, hiçbir şekilde ortaklığı yoktur; olmayanlardan hiçbir şey de ötekilerden herhangi birine ait değildir, çünkü olmayanların hiçbir parçası yoktur."
"Doğru."
"Demek ki ötekilerde olmayana dair ne bir kanaat ne de bir hayal bulunur; olmayan, ötekilerde hiçbir yerde, hiçbir şekilde kanaate konu olmaz."
"Olmaz elbet."
"Demek ki bir yoksa, ötekilerden herhangi birinin bir ya da çok olduğu kanaatine de varılmaz; çünkü bir olmadan çok olduğu kanaatine varmak imkânsızdır."
γε φαίνεται ἓν οὐδὲ πολλά. τί δή; ὅτι τἆλλα τῶν μὴ ὄντων οὐδενὶ οὐδαμῇ οὐδαμῶς οὐδεμίαν κοινωνίαν ἔχει, οὐδέ τι τῶν μὴ ὄντων παρὰ τῶν ἄλλων τῴ ἐστιν· οὐδὲν γὰρ μέρος ἐστὶ τοῖς μὴ οὖσιν. ἀληθῆ. οὐδʼ ἄρα δόξα τοῦ μὴ ὄντος παρὰ τοῖς ἄλλοις ἐστὶν οὐδέ τι φάντασμα, οὐδὲ δοξάζεται οὐδαμῇ οὐδαμῶς τὸ μὴ ὂν ἐπὶ τῶν ἄλλων. οὐ γὰρ οὖν. ἓν ἄρα εἰ μὴ ἔστιν, οὐδὲ δοξάζεταί τι τῶν
166b"İmkânsız elbet."
"Demek ki bir yoksa, ötekiler ne bir ne çoktur, ne de bir ya da çok sanılırlar."
"Görünüşe göre, değiller."
"Demek ki ne benzer ne benzemezdirler."
"Değiller."
"Ne aynı ne farklı, ne birbirine dokunan ne ayrıdırlar; önceden onlar için görünür dediğimiz öteki şeylerden de hiçbiri değildirler, hiçbiri görünmezler de, bir yoksa."
"Doğru."
"Öyleyse toparlayıp 'bir yoksa, hiçbir şey yoktur' desek, doğru söylemiş olur muyuz?"
ἄλλων ἓν εἶναι οὐδὲ πολλά· ἄνευ γὰρ ἑνὸς πολλὰ δοξάσαι ἀδύνατον. ἀδύνατον γάρ. ἓν ἄρα εἰ μὴ ἔστι, τἆλλα οὔτε ἔστιν οὔτε δοξάζεται ἓν οὐδὲ πολλά. οὐκ ἔοικεν. οὐδʼ ἄρα ὅμοια οὐδὲ ἀνόμοια. οὐ γάρ. οὐδὲ μὴν τὰ αὐτά γε οὐδʼ ἕτερα, οὐδὲ ἁπτόμενα οὐδὲ χωρίς, οὐδὲ ἄλλα ὅσα ἐν τοῖς πρόσθεν διήλθομεν ὡς φαινόμενα αὐτά, τούτων οὔτε τι ἔστιν οὔτε φαίνεται τἆλλα, ἓν εἰ μὴ ἔστιν. ἀληθῆ. οὐκοῦν καὶ
166c"Tamamen doğru."
"Bunu söylemiş olalım; şunu da: öyle görünüyor ki, bir ister var olsun ister olmasın, hem kendisi hem ötekiler, hem kendilerine hem birbirlerine göre, her bakımdan hem her şeydirler hem hiçbir şey değildirler, hem her şey görünürler hem hiçbir şey görünmezler."
"Pek doğru."
συλλήβδην εἰ εἴποιμεν, ἓν εἰ μὴ ἔστιν, οὐδέν ἐστιν, ὀρθῶς ἂν εἴποιμεν; παντάπασι μὲν οὖν. εἰρήσθω τοίνυν τοῦτό τε καὶ ὅτι, ὡς ἔοικεν, ἓν εἴτʼ ἔστιν εἴτε μὴ ἔστιν, αὐτό τε καὶ τἆλλα καὶ πρὸς αὑτὰ καὶ πρὸς ἄλληλα πάντα πάντως ἐστί τε καὶ οὐκ ἔστι καὶ φαίνεταί τε καὶ οὐ φαίνεται. ἀληθέστατα.