8. Mektup
352bPlaton'dan Dion'un yakınlarına ve dostlarına: İyi iş görmenizi dilerim.
Neyi düşünürseniz gerçekten en iyi iş görürsünüz, bunu size elimden geldiğince anlatmaya çalışacağım. Umarım faydalı olanı yalnız size öğütlemiş olmayacağım; elbette en çok size, ikinci olarak Syrakusai'daki herkese, üçüncü olarak da düşmanlarınıza ve hasımlarınıza; içlerinden dine aykırı bir suç işlemiş olanlar müstesna.
Πλάτων τοῖς Δίωνος οἰκείοις τε καὶ ἑταίροις εὖ πράττειν.
ἃ δʼ ἂν διανοηθέντες μάλιστα εὖ πράττοιτε ὄντως, πειράσομαι ταῦθʼ ὑμῖν κατὰ δύναμιν διεξελθεῖν. ἐλπίζω δὲ οὐχ ὑμῖν μόνοις συμβουλεύσειν τὰ συμφέροντα, μάλιστά γε μὴν
352cÇünkü bu tür suçlar iyileşmez ve hiç kimse onları asla temizleyemez. Şimdi söyleyeceklerime dikkat edin.
Bütün Sicilya'da tiranlık yıkıldığından beri aranızdaki bütün kavga tam da bunun üzerine: bir kısmınız iktidarı yeniden ele geçirmek istiyor, bir kısmınız da tiranlıktan kurtuluşu sona erdirmek. Böyle durumlarda çoğunluk her seferinde, doğru öğüdün düşmanlara mümkün olduğunca çok kötülük, dostlara da mümkün olduğunca çok iyilik getirecek şeyleri öğütlemek olduğunu düşünür.
ὑμῖν, καὶ δευτέροις πᾶσιν τοῖς ἐν Συρακούσαις, τρίτοις δὲ ὑμῶν καὶ τοῖς ἐχθροῖς καὶ πολεμίοις, πλὴν εἴ τις αὐτῶν ἀνοσιουργὸς γέγονεν· ταῦτα γὰρ ἀνίατα καὶ οὐκ ἄν ποτέ τις αὐτὰ ἐκνίψειν. νοήσατε δὲ ἃ λέγω νῦν.
ἔσθʼ ὑμῖν κατὰ Σικελίαν πᾶσαν λελυμένης τῆς τυραννίδος πᾶσα μάχη περὶ αὐτῶν τούτων, τῶν μὲν βουλομένων ἀναλαβεῖν πάλιν τὴν ἀρχήν, τῶν δὲ τῇ τῆς τυραννίδος ἀποφυγῇ τέλος ἐπιθεῖναι. συμβουλὴ δὴ περὶ τῶν τοιούτων
352dOysa başkalarına çok kötülük yapan birinin kendisinin de birçok kötülüğe uğramaması hiç kolay değildir. Bunu açıkça görmek için uzaklara gitmeye gerek yok; burada, Sicilya'nın kendisinde, bir tarafın saldırdığı, öteki tarafın da saldıranlara karşı kendini savunduğu sırada olup bitenlere bakmak yeter.
ὀρθὴ δοκεῖ ἑκάστοτε τοῖς πολλοῖς εἶναι ταῦτα συμβουλεύειν δεῖν ἃ τοὺς μὲν πολεμίους ὡς πλεῖστα κακὰ ἐξεργάσεται, τοὺς δὲ φίλους ὡς πλεῖστα ἀγαθά· τὸ δὲ οὐδαμῶς ῥᾴδιον πολλὰ κακὰ δρῶντα τοὺς ἄλλους μὴ οὐ καὶ πάσχειν αὐτὸν πολλὰ ἕτερα. δεῖ δὲ οὐ μακρὰν ἐλθόντας ποι τὰ τοιαῦτα ἐναργῶς ἰδεῖν, ἀλλʼ ὅσα νῦν γέγονεν τῇδε, αὐτοῦ περὶ Σικελίαν, τῶν μὲν ἐπιχειρούντων δρᾶν, τῶν δὲ ἀμύνασθαι
352eBunları başkalarına anlatsanız, her seferinde yeterli birer öğretmen olursunuz. Bunları görmekte pek güçlük yok; ama hem düşmanlara hem dostlara faydalı olacak ya da ikisine de mümkün olduğunca az kötülük getirecek şeyleri görmek de, gördükten sonra gerçekleştirmek de kolay değildir. Böyle bir öğüt ve böyle bir söze girişmek bir duaya benzer.
O hâlde bu baştan sona bir dua olsun —çünkü söze de düşünceye de daima tanrılardan başlamak gerekir—, ama gerçekleşen bir dua olsun ve bize şu sözü bildirsin:
τοὺς δρῶντας· ἃ κἂν ἄλλοις μυθολογοῦντες ἱκανοὶ γίγνοισθʼ ἂν ἑκάστοτε διδάσκαλοι. τούτων μὲν δὴ σχεδὸν οὐκ ἀπορία· τῶν δὲ ὅσα γένοιτʼ ἂν ἢ πᾶσιν συμφέροντα ἐχθροῖς τε καὶ φίλοις ἢ ὅτι σμικρότατα κακὰ ἀμφοῖν, ταῦτα οὔτε ῥᾴδιον ὁρᾶν οὔτε ἰδόντα ἐπιτελεῖν, εὐχῇ δὲ προσέοικεν ἡ τοιαύτη συμβουλή τε καὶ ἐπιχείρησις τοῦ λόγου.
ἔστω δὴ παντάπασι
353aSavaş başladığından beri sizi de düşmanlarınızı da neredeyse hiç kesintisiz tek bir aile yönetiyor. Bu aileyi bir zamanlar babalarınız, büsbütün çaresiz kaldıklarında iktidara getirdiler: Yunanların Sicilya'sının Kartacalılar tarafından yerle bir edilip tamamen barbarlaşması tehlikesinin en uç noktaya vardığı zamanda. O zaman, Sicilya'yı kurtarmak için, genç ve savaşçı olan Dionysios'u kendisine uygun düşen savaş işlerine, daha yaşlı olan Hipparinos'u da danışman olarak tam yetkiyle seçtiler; söylendiğine göre onlara tiran adını verdiler.
μὲν εὐχή τις—ἀπὸ γὰρ θεῶν χρὴ πάντα ἀρχόμενον ἀεὶ λέγειν τε καὶ νοεῖν—ἐπιτελὴς δʼ εἴη σημαίνουσα ἡμῖν τοιόνδε τινὰ λόγον· νῦν ὑμῖν καὶ τοῖς πολεμίοις σχεδόν, ἐξ οὗπερ γέγονεν ὁ πόλεμος, συγγένεια ἄρχει μία διὰ τέλους, ἥν ποτε κατέστησαν οἱ πατέρες ὑμῶν ἐς ἀπορίαν ἐλθόντες τὴν ἅπασαν, τόθʼ ὅτε κίνδυνος ἐγένετο ἔσχατος Σικελίᾳ τῇ τῶν Ἑλλήνων ὑπὸ Καρχηδονίων ἀνάστατον ὅλην ἐκβαρβαρωθεῖσαν γενέσθαι. τότε γὰρ εἵλοντο Διονύσιον μὲν ὡς νέον
353bİster kurtuluşun sebebini ilâhî bir talihte ve bir tanrıda görsün biri, ister yöneticilerin aretēsinde, ister o zamanki vatandaşlarla birlikte her ikisinde; herkes nasıl anlıyorsa öyle olsun. Her neyse, o zaman yaşayanlar böylece kurtuldu. Olaylar böyle olduğuna göre, herkesi kurtaranlara minnet duymak elbette adildir.
καὶ πολεμικὸν ἐπὶ τὰς τοῦ πολέμου πρεπούσας αὐτῷ πράξεις, σύμβουλον δὲ καὶ πρεσβύτερον Ἱππαρῖνον, ἐπὶ σωτηρίᾳ τῆς Σικελίας αὐτοκράτορας, ὥς φασιν, τυράννους ἐπονομάζοντες. καὶ εἴτε δὴ θείαν τις ἡγεῖσθαι βούλεται τύχην καὶ θεὸν εἴτε τὴν τῶν ἀρχόντων ἀρετὴν εἴτε καὶ τὸ συναμφότερον μετὰ τῶν τότε πολιτῶν τῆς σωτηρίας αἰτίαν συμβῆναι γενομένην, ἔστω ταύτῃ ὅπῃ τις ὑπολαμβάνει· σωτηρία δʼ οὖν οὕτως συνέβη τοῖς τότε γενομένοις. τοιούτων οὖν
353cAma tiranlık daha sonraki zamanda şehrin bu armağanını doğru kullanmadıysa, bunun cezasını kısmen çekti, kısmen de çeksin. Peki, eldeki şartlar düşünülünce, hangi cezalar zorunlu olarak doğru olur? Siz onlardan kolayca, büyük tehlikeler ve zahmetler olmadan kurtulabilseydiniz ya da onlar iktidarı yeniden kolayca ele geçirebilseydi, şimdi söyleyeceğim şeyleri öğütlemek bile mümkün olmazdı. Ama şimdi ikiniz de şunu düşünmeli ve hatırlamalısınız: Her biriniz kaç kez, her şeyi gönlünüzce yapabilmek için neredeyse her zaman yalnızca küçük bir şeyin eksik olduğunu sanıp umuda kapıldınız. Üstelik bu küçük şey her seferinde büyük ve sayısız kötülüğün sebebi oluyor. Bunun hiçbir zaman sonu gelmiyor; sona ermiş görünen eski bir şey hep yeni filizlenen bir başlangıca bağlanıyor. Bu kısır döngü yüzünden hem tiranlık yanlısı hem halk yanlısı bütün soy yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalacak. Akla yatkın ama hiç istenmeyen şeylerden biri olursa, bütün Sicilya Fenikelilerin ya da Opikilerin hâkimiyetine ve gücüne geçerek Yunan dilinden neredeyse tamamen boşalacak.
αὐτῶν γεγονότων, δίκαιόν που τοῖς σώσασιν πάντας χάριν ἔχειν· εἰ δέ τι τὸν μετέπειτα χρόνον ἡ τυραννὶς οὐκ ὀρθῶς τῇ τῆς πόλεως δωρεᾷ κατακέχρηται, τούτων δίκας τὰς μὲν ἔχει, τὰς δὲ τινέτω. τίνες οὖν δὴ δίκαι ἀναγκαίως ὀρθαὶ γίγνοιντʼ ἂν ἐκ τῶν ὑπαρχόντων αὐτοῖς; εἰ μὲν ῥᾳδίως ὑμεῖς ἀποφυγεῖν οἷοί τʼ ἦτε αὐτοὺς καὶ ἄνευ μεγάλων κινδύνων καὶ πόνων, ἢ ʼκεῖνοι ἑλεῖν εὐπετῶς πάλιν τὴν ἀρχήν, οὐδʼ ἂν συμβουλεύειν οἷόν τʼ ἦν τὰ μέλλοντα ῥηθήσεσθαι· νῦν
δʼ ἐννοεῖν ὑμᾶς ἀμφοτέρους χρεὼν καὶ ἀναμιμνῄσκεσθαι ποσάκις ἐν ἐλπίδι ἑκάτεροι γεγόνατε τοῦ νῦν οἴεσθαι σχεδὸν ἀεί τινος σμικροῦ ἐπιδεεῖς εἶναι τὸ μὴ πάντα κατὰ νοῦν πράττειν, καὶ δὴ καὶ ὅτι τὸ σμικρὸν τοῦτο μεγάλων καὶ μυρίων κακῶν αἴτιον ἑκάστοτε συμβαίνει γιγνόμενον, καὶ πέρας οὐδέν ποτε τελεῖται, συνάπτει δὲ ἀεὶ παλαιὰ τελευτὴ δοκοῦσα ἀρχῇ φυομένῃ νέᾳ, διολέσθαι δʼ ὑπὸ τοῦ κύκλου
353eBütün Yunanlar bütün gayretleriyle buna karşı bir çare bulmalıdır.
Benim söyleyeceğimden daha doğru ve daha iyi bir şeyi olan biri onu ortaya koyarsa, ona en doğru anlamıyla Yunan dostu denebilir.
τούτου κινδυνεύσει καὶ τὸ τυραννικὸν ἅπαν καὶ τὸ δημοτικὸν γένος, ἥξει δέ, ἐάνπερ τῶν εἰκότων γίγνηταί τι καὶ ἀπευκτῶν, σχεδὸν εἰς ἐρημίαν τῆς Ἑλληνικῆς φωνῆς Σικελία πᾶσα, Φοινίκων ἢ Ὀπικῶν μεταβαλοῦσα εἴς τινα δυναστείαν καὶ κράτος. τούτων δὴ χρὴ πάσῃ προθυμίᾳ πάντας τοὺς Ἕλληνας τέμνειν φάρμακον.
εἰ μὲν δή τις ὀρθότερον ἄμεινόν τʼ ἔχει τοῦ ὑπʼ ἐμοῦ ῥηθησομένου, ἐνεγκὼν εἰς τὸ μέσον
354aBana şimdilik doğru görüneni ise bütün açık sözlülüğümle ve herkes için adil olan bir söz kullanarak göstermeye çalışacağım. Bir hakem gibi konuşarak eski öğüdümü iki tarafa, tiranlık etmiş olana da tiranlık altında yaşamış olana da, her birine tek bir kişiymiş gibi söylüyorum. Şimdi de benim sözüm her tirana şunu öğütler: Bu addan da bu işten de kaçsın, mümkünse krallığa geçsin.
ὀρθότατα φιλέλλην ἂν λεχθείη· ὃ δέ μοι φαίνεταί πῃ τὰ νῦν, ἐγὼ πειράσομαι πάσῃ παρρησίᾳ καὶ κοινῷ τινι δικαίῳ λόγῳ χρώμενος δηλοῦν. λέγω γὰρ δὴ διαιτητοῦ τινα τρόπον διαλεγόμενος ὡς δυοῖν, τυραννεύσαντί τε καὶ τυραννευθέντι, ὡς ἑνὶ ἑκατέρῳ παλαιὰν ἐμὴν συμβουλήν· καὶ νῦν δὲ ὅ γʼ ἐμὸς λόγος ἂν εἴη σύμβουλος τυράννῳ παντὶ φεύγειν μὲν τοὔνομά τε καὶ τοὖργον τοῦτο, εἰς βασιλείαν δέ, εἰ δυνατὸν
354bBu mümkündür; bilge ve iyi bir adam olan Lykurgos bunu işle gösterdi. Lykurgos, Argos'ta ve Messene'de akrabalarının soyunun krallıktan tiranlık gücüne geçtiğini, her ikisinin de hem kendini hem şehrini mahvettiğini görünce, kendi şehri ve soyu için korktu; buna çare olarak Yaşlılar Meclisi'ni ve kral iktidarını kurtaran bir bağ olan ephorları getirdi. Böylece şehir artık bunca nesildir şan içinde korunuyor; çünkü kanun insanların hükümdarı oldu, insanlar kanunların tiranı olmadı.
εἴη, μεταβαλεῖν. δυνατὸν δέ, ὡς ἔδειξεν ἔργῳ σοφὸς ἀνὴρ καὶ ἀγαθὸς Λυκοῦργος, ὃς ἰδὼν τὸ τῶν οἰκείων γένος ἐν Ἄργει καὶ Μεσσήνῃ ἐκ βασιλέων εἰς τυράννων δύναμιν ἀφικομένους καὶ διαφθείραντας ἑαυτούς τε καὶ τὴν πόλιν ἑκατέρους ἑκατέραν, δείσας περὶ τῆς αὑτοῦ πόλεως ἅμα καὶ γένους, φάρμακον ἐπήνεγκεν τὴν τῶν γερόντων ἀρχὴν καὶ τὸν τῶν ἐφόρων δεσμὸν τῆς βασιλικῆς ἀρχῆς σωτήριον, ὥστε γενεὰς τοσαύτας ἤδη μετʼ εὐκλείας σῴζεσθαι, νόμος
354cBenim sözüm şimdi de herkese bunu öğütlüyor: Tiranlığa heveslenenler bundan yüz çevirsin; doymak bilmez bir açlık çeken akılsız insanların saadet saydığı şeyden var güçleriyle kaçsınlar. Kral biçimine geçmeye ve krallık kanunlarına kul olmaya çalışsınlar; en büyük onurları, isteyerek veren insanlardan ve kanunlardan alsınlar.
ἐπειδὴ κύριος ἐγένετο βασιλεὺς τῶν ἀνθρώπων, ἀλλʼ οὐκ ἄνθρωποι τύραννοι νόμων. ὃ δὴ καὶ νῦν οὑμὸς λόγος πᾶσιν παρακελεύεται, τοῖς μὲν τυραννίδος ἐφιεμένοις ἀποτρέπεσθαι καὶ φεύγειν φυγῇ ἀπλήστως πεινώντων εὐδαιμόνισμα ἀνθρώπων καὶ ἀνοήτων, εἰς βασιλέως δʼ εἶδος πειρᾶσθαι μεταβάλλειν καὶ δουλεῦσαι νόμοις βασιλικοῖς, τὰς μεγίστας τιμὰς κεκτημένους παρʼ ἑκόντων τε ἀνθρώπων καὶ τῶν νόμων·
354dHür bir hayat tarzının peşinde koşup kölelik boyunduruğundan kötü bir şey diye kaçanlara ise, zamansız bir hürriyete doymak bilmez bir düşkünlük yüzünden atalarının hastalığına düşmemek için dikkatli olmalarını öğütlerim. O zamanki insanlar aşırı başıboşluk yüzünden, hürriyete ölçüsüz bir tutkuyla bağlandıkları için bu hastalığa yakalandılar. Çünkü Dionysios ile Hipparinos iktidara gelmeden önce Sicilya Yunanları, kendilerine göre mesut yaşıyorlardı: refah içinde yüzüyor, üstelik yöneticilerini de yönetiyorlardı. Dionysios'tan önceki on komutanı hiçbir kanuna göre yargılamadan taşlayarak öldürdüler; ne adalete ne kanuna dayanan hiçbir efendiye kul olmasınlar, her bakımdan ve her şekilde hür olsunlar diye. Tiranlıklar başlarına bu yüzden geldi.
τοῖς δὲ δὴ ἐλεύθερα διώκουσιν ἤθη καὶ φεύγουσιν τὸν δούλειον ζυγὸν ὡς ὂν κακόν, εὐλαβεῖσθαι συμβουλεύοιμʼ ἂν μή ποτε ἀπληστίᾳ ἐλευθερίας ἀκαίρου τινὸς εἰς τὸ τῶν προγόνων νόσημα ἐμπέσωσιν, ὃ διὰ τὴν ἄγαν ἀναρχίαν οἱ τότε ἔπαθον, ἀμέτρῳ ἐλευθερίας χρώμενοι ἔρωτι. οἱ γὰρ πρὸ Διονυσίου καὶ Ἱππαρίνου ἀρξάντων Σικελιῶται τότε ὡς ᾤοντο εὐδαιμόνως ἔζων, τρυφῶντές τε καὶ ἅμα ἀρχόντων ἄρχοντες· οἳ καὶ τοὺς δέκα στρατηγοὺς κατέλευσαν βάλλοντες τοὺς πρὸ
354eÇünkü kölelik de hürriyet de aşırı olunca her biri büsbütün kötüdür, ölçülü olunca büsbütün iyidir. Tanrıya kul olmak ölçülü köleliktir, insanlara kul olmak ölçüsüz kölelik. İtidalli insanların tanrısı kanundur, akılsızlarınki hazdır.
Διονυσίου, κατὰ νόμον οὐδένα κρίναντες, ἵνα δὴ δουλεύοιεν μηδενὶ μήτε σὺν δίκῃ μήτε νόμῳ δεσπότῃ, ἐλεύθεροι δʼ εἶεν πάντῃ πάντως· ὅθεν αἱ τυραννίδες ἐγένοντο αὐτοῖς.
δουλεία γὰρ καὶ ἐλευθερία ὑπερβάλλουσα μὲν ἑκατέρα πάγκακον, ἔμμετρος δὲ οὖσα πανάγαθον· μετρία δὲ ἡ θεῷ δουλεία, ἄμετρος δὲ ἡ τοῖς ἀνθρώποις· θεὸς δὲ ἀνθρώποις σώφροσιν
355aBunlar tabiatça böyle olduğuna göre, Dion'un dostlarına, onun ve benim ortak öğüdümü bütün Syrakusailılara bildirmelerini tembih ediyorum. Onun, hayatta olsaydı ve konuşabilseydi, şimdi size söyleyeceği şeyleri ben dile getireceğim. Peki, diyebilir biri, Dion'un öğüdü şimdiki durum hakkında bize hangi sözü bildiriyor? Şunu:
Ey Syrakusailılar, her şeyden önce, düşüncelerinizi arzuyla para kazanmaya ve zenginliğe çevirmeyecek kanunları kabul edin. Üç şey vardır: psykhē, beden ve bir de mal. Bu kanunlar psykhēnin aretēsini en yüksek onura koysun; ikinci sıraya, psykhēye tabi olan bedenin aretēsini; üçüncü ve son sıraya da bedene ve psykhēye hizmet eden malın değerini.
νόμος, ἄφροσιν δὲ ἡδονή. τούτων δὴ ταύτῃ πεφυκότων, ἃ συμβουλεύω Συρακοσίοις πᾶσιν φράζειν παρακελεύομαι τοῖς Δίωνος φίλοις ἐκείνου καὶ ἐμὴν κοινὴν συμβουλήν· ἐγὼ δὲ ἑρμηνεύσω ἃν ἐκεῖνος ἔμπνους ὢν καὶ δυνάμενος εἶπεν νῦν πρὸς ὑμᾶς. τίνʼ οὖν δή, τις ἂν εἴποι, λόγον ἀποφαίνεται ἡμῖν περὶ τῶν νῦν παρόντων ἡ Δίωνος συμβουλή; τόνδε.
δέξασθε, ὦ Συρακόσιοι, πάντων πρῶτον νόμους οἵτινες
355bBunu sağlayan kural, sizin için doğru konmuş bir kanun olur ve ona uyanları gerçekten mesut kılar. Zenginlere mesut diyen söz ise kendisi de sefildir; kadınların ve çocukların akılsız sözüdür ve ona inananları da kendisi gibi yapar.
ἂν ὑμῖν φαίνωνται μὴ πρὸς χρηματισμὸν καὶ πλοῦτον τρέψοντες τὰς γνώμας ὑμῶν μετʼ ἐπιθυμίας, ἀλλʼ ὄντων τριῶν, ψυχῆς καὶ σώματος ἔτι δὲ χρημάτων, τὴν τῆς ψυχῆς ἀρετὴν ἐντιμοτάτην ποιοῦντες, δευτέραν δὲ τὴν τοῦ σώματος, ὑπὸ τῇ τῆς ψυχῆς κειμένην, τρίτην δὲ καὶ ὑστάτην τὴν τῶν χρημάτων τιμήν, δουλεύουσαν τῷ σώματί τε καὶ ψυχῇ. καὶ
355cBenim bu tembihlerimin doğru olduğunu, şimdi kanunlar hakkında söylenenleri bir tadarsanız, işle anlayacaksınız; her konuda en sağlam sınama da bu gibi görünüyor. Böyle kanunları kabul ettikten sonra —madem ki Sicilya'yı bir tehlike sarmış durumda ve siz ne yeterince üstünsünüz ne de açıkça yenik— hepiniz için adil ve faydalı olan, belki de ortadan bir yol tutmaktır: hem iktidarın ağırlığından kaçan sizler için hem de iktidara yeniden kavuşmayı arzulayanlar için. Onların ataları o zaman en büyük işi başarıp Yunanları barbarlardan kurtardılar; şimdi siyasi düzen hakkında konuşabiliyorsak bu sayededir.
ὁ μὲν ταῦτα ἀπεργαζόμενος θεσμὸς νόμος ἂν ὀρθῶς ὑμῖν εἴη κείμενος, ὄντως εὐδαίμονας ἀποτελῶν τοὺς χρωμένους· ὁ δὲ τοὺς πλουσίους εὐδαίμονας ὀνομάζων λόγος αὐτός τε ἄθλιος, γυναικῶν καὶ παίδων ὢν λόγος ἄνους, τοὺς πειθομένους τε ἀπεργάζεται τοιούτους. ὅτι δʼ ἀληθῆ ταῦτʼ ἐγὼ παρακελεύομαι, ἐὰν γεύσησθε τῶν νῦν λεγομένων περὶ νόμων, ἔργῳ γνώσεσθε· ἣ δὴ βάσανος ἀληθεστάτη δοκεῖ γίγνεσθαι τῶν πάντων πέρι. δεξάμενοι δὲ τοὺς τοιούτους νόμους,
355dO zaman mahvolsalardı, ne söze ne umuda hiçbir yerde, hiçbir şekilde yer kalırdı. Şimdi bir kısmınız için krallık iktidarıyla birlikte hürriyet olsun; ötekiler için de hesap vermekle yükümlü bir krallık iktidarı. Kanunlar hem öteki vatandaşların hem de, kanuna aykırı bir şey yaparlarsa, kralların efendisi olsun.
ἐπειδὴ κατέχει κίνδυνος Σικελίαν, καὶ οὔτε κρατεῖτε ἱκανῶς οὔτʼ αὖ διαφερόντως κρατεῖσθε, δίκαιον ἂν ἴσως καὶ συμφέρον γίγνοιτο ὑμῖν πᾶσιν μέσον τεμεῖν, τοῖς τε φεύγουσιν τῆς ἀρχῆς τὴν χαλεπότητα ὑμῖν καὶ τοῖς τῆς ἀρχῆς πάλιν ἐρῶσιν τυχεῖν, ὧν οἱ πρόγονοι τότε, ⟨τὸ⟩ μέγιστον, ἔσωσαν ἀπὸ βαρβάρων τοὺς Ἕλληνας, ὥστʼ ἐξεῖναι περὶ πολιτείας νῦν ποιεῖσθαι λόγους· ἔρρουσι δὲ τότε οὔτε λόγος οὔτʼ ἐλπὶς ἐλείπετʼ ἂν οὐδαμῇ οὐδαμῶς. νῦν οὖν τοῖς μὲν ἐλευθερία
355eBütün bunlara ek olarak, hilesiz ve sağlam bir niyetle, tanrıların yardımıyla kral seçin. Önce benim oğlumu, iki kat minnet borcu yüzünden: hem bana hem babama olan borç yüzünden; çünkü babam o zamanlar şehri barbarlardan kurtardı, ben de şimdi onu iki kez tiranlardan kurtardım; buna siz kendiniz tanıksınız. İkinci olarak da babamla aynı adı taşıyan, Dionysios'un oğlunu kral yapın; şimdiki yardımı ve dindar karakteri için minnetinizi göstermek üzere.
γιγνέσθω μετὰ βασιλικῆς ἀρχῆς, τοῖς δὲ ἀρχὴ ὑπεύθυνος βασιλική, δεσποζόντων νόμων τῶν τε ἄλλων πολιτῶν καὶ τῶν βασιλέων αὐτῶν, ἄν τι παράνομον πράττωσιν·
ἐπὶ δὲ τούτοις σύμπασιν ἀδόλῳ γνώμῃ καὶ ὑγιεῖ μετὰ θεῶν βασιλέα στήσασθε, πρῶτον μὲν τὸν ἐμὸν ὑὸν χαρίτων ἕνεκα διττῶν, τῆς τε παρʼ ἐμοῦ καὶ τῆς παρὰ τοῦ ἐμοῦ πατρός—ὁ μὲν γὰρ ἀπὸ βαρβάρων ἠλευθέρωσεν ἐν τῷ τότε χρόνῳ τὴν
356aO, tiran bir babadan doğduğu hâlde şehri isteyerek hürriyetine kavuşturuyor; kendisine ve soyuna, bir günlük ve haksız bir tiranlık yerine sonsuza dek yaşayacak bir onur kazanıyor. Üçüncü olarak, şimdi düşman ordusunun başında olan Dionysios'un oğlu Dionysios'u, kendi isteği ve şehrin isteğiyle Syrakusai'nın kralı olmaya çağırmak gerekir; eğer talihin dönüşlerinden korkup vatanına, bakımsız kalan tapınaklarına ve mezarlarına acıyarak isteyerek kral biçimine geçmeyi kabul ederse ve hırslı bir inatla her şeyi büsbütün mahvedip barbarları sevindirmezse.
πόλιν, ἐγὼ δὲ ἀπὸ τυράννων νῦν δίς, ὧν αὐτοὶ μάρτυρες ὑμεῖς γεγόνατε—δεύτερον δὲ δὴ ποιεῖσθε βασιλέα τὸν τῷ μὲν ἐμῷ πατρὶ ταὐτὸν κεκτημένον ὄνομα, ὑὸν δὲ Διονυσίου, χάριν τῆς τε δὴ νῦν βοηθείας καὶ ὁσίου τρόπου· ὃς γενόμενος τυράννου πατρὸς ἑκὼν τὴν πόλιν ἐλευθεροῖ, τιμὴν αὑτῷ καὶ γένει ἀείζωον ἀντὶ τυραννίδος ἐφημέρου καὶ ἀδίκου κτώμενος. τρίτον δὲ προκαλεῖσθαι χρὴ βασιλέα γίγνεσθαι Συρακουσῶν, ἑκόντα ἑκούσης τῆς πόλεως, τὸν νῦν τοῦ τῶν
356bÜç kral olunca, ister onlara Lakon krallarının gücünü verin ister bu gücün bir kısmını kısıp onlarla anlaşın, onları şöyle bir yolla göreve getirin; bu yol size daha önce de söylendi, ama şimdi bir kez daha dinleyin.
πολεμίων ἄρχοντα στρατοπέδου, Διονύσιον τὸν Διονυσίου, ἐὰν ἐθέλῃ ἑκὼν εἰς βασιλέως σχῆμα ἀπαλλάττεσθαι, δεδιὼς μὲν τὰς τύχας, ἐλεῶν δὲ πατρίδα καὶ ἱερῶν ἀθεραπευσίαν καὶ τάφους, μὴ διὰ φιλονικίαν πάντως πάντα ἀπολέσῃ βαρβάροις ἐπίχαρτος γενόμενος. τρεῖς δʼ ὄντας βασιλέας, εἴτʼ οὖν τὴν Λακωνικὴν δύναμιν αὐτοῖς δόντες εἴτε ἀφελόντες καὶ συνομολογησάμενοι, καταστήσασθε τρόπῳ τινὶ τοιῷδε,
356cDionysios'un ve Hipparinos'un soyu, Sicilya'nın kurtuluşu için, hem şimdi hem gelecekte kendilerine ve soylarına onurlar alarak şimdiki kötülüklere son vermeyi kabul ederse, bu şartlarla, daha önce de söylendiği gibi, onların istediği elçileri çağırın ve onları barışma işinde tam yetkili kılın; ister buradan ister dışarıdan ister her ikisinden olsunlar, sayıları da üzerinde uzlaşılan kadar olsun. Bu elçiler gelince önce kanunlar ve öyle bir siyasi düzen koysunlar ki orada krallar tapınakların ve bir zamanlar iyilik etmiş olanlara yakışan öteki şeylerin efendisi olsun; savaş ve barış işlerini ise halkla ve Meclis'le birlikte otuz beş kanun bekçisi yönetsin.
ὃς εἴρηται μὲν καὶ πρότερον ὑμῖν, ὅμως δʼ ἔτι καὶ νῦν ἀκούετε. ἐὰν ἐθέλῃ τὸ γένος ὑμῖν τὸ Διονυσίου τε καὶ Ἱππαρίνου ἐπὶ σωτηρίᾳ Σικελίας παύσασθαι τῶν νῦν παρόντων κακῶν, τιμὰς αὑτοῖς καὶ γένει λαβόντες εἴς τε τὸν ἔπειτα καὶ τὸν νῦν χρόνον, ἐπὶ τούτοις καλεῖτε, ὥσπερ καὶ πρότερον ἐρρήθη, πρέσβεις οὓς ἂν ἐθελήσωσιν κυρίους ποιησάμενοι τῶν διαλλαγῶν—εἴτε τινὰς αὐτόθεν εἴτε ἔξωθεν εἴτε ἀμφότερα—καὶ ὁπόσους ἂν συγχωρήσωσιν· τούτους
356dÇeşitli davalara çeşitli mahkemeler baksın; ölüm ve sürgün davalarına ise otuz beşler baksın. Bunlara ek olarak, her yıl bir önceki yılın yöneticileri arasından seçilmiş yargıçlar olsun: her yönetim makamından, en iyi ve en adil görünen bir kişi. Bunlar ertesi yıl, vatandaşları ölüme, hapse ya da sürgüne mahkûm etmeyi gerektiren davalara baksınlar.
δʼ ἐλθόντας νόμους μὲν πρῶτον θεῖναι καὶ πολιτείαν τοιαύτην, ἐν ᾗ βασιλέας ἁρμόττει γίγνεσθαι κυρίους ἱερῶν τε καὶ ὅσων ἄλλων πρέπει τοῖς γενομένοις ποτὲ εὐεργέταις, πολέμου δὲ καὶ εἰρήνης ἄρχοντας νομοφύλακας ποιήσασθαι ἀριθμὸν τριάκοντα καὶ πέντε μετά τε δήμου καὶ βουλῆς. δικαστήρια δὲ ἄλλα μὲν ἄλλων, θανάτου δὲ καὶ φυγῆς τούς τε πέντε καὶ τριάκοντα ὑπάρχειν· πρὸς τούτοις τε ἐκλεκτοὺς γίγνεσθαι δικαστὰς ἐκ τῶν νῦν ἀεὶ περυσινῶν ἀρχόντων,
356eKral ise bu tür davalarda yargıç olamasın; bir rahip gibi, kandan, hapisten ve sürgünden elini temiz tutsun.
ἕνα ἀφʼ ἑκάστης τῆς ἀρχῆς τὸν ἄριστον δόξαντʼ εἶναι καὶ δικαιότατον· τούτους δὲ τὸν ἐπιόντα ἐνιαυτὸν δικάζειν ὅσα θανάτου καὶ δεσμοῦ καὶ μεταστάσεως τῶν πολιτῶν·
βασιλέα δὲ τῶν τοιούτων δικῶν μὴ ἐξεῖναι δικαστὴν γίγνεσθαι,
357aBen bunları hayattayken de sizin için gerçekleştirmeyi düşündüm, şimdi de düşünüyorum. O zaman sizinle birlikte düşmanları yendikten sonra, yabancı Erinysler engel olmasaydı, düşündüğüm gibi kurardım. Sonra da, işler niyetime göre yürüseydi, Sicilya'nın geri kalanına yeniden yerleşimler kurardım: Ortak hürriyet için tiranlığa karşı savaşmamış olan barbarları şimdi ellerinde tuttukları topraklardan çıkarır, Yunan topraklarının eski sakinlerini de eski ve atalarından kalma yurtlarına yerleştirirdim.
καθάπερ ἱερέα φόνου καθαρεύοντα καὶ δεσμοῦ καὶ φυγῆς. ταῦθʼ ὑμῖν ἐγὼ καὶ ζῶν διενοήθην γίγνεσθαι καὶ νῦν διανοοῦμαι, καὶ τότε κρατήσας τῶν ἐχθρῶν μεθʼ ὑμῶν, εἰ μὴ ξενικαὶ ἐρινύες ἐκώλυσαν, κατέστησα ⟨ἂν⟩ ᾗπερ καὶ διενοούμην, καὶ μετὰ ταῦτα Σικελίαν ἂν τὴν ἄλλην, εἴπερ ἔργα ἐπὶ νῷ ἐγίγνετο, κατῴκισα, τοὺς μὲν βαρβάρους ἣν νῦν ἔχουσιν ἀφελόμενος, ὅσοι μὴ ὑπὲρ τῆς κοινῆς ἐλευθερίας
357bŞimdi de herkese aynı şeyleri ortaklaşa düşünmeyi, yapmayı ve herkesi bu işlere çağırmayı, buna yanaşmayanı da ortak düşman saymayı öğütlüyorum. Bunlar imkânsız değildir. Çünkü iki psykhēde bulunan ve iyice düşünüldüğünde en iyi yol olarak kolayca bulunabilecek şeyleri imkânsız sayan kişi pek de aklı başında biri değildir.
διεπολέμησαν πρὸς τὴν τυραννίδα, τοὺς δʼ ἔμπροσθεν οἰκητὰς τῶν Ἑλληνικῶν τόπων εἰς τὰς ἀρχαίας καὶ πατρῴας οἰκήσεις κατοικίσας· ταὐτὰ δὲ ταῦτα καὶ νῦν πᾶσιν συμβουλεύω κοινῇ διανοηθῆναι καὶ πράττειν τε καὶ παρακαλεῖν ἐπὶ ταύτας τὰς πράξεις πάντας, τὸν μὴ ʼθέλοντα δὲ πολέμιον ἡγεῖσθαι κοινῇ. ἔστιν δὲ ταῦτα οὐκ ἀδύνατα· ἃ γὰρ ἐν δυοῖν τε ὄντα ψυχαῖν τυγχάνει καὶ λογισαμένοις εὑρεῖν βέλτιστα ἑτοίμως ἔχει, ταῦτα δὲ σχεδὸν ὁ κρίνων ἀδύνατα
357cİki psykhē derken Dionysios oğlu Hipparinos'unkini ve benim oğlumunkini kastediyorum; bu ikisi anlaşırsa, şehrin kaygısını taşıyan öteki bütün Syrakusailıların da aynı kanaate varacağını sanıyorum. Haydi, bütün tanrılara ve tanrılarla birlikte onurlandırılması yakışan öteki varlıklara dualarla saygınızı sunun; dostları da hasımları da yumuşaklıkla ve her yolla ikna edip çağırın. Şimdi söylediklerimiz, uyanık insanlara görünen ilâhî rüyalar gibi, gerçekleşip açık seçik ve hayırlı bir şekilde ortaya çıkıncaya kadar da vazgeçmeyin.
οὐκ εὖ φρονεῖ. λέγω δὲ τὰς δύο τήν τε Ἱππαρίνου τοῦ Διονυσίου ὑέος καὶ τὴν τοῦ ἐμοῦ ὑέος· τούτοιν γὰρ συνομολογησάντοιν τοῖς γε ἄλλοις Συρακουσίοις οἶμαι πᾶσιν ὅσοιπερ τῆς πόλεως κήδονται συνδοκεῖν. ἀλλὰ θεοῖς τε πᾶσιν τιμὰς μετʼ εὐχῶν δόντες, τοῖς τε ἄλλοις ὅσοις μετὰ θεῶν πρέπει, πείθοντες καὶ προκαλούμενοι φίλους καὶ διαφόρους μαλακῶς τε καὶ πάντως μὴ ἀποστῆτε, πρὶν ἂν τὰ
νῦν ὑφʼ ἡμῶν λεχθέντα, οἷον ὀνείρατα θεῖα ἐπιστάντα ἐγρηγορόσιν, ἐναργῆ τε ἐξεργάσησθε τελεσθέντα καὶ εὐτυχῆ.