3. Mektup
315a-devamPlaton'dan Dionysios'a: "Sevinç içinde ol" diye yazarak en iyi selamı vermiş olur muyum? Yoksa kendi alışkanlığıma göre, mektuplarda dostlarıma seslendiğim gibi, "iyi iş görmeni dilerim" diye mi yazsam?
Πλάτων Διονυσίῳ χαίρειν ἐπιστείλας ἆρʼ ὀρθῶς ἂν
315bSen, o zaman orada bulunan kutsal elçilerin bildirdiğine göre, Delphoi'de tanrıya bile tam bu sözle dalkavukluk ederek seslenmişsin; söylendiğine göre şöyle yazmışsın: "Sevin ve bir tiranın hazla dolu hayatını koru."
τυγχάνοιμι τῆς βελτίστης προσρήσεως; ἢ μᾶλλον κατὰ τὴν ἐμὴν συνήθειαν γράφων εὖ πράττειν, ὥσπερ εἴωθα ἐν ταῖς ἐπιστολαῖς τοὺς φίλους προσαγορεύειν; σὺ μὲν γὰρ δὴ καὶ τὸν θεόν, ὡς ἤγγειλαν οἱ τότε θεωροῦντες, προσεῖπες ἐν Δελφοῖς αὐτῷ τούτῳ θωπεύσας τῷ ῥήματι, καὶ γέγραφας, ὡς φασί, χαῖρε καὶ ἡδόμενον βίοτον διάσῳζε τυράννου·
315cBen ise değil tanrıya, bir insana bile selam verirken bunu yapmasını buyurmam. Tanrıya buyurmam, çünkü ona tabiatına aykırı bir şey buyurmuş olurum: İlahî olan hazdan ve acıdan uzakta durur. İnsana buyurmam, çünkü haz ve acı çoğu zaman zarar doğurur; psykhēde öğrenme güçlüğüne, unutkanlığa, akılsızlığa ve küstahlığa yol açar. Selam hakkında benden bu kadar söylenmiş olsun; sen bunu okuduktan sonra nasıl kabul etmek istersen öyle kabul et.
Az olmayan sayıda kişi, senin yanına elçi olarak gelenlerden bazılarına şunu söylediğini anlatıyor: Bir gün sen Sicilya'daki Yunan şehirlerini yeniden kurmak ve yönetimi tiranlıktan krallığa çevirerek Syrakusailıların yükünü hafifletmek niyetinde olduğunu söylerken ben seni dinlemişim. O zaman sen buna çok istekliyken ben, senin söylediğine göre, seni bundan alıkoymuşum; şimdi ise Dion'a tam da bunları yapmayı öğretiyormuşum ve senin düşüncelerinle senin iktidarını elinden alıyormuşuz.
ἐγὼ δὲ οὐδὲ ἀνθρώπῳ κλήσει, μήτι δὴ θεῷ, παρακελευσαίμην ἂν δρᾶν τοῦτο, θεῷ μέν, ὅτι παρὰ φύσιν προστάττοιμʼ ἄν, πόρρω γὰρ ἡδονῆς ἵδρυται καὶ λύπης τὸ θεῖον, ἀνθρώπῳ δέ, ὅτι τὰ πολλὰ βλάβην ἡδονὴ καὶ λύπη γεννᾷ, δυσμάθειαν καὶ λήθην καὶ ἀφροσύνην καὶ ὕβριν τίκτουσα ἐν τῇ ψυχῇ. καὶ ταῦτα μὲν οὕτως εἰρήσθω παρʼ ἐμοῦ περὶ τῆς προσρήσεως· σὺ δʼ ἀναγνοὺς αὐτά, ὅπῃ βούλει δέξασθαι, ταύτῃ δέχου.
φασὶν δʼ οὐκ ὀλίγοι λέγειν σε πρός τινας τῶν παρὰ σὲ
πρεσβευόντων ὡς ἄρα σοῦ ποτε λέγοντος ἀκούσας ἐγὼ μέλλοντος τάς τε Ἑλληνίδας πόλεις ἐν Σικελίᾳ οἰκίζειν καὶ Συρακουσίους ἐπικουφίσαι, τὴν ἀρχὴν ἀντὶ τυραννίδος εἰς βασιλείαν μεταστήσαντα, ταῦτʼ ἄρα σὲ μὲν τότε διεκώλυσα, ὡς σὺ φῄς, σοῦ σφόδρα προθυμουμένου, νῦν δὲ Δίωνα διδάσκοιμι δρᾶν αὐτὰ ταῦτα, καὶ τοῖς διανοήμασιν τοῖς σοῖς τὴν
315eBu sözlerden bir faydan oluyorsa sen bilirsin; ama olup bitenlerin tam tersini söyleyerek bana haksızlık ediyorsun. Çünkü Philistides ve başka birçokları, akropolde kaldığım için beni paralı askerlerin ve Syrakusai halkının gözünde yeterince kötülediler; dışarıdakiler ise bir hata yapıldığında hepsini bana yüklüyor, senin her konuda bana uyduğunu söylüyorlardı.
Oysa sen kendin çok iyi biliyorsun ki ben devlet işlerinde seninle ancak başlangıçta, daha fazlasını başarabileceğimi sandığım zaman, isteyerek az bir iş yaptım: Birkaç küçük işin yanında kanunların girişleri üzerinde makul ölçüde çalıştım; senin ya da bir başkasının eklediklerini saymıyorum.
σὴν ἀρχὴν ἀφαιρούμεθά σε. σὺ δʼ εἰ μέν τι διὰ τοὺς λόγους τούτους ὠφελῇ, γιγνώσκεις αὐτός, ἀδικεῖς δʼ οὖν ἐμὲ τἀναντία τῶν γενομένων λέγων. ἅδην γὰρ ὑπὸ Φιλιστίδου καὶ ἄλλων πολλῶν πρὸς τοὺς μισθοφόρους καὶ εἰς τὸ Συρακουσίων πλῆθος διεβλήθην διὰ τὸ μένειν ἐν ἀκροπόλει, τοὺς δʼ ἔξωθεν, εἴ τι γίγνοιτο ἁμάρτημα, πᾶν εἰς ἐμὲ τρέπειν, σὲ φάσκοντας πάντα ἐμοὶ πείθεσθαι.
σὺ δʼ αὐτὸς οἶσθα σαφέστατα τῶν
316aÇünkü duyduğuma göre sonradan aranızdan bazıları onları elden geçirmiş; ama benim karakterimi yargılayabilenler hangisinin kime ait olduğunu anlayacaktır. Her neyse, az önce söylediğim gibi, Syrakusailılar ve bu sözlerle ikna ettiğin başka kimseler nezdinde yeni bir iftiraya değil, çok daha çok bir savunmaya ihtiyacım var: Hem önceki iftiraya hem de onun ardından şimdi daha büyük ve daha şiddetli biçimde büyüyen iftiraya karşı.
πολιτικῶν ἐμὲ σοὶ κοινῇ πραγματευσάμενον ἑκόντα ὀλίγα δὴ κατʼ ἀρχάς, ὅτε τι πλέον ποιεῖν ἂν ᾠήθην, ἄλλα τε βραχέα ἄττα καὶ τὰ περὶ τῶν νόμων προοίμια σπουδάσαντα μετρίως, χωρὶς ὧν σὺ προσέγραψας ἤ τις ἕτερος· ἀκούω γὰρ ὕστερον ὑμῶν τινας αὐτὰ διασκευωρεῖν, δῆλα μὴν ἑκάτερα ἔσται τοῖς τὸ ἐμὸν ἦθος δυναμένοις κρίνειν. ἀλλʼ οὖν, ὅπερ ἀρτίως εἶπον, οὐ διαβολῆς προσδέομαι πρός τε Συρακουσίους καὶ εἰ δή τινας ἑτέρους πείθεις λέγων αὐτά, ἀλλὰ πολὺ μᾶλλον
316bBu iki iftiraya karşı iki ayrı savunma yapmam gerekiyor: Önce, seninle şehrin işlerine ortak olmaktan kaçınmamın yerinde olduğunu; ikinci olarak da, Yunan şehirlerini yeniden kurmaya niyetlendiğinde sana engel olduğumu söylediğin o öğüdün ve engellemenin bana ait olmadığını göstereceğim.
ἀπολογίας πρός τε τὴν προτέραν γενομένην διαβολὴν καὶ τὴν νῦν μετʼ ἐκείνην μείζω φυομένην καὶ σφοδροτέραν. πρὸς δύο δή μοι διττὰς ἀναγκαῖον ποιήσασθαι τὰς ἀπολογίας, πρῶτον μὲν ὡς εἰκότως σοι ἔφυγον κοινωνεῖν περὶ τὰ τῆς πόλεως πράγματα, τὸ δὲ δεύτερον ὡς οὐκ ἐμὴν ταύτην εἴρηκας συμβουλὴν οὐδὲ διακώλυσιν, μέλλοντί σοι κατοικίζειν Ἑλληνίδας
316cÖyleyse önce, ilk konuyla ilgili söylediklerimin başlangıcını dinle.
Syrakusai'ye senin ve Dion'un çağrısıyla geldim. Dion benim tarafımdan sınanmış, uzun zamandır misafir dostumdu; olgun ve oturmuş bir yaştaydı; o zamanki senin işlerin kadar önemli işler hakkında karar verecek, azıcık nousu olan herkesin bu niteliklere mutlaka ihtiyacı vardır. Sen ise çok gençtin, tecrübeli olman gereken işlerde pek tecrübesizdin ve beni hiç tanımıyordun.
πόλεις ἐμποδὼν ἐμὲ γεγενῆσθαι. τὴν οὖν ἀρχὴν ὧν εἶπον περὶ προτέρων ἄκουε πρότερον.
ἦλθον καλούμενος εἰς Συρακούσας ὑπό τε σοῦ καὶ Δίωνος, τοῦ μὲν δεδοκιμασμένου παρʼ ἐμοὶ καὶ ξένου πάλαι γεγονότος, ἐν ἡλικίᾳ δὲ ὄντος μέσῃ τε καὶ καθεστηκυίᾳ, ὧν δὴ παντάπασιν χρεία τοῖς νοῦν καὶ σμικρὸν κεκτημένοις, μέλλουσιν περὶ τοσούτων ὅσα ἦν τότε τὰ σὰ βουλεύεσθαι, σοῦ δὲ ὄντος μὲν σφόδρα νέου, πολλῆς δὲ ἀπειρίας οὔσης περὶ σὲ τούτων
316dBundan sonra ister bir insan ister bir tanrı ister bir talih, senin elinle Dion'u sürgüne gönderdi ve sen yalnız kaldın. O zaman seninle devlet işlerinde ortaklık edebileceğimi mi sanıyorsun? Akıllı ortağımı yitirmiştim; akılsız olanın ise birçok kötü insanla baş başa kaldığını, yönetmediği hâlde yönettiğini sandığını, aslında böyle insanlar tarafından yönetildiğini görüyordum. Böyle bir durumda ne yapmam gerekirdi? Yaptığım şeyi yapmak zorunlu değil miydi: Bundan sonra devlet işlerini bir kenara bırakmak, kıskançlıktan doğan iftiralardan sakınmak, sizi ise, birbirinizden ayrı düşmüş ve aranız açılmış olsa da, her şekilde birbirinize olabildiğince dost kılmaya çalışmak?
ὧν ἔμπειρον ἔδει γεγονέναι, καὶ σφόδρα ἀγνῶτος ἐμοί. τὸ μετὰ τοῦτο εἴτʼ ἄνθρωπος εἴτε θεὸς εἴτε τύχη τις μετὰ σοῦ Δίωνα ἐξέβαλεν, καὶ ἐλείφθης μόνος. ἆρʼ οὖν οἴει μοι τότε πολιτικῶν εἶναι κοινωνίαν πρὸς σέ, τὸν μὲν ἔμφρονα κοινωνὸν ἀπολωλεκότι, τὸν δὲ ἄφρονα ὁρῶντι μετὰ πονηρῶν καὶ πολλῶν ἀνθρώπων καταλελειμμένον, οὐκ ἄρχοντα, οἰόμενον δʼ ἄρχειν, ὑπὸ δὲ τοιούτων ἀνθρώπων ἀρχόμενον; ἐν οἷς τί χρῆν ποιεῖν ἐμέ; μῶν οὐχ ὅπερ ἐποίουν ἀναγκαῖον, ἐκ τῶν λοιπῶν τὰ
316eBunun şahidi de sensin: Hep bu amaca yönelerek hiç gevşemedim. Güçlükle de olsa aramızda şu konuda anlaşmaya varıldı: Savaş sizi meşgul ettiği için ben eve dönecektim; barış olunca da ben ve Dion Syrakusai'ye gelecektik, sen de bizi çağıracaktın.
μὲν πολιτικὰ χαίρειν ἐᾶν, εὐλαβούμενον τὰς ἐκ τῶν φθόνων διαβολάς, ὑμᾶς δὲ πάντως, καίπερ ἀλλήλων χωρὶς γεγονότας καὶ διαφόρους ὄντας, πειρᾶσθαι φίλους ἀλλήλοις ὅτι μάλιστα ποιεῖν;
τούτων δὴ καὶ σὺ μάρτυς, ὅτι τοῦτο αὐτὸ συντείνων οὐκ ἀνῆκα πώποτε· καὶ μόγις μέν, ὅμως δʼ, ὡμολογήθη νῷν
317aSyrakusai'ye ilk yolculuğumla ve eve sağ salim dönüşümle ilgili olaylar böyle oldu. İkinci kez ise barış olunca beni anlaşmaya uygun olarak çağırmadın; yalnız benim gelmemi yazdın, Dion'u ise sonra çağıracağını söyledin. Bu yüzden gelmedim; hatta o zaman Dion'u da kendime kızdırdım, çünkü o benim gelip sana uymamın daha iyi olacağını düşünüyordu.
πλεῦσαι μὲν οἴκαδε ἐμέ, ἐπειδὴ πόλεμος ὑμᾶς κατεῖχεν, εἰρήνης δʼ αὖ γενομένης ἐλθεῖν ἐμέ τε καὶ Δίωνα εἰς Συρακούσας, σὲ δὲ καλεῖν ἡμᾶς. καὶ ταῦτα μὲν οὕτως ἐγένετο τῆς ἐμῆς εἰς Συρακούσας ἀποδημίας πέρι τῆς πρώτης καὶ τῆς πάλιν οἴκαδε σωτηρίας· τὸ δὲ δεύτερον εἰρήνης γενομένης ἐκάλεις με οὐ κατὰ τὰς ὁμολογίας, ἀλλὰ μόνον ἥκειν ἐπέστειλας, Δίωνα δʼ εἰς αὖθις ἔφησθα μεταπέμψεσθαι. διὰ ταῦτα οὐκ ἦλθον, ἀλλὰ καὶ Δίωνι τότʼ ἀπηχθόμην· ᾤετο γὰρ
317bBundan bir yıl sonra bir trireme ve senden mektuplar geldi. Mektuplardaki yazı şöyle başlıyordu: Gelirsem Dion'un bütün işleri benim istediğim gibi olacak, gelmezsem tam tersi olacakmış. O zaman senden ve senin isteğinle başkalarından, İtalya'dan ve Sicilya'dan, ne kadar çok mektup geldiğini, bunların ne kadar çok yakınıma ve tanıdığıma yazıldığını söylemeye utanıyorum; hepsi gitmemi buyuruyor ve sana her bakımdan uymam için yalvarıyordu.
εἶναι βέλτιον ἐλθεῖν ἐμὲ καὶ ὑπακοῦσαί σοι. τὸ δὲ μετὰ ταῦτα ὕστερον ἐνιαυτῷ τριήρης ἀφίκετο καὶ ἐπιστολαὶ παρὰ σοῦ, τῶν δʼ ἐν ταῖς ἐπιστολαῖς γραμμάτων ἦρχεν ὡς, ἂν ἀφίκωμαι, τὰ Δίωνός μοι γενήσοιτο πράγματα πάντα κατὰ νοῦν τὸν ἐμόν, μὴ ἀφικομένου δέ, τἀναντία. αἰσχύνομαι δὴ λέγειν ὅσαι τότε ἐπιστολαὶ παρὰ σοῦ καὶ παρʼ ἄλλων ἦλθον
317cDion'dan başlayarak herkes denize açılmam ve gevşeklik etmemem gerektiğini düşünüyordu. Oysa ben onlara yaşımı öne sürüyor, senin hakkında da, bizi kötüleyen ve aramızı düşmanlığa çevirmek isteyenlere karşı koyamayacağında ısrar ediyordum. Çünkü o zaman da gördüm, şimdi de görüyorum: Hem sıradan kişilerin hem de tek başına hükmedenlerin büyük ve aşırı mal varlıkları, ne kadar büyük olurlarsa o kadar çok ve o kadar büyük iftiracıyı, hoşa gitmek için utanç verici zararlar pahasına yaltaklananları besler; zenginliğin ve öteki her türlü iktidar gücünün doğurduğu kötülüklerin en büyüğü budur. Yine de bütün bunları bir kenara bırakıp geldim; çünkü dostlarımdan hiçbirinin, kurtarılabilecekken benim tembelliğim yüzünden her şeyini yitirdi diye beni suçlamaması gerektiğini düşündüm.
διὰ σὲ ἐξ Ἰταλίας καὶ Σικελίας, καὶ παρʼ ὅσους τῶν ἐμῶν οἰκείων καὶ τῶν γνωρίμων, καὶ πᾶσαι διακελευόμεναί μοι ἰέναι καὶ δεόμεναι σοὶ πάντως ἐμὲ πείθεσθαι. ἐδόκει δὴ πᾶσιν, ἀρξαμένοις ἀπὸ Δίωνος, δεῖν ἐμὲ πλεῦσαι καὶ μὴ μαλθακίζεσθαι. καίτοι τήν θʼ ἡλικίαν αὐτοῖς προυτεινόμην καὶ περὶ σοῦ διισχυριζόμην ὡς οὐχ οἷός τʼ ἔσοιο ἀνταρκέσαι τοῖς διαβάλλουσιν ἡμᾶς καὶ βουλομένοις εἰς ἔχθραν ἐλθεῖν—ἑώρων γὰρ καὶ τότε καὶ νῦν ὁρῶ τὰς μεγάλας οὐσίας καὶ ὑπερόγκους τῶν τε ἰδιωτῶν καὶ τῶν μονάρχων σχεδόν,
ὅσῳπερ ἂν μείζους ὦσιν, τοσούτῳ πλείους καὶ μείζους τοὺς διαβάλλοντας καὶ πρὸς ἡδονὴν μετὰ αἰσχρᾶς βλάβης ὁμιλοῦντας τρεφούσας, οὗ κακὸν οὐδὲν μεῖζον γεννᾷ πλοῦτός τε καὶ ἡ τῆς ἄλλης ἐξουσίας δύναμις—ὅμως δʼ οὖν πάντα ταῦτα χαίρειν ἐάσας ἦλθον, διανοηθεὶς ὡς οὐδένα δεῖ τῶν ἐμῶν φίλων ἐμὲ αἰτιᾶσθαι ὡς διὰ τὴν ἐμὴν ῥᾳθυμίαν τὰ σφέτερα
317eGeldiğimde ise — buradan sonra olup biten her şeyi sen zaten biliyorsun — mektuplardaki anlaşmaya göre önce Dion'la barışıp onu geri çağırmanı istedim ve bu barışmanın nasıl olacağını anlattım. O zaman beni dinleseydin, belki her şey senin için de, Syrakusai için de, öteki Yunanlar için de şimdi olandan daha iyi olurdu; benim kanaatim bunu sezinliyor.
Sonra Dion'un mallarının yakınlarında kalmasını ve bildiğin o kişilerin onları aralarında paylaşmamasını istedim.
πάντα ἐξὸν μὴ ἀπολέσθαι διώλετο· ἐλθὼν δέ—οἶσθα γὰρ δὴ σὺ πάντα τἀντεῦθεν ἤδη γενόμενα—ἐγὼ μὲν ἠξίουν δήπου κατὰ τὴν ὁμολογίαν τῶν ἐπιστολῶν πρῶτον μὲν κατάγειν Δίωνα οἰκειωσάμενον, φράζων τὴν οἰκειότητα, ἣν εἰ ἐμοὶ τότε ἐπείθου, τάχʼ ἂν βέλτιον τῶν νῦν γεγονότων ἔσχεν καὶ σοὶ καὶ Συρακούσαις καὶ τοῖς ἄλλοις Ἕλλησιν, ὡς ἡ ἐμὴ δόξα μαντεύεται·
ἔπειτα τὰ Δίωνος τοὺς οἰκείους ἔχειν
318aBunun yanında, her yıl ona gönderilmesi âdet olan gelirin, ben oradayken eskisinden az değil, daha da fazla gönderilmesi gerektiğini düşünüyordum. Bunların hiçbirini elde edemeyince ayrılmak istedim. Bundan sonra, Dion'un bütün mal varlığını satıp yarısını Korinthos'a göndereceğini, kalanını da oğluna bırakacağını söyleyerek beni o yıl kalmaya ikna ettin.
ἠξίουν καὶ μὴ διανείμασθαι τοὺς διανειμαμένους, οὓς οἶσθα σύ· πρὸς δὲ τούτοις ᾤμην δεῖν τὰ κατʼ ἐνιαυτὸν ἕκαστον εἰωθότα αὐτῷ κομίζεσθαι καὶ μᾶλλον ἐγὼ ἔτι καὶ οὐχ ἧττον ἐμοῦ παραγενομένου πέμπεσθαι. τούτων οὐδενὸς τυγχάνων, ἠξίουν ἀπιέναι. τὸ μετὰ ταῦτα ἔπειθές με μεῖναι τὸν ἐνιαυτόν, φάσκων τὴν Δίωνος ἀποδόμενος οὐσίαν πᾶσαν τὰ μὲν ἡμίσεα ἀποπέμψειν εἰς Κόρινθον, τὰ δʼ ἄλλα τῷ παιδὶ καταλείψειν
318bSöz verip hiçbirini yapmadığın birçok şeyi sayabilirim, ama çokluklarından dolayı kısa keseceğim. Bütün malları sattın, Dion'u ikna etmedin, oysa onu ikna etmeden satmayacağını söylemiştin; böylece, ey şaşılası adam, bütün vaatlerine en cüretkâr son noktayı koydun. Çünkü ne güzel ne zarif ne adil ne de yararlı bir çare buldun: O sıralar olup bitenden habersizmişim gibi beni korkutmak; ta ki ben de paranın gönderilmesini istemeyeyim.
αὐτοῦ. πολλὰ ἔχων εἰπεῖν ὧν ὑποσχόμενος οὐδὲν ἐποίησας, διὰ τὸ πλῆθος αὐτῶν συντέμνω. τὰ γὰρ δὴ χρήματα πάντα ἀποδόμενος, οὐ πείσας Δίωνα, φάσκων οὐ πωλήσειν ἄνευ τοῦ πείθειν, τὸν κολοφῶνα, ὦ θαυμάσιε, ταῖς ὑποσχέσεσιν ἁπάσαις νεανικώτατον ἐπέθηκας· μηχανὴν γὰρ οὔτε καλὴν οὔτε κομψὴν οὔτε δικαίαν οὔτε συμφέρουσαν ηὗρες, ἐμὲ ἐκφοβεῖν ὡς ἀγνοοῦντα τὰ τότε γιγνόμενα, ἵνα μηδὲ ἐγὼ ζητοίην
318cÇünkü Herakleides'i sürgüne gönderdiğinde — bu ne Syrakusailılara ne de bana adil göründü —, Theodotes ve Eurybios'la birlikte bunu yapmaman için sana yalvarmıştım. Sen bunu yeterli bir bahane sayıp şöyle dedin: Benim seni hiç umursamadığım, yalnız Dion'u, Dion'un dostlarını ve yakınlarını önemsediğim sana çoktandır belliymiş; şimdi de Dion'un yakınları olan Theodotes ve Herakleides suçlanırken, onlar cezalandırılmasın diye her yolu deniyormuşum.
τὰ χρήματα ἀποπέμπεσθαι. ἡνίκα γὰρ Ἡρακλείδην ἐξέβαλες, οὔτε Συρακοσίοις δοκοῦν δικαίως οὔτʼ ἐμοί, διότι μετὰ Θεοδότου καὶ Εὐρυβίου συνεδεήθην σου μὴ ποιεῖν ταῦτα, ταύτην λαβὼν ὡς ἱκανὴν πρόφασιν, εἶπες ὅτι καὶ πάλαι σοι δῆλος εἴην σοῦ μὲν οὐδὲν φροντίζων, Δίωνος δὲ καὶ τῶν Δίωνος φίλων καὶ οἰκείων, καὶ ἐπειδὴ νῦν Θεοδότης καὶ Ἡρακλείδης ἐν διαβολαῖς εἶεν, οἰκεῖοι Δίωνος ὄντες, πᾶν
318dDevlet işlerindeki ortaklığımız konusunda olanlar bunlardır. Bende sana karşı başka bir yabancılaşma gördüysen, bütün bunların bu yüzden olduğunu düşünmekte haklısın. Buna şaşma da; çünkü senin iktidarının büyüklüğüne kapılıp senin yüzünden kötü duruma düşmüş eski dostumu ve misafir dostumu, deyim yerindeyse hiçbir bakımdan senden aşağı olmayan o adamı yüzüstü bıraksaydım, haksızlık eden seni seçip, belli ki para uğruna, senin buyurduğun her şeyi yapsaydım, nousu olan bir insana haklı olarak kötü biri gibi görünürdüm.
μηχανῴμην ὅπως οὗτοι μὴ δώσουσιν δίκην. καὶ ταῦτα μὲν ταύτῃ περὶ τὰ πολιτικὰ κοινωνίας τῆς ἐμῆς καὶ σῆς· καὶ εἴ τινα ἑτέραν ἀλλοτριότητα ἐνεῖδες ἐν ἐμοὶ πρὸς σέ, εἰκότως οἴει ταύτῃ πάντα ταῦτα γεγονέναι. καὶ μὴ θαύμαζε· κακὸς γὰρ ἂν ἔχοντί γε νοῦν ἀνδρὶ φαινοίμην ἐνδίκως, πεισθεὶς ὑπὸ τοῦ μεγέθους τῆς σῆς ἀρχῆς τὸν μὲν παλαιὸν φίλον καὶ ξένον κακῶς πράττοντα διὰ σέ, μηδὲν σοῦ χείρω, ἵνα οὕτως εἴπω,
318eÇünkü eğer değişseydim, kimse değişmemin başka bir sebebi olduğunu söylemezdi. Ama bu şekilde olan bu olaylar, senin yüzünden aramızdaki kurt dostluğunu ve kopukluğu doğurdu.
Söz şimdi, az önceki sözün devamı olarak, ikinci kez savunmam gerektiğini söylediğim konuya geldi sayılır.
τοῦτον μὲν προδοῦναι, σὲ δὲ τὸν ἀδικοῦντα ἑλέσθαι καὶ πᾶν δρᾶν ὅπῃ σὺ προσέταττες, ἕνεκα χρημάτων δῆλον ὅτι· οὐδὲν γὰρ ἂν ἕτερον ἔφησεν αἴτιόν τις εἶναι τῆς ἐμῆς μεταβολῆς, εἰ μετεβαλόμην. ἀλλὰ ταῦτα μὲν ταύτῃ γενόμενα τὴν ἐμὴν καὶ σὴν λυκοφιλίαν καὶ ἀκοινωνίαν διὰ σὲ ἀπηργάσατο.
σχεδὸν δʼ εἰς λόγον ὁ λόγος ἥκει μοι συνεχὴς τῷ νυνδὴ γενόμενος, περὶ οὗ μοι τὸ δεύτερον ἀπολογητέον ἔφην εἶναι.
319aŞimdi dikkatle bak ve iyice kulak ver, bakalım sana yalan söylüyor, doğruyu söylemiyor gibi görünecek miyim. Şunu söylüyorum: Syrakusai'den eve dönüşümden aşağı yukarı yirmi gün önce, bahçede, Arkhedemos ile Aristokritos'un yanında, şimdi beni suçlarken söylediğin şeyi söyledin: Herakleides'i ve ötekilerin hepsini senden daha çok önemsiyormuşum. Onların önünde bana, ilk geldiğimde sana Yunan şehirlerini yeniden kurmanı öğütlediğimi hatırlayıp hatırlamadığımı sordun.
σκόπει δὴ καὶ πρόσεχε πάντως, ἄν σοί τι ψεύδεσθαι δόξω καὶ μὴ τἀληθῆ λέγειν. φημὶ γάρ σε Ἀρχεδήμου παρόντος ἐν τῷ κήπῳ καὶ Ἀριστοκρίτου, σχεδὸν ἡμέραις πρότερον εἴκοσι τῆς ἐμῆς ἐκ Συρακουσῶν οἴκαδʼ ἀποδημίας, ἃ νῦν δὴ λέγεις ἐμοὶ μεμφόμενος, ὡς Ἡρακλείδου τέ μοι καὶ τῶν ἄλλων πάντων μᾶλλον ἢ σοῦ μέλοι. καί με τούτων ἐναντίον διηρώτησας εἰ μνημονεύω, κατʼ ἀρχὰς ὅτʼ ἦλθον, κελεύων σε
319bBen de hatırladığımı ve bunun hâlâ en iyisi olduğunu düşündüğümü kabul ettim. Ama, Dionysios, o zaman bunun ardından söyleneni de söylemek gerekir. Sana yalnız bunu mu öğütlediğimi, yoksa bunun yanında başka bir şey de mi öğütlediğimi sordum. Sen de bana pek öfkeli ve, kendince, aşağılayıcı bir cevap verdin — o zamanki aşağılaman da bu yüzden şimdi düş olmaktan çıkıp gerçek oldu —; hatırladığım kadarıyla pek yapmacık bir gülüşle, bütün bunları terbiye gördükten sonra yapmanı, yoksa hiç yapmamanı buyurduğumu söyledin.
τὰς πόλεις τὰς Ἑλληνίδας κατοικίζειν· ἐγὼ δὲ συνεχώρουν μεμνῆσθαι καὶ ἔτι νῦν μοι δοκεῖν ταῦτʼ εἶναι βέλτιστα. ῥητέον δέ, ὦ Διονύσιε, καὶ τοὐπὶ τούτῳ τότε λεχθέν. ἠρόμην γὰρ δή σε πότερον αὐτὸ τοῦτό σοι συμβουλεύσαιμι μόνον ἤ τι καὶ ἄλλο πρὸς τούτῳ· σὺ δὲ καὶ μάλʼ ἀπεκρίνω μεμηνιμένως καὶ ὑβριστικῶς εἰς ἐμέ, ὡς ᾤου—διὸ τὸ τότε σοι ὕβρισμα νῦν ὕπαρ ἀντʼ ὀνείρατος γέγονεν—εἶπες δὲ
319cBen de bunu çok iyi hatırladığını söyledim. "Yani terbiye görüp geometri mi çalışmalıydım, ne?" dedin. Ben de bunun ardından aklıma gelen şeyi söylemedim; küçük bir söz yüzünden, beklediğim deniz yolculuğu bana geniş yerine dar gelmesin diye korktum. Bütün bunları şunun için anlattım: Barbarlar tarafından yıkılmış Yunan şehirlerini yeniden kurmana, tiranlık yerine krallık kurarak Syrakusailıların yükünü hafifletmene engel olduğumu söyleyerek beni kötüleme.
καὶ μάλα πλαστῶς γελῶν, εἰ μέμνημαι, ὡς παιδευθέντα με ἐκέλευες ποιεῖν πάντα ταῦτα ἢ μὴ ποιεῖν. ἔφην ἐγὼ κάλλιστα μνημονεῦσαί σε. οὐκοῦν παιδευθέντα, ἔφησθα, γεωμετρεῖν, ἢ πῶς; κἀγὼ τὸ μετὰ ταῦτα ὃ ἐπῄει μοι εἰπεῖν οὐκ εἶπον, φοβούμενος μὴ σμικροῦ ῥήματος ἕνεκα τὸν ἔκπλουν ὃν προσεδόκων, μή μοι στενὸς γίγνοιτο ἀντʼ εὐρυχωρίας. ἀλλʼ οὖν ὧν ἕνεκα πάντʼ εἴρηται ταῦτʼ ἐστί· μή με διάβαλλε λέγων ὡς οὐκ εἴων ἐγώ σε πόλεις Ἑλληνίδας ἐρρούσας
319dÇünkü bana bundan daha az yakışan bir şey söyleyerek hakkımda yalan uyduramazdın. Üstelik, yeterli bir yargılama bir yerde ortaya çıksa, bunları benim buyurduğuma, senin ise yapmak istemediğine dair bunlardan da açık çürütücü kanıtlar sunabilirdim. Bunların yapılmasının hem senin için hem Syrakusailılar ve bütün Sicilyalı Yunanlar için en iyisi olacağını açıkça söylemek de zor değil.
ὑπὸ βαρβάρων οἰκίζειν, οὐδὲ Συρακουσίους ἐπικουφίσαι βασιλείαν ἀντὶ τυραννίδος μεταστήσαντα. τούτων γὰρ οὔθʼ ἧττον ἐμοὶ πρέποντα ἔχοις ἄν ποτε λέγων μου καταψεύσασθαι, πρὸς δὲ τούτοις ἔτι σαφεστέρους τούτων εἰς ἔλεγχον λόγους ἐγὼ δοίην ἄν, εἴ τις ἱκανή που φαίνοιτο κρίσις, ὡς ἐγὼ μὲν ἐκέλευον, σὺ δʼ οὐκ ἤθελες πράττειν αὐτά· καὶ μὴν οὐ χαλεπὸν εἰπεῖν ἐναργῶς ὡς ἦν ταῦτα ἄριστα πραχθέντα καὶ σοὶ καὶ
319eAma dostum, eğer bunları söylemiş olduğun hâlde söylemediğini iddia ediyorsan, hakkımı almış olurum; eğer kabul ediyorsan, bundan sonra Stesikhoros'u bilge sayıp onun palinodiasını taklit et ve yalandan doğru söze dön.
Συρακοσίοις καὶ Σικελιώταις πᾶσιν. ἀλλʼ ὦ τᾶν, εἰ μὲν μὴ φῂς εἰρηκέναι εἰρηκὼς ταῦτα, ἔχω τὴν δίκην· εἰ δʼ ὁμολογεῖς, τὸ μετὰ τοῦτο ἡγησάμενος εἶναι σοφὸν τὸν Στησίχορον, τὴν παλινῳδίαν αὐτοῦ μιμησάμενος, ἐκ τοῦ ψεύδους εἰς τὸν ἀληθῆ λόγον μεταστήσῃ.