2. Mektup
310b-devamPlaton'dan Dionysios'a: İyi iş görmeni dilerim.
Arkhedemos'tan duydum ki yalnız benim değil, dostlarımın da senin hakkında susması, sana karşı kötü bir şey yapmaktan ya da söylemekten kaçınması gerektiğini düşünüyormuşsun; bunun dışında yalnız Dion'u tutuyormuşsun.
Πλάτων Διονυσίῳ εὖ πράττειν.
ἤκουσα Ἀρχεδήμου ὅτι σὺ ἡγῇ χρῆναι περὶ σοῦ μὴ μόνον ἐμὲ ἡσυχίαν ἄγειν, ἀλλὰ καὶ τοὺς ἐμοὺς ἐπιτηδείους τοῦ φλαῦρόν τι ποιεῖν ἢ λέγειν περὶ σέ· Δίωνα δὲ μόνον
310cDion'un bunun dışında tutulduğunu söyleyen bu söz, benim dostlarımın üzerinde söz geçiremediğimi gösteriyor. Çünkü ben ötekilerin, senin ve Dion'un üzerinde böyle söz geçirebilseydim, bence hem hepimiz hem de öteki Yunanlar için çok daha fazla iyilik olurdu. Oysa şimdi benim bütün büyüklüğüm, kendi sözüme uyan biri olmamdan ibarettir. Bunları şunun için söylüyorum: Kratistolos ile Polyksenos sana sağlıklı bir şey söylememişler. Söylendiğine göre bunlardan biri, Olympia'da benimle birlikte olanlardan birçoğunun seni kötülediğini duyduğunu söylüyormuş.
ἐξαίρετον ποιῇ. οὗτος δὲ ὁ λόγος σημαίνει, τὸ Δίωνα ἐξαίρετον εἶναι, ὅτι οὐκ ἄρχω ἐγὼ τῶν ἐμῶν ἐπιτηδείων· εἰ γὰρ ἦρχον ἐγὼ οὕτω τῶν τε ἄλλων καὶ σοῦ καὶ Δίωνος, πλείω ἂν ἦν ἡμῖν τε πᾶσιν ἀγαθὰ τοῖς τε ἄλλοις Ἕλλησιν, ὡς ἐγώ φημι. νῦν δὲ μέγας ἐγώ εἰμι ἐμαυτὸν παρέχων τῷ ἐμῷ λόγῳ ἑπόμενον. καὶ ταῦτα λέγω ὡς οὐχ ὑγιές τι Κρατιστόλου καὶ Πολυξένου πρὸς σὲ εἰρηκότων, ὧν φασὶ
310dBelki benden daha keskin kulakları vardır; ben öyle bir şey duymadım. Bence bundan sonra biri bizden biri hakkında böyle bir şey söylediğinde şöyle yapmalısın: Bana mektup gönderip sor; çünkü ben doğruyu söylemekten ne çekinirim ne de utanırım. Sana ve bana gelince, aramızdaki ilişki şöyledir: Deyim yerindeyse Yunanlardan tanımadığımız tek kişi yok, birlikteliğimiz de sessizce geçip gitmiyor.
λέγειν τὸν ἕτερον ὅτι ἀκούοι Ὀλυμπίασι πολλῶν τινων τῶν μετʼ ἐμοῦ σε κακηγορούντων. ἴσως γὰρ ὀξύτερον ἐμοῦ ἀκούει· ἐγὼ μὲν γὰρ οὐκ ἤκουσα. χρὴ δέ, ὡς ἐμοὶ δοκεῖ, οὑτωσί σε ποιεῖν τοῦ λοιποῦ, ὅταν τι τοιοῦτον λέγῃ τις περὶ ἡμῶν τινος, γράμματα πέμψαντα ἐμὲ ἐρέσθαι· ἐγὼ γὰρ τἀληθῆ λέγειν οὔτε ὀκνήσω οὔτε αἰσχυνοῦμαι. ἐμοὶ δὲ δὴ καὶ σοὶ τὰ πρὸς ἀλλήλους οὑτωσὶ τυγχάνει ἔχοντα· οὔτε αὐτοὶ [ἂν] ἀγνῶτές ἐσμεν οὐδενὶ Ἑλλήνων ὡς ἔπος
310eŞunu da gözden kaçırma: Gelecekte de bu birliktelik hakkında susulmayacaktır; çünkü ondan haberdar olanlar öyle kimselerdir; zaten bu birliktelik ne kısa sürdü ne de sessiz geçti. Peki şimdi ne demek istiyorum? Baştan başlayarak anlatacağım.
Phronēsis ile büyük güç tabiatça bir araya gelmeye yatkındır; bunlar hep birbirlerinin peşinden koşar, birbirlerini arar ve birbirleriyle buluşurlar. Sonra insanlar da bunlar hakkında hem kendi aralarında konuşmaktan hem de başkalarını dinlemekten, gerek özel sohbetlerde gerek şiirlerde, zevk alırlar.
εἰπεῖν, οὔτε ἡ συνουσία ἡμῶν σιγᾶται. μὴ λανθανέτω δέ σε ὅτι οὐδʼ εἰς τὸν ἔπειτα χρόνον σιγηθήσεται· τοιοῦτοι οἱ παραδεδεγμένοι εἰσὶν αὐτήν, ἅτε οὐκ ὀλίγην γεγενημένην οὐδʼ ἠρέμα. τί οὖν δὴ λέγω νυνί; ἐρῶ ἄνωθεν ἀρξάμενος.
πέφυκε συνιέναι εἰς ταὐτὸν φρόνησίς τε καὶ δύναμις μεγάλη, καὶ ταῦτʼ ἄλληλα ἀεὶ διώκει καὶ ζητεῖ καὶ συγγίγνεται· ἔπειτα καὶ οἱ ἄνθρωποι χαίρουσιν περὶ τούτων αὐτοί τε διαλεγόμενοι καὶ ἄλλων ἀκούοντες ἔν τε ἰδίαις συνουσίαις καὶ
311aMesela insanlar Hieron ve Lakedaimonlu Pausanias hakkında konuştuklarında, Simonides'in onlarla birlikteliğini, onlara karşı yaptıklarını ve söylediklerini anmaktan hoşlanırlar. Korinthoslu Periandros ile Miletoslu Thales'i, Perikles ile Anaksagoras'ı, yine Kroisos ile Solon'u bilge, Kyros'u da hükümdar olarak bir arada övmeyi âdet edinmişlerdir. Şairler de bunları taklit ederek Kreon ile Teiresias'ı, Polyeidos ile Minos'u, Agamemnon ile Nestor'u, Odysseus'u ve Palamedes'i bir araya getirirler — bence ilk insanlar da Prometheus'u Zeus'la böyle bir araya getirmişlerdi —. Bunlardan kimini birbiriyle çatışırken, kimini dost olurken, kimini de bazen dost olup bazen çatışırken, kimi konularda anlaşıp kimilerinde ayrılırken anlatırlar.
ἐν ταῖς ποιήσεσιν. οἷον καὶ περὶ Ἱέρωνος ὅταν διαλέγωνται ἄνθρωποι καὶ Παυσανίου τοῦ Λακεδαιμονίου, χαίρουσι τὴν Σιμωνίδου συνουσίαν παραφέροντες, ἅ τε ἔπραξεν καὶ εἶπεν πρὸς αὐτούς· καὶ Περίανδρον τὸν Κορίνθιον καὶ Θαλῆν τὸν Μιλήσιον ὑμνεῖν εἰώθασιν ἅμα, καὶ Περικλέα καὶ Ἀναξαγόραν, καὶ Κροῖσον αὖ καὶ Σόλωνα ὡς σοφοὺς καὶ Κῦρον ὡς δυνάστην. καὶ δὴ ταῦτα μιμούμενοι οἱ ποιηταὶ Κρέοντα μὲν
311bBütün bunları şunu göstermek için söylüyorum: Biz öldüğümüzde hakkımızdaki sözler de susmayacaktır; bu yüzden onlara özen göstermek gerekir.
καὶ Τειρεσίαν συνάγουσιν, Πολύειδον δὲ καὶ Μίνω, Ἀγαμέμνονα δὲ καὶ Νέστορα καὶ Ὀδυσσέα καὶ Παλαμήδη—ὡς δʼ ἐμοὶ δοκεῖ, καὶ Προμηθέα Διὶ ταύτῃ πῃ συνῆγον οἱ πρῶτοι ἄνθρωποι—τούτων δὲ τοὺς μὲν εἰς διαφοράν, τοὺς δʼ εἰς φιλίαν ἀλλήλοις ἰόντας, τοὺς δὲ τοτὲ μὲν εἰς φιλίαν, τοτὲ δʼ εἰς διαφοράν, καὶ τὰ μὲν ὁμονοοῦντας, τὰ δὲ διαφερομένους ᾄδουσι. πάντα δὴ ταῦτα λέγω τόδε βουλόμενος ἐνδείξασθαι,
311cGörünüşe göre gelecek zamanı da önemsememiz zorunludur; çünkü bir tür tabiat gereği en köle ruhlu olanlar onu hiç umursamaz, en seçkin olanlar ise gelecekte iyi anılmak için her şeyi yaparlar. Ben bunu, ölülerin buradaki olaylardan bir tür his aldıklarının kanıtı sayıyorum: En iyi psykhēler bunun böyle olduğunu sezer, en kötüleri ise böyle olmadığını söyler; ilahî insanların sezgileri ise öyle olmayanlarınkinden daha geçerlidir.
ὅτι οὐκ, ἐπειδὰν ἡμεῖς τελευτήσωμεν, καὶ οἱ λόγοι οἱ περὶ ἡμῶν αὐτῶν σεσιγήσονται· ὥστʼ ἐπιμελητέον αὐτῶν ἐστιν. ἀνάγκη γάρ, ὡς ἔοικε, μέλειν ἡμῖν καὶ τοῦ ἔπειτα χρόνου, ἐπειδὴ καὶ τυγχάνουσιν κατά τινα φύσιν οἱ μὲν ἀνδραποδωδέστατοι οὐδὲν φροντίζοντες αὐτοῦ, οἱ δʼ ἐπιεικέστατοι πᾶν ποιοῦντες ὅπως ἂν εἰς τὸν ἔπειτα χρόνον εὖ ἀκούσωσιν. ὃ δὴ καὶ ἐγὼ τεκμήριον ποιοῦμαι ὅτι ἔστιν τις αἴσθησις τοῖς τεθνεῶσιν τῶν ἐνθάδε· αἱ γὰρ βέλτισται
311dBence sözünü ettiğim eski insanlar, birlikteliklerini düzeltme imkânları olsaydı, haklarında şimdi söylenenden daha iyi şeyler söylensin diye çok çaba harcarlardı. Bize ise, tanrı izin verirse, önceki birlikteliğimizde iyi yapılmamış bir şey varsa onu hem işle hem sözle düzeltmek hâlâ mümkündür. Çünkü felsefe konusunda şunu söylüyorum: Biz seçkin insanlar olursak hakkımızdaki gerçek kanaat ve söz daha iyi olacaktır, değersiz olursak tersi.
ψυχαὶ μαντεύονται ταῦτα οὕτως ἔχειν, αἱ δὲ μοχθηρόταται οὔ φασι, κυριώτερα δὲ τὰ τῶν θείων ἀνδρῶν μαντεύματα ἢ τὰ τῶν μή. οἶμαι δʼ ἔγωγε τοῖς ἔμπροσθεν, περὶ ὧν λέγω, εἰ ἐξείη αὐτοῖς ἐπανορθώσασθαι τὰς αὑτῶν συνουσίας, πάνυ ἂν σπουδάσαι ὥστε βελτίω λέγεσθαι περὶ αὑτῶν ἢ νῦν. τοῦτο οὖν ἡμῖν ἔτι, σὺν θεῷ εἰπεῖν, ἔξεστιν, εἴ τι ἄρα μὴ καλῶς πέπρακται κατὰ τὴν ἔμπροσθεν συνουσίαν, ἐπανορθώσασθαι καὶ ἔργῳ καὶ λόγῳ· περὶ γὰρ φιλοσοφίαν φημὶ
311eDoğrusu buna özen göstermekten daha dindarca bir iş yapamayız, onu ihmal etmekten daha dinsizce bir iş de yapamayız. Bunun nasıl olması gerektiğini ve adaletin neyi gerektirdiğini ben anlatacağım.
Sicilya'ya, felsefeyle uğraşanlar arasında çok üstün olduğum ününü taşıyarak geldim; Syrakusai'ye varınca seni de kendime tanık olarak almak istiyordum, ta ki felsefe benim sayemde kalabalık nezdinde de onur görsün.
ἐγὼ τὴν ἀληθινὴν δόξαν ἔσεσθαι καὶ λόγον ἡμῶν μὲν ὄντων ἐπιεικῶν βελτίω, φαύλων δέ, τοὐναντίον. καίτοι περὶ τούτου ἡμεῖς ἐπιμελούμενοι οὐδὲν ἂν εὐσεβέστερον πράττοιμεν, οὐδʼ ἀμελοῦντες ἀσεβέστερον. ὡς δὴ δεῖ γίγνεσθαι, καὶ τὸ δίκαιον ᾗ ἔχει, ἐγὼ φράσω.
ἦλθον ἐγὼ εἰς Σικελίαν δόξαν ἔχων πολὺ τῶν ἐν φιλοσοφίᾳ διαφέρειν, βουλόμενος δὲ
312aAma bu iş bana uğur getirmedi. Sebep olarak birçoklarının söyleyeceği şeyi göstermiyorum; sebep şuydu: Bana pek güvenmiyor gibi görünüyordun; beni bir şekilde başından savıp başkalarını çağırmak istiyor, bana güvenmediğin için de benim işimin ne olduğunu araştırıyordun; bana öyle geliyor. Bunun üzerine bağırıp çağıran da çoktu; beni küçümsediğini, başka işleri ciddiye aldığını söylüyorlardı.
ἐλθὼν εἰς Συρακούσας συμμάρτυρα λαβεῖν σέ, ἵνα μοι τιμῷτο φιλοσοφία καὶ παρὰ τῷ πλήθει. τοῦτο δʼ οὐκ εὐαγές μοι ἀπέβη. τὸ δʼ αἴτιον οὐ λέγω ὅπερ ἂν πολλοὶ εἴποιεν, ἀλλʼ ὅτι ἐφαίνου οὐ πάνυ ἐμοὶ πιστεύειν σύ, ἀλλʼ ἐμὲ μέν πως ἀποπέμψασθαι ἐθέλειν, ἑτέρους δὲ μεταπέμψασθαι, καὶ ζητεῖν τὸ πρᾶγμα τί τὸ ἐμόν ἐστιν, ἀπιστῶν, ὡς ἐμοὶ δοκεῖ· καὶ οἱ ἐπὶ τούτοις βοῶντες πολλοὶ ἦσαν, λέγοντες ὡς σὺ ἐμοῦ μὲν
312bBu her yana yayıldı. Bundan sonra yapılması doğru olanı dinle; böylece senin sorduğun soruya, birbirimize karşı nasıl durmamız gerektiğine de cevap vermiş olayım. Eğer felsefeyi büsbütün küçümsüyorsan, onu bir kenara bırak. Eğer başka birinden benimkilerden daha iyi şeyler duyduysan ya da kendin bulduysan, onları onurlandır. Ama eğer bizimkiler hoşuna gidiyorsa, en çok beni de onurlandırman gerekir. Şimdi de, tıpkı başta olduğu gibi, sen yol göster, ben izleyeyim: Senden onur görürsem seni onurlandıracağım, görmezsem sesimi çıkarmayacağım.
καταπεφρόνηκας, ἄλλα δʼ ἐσπούδακας. ταῦτα δὴ διαβεβόηται. ὃ δὴ μετὰ ταῦτα δίκαιόν ἐστι ποιεῖν, ἄκουε, ἵνα σοι καὶ ἀποκρίνωμαι ὃ σὺ ἐρωτᾷς, πῶς χρὴ ἔχειν ἐμὲ καὶ σὲ πρὸς ἀλλήλους. εἰ μὲν ὅλως φιλοσοφίας καταπεφρόνηκας, ἐᾶν χαίρειν, εἰ δὲ παρʼ ἑτέρου ἀκήκοας ἢ αὐτὸς βελτίονα ηὕρηκας τῶν παρʼ ἐμοί, ἐκεῖνα τίμα· εἰ δʼ ἄρα τὰ παρʼ ἡμῶν σοι ἀρέσκει, τιμητέον καὶ ἐμὲ μάλιστα. νῦν οὖν, ὥσπερ καὶ ἐξ ἀρχῆς, σὺ καθηγοῦ, ἕψομαι δὲ ἐγώ· τιμώμενος γὰρ
312cÜstelik sen beni onurlandırır ve bu işte yol gösterirsen felsefeyi onurlandırıyor görüneceksin; başkalarını da incelemiş olman, birçokları nezdinde sana bir filozof olarak ün kazandıracak. Ama ben, beni onurlandırmayan seni onurlandırırsam, zenginliğe hayran olup peşinden koşuyor görüneceğim; bunun da kimsenin gözünde iyi bir ad olmadığını biliyoruz. Kısacası, sen onurlandırırsan bu ikimiz için de bir süs olur; ben onurlandırırsam ikimiz için de bir ayıp.
ὑπὸ σοῦ τιμήσω σέ, μὴ τιμώμενος δὲ ἡσυχίαν ἕξω. ἔτι δὲ σὺ μὲν ἐμὲ τιμῶν καὶ τούτου καθηγούμενος φιλοσοφίαν δόξεις τιμᾶν, καὶ αὐτὸ τοῦτο, ὅτι διεσκόπεις καὶ ἄλλους, πρὸς πολλῶν εὐδοξίαν σοι οἴσει ὡς φιλοσόφῳ ὄντι. ἐγὼ δὲ σὲ τιμῶν μὴ τιμῶντα πλοῦτον δόξω θαυμάζειν τε καὶ διώκειν, τοῦτο δʼ ἴσμεν ὅτι παρὰ πᾶσιν ὄνομα οὐ καλὸν ἔχει· ὡς δʼ ἐν κεφαλαίῳ εἰπεῖν, σοῦ μὲν τιμῶντος ἀμφοτέροις κόσμος,
312dBu konuda söyleyeceklerim bunlar.
Küre doğru yapılmamış; Arkhedemos geldiğinde sana gösterecek. Ama ondan çok daha değerli ve daha ilahî olan konuyu, yani bocalayıp hakkında bana adam gönderdiğin konuyu da ona iyice açıklamak gerekiyor. Çünkü onun aktardığına göre, ilk olanın tabiatı hakkında sana yeterince ispat yapılmadığını söylüyormuşsun. Bunu sana bilmecelerle anlatmam gerekiyor; ta ki tablete denizde ya da karada, kıvrımlar arasında bir şey olursa, okuyan anlamasın.
ἐμοῦ δὲ ὄνειδος ἀμφοῖν. περὶ μὲν οὖν τούτων ταῦτα.
τὸ δὲ σφαιρίον οὐκ ὀρθῶς ἔχει· δηλώσει δέ σοι Ἀρχέδημος, ἐπειδὰν ἔλθῃ. καὶ δὴ καὶ περὶ τοῦδε, ὃ δὴ τούτου τιμιώτερόν τʼ ἐστὶν καὶ θειότερον, καὶ μάλα σφόδρʼ αὐτῷ δηλωτέον, ὑπὲρ οὗ σὺ πέπομφας ἀπορούμενος. φῂς γὰρ δὴ κατὰ τὸν ἐκείνου λόγον, οὐχ ἱκανῶς ἀποδεδεῖχθαί σοι περὶ τῆς τοῦ πρώτου φύσεως. φραστέον δή σοι διʼ αἰνιγμῶν, ἵνʼ ἄν τι ἡ δέλτος ἢ πόντου ἢ γῆς ἐν πτυχαῖς πάθῃ,
312eMesele şudur: Her şey, her şeyin kralının çevresindedir, her şey onun için vardır ve o bütün güzel şeylerin sebebidir. İkinci şeyler ikincinin, üçüncü şeyler de üçüncünün çevresindedir.
İnsan psykhēsi bunların ne tür şeyler olduğunu öğrenmek ister ve kendisiyle akraba olan şeylere bakar; ama bunların hiçbiri yeterli değildir.
ὁ ἀναγνοὺς μὴ γνῷ. ὧδε γὰρ ἔχει. περὶ τὸν πάντων βασιλέα πάντʼ ἐστὶ καὶ ἐκείνου ἕνεκα πάντα, καὶ ἐκεῖνο αἴτιον ἁπάντων τῶν καλῶν· δεύτερον δὲ πέρι τὰ δεύτερα, καὶ τρίτον πέρι τὰ τρίτα.
ἡ οὖν ἀνθρωπίνη ψυχὴ περὶ αὐτὰ ὀρέγεται μαθεῖν ποῖʼ ἄττα ἐστίν, βλέπουσα εἰς τὰ αὑτῆς συγγενῆ, ὧν
313aOysa kral ve sözünü ettiğim şeyler hakkında böyle hiçbir şey yoktur. Bunun üzerine psykhē şöyle der: "Peki nasıl bir şey öyleyse?" İşte, Dionysios ile Doris'in oğlu, bütün kötülüklerin sebebi bu sorudur; daha doğrusu bu soru yüzünden psykhēde başlayan doğum sancısıdır. Biri bunu söküp atmadıkça gerçeğe gerçekten asla erişemez. Sen ise bana bahçede, defnelerin altında, bunu kendin kavradığını ve bunun senin buluşun olduğunu söylemiştin.
οὐδὲν ἱκανῶς ἔχει. τοῦ δὴ βασιλέως πέρι καὶ ὧν εἶπον, οὐδέν ἐστιν τοιοῦτον—τὸ δὴ μετὰ τοῦτο ἡ ψυχή φησιν— ἀλλὰ ποῖόν τι μήν; τοῦτʼ ἐστίν, ὦ παῖ Διονυσίου καὶ Δωρίδος, τὸ ἐρώτημα ὃ πάντων αἴτιόν ἐστιν κακῶν, μᾶλλον δὲ ἡ περὶ τούτου ὠδὶς ἐν τῇ ψυχῇ ἐγγιγνομένη, ἣν εἰ μή τις ἐξαιρεθήσεται, τῆς ἀληθείας ὄντως οὐ μή ποτε τύχῃ. σὺ δὲ τοῦτο πρὸς ἐμὲ ἐν τῷ κήπῳ ὑπὸ ταῖς δάφναις αὐτὸς ἔφησθα ἐννενοηκέναι
313bBen de sana şöyle demiştim: Bu sana böyle görünüyorsa beni pek çok açıklama yapmaktan kurtarmış olursun. Ama bunu bulmuş başka biriyle hiç karşılaşmadığımı, benim uğraşımın da çoğunlukla bu konuda olduğunu söylemiştim. Sen ise belki birinden duymuş, belki de ilahî bir payla bu yöne atılmıştın; sonra da onun ispatlarını, onlara sağlam sahipmişsin gibi, bağlamadın. Bu yüzden düşüncen, gözünün önüne gelen görüntünün çevresinde kâh şöyle kâh böyle kanat çırpıyor; oysa o şey böyle bir şey değildir.
καὶ εἶναι σὸν εὕρημα· καὶ ἐγὼ εἶπον ὅτι τοῦτο εἰ φαίνοιτό σοι οὕτως ἔχειν, πολλῶν ἂν εἴης λόγων ἐμὲ ἀπολελυκώς. οὐ μὴν ἄλλῳ γέ ποτʼ ἔφην ἐντετυχηκέναι τοῦθʼ ηὑρηκότι, ἀλλὰ ἡ πολλή μοι πραγματεία περὶ τοῦτʼ εἴη· σὺ δὲ ἴσως μὲν ἀκούσας του, τάχα δʼ ἂν θείᾳ μοίρᾳ κατὰ τοῦθʼ ὁρμήσας, ἔπειτα αὐτοῦ τὰς ἀποδείξεις ὡς ἔχων βεβαίως οὐ κατέδησας, ἀλλʼ ᾄττει σοι τοτὲ μὲν οὕτως, τοτὲ δὲ ἄλλως
313cBu yalnız senin başına gelmedi. Şunu iyi bil: Beni ilk kez dinleyen hiç kimse başlangıçta bundan başka bir durumda olmamıştır. Kimi daha çok, kimi daha az zahmet çekerek bundan ancak güçlükle kurtulur; neredeyse hiç kimse az bir zahmetle kurtulamaz. Bunlar olup bittiğine ve durum böyle olduğuna göre, bence senin mektubunda sorduğun şeyin, yani birbirimize karşı nasıl durmamız gerektiğinin cevabını aşağı yukarı bulduk. Çünkü madem bu öğretileri başkalarıyla görüşerek, onları hem başkalarının öğretileriyle yan yana koyarak hem de kendi başlarına inceleyerek sınıyorsun, eğer sınama gerçek bir sınamaysa, bunlar şimdi sende kök salacak, sen de hem bunlara hem de bize yakın olacaksın.
περὶ τὸ φανταζόμενον, τὸ δὲ οὐδέν ἐστιν τοιοῦτον. καὶ τοῦτο οὐ σοὶ μόνῳ γέγονεν, ἀλλʼ εὖ ἴσθι μηδένα πώποτέ μου τὸ πρῶτον ἀκούσαντα ἔχειν ἄλλως πως ἢ οὕτως κατʼ ἀρχάς, καὶ ὁ μὲν πλείω ἔχων πράγματα, ὁ δὲ ἐλάττω, μόγις ἀπαλλάττονται, σχεδὸν δὲ οὐδεὶς ὀλίγα. τούτων δὴ γεγονότων καὶ ἐχόντων οὕτω, σχεδὸν κατὰ τὴν ἐμὴν δόξαν ηὑρήκαμεν ὃ σὺ ἐπέστειλας, ὅπως δεῖ πρὸς ἀλλήλους ἡμᾶς ἔχειν. ἐπεὶ γὰρ βασανίζεις αὐτὰ συγγιγνόμενός τε ἄλλοις καὶ παραθεώμενος
313dPeki bunlar ve söylediğimiz her şey nasıl gerçekleşecek? Arkhedemos'u şimdi göndermekle doğru yaptın. Bundan sonra, o yanına varıp benden getirdiklerini sana bildirdiğinde, belki başka aporialar seni saracak. O zaman, doğru karar verirsen, Arkhedemos'u yine bana gönderirsin; o da bu ticareti yapıp geri döner. Bunu iki üç kez yapar ve benden gönderilenleri yeterince sınarsan, şimdi bocaladığın şeyler sana şimdikinden çok farklı görünmezse şaşarım.
παρὰ τὰ τῶν ἄλλων καὶ αὐτὰ καθʼ αὑτά, νῦν σοι ταῦτά τε, εἰ ἀληθὴς ἡ βάσανος, προσφύσεται, καὶ οἰκεῖος τούτοις τε καὶ ἡμῖν ἔσῃ. πῶς οὖν αὐτά τʼ ἔσται καὶ πάντα ἃ εἰρήκαμεν; τὸν Ἀρχέδημον νῦν τε ὀρθῶς ἐποίησας πέμψας, καὶ τὸ λοιπόν, ἐπειδὰν ἔλθῃ πρὸς σὲ καὶ ἀπαγγείλῃ τὰ παρʼ ἐμοῦ, μετὰ ταῦτα ἴσως ἄλλαι σε ἀπορίαι λήψονται. πέμψεις οὖν αὖθις, ἂν ὀρθῶς βουλεύῃ, παρʼ ἐμὲ τὸν Ἀρχέδημον, ὁ δʼ ἐμπορευσάμενος ἥξει πάλιν· καὶ τοῦτο ἐὰν δὶς ἢ τρὶς ποιήσῃς καὶ
313eÖyleyse bunu cesaretle yapın; çünkü ne sen bundan daha güzel ve tanrıların daha çok sevdiği bir ticaret yolculuğu düzenleyebilirsin ne de Arkhedemos böylesini yapabilir.
βασανίσῃς τὰ παρʼ ἐμοῦ πεμφθέντα ἱκανῶς, θαυμάζοιμʼ ἂν εἰ μὴ τὰ νῦν ἀπορούμενα πολύ σοι διοίσει ἢ νῦν.
θαρροῦντες οὖν ποιεῖτε οὕτως· οὐ μὴ γάρ ποτε τῆς ἐμπορίας ταύτης οὔτε σὺ στείλῃς οὔτε Ἀρχέδημος ἐμπορεύσεται καλλίω
314aAma bunların terbiye görmemiş insanların eline düşmemesine dikkat et. Çünkü bence çoğunluğa bunlardan daha gülünç gelen sözler, öte yandan iyi tabiatlı olanlara da bunlardan daha şaşırtıcı ve daha coşturucu gelen sözler neredeyse yoktur. Bunlar sık sık söylenip sürekli, uzun yıllar boyunca dinlendikten sonra, altın gibi, büyük zahmetle ancak güçlükle arınır. Bunun şaşılacak yanını da dinle. Bunları dinlemiş birçok insan var: Öğrenebilen, akılda tutabilen, her yönden ve her şekilde sınayarak yargılayabilen insanlar; artık yaşlanmışlar ve en az otuz yıldır bunları dinliyorlar. Bunlar daha yeni, o zaman en inanılmaz görünen şeylerin şimdi en inanılır ve en apaçık, o zaman en inanılır görünenlerin ise şimdi tam tersi göründüğünü söylüyorlar.
καὶ θεοφιλεστέραν. εὐλαβοῦ μέντοι μή ποτε ἐκπέσῃ ταῦτα εἰς ἀνθρώπους ἀπαιδεύτους· σχεδὸν γάρ, ὡς ἐμοὶ δοκεῖ, οὐκ ἔστιν τούτων πρὸς τοὺς πολλοὺς καταγελαστότερα ἀκούσματα, οὐδʼ αὖ πρὸς τοὺς εὐφυεῖς θαυμαστότερά τε καὶ ἐνθουσιαστικώτερα. πολλάκις δὲ λεγόμενα καὶ ἀεὶ ἀκουόμενα καὶ πολλὰ ἔτη, μόγις ὥσπερ χρυσὸς ἐκκαθαίρεται μετὰ πολλῆς πραγματείας. ὃ δὲ θαυμαστὸν αὐτοῦ γέγονεν, ἄκουσον. εἰσὶν γὰρ ἄνθρωποι ταῦτα ἀκηκοότες καὶ πλείους, δυνατοὶ
314bBunu göz önünde tutarak, şimdi layık olmayanların eline düşenler yüzünden bir gün pişman olmamaya dikkat et. En büyük korunma yolu yazmamak, ezberlemektir; çünkü yazılan şeylerin başkalarının eline düşmemesi mümkün değildir.
μὲν μαθεῖν, δυνατοὶ δὲ μνημονεῦσαι καὶ βασανίσαντες πάντῃ πάντως κρῖναι, γέροντες ἤδη καὶ οὐκ ἐλάττω τριάκοντα ἐτῶν ἀκηκοότες, οἳ νῦν ἄρτι σφίσι φασὶν τὰ μὲν τότε ἀπιστότατα δόξαντα εἶναι νῦν πιστότατα καὶ ἐναργέστατα φαίνεσθαι, ἃ δὲ τότε πιστότατα, νῦν τοὐναντίον. πρὸς ταῦτʼ οὖν σκοπῶν εὐλαβοῦ μή ποτέ σοι μεταμελήσῃ τῶν νῦν ἀναξίως ἐκπεσόντων. μεγίστη δὲ φυλακὴ τὸ μὴ γράφειν ἀλλʼ ἐκμανθάνειν·
314cBu yüzden ben bu konularda hiçbir zaman bir şey yazmadım; Platon'un hiçbir yazılı eseri yoktur, olmayacaktır da. Şimdi onun diye söylenenler, güzelleşmiş ve gençleşmiş bir Sokrates'e aittir. Hoşça kal ve sözümü dinle; bu mektubu şimdi birçok kez okuduktan sonra yak.
Bu konuda bu kadar. Polyksenos'u sana göndermeme şaşırmışsın.
οὐ γὰρ ἔστιν τὰ γραφέντα μὴ οὐκ ἐκπεσεῖν. διὰ ταῦτα οὐδὲν πώποτʼ ἐγὼ περὶ τούτων γέγραφα, οὐδʼ ἔστιν σύγγραμμα Πλάτωνος οὐδὲν οὐδʼ ἔσται, τὰ δὲ νῦν λεγόμενα Σωκράτους ἐστὶν καλοῦ καὶ νέου γεγονότος. ἔρρωσο καὶ πείθου, καὶ τὴν ἐπιστολὴν ταύτην νῦν πρῶτον πολλάκις ἀναγνοὺς κατάκαυσον.
ταῦτα μὲν ταύτῃ. περὶ δὲ Πολυξένου ἐθαύμασας ὅτι
314dBen ise Lykophron ve yanındaki ötekiler hakkında da hem eskiden hem şimdi aynı şeyi söylüyorum: Tartışmada hem tabiatça hem de konuşma yönteminde onlardan çok üstünsün; bazılarının sandığı gibi, hiçbiri isteyerek çürütülmüyor, istemeyerek çürütülüyor. Bana kalırsa onlara pek ölçülü davranıyor ve armağanlar veriyorsun. Bunlar hakkında bu kadar; böyleleri için bu bile çok.
πέμψαιμί σοι· ἐγὼ δὲ καὶ περὶ Λυκόφρονος καὶ τῶν ἄλλων τῶν παρὰ σοὶ ὄντων λέγω καὶ πάλαι καὶ νῦν τὸν αὐτὸν λόγον, ὅτι πρὸς τὸ διαλεχθῆναι καὶ φύσει καὶ τῇ μεθόδῳ τῶν λόγων πάμπολυ διαφέρεις αὐτῶν, καὶ οὐδεὶς αὐτῶν ἑκὼν ἐξελέγχεται, ὥς τινες ὑπολαμβάνουσιν, ἀλλʼ ἄκοντες. καὶ δοκεῖς μέντοι πάνυ μετρίως κεχρῆσθαί τε αὐτοῖς καὶ δεδωρῆσθαι. ταῦτα μὲν περὶ τούτων, πολλὰ ὡς περὶ τοιούτων·
314ePhilistion'a gelince, kendin ona ihtiyaç duyuyorsan ondan bol bol yararlan; ama mümkünse onu Speusippos'a ödünç ver ve gönder. Speusippos da bunu senden rica ediyor. Philistion da, sen onu bırakırsan seve seve Atina'ya geleceğine söz verdi.
Taş ocaklarındaki adamı serbest bırakmakla iyi ettin; onun hizmetkârları ve Ariston oğlu Hegesippos hakkındaki ricam da hafif bir şey. Çünkü bana, biri ona ya da onlara haksızlık ederse ve sen bunu fark edersen buna izin vermeyeceğini yazmıştın.
Φιλιστίωνι δέ, εἰ μὲν αὐτὸς χρῇ, σφόδρα χρῶ, εἰ δὲ οἷόν τε, Σπευσίππῳ χρῆσον καὶ ἀπόπεμψον. δεῖται δὲ σοῦ καὶ Σπεύσιππος· ὑπέσχετο δέ μοι καὶ Φιλιστίων, εἰ σὺ ἀφείης αὐτόν, ἥξειν προθύμως Ἀθήναζε.
τὸν ἐκ τῶν λατομιῶν εὖ ἐποίησας ἀφείς, ἐλαφρὰ δὲ ἡ δέησις καὶ περὶ τῶν οἰκετῶν αὐτοῦ καὶ περὶ Ἡγησίππου τοῦ Ἀρίστωνος· ἐπέστειλας
315aLysikleides hakkında da doğruyu söylemek gerekir: Sicilya'dan Atina'ya gelenler arasında, seninle benim birlikteliğimiz hakkında söylediklerini değiştirmeyen tek kişi odur; olup bitenler hakkında hep iyi ve daha iyiye yorulacak şeyler söyleyip duruyor.
γάρ μοι, ἄν τις ἀδικῇ ἢ τοῦτον ἢ ἐκείνους καὶ σὺ αἴσθῃ, μὴ ἐπιτρέψειν. καὶ περὶ Λυσικλείδου τἀληθὲς εἰπεῖν ἄξιον· μόνος γὰρ τῶν ἐκ Σικελίας Ἀθήναζε ἀφικομένων οὐδὲν μετεβάλετο περὶ τῆς σῆς καὶ ἐμῆς συνουσίας, ἀλλʼ ἀεί τι ἀγαθὸν καὶ ἐπὶ τὰ βελτίω λέγων περὶ τῶν γεγονότων διατελεῖ.