İçeriğe geç
Platon

Platon

Lysis

Λύσις

203aAkademia'dan doğruca Lykeion'a gidiyordum; sur dışındaki yoldan, surun hemen dibinden yürüyordum. Panops çeşmesinin bulunduğu küçük kapının hizasına gelince orada Hieronymos'un oğlu Hippothales'e, Paianialı Ktesippos'a ve onlarla birlikte toplanmış duran başka delikanlılara rastladım. Hippothales yaklaştığımı görünce, "Sokrates," dedi, "nereye böyle, nereden geliyorsun?"

203a

ἐπορευόμην μὲν ἐξ Ἀκαδημείας εὐθὺ Λυκείου τὴν ἔξω τείχους ὑπʼ αὐτὸ τὸ τεῖχος· ἐπειδὴ δʼ ἐγενόμην κατὰ τὴν πυλίδα ᾗ ἡ Πάνοπος κρήνη, ἐνταῦθα συνέτυχον Ἱπποθάλει τε τῷ Ἱερωνύμου καὶ Κτησίππῳ τῷ Παιανιεῖ καὶ ἄλλοις μετὰ τούτων νεανίσκοις ἁθρόοις συνεστῶσι. καί με προσιόντα ὁ Ἱπποθάλης ἰδών, ὦ Σώκρατες, ἔφη, ποῖ δὴ πορεύῃ καὶ

203b"Akademia'dan," dedim, "doğruca Lykeion'a gidiyorum."

"Buraya gel," dedi, "doğruca bize. Uğramaz mısın? Değer ama."

"Nereye diyorsun," dedim, "kimlerin yanına? Sizin mi?"

"Buraya," dedi ve bana surun tam karşısında, etrafı duvarla çevrili bir yer ve açık bir kapı gösterdi. "Biz de, başka pek çok güzel genç de vaktimizi orada geçiriyoruz."

203b

πόθεν;

ἐξ Ἀκαδημείας, ἦν δʼ ἐγώ, πορεύομαι εὐθὺ Λυκείου.

δεῦρο δή, ἦ δʼ ὅς, εὐθὺ ἡμῶν. οὐ παραβάλλεις; ἄξιον μέντοι.

ποῖ, ἔφην ἐγώ, λέγεις, καὶ παρὰ τίνας τοὺς ὑμᾶς;

δεῦρο, ἔφη, δείξας μοι ἐν τῷ καταντικρὺ τοῦ τείχους περίβολόν τέ τινα καὶ θύραν ἀνεῳγμένην. διατρίβομεν δέ, ἦ δʼ ὅς, αὐτόθι ἡμεῖς τε αὐτοὶ καὶ ἄλλοι πάνυ πολλοὶ καὶ καλοί.

204a"Peki burası ne, orada vakit nasıl geçiyor?"

"Yeni yapılmış bir palestra," dedi; "vaktimizin çoğu sohbetle geçiyor, sen de katılırsan seviniriz."

"İyi ediyorsunuz," dedim; "orada kim ders veriyor?"

"Senin dostun ve hayranın Mikkos," dedi.

"Zeus adına," dedim, "hiç de değersiz bir adam değil, yetkin bir sofisttir."

"Bizimle gelmek ister misin," dedi, "oradakileri de görürsün?"

204a

ἔστιν δὲ δὴ τί τοῦτο, καὶ τίς ἡ διατριβή;

παλαίστρα, ἔφη, vνεωστὶ ᾠκοδομημένη· ἡ δὲ διατριβὴ τὰ πολλὰ ἐν λόγοις, ὧν ἡδέως ἄν σοι μεταδιδοῖμεν.

καλῶς γε, ἦν δʼ ἐγώ, ποιοῦντες· διδάσκει δὲ τίς αὐτόθι;

σὸς ἑταῖρός γε, ἦ δʼ ὅς, καὶ ἐπαινέτης, Μίκκος.

μὰ Δία, ἦν δʼ ἐγώ, οὐ φαῦλός γε ἁνήρ, ἀλλʼ ἱκανὸς σοφιστής.

βούλει οὖν ἕπεσθαι, ἔφη, ἵνα καὶ ἴδῃς τοὺς ὄντας αὐτόθι [αὐτοῦ];

204b"Önce şunu duymak isterim: ne diye gireceğim ve aranızdaki güzel kim?"

"Her birimize başka biri güzel görünüyor, Sokrates," dedi.

"Peki sana kim, Hippothales? Bunu söyle bana."

Bunu sorunca yüzü kızardı. Ben de dedim ki: "Hieronymos'un oğlu Hippothales, birini sevip sevmediğini artık söyleme; çünkü yalnız sevdiğini değil, bu aşkta epey yol almış olduğunu da biliyorum. Ben başka konularda pek bir işe yaramam, değersiz biriyim; ama bir tanrı bana nasılsa şu yeteneği vermiş: seveni de sevileni de çabucak tanıyabilirim."

204b

πρῶτον ἡδέως ἀκούσαιμʼ ἂν ἐπὶ τῷ καὶ εἴσειμι καὶ τίς ὁ καλός.

ἄλλος, ἔφη, ἄλλῳ ἡμῶν δοκεῖ, ὦ Σώκρατες.

σοὶ δὲ δὴ τίς, ὦ Ἱππόθαλες; τοῦτό μοι εἰπέ.

καὶ ὃς ἐρωτηθεὶς ἠρυθρίασεν. καὶ ἐγὼ εἶπον· ὦ παῖ Ἱερωνύμου Ἱππόθαλες, τοῦτο μὲν μηκέτι εἴπῃς, εἴτε ἐρᾷς του εἴτε μή· οἶδα γὰρ ὅτι οὐ μόνον ἐρᾷς, ἀλλὰ καὶ πόρρω ἤδη εἶ πορευόμενος τοῦ ἔρωτος. εἰμὶ δʼ ἐγὼ τὰ μὲν ἄλλα φαῦλος

204cBunu duyunca yüzü daha da kızardı. Ktesippos da, "Ne hoş," dedi, "kızarıyorsun Hippothales, Sokrates'e adını söylemeye çekiniyorsun. Ama o seninle azıcık vakit geçirse, onun adını durmadan söylemenden bitap düşer. Bizim kulaklarımızı sağır etti, Sokrates, Lysis'le doldurdu.

204c

καὶ ἄχρηστος, τοῦτο δέ μοί πως ἐκ θεοῦ δέδοται, ταχὺ οἵῳ τʼ εἶναι γνῶναι ἐρῶντά τε καὶ ἐρώμενον.

καὶ ὃς ἀκούσας πολὺ ἔτι μᾶλλον ἠρυθρίασεν. ὁ οὖν Κτήσιππος, Ἀστεῖόν γε, ἦ δʼ ὅς, ὅτι ἐρυθριᾷς, ὦ Ἱππόθαλες, καὶ ὀκνεῖς εἰπεῖν Σωκράτει τοὔνομα· ἐὰν δʼ οὗτος καὶ σμικρὸν χρόνον συνδιατρίψῃ σοι, παραταθήσεται ὑπὸ σοῦ ἀκούων θαμὰ λέγοντος. ἡμῶν γοῦν, ὦ Σώκρατες, ἐκκεκώφωκε τὰ

204dHele biraz içmişse, uykudan uyandığımızda bile Lysis'in adını duyduğumuzu sanmamız işten bile değil. Düz sözle anlattıkları korkunç olsa da o kadar korkunç sayılmaz; asıl korkuncu, şiirlerini ve yazdıklarını üstümüze boşaltmaya başladığı zaman. Bundan da korkuncu, sevgilisine şaşılacak bir sesle şarkılar söylemesi ve bizim de dinleyip katlanmak zorunda kalmamız. Şimdi ise sen sorunca kızarıyor."

204d

ὦτα καὶ ἐμπέπληκε Λύσιδος· ἂν μὲν δὴ καὶ ὑποπίῃ, εὐμαρία ἡμῖν ἐστιν καὶ ἐξ ὕπνου ἐγρομένοις Λύσιδος οἴεσθαι τοὔνομα ἀκούειν. καὶ ἃ μὲν καταλογάδην διηγεῖται, δεινὰ ὄντα, οὐ πάνυ τι δεινά ἐστιν, ἀλλʼ ἐπειδὰν τὰ ποιήματα ἡμῶν ἐπιχειρήσῃ καταντλεῖν καὶ συγγράμματα. καὶ ὅ ἐστιν τούτων δεινότερον, ὅτι καὶ ᾁδει εἰς τὰ παιδικὰ φωνῇ θαυμασίᾳ, ἣν ἡμᾶς δεῖ ἀκούοντας ἀνέχεσθαι. νῦν δὲ ἐρωτώμενος ὑπὸ σοῦ ἐρυθριᾷ.

204e"Bu Lysis genç biri olmalı," dedim; "adını duyunca tanımadığım için böyle tahmin ediyorum."

"Kendi adıyla pek anılmıyor," dedi; "babası çok tanındığı için hâlâ babasının adıyla anılıyor. Ama yine de çocuğun yüzünü bilmemen imkânsız; yalnız yüzüyle bile tanınmaya yeter."

"Kimin oğlu olduğunu söyleyin," dedim.

"Aiksoneli Demokrates'in büyük oğlu," dedi.

"Bak sen, Hippothales," dedim, "her bakımdan ne soylu ve ne yiğitçe bir aşk bulmuşsun! Haydi, bunlara gösterdiklerini bana da göster de, bir âşığın sevgilisi hakkında ona ya da başkalarına neler söylemesi gerektiğini bilip bilmediğini göreyim."

204e

ἔστιν δέ, ἦν δʼ ἐγώ, ὁ Λύσις νέος τις, ὡς ἔοικε· τεκμαίρομαι δέ, ὅτι ἀκούσας τοὔνομα οὐκ ἔγνων.

οὐ γὰρ πάνυ, ἔφη, τὶ αὐτοῦ τοὔνομα λέγουσιν, ἀλλʼ ἔτι πατρόθεν ἐπονομάζεται διὰ τὸ σφόδρα τὸν πατέρα γιγνώσκεσθαι αὐτοῦ. ἐπεὶ εὖ οἶδʼ ὅτι πολλοῦ δεῖς τὸ εἶδος ἀγνοεῖν τοῦ παιδός· ἱκανὸς γὰρ καὶ ἀπὸ μόνου τούτου γιγνώσκεσθαι.

λεγέσθω, ἦν δʼ ἐγώ, οὗτινος ἔστιν.

Δημοκράτους, ἔφη, τοῦ Αἰξωνέως ὁ πρεσβύτατος ὑός.

εἶεν, ἦν δʼ ἐγώ, ὦ Ἱππόθαλες, ὡς γενναῖον καὶ νεανικὸν τοῦτον τὸν ἔρωτα πανταχῇ ἀνηῦρες· καί μοι ἴθι ἐπίδειξαι ἃ

205a"Bunun söylediklerine bir değer mi veriyorsun, Sokrates?" dedi.

"Bunun söylediği kişiyi sevdiğini de mi inkâr ediyorsun?" dedim.

"Hayır," dedi, "ama sevgilim için şiir yazdığımı, ona bir şeyler yazdığımı inkâr ediyorum."

"Aklı başında değil," dedi Ktesippos; "saçmalıyor, delirmiş."

Ben de dedim ki: "Hippothales, delikanlı için şiir ya da şarkı yazdıysan, ben onların ne vezinlerini ne ezgilerini dinlemek istiyorum; düşünceni dinlemek istiyorum ki sevgiline nasıl yaklaştığını bileyim."

205a

καὶ τοῖσδε ἐπιδείκνυσαι, ἵνα εἰδῶ εἰ ἐπίστασαι ἃ χρὴ ἐραστὴν περὶ παιδικῶν πρὸς αὐτὸν ἢ πρὸς ἄλλους λέγειν.

τούτων δέ τι, ἔφη, σταθμᾷ, ὦ Σώκρατες, ὧν ὅδε λέγει;

πότερον, ἦν δʼ ἐγώ, καὶ τὸ ἐρᾶν ἔξαρνος εἶ οὗ λέγει ὅδε;

οὐκ ἔγωγε, ἔφη, ἀλλὰ μὴ ποιεῖν εἰς τὰ παιδικὰ μηδὲ συγγράφειν.

οὐχ ὑγιαίνει, ἔφη ὁ Κτήσιππος, ἀλλὰ ληρεῖ τε καὶ μαίνεται.

καὶ ἐγὼ εἶπον· ὦ Ἱππόθαλες, οὔ τι τῶν μέτρων δέομαι

205b"Bu sana söyler herhalde," dedi; "çünkü dediğine göre benden durmadan dinleye dinleye kafası şiştiyse, hepsini tam olarak biliyor ve hatırlıyordur."

"Tanrılar adına," dedi Ktesippos, "hem de nasıl biliyorum! Gülünç şeyler bunlar, Sokrates. Bir âşığın, hem de çocuğa herkesten çok gönül vermiş birinin, bir çocuğun bile söyleyemeyeceği, kendine ait tek bir sözünün olmaması nasıl gülünç olmasın?

205b

ἀκοῦσαι οὐδὲ μέλος εἴ τι πεποίηκας εἰς τὸν νεανίσκον, ἀλλὰ τῆς διανοίας, ἵνα εἰδῶ τίνα τρόπον προσφέρῃ πρὸς τὰ παιδικά.

ὅδε δήπου σοι, ἔφη, ἐρεῖ· ἀκριβῶς γὰρ ἐπίσταται καὶ μέμνηται, εἴπερ, ὡς λέγει, ὑπʼ ἐμοῦ ἀεὶ ἀκούων διατεθρύληται.

νὴ τοὺς θεούς, ἔφη ὁ Κτήσιππος, πάνυ γε. καὶ γάρ ἐστι καταγέλαστα, ὦ Σώκρατες. τὸ γὰρ ἐραστὴν ὄντα καὶ διαφερόντως τῶν ἄλλων τὸν νοῦν προσέχοντα τῷ παιδὶ ἴδιον

205cBütün şehrin Demokrates, çocuğun dedesi Lysis ve bütün ataları hakkında dilinde dolaşan şeyleri, zenginliklerini, at yetiştirmelerini, Pytho'da, İsthmos'ta ve Nemea'da dört atlı arabalarla ve yarış atlarıyla kazandıkları zaferleri şiir yapıp söylüyor; üstelik bunlardan da eski püskü şeyleri. Geçen gün bir şiirinde bize Herakles'in konuk edilişini anlatıyordu: ataları Herakles'le akraba olduğu için onu evinde ağırlamış; kendisi de Zeus'la demosun kurucusunun kızından doğmuşmuş; yaşlı kadınların türkü yaptığı şeyler işte, ve buna benzer daha birçok şey, Sokrates.

205c

μὲν μηδὲν ἔχειν λέγειν ὃ οὐχὶ κἂν παῖς εἴποι, πῶς οὐχὶ καταγέλαστον; ἃ δὲ ἡ πόλις ὅλη ᾁδει περὶ Δημοκράτους καὶ Λύσιδος τοῦ πάππου τοῦ παιδὸς καὶ πάντων πέρι τῶν προγόνων, πλούτους τε καὶ ἱπποτροφίας καὶ νίκας Πυθοῖ καὶ Ἰσθμοῖ καὶ Νεμέᾳ τεθρίπποις τε καὶ κέλησι, ταῦτα ποιεῖ τε καὶ λέγει, πρὸς δὲ τούτοις ἔτι τούτων κρονικώτερα. τὸν γὰρ τοῦ Ἡρακλέους ξενισμὸν πρῴην ἡμῖν ἐν ποιήματί τινι διῄει, ὡς διὰ τὴν τοῦ Ἡρακλέους συγγένειαν ὁ πρόγονος αὐτῶν

205dİşte bunları söyleyip şarkı hâlinde okuyarak bizi de dinlemeye zorluyor."

Bunu duyunca dedim ki: "Gülünç Hippothales, daha zafer kazanmadan kendine övgü mü yazıp söylüyorsun?"

"Ama ben kendim için şiir yazmıyorum da söylemiyorum da, Sokrates," dedi.

"Öyle sanmıyorsun," dedim.

"Nasıl yani?" dedi.

205d

ὑποδέξαιτο τὸν Ἡρακλέα, γεγονὼς αὐτὸς ἐκ Διός τε καὶ τῆς τοῦ δήμου ἀρχηγέτου θυγατρός, ἅπερ αἱ γραῖαι ᾁδουσι, καὶ ἄλλα πολλὰ τοιαῦτα, ὦ Σώκρατες· ταῦτʼ ἐστὶν ἃ οὗτος λέγων τε καὶ ᾁδων ἀναγκάζει καὶ ἡμᾶς ἀκροᾶσθαι.

καὶ ἐγὼ ἀκούσας εἶπον· ὦ καταγέλαστε Ἱππόθαλες, πρὶν νενικηκέναι ποιεῖς τε καὶ ᾁδεις εἰς σαυτὸν ἐγκώμιον;

ἀλλʼ οὐκ εἰς ἐμαυτόν, ἔφη, ὦ Σώκρατες, οὔτε ποιῶ οὔτε ᾁδω.

οὐκ οἴει γε, ἦν δʼ ἐγώ.

τὸ δὲ πῶς ἔχει; ἔφη.

205e"Bu şarkılar her şeyden çok seni ilgilendiriyor," dedim. "Böyle bir sevgiliyi elde edersen, söylediklerin ve şarkıyla okudukların senin için bir süs olur; böyle bir sevgiliye kavuştuğun için gerçekten de zafer kazanmış birine yazılmış övgüler olur. Ama elinden kaçarsa, sevgilin hakkında söylediğin övgüler ne kadar büyükse, o kadar büyük güzelliklerden ve iyiliklerden yoksun kalmış görünecek ve o kadar gülünç olacaksın.

205e

πάντων μάλιστα, εἶπον, εἰς σὲ τείνουσιν αὗται αἱ ᾠδαί.

ἐὰν μὲν γὰρ ἕλῃς τὰ παιδικὰ τοιαῦτα ὄντα, κόσμος σοι ἔσται τὰ λεχθέντα καὶ ᾀσθέντα καὶ τῷ ὄντι ἐγκώμια ὥσπερ νενικηκότι, ὅτι τοιούτων παιδικῶν ἔτυχες· ἐὰν δέ σε διαφύγῃ, ὅσῳ ἂν μείζω σοι εἰρημένα ᾖ ἐγκώμια περὶ τῶν παιδικῶν, τοσούτῳ μειζόνων δόξεις καλῶν τε καὶ ἀγαθῶν ἐστερημένος

206aBu yüzden, dostum, aşk işlerinde bilge olan biri, işin sonunun nereye varacağından korktuğu için sevdiğini elde etmeden övmez. Üstelik güzel olanlar, biri onları övüp göklere çıkarınca gururla ve kibirle dolarlar. Sence de öyle değil mi?"

"Öyle," dedi.

"Peki ne kadar kibirlenirlerse o kadar zor ele geçmez mi olurlar?"

"Öyle olsa gerek."

"Avlanırken avını ürküten ve yakalanmasını daha da zorlaştıran bir avcıyı sen nasıl bir avcı sayarsın?"

206a

καταγέλαστος εἶναι. ὅστις οὖν τὰ ἐρωτικά, ὦ φίλε, σοφός, οὐκ ἐπαινεῖ τὸν ἐρώμενον πρὶν ἂν ἕλῃ, δεδιὼς τὸ μέλλον ὅπῃ ἀποβήσεται. καὶ ἅμα οἱ καλοί, ἐπειδάν τις αὐτοὺς ἐπαινῇ καὶ αὔξῃ, φρονήματος ἐμπίμπλανται καὶ μεγαλαυχίας· ἢ οὐκ οἴει;

ἔγωγε, ἔφη.

οὐκοῦν ὅσῳ ἂν μεγαλαυχότεροι ὦσιν, δυσαλωτότεροι γίγνονται;

εἰκός γε.

ποῖός τις οὖν ἄν σοι δοκεῖ θηρευτὴς εἶναι, εἰ ἀνασοβοῖ θηρεύων καὶ δυσαλωτοτέραν τὴν ἄγραν ποιοῖ;

206b"Kötü bir avcı olduğu açık."

"Sözlerle ve şarkılarla büyüleyeceği yerde yabanileştirmek de büyük bir mûsikîden nasipsizlik olur, değil mi?"

"Bence öyle."

"O hâlde dikkat et, Hippothales, şiirlerin yüzünden kendini bütün bu suçlamalara açık hâle getirmeyesin. Sanırım şiiriyle kendine zarar veren bir adamın, kendine zararlı olduğu hâlde iyi bir şair olduğunu kabul etmek istemezsin."

"Zeus adına, istemem," dedi; "bu çok saçma olurdu. Zaten bu yüzden sana açılıyorum, Sokrates; başka bir öğüdün varsa söyle: insan nasıl konuşursa ya da ne yaparsa sevgilisine sevimli gelir?"

206b

δῆλον ὅτι φαῦλος.

καὶ μὲν δὴ λόγοις τε καὶ ᾠδαῖς μὴ κηλεῖν ἀλλʼ ἐξαγριαίνειν πολλὴ ἀμουσία· ἦ γάρ;

δοκεῖ μοι.

σκόπει δή, ὦ Ἱππόθαλες, ὅπως μὴ πᾶσι τούτοις ἔνοχον σαυτὸν ποιήσεις διὰ τὴν ποίησιν· καίτοι οἶμαι ἐγὼ ἄνδρα ποιήσει βλάπτοντα ἑαυτὸν οὐκ ἄν σε ἐθέλειν ὁμολογῆσαι ὡς ἀγαθός ποτʼ ἐστὶν ποιητής, βλαβερὸς ὢν ἑαυτῷ.

οὐ μὰ τὸν Δία, ἔφη· πολλὴ γὰρ ἂν ἀλογία εἴη. ἀλλὰ διὰ

206c"Söylemesi kolay değil," dedim; "ama onu benimle konuşmaya getirmeyi istersen, belki bunların senin söyleyip şarkıyla okuduğunu söyledikleri şeyler yerine onunla neler konuşmak gerektiğini sana gösterebilirim."

"Hiç de zor değil," dedi. "Şu Ktesippos'la birlikte içeri girip oturur ve konuşursan, sanırım kendisi yanına gelir; çünkü dinlemeye son derece meraklıdır, Sokrates; üstelik Hermes şenliğini kutladıkları için delikanlılarla çocuklar bugün aynı yerde, birbirine karışmış durumda. Yani yanına gelecektir.

206c

ταῦτα δή σοι, ὦ Σώκρατες, ἀνακοινοῦμαι, καὶ εἴ τι ἄλλο ἔχεις, συμβούλευε τίνα ἄν τις λόγον διαλεγόμενος ἢ τί πράττων προσφιλὴς παιδικοῖς γένοιτο.

οὐ ῥᾴδιον, ἦν δʼ ἐγώ, εἰπεῖν· ἀλλʼ εἴ μοι ἐθελήσαις αὐτὸν ποιῆσαι εἰς λόγους ἐλθεῖν, ἴσως ἂν δυναίμην σοι ἐπιδεῖξαι ἃ χρὴ αὐτῷ διαλέγεσθαι ἀντὶ τούτων ὧν οὗτοι λέγειν τε καὶ ᾁδειν φασί σε.

ἀλλʼ οὐδέν, ἔφη, χαλεπόν. ἂν γὰρ εἰσέλθῃς μετὰ Κτησίππου τοῦδε καὶ καθεζόμενος διαλέγῃ, οἶμαι μὲν καὶ αὐτός σοι πρόσεισι—φιλήκοος γάρ, ὦ Σώκρατες, διαφερόντως

206dGelmezse, Ktesippos'u tanıyor, onun kuzeni Menexenos sayesinde; çünkü en yakın arkadaşı Menexenos'tur. Kendisi gelmezse Ktesippos onu çağırsın."

"Öyle yapmalı," dedim. Ve Ktesippos'u yanıma alıp palestraya doğru yürüdüm; ötekiler de arkamızdan geldiler.

206d

ἐστίν, καὶ ἅμα, ὡς Ἑρμαῖα ἄγουσιν, ἀναμεμειγμένοι ἐν ταὐτῷ εἰσιν οἵ τε νεανίσκοι καὶ οἱ παῖδες—πρόσεισιν οὖν σοι. εἰ δὲ μή, Κτησίππῳ συνήθης ἐστὶν διὰ τὸν τούτου ἀνεψιὸν Μενέξενον· Μενεξένῳ μὲν γὰρ δὴ πάντων μάλιστα ἑταῖρος ὢν τυγχάνει. καλεσάτω οὖν οὗτος αὐτόν, ἐὰν ἄρα μὴ προσίῃ αὐτός.

ταῦτα, ἦν δʼ ἐγώ, χρὴ ποιεῖν. καὶ ἅμα λαβὼν τὸν

206eİçeri girince çocukların kurbanlarını kesmiş, kurbanla ilgili işleri neredeyse bitirmiş olduklarını gördük; hepsi süslenmiş, aşık oynuyorlardı. Çoğu dışarıda, avluda oynuyordu; bazıları da soyunma odasının bir köşesinde, küçük sepetlerden çektikleri pek çok aşık kemiğiyle tek mi çift mi oynuyordu; başkaları da çevrelerinde durmuş onları seyrediyordu. Lysis de bunlar arasındaydı; çocukların ve delikanlıların arasında başında çelenkle duruyordu, görünüşüyle de ötekilerden ayrılıyordu; yalnız güzel diye değil, güzel ve iyi diye anılmaya da layıktı.

206e

Κτήσιππον προσῇα εἰς τὴν παλαίστραν· οἱ δʼ ἄλλοι ὕστεροι ἡμῶν ᾖσαν.

εἰσελθόντες δὲ κατελάβομεν αὐτόθι τεθυκότας τε τοὺς παῖδας καὶ τὰ περὶ τὰ ἱερεῖα σχεδόν τι ἤδη πεποιημένα, ἀστραγαλίζοντάς τε δὴ καὶ κεκοσμημένους ἅπαντας. οἱ μὲν οὖν πολλοὶ ἐν τῇ αὐλῇ ἔπαιζον ἔξω, οἱ δέ τινες τοῦ ἀποδυτηρίου ἐν γωνίᾳ ἠρτίαζον ἀστραγάλοις παμπόλλοις, ἐκ φορμίσκων τινῶν προαιρούμενοι· τούτους δὲ περιέστασαν ἄλλοι θεωροῦντες.

ὧν δὴ καὶ ὁ Λύσις ἦν, καὶ εἱστήκει ἐν

207aBiz de karşı tarafa çekilip oturduk — orası sakindi — ve birbirimizle bir şeyler konuşmaya başladık. Lysis dönüp dönüp bize bakıyordu, yanımıza gelmek istediği belliydi. Bir süre ne yapacağını bilemedi, tek başına gelmeye çekindi; derken Menexenos oyunun ortasında avludan içeri girdi, beni ve Ktesippos'u görünce yanımıza oturmaya geldi.

207a

τοῖς παισί τε καὶ νεανίσκοις ἐστεφανωμένος καὶ τὴν ὄψιν διαφέρων, οὐ τὸ καλὸς εἶναι μόνον ἄξιος ἀκοῦσαι, ἀλλʼ ὅτι καλός τε κἀγαθός. καὶ ἡμεῖς εἰς τὸ καταντικρὺ ἀποχωρήσαντες ἐκαθεζόμεθα—ἦν γὰρ αὐτόθι ἡσυχία—καί τι ἀλλήλοις διελεγόμεθα. περιστρεφόμενος οὖν ὁ Λύσις θαμὰ ἐπεσκοπεῖτο ἡμᾶς, καὶ δῆλος ἦν ἐπιθυμῶν προσελθεῖν. τέως μὲν οὖν ἠπόρει τε καὶ ὤκνει μόνος προσιέναι, ἔπειτα ὁ Μενέξενος

207bLysis de onu görünce peşinden geldi ve Menexenos'la birlikte yanımıza oturdu. Sonra ötekiler de geldi; Hippothales de çevremizde duranların çoğaldığını görünce onları kendine siper etti ve Lysis'in onu göremeyeceğini düşündüğü bir yerde durdu, çünkü onun canını sıkmaktan korkuyordu. Böyle ayakta durup dinledi.

Ben de Menexenos'a dönüp, "Demophon'un oğlu," dedim, "hanginiz daha büyük?"

207b

ἐκ τῆς αὐλῆς μεταξὺ παίζων εἰσέρχεται, καὶ ὡς εἶδεν ἐμέ τε καὶ τὸν Κτήσιππον, ᾔει παρακαθιζησόμενος· ἰδὼν οὖν αὐτὸν ὁ Λύσις εἵπετο καὶ συμπαρεκαθέζετο μετὰ τοῦ Μενεξένου. προσῆλθον δὴ καὶ οἱ ἄλλοι, καὶ δὴ καὶ ὁ Ἱπποθάλης, ἐπειδὴ πλείους ἑώρα ἐφισταμένους, τούτους ἐπηλυγισάμενος προσέστη ᾗ μὴ ᾤετο κατόψεσθαι τὸν λύσιν, δεδιὼς μὴ αὐτῷ ἀπεχθάνοιτο· καὶ οὕτω προσεστὼς ἠκροᾶτο.

καὶ ἐγὼ πρὸς τὸν Μενέξενον ἀποβλέψας, ὦ παῖ Δημοφῶντος,

207c"Bunu tartışıyoruz," dedi.

"O hâlde hanginizin daha soylu olduğu konusunda da çekişirsiniz," dedim.

"Elbette," dedi.

"Hanginizin daha güzel olduğu konusunda da öyle."

İkisi birden güldü.

"Ama hanginizin daha zengin olduğunu sormayacağım," dedim; "çünkü siz dostsunuz, değil mi?"

"Elbette," dediler.

"Dostların her şeyi ortaktır derler; demek bu bakımdan aranızda hiçbir fark olmayacak, tabii dostluğunuz hakkında doğru söylüyorsanız."

Onayladılar.

207c

ἦν δʼ ἐγώ, πότερος ὑμῶν πρεσβύτερος;

ἀμφισβητοῦμεν, ἔφη.

οὐκοῦν καὶ ὁπότερος γενναιότερος, ἐρίζοιτʼ ἄν, ἦν δʼ ἐγώ.

πάνυ γε, ἔφη.

καὶ μὴν ὁπότερός γε καλλίων, ὡσαύτως.

ἐγελασάτην οὖν ἄμφω.

οὐ μὴν ὁπότερός γε, ἔφην, πλουσιώτερος ὑμῶν, οὐκ ἐρήσομαι· φίλω γάρ ἐστον. ἦ γάρ;

πάνυ γʼ, ἐφάτην.

οὐκοῦν κοινὰ τά γε φίλων λέγεται, ὥστε τούτῳ γε οὐδὲν διοίσετον, εἴπερ ἀληθῆ περὶ τῆς φιλίας λέγετον.

συνεφάτην.

207dBundan sonra hangisinin daha adil ve daha bilge olduğunu sormaya girişmiştim ki, araya biri girip beden eğitmeninin çağırdığını söyleyerek Menexenos'u kaldırdı; sanırım o gün kurban işlerinde görevliydi. O gitti; ben de Lysis'e sordum:

"Lysis, baban da annen de seni çok seviyordur herhalde?"

"Elbette," dedi.

"O hâlde senin olabildiğince mesut olmanı isterler?"

207d

ἐπεχείρουν δὴ μετὰ τοῦτο ἐρωτᾶν ὁπότερος δικαιότερος καὶ σοφώτερος αὐτῶν εἴη. μεταξὺ οὖν τις προσελθὼν ἀνέστησε τὸν Μενέξενον, φάσκων καλεῖν τὸν παιδοτρίβην· ἐδόκει γάρ μοι ἱεροποιῶν τυγχάνειν. ἐκεῖνος μὲν οὖν ᾤχετο· ἐγὼ δὲ τὸν λύσιν ἠρόμην, ἦ που, ἦν δʼ ἐγώ, ὦ Λύσι, σφόδρα φιλεῖ σε ὁ πατὴρ καὶ ἡ μήτηρ;—πάνυ γε, ἦ δʼ ὅς.—οὐκοῦν βούλοιντο ἄν σε ὡς εὐδαιμονέστατον εἶναι;—

207e"Nasıl istemesinler?"

"Peki köle olan ve arzuladığı hiçbir şeyi yapmasına izin verilmeyen bir insan sence mesut mudur?"

"Zeus adına, bence değil," dedi.

"O hâlde baban ve annen seni seviyor ve mesut olmanı arzuluyorlarsa, mesut olman için her yola başvurdukları açıktır."

"Elbette," dedi.

"Demek istediğini yapmana izin veriyorlar, seni hiç azarlamıyorlar, arzuladığın şeyi yapmana engel olmuyorlar?"

"Zeus adına, Sokrates, beni pek çok şeyden alıkoyuyorlar."

"Ne diyorsun?" dedim. "Bahtiyar olmanı istedikleri hâlde, istediğini yapmana engel mi oluyorlar?

207e

πῶς γὰρ οὔ;—δοκεῖ δέ σοι εὐδαίμων εἶναι ἄνθρωπος δουλεύων τε καὶ ᾧ μηδὲν ἐξείη ποιεῖν ὧν ἐπιθυμοῖ;—μὰ Δίʼ οὐκ ἔμοιγε, ἔφη.—οὐκοῦν εἴ σε φιλεῖ ὁ πατὴρ καὶ ἡ μήτηρ καὶ εὐδαίμονά σε ἐπιθυμοῦσι γενέσθαι, τοῦτο παντὶ τρόπῳ δῆλον ὅτι προθυμοῦνται ὅπως ἂν εὐδαιμονοίης.—πῶς γὰρ οὐχί; ἔφη.—ἐῶσιν ἄρα σε ἃ βούλει ποιεῖν, καὶ οὐδὲν ἐπιπλήττουσιν οὐδὲ διακωλύουσι ποιεῖν ὧν ἂν ἐπιθυμῇς;—ναὶ μὰ Δία ἐμέ γε, ὦ Σώκρατες, καὶ μάλα γε πολλὰ κωλύουσιν.—

πῶς λέγεις; ἦν δʼ ἐγώ. βουλόμενοί σε μακάριον

208aŞöyle söyle bana: yarış olduğunda babanın arabalarından birine binip dizginleri eline almak istesen, sana izin vermezler, engel olurlar mı?"

"Zeus adına, izin vermezler elbette," dedi.

"Peki kime verirler?"

"Babamdan ücret alan bir arabacı var."

"Ne diyorsun? Atlar konusunda istediğini yapmayı sana değil de ücretli birine mi bırakıyorlar, üstelik bunun için ona para da mı ödüyorlar?"

208a

εἶναι διακωλύουσι τοῦτο ποιεῖν ὃ ἂν βούλῃ; ὧδε δέ μοι λέγε. ἢν ἐπιθυμήσῃς ἐπί τινος τῶν τοῦ πατρὸς ἁρμάτων ὀχεῖσθαι λαβὼν τὰς ἡνίας, ὅταν ἁμιλλᾶται, οὐκ ἂν ἐῷέν σε ἀλλὰ διακωλύοιεν;—μὰ Δίʼ οὐ μέντοι ἄν, ἔφη, ἐῷεν.—ἀλλὰ τίνα μήν;—ἔστιν τις ἡνίοχος παρὰ τοῦ πατρὸς μισθὸν φέρων.—πῶς λέγεις; μισθωτῷ μᾶλλον ἐπιτρέπουσιν ἢ σοὶ ποιεῖν ὅτι ἂν βούληται περὶ τοὺς ἵππους, καὶ προσέτι

208b"Ne olacaktı ya?" dedi.

"Ama katır arabasını yönetmeyi herhalde sana bırakıyorlardır; kamçıyı alıp katırları dövmek istesen izin verirlerdi."

"Ne gezer," dedi, "izin verirler mi hiç!"

"Nasıl?" dedim; "onları dövmek kimseye serbest değil mi?"

"Elbette," dedi, "katırcıya serbest."

"Köle mi, özgür mü?"

"Köle," dedi.

"Demek, anlaşılan, bir köleyi oğulları olan senden daha değerli tutuyorlar; mallarını sana değil de ona emanet ediyorlar, onun istediğini yapmasına izin veriyor, sana ise engel oluyorlar.

208b

αὐτοῦ τούτου ἀργύριον τελοῦσιν;—ἀλλὰ τί μήν; ἔφη.—ἀλλὰ τοῦ ὀρικοῦ ζεύγους οἶμαι ἐπιτρέπουσίν σοι ἄρχειν, κἂν εἰ βούλοιο λαβὼν τὴν μάστιγα τύπτειν, ἐῷεν ἄν.—πόθεν, ἦ δʼ ὅς, ἐῷεν;—τί δέ; ἦν δʼ ἐγώ· οὐδενὶ ἔξεστιν αὐτοὺς τύπτειν;—καὶ μάλα, ἔφη, τῷ ὀρεοκόμῳ.—δούλῳ ὄντι ἢ ἐλευθέρῳ;—δούλῳ, ἔφη.—καὶ δοῦλον, ὡς ἔοικεν, ἡγοῦνται περὶ πλείονος ἢ σὲ τὸν ὑόν, καὶ ἐπιτρέπουσι τὰ ἑαυτῶν μᾶλλον ἢ σοί, καὶ ἐῶσιν ποιεῖν ὅτι βούλεται, σὲ δὲ

208cBana bir şey daha söyle: kendi kendini yönetmene izin veriyorlar mı, yoksa buna da mı izin vermiyorlar?"

"Nasıl versinler?" dedi.

"Peki seni biri yönetiyor mu?"

"Şu, lalam," dedi.

"Köle değildir umarım?"

"Ne olacaktı ya? Bizim kölemiz," dedi.

"Ne korkunç," dedim, "özgür birinin bir köle tarafından yönetilmesi! Peki bu lala seni ne yaparak yönetiyor?"

"Beni hocaya götürerek tabii," dedi.

"Yoksa hocaların da mı seni yönetiyor?"

208c

διακωλύουσι; καί μοι ἔτι τόδε εἰπέ. σὲ αὐτὸν ἐῶσιν ἄρχειν σεαυτοῦ, ἢ οὐδὲ τοῦτο ἐπιτρέπουσί σοι;—πῶς γάρ, ἔφη, ἐπιτρέπουσιν;—ἀλλʼ ἄρχει τίς σου;—ὅδε, παιδαγωγός, ἔφη.—μῶν δοῦλος ὤν;—ἀλλὰ τί μήν; ἡμέτερός γε, ἔφη.—ἦ δεινόν, ἦν δʼ ἐγώ, ἐλεύθερον ὄντα ὑπὸ δούλου ἄρχεσθαι. τί δὲ ποιῶν αὖ οὗτος ὁ παιδαγωγός σου ἄρχει;—ἄγων δήπου, ἔφη, εἰς διδασκάλου.—μῶν μὴ καὶ οὗτοί σου ἄρχουσιν, οἱ

208d"Elbette."

"Demek baban kendi isteğiyle başına pek çok efendi ve yönetici dikiyor. Peki eve, annenin yanına gittiğinde, o seni bahtiyar olasın diye, yününe ya da dokuma yaparken tezgâhına dair istediğini yapmaya bırakıyor mu? Herhalde ne tefe ne mekiğe ne de yün işlemenin başka bir aletine dokunmana engel olmuyordur."

O da gülerek, "Zeus adına, Sokrates," dedi, "yalnız engel olmakla kalmaz, dokunsam dayak da yerim."

208d

διδάσκαλοι;—πάντως δήπου.—παμπόλλους ἄρα σοι δεσπότας καὶ ἄρχοντας ἑκὼν ὁ πατὴρ ἐφίστησιν. ἀλλʼ ἆρα ἐπειδὰν οἴκαδε ἔλθῃς παρὰ τὴν μητέρα, ἐκείνη σε ἐᾷ ποιεῖν ὅτι ἂν βούλῃ, ἵνʼ αὐτῇ μακάριος ᾖς, ἢ περὶ τὰ ἔρια ἢ περὶ τὸν ἱστόν, ὅταν ὑφαίνῃ; οὔ τι γάρ που διακωλύει σε ἢ τῆς σπάθης ἢ τῆς κερκίδος ἢ ἄλλου του τῶν περὶ ταλασιουργίαν ὀργάνων ἅπτεσθαι.—καὶ ὃς γελάσας, μὰ Δία, ἔφη, ὦ

208e"Herakles adına!" dedim; "yoksa babana ya da annene bir haksızlık mı ettin?"

"Zeus adına, hayır," dedi.

"Peki neden mesut olmana ve istediğini yapmana böyle korkunç biçimde engel oluyorlar, seni bütün gün hep birinin kölesi olarak, tek kelimeyle arzuladığın şeylerin neredeyse hiçbirini yapamayan biri olarak yetiştiriyorlar? Öyle ki, anlaşılan, bu kadar büyük servetin sana hiçbir faydası yok, ona senden çok herkes hükmediyor; bu kadar soylu vücudunun da bir faydası yok, onu da başkası güdüyor ve bakıyor.

208e

Σώκρατες, οὐ μόνον γε διακωλύει, ἀλλὰ καὶ τυπτοίμην ἂν εἰ ἁπτοίμην.—Ἡράκλεις, ἦν δʼ ἐγώ, μῶν μή τι ἠδίκηκας τὸν πατέρα ἢ τὴν μητέρα;—μὰ Δίʼ οὐκ ἔγωγε, ἔφη.

ἀλλʼ ἀντὶ τίνος μὴν οὕτω σε δεινῶς διακωλύουσιν εὐδαίμονα εἶναι καὶ ποιεῖν ὅτι ἂν βούλῃ, καὶ διʼ ἡμέρας ὅλης τρέφουσί σε ἀεί τῳ δουλεύοντα καὶ ἑνὶ λόγῳ ὀλίγου ὧν ἐπιθυμεῖς οὐδὲν ποιοῦντα; ὥστε σοι, ὡς ἔοικεν, οὔτε τῶν χρημάτων τοσούτων ὄντων οὐδὲν ὄφελος, ἀλλὰ πάντες

209aSen ise, Lysis, hiçbir şeye hükmetmiyorsun, arzuladığın hiçbir şeyi yapmıyorsun."

"Çünkü daha yaşım tutmuyor, Sokrates," dedi.

"Seni engelleyen bu olmasın, Demokrates'in oğlu; çünkü sanırım şu kadarını hem baban hem annen sana bırakıyor, yaşının tutmasını beklemiyorlar: kendilerine bir şey okunmasını ya da yazılmasını istediklerinde, sanırım evdekilerden önce seni bu işe koyuyorlar, değil mi?"

209a

αὐτῶν μᾶλλον ἄρχουσιν ἢ σύ, οὔτε τοῦ σώματος οὕτω γενναίου ὄντος, ἀλλὰ καὶ τοῦτο ἄλλος ποιμαίνει καὶ θεραπεύει· σὺ δὲ ἄρχεις οὐδενός, ὦ Λύσι, οὐδὲ ποιεῖς οὐδὲν ὧν ἐπιθυμεῖς.—οὐ γάρ πω, ἔφη, ἡλικίαν ἔχω, ὦ Σώκρατες.—μὴ οὐ τοῦτό σε, ὦ παῖ Δημοκράτους, κωλύῃ, ἐπεὶ τό γε τοσόνδε, ὡς ἐγᾦμαι, καὶ ὁ πατὴρ καὶ ἡ μήτηρ σοι ἐπιτρέπουσιν καὶ οὐκ ἀναμένουσιν ἕως ἂν ἡλικίαν ἔχῃς. ὅταν γὰρ βούλωνται αὑτοῖς τινα ἀναγνωσθῆναι ἢ γραφῆναι, σέ, ὡς ἐγᾦμαι,

209b"Elbette," dedi.

"O zaman orada harflerden hangisini önce, hangisini sonra yazacağına sen karar verebilirsin; okumada da öyle. Lir'i eline aldığında da, sanırım ne baban ne annen tellerden istediğini germene ya da gevşetmene, parmaklarınla ya da mızrapla çalmana engel olur. Yoksa olurlar mı?"

"Olmazlar elbette."

"Peki Lysis, burada engel olmayıp da az önce söylediğimiz şeylerde engel olmalarının sebebi ne olabilir?"

209b

πρῶτον τῶν ἐν τῇ οἰκίᾳ ἐπὶ τοῦτο τάττουσιν. ἦ γάρ;—πάνυ γʼ, ἔφη.—οὐκοῦν ἔξεστί σοι ἐνταῦθʼ ὅτι ἂν βούλῃ πρῶτον τῶν γραμμάτων γράφειν καὶ ὅτι ἂν δεύτερον· καὶ ἀναγιγνώσκειν ὡσαύτως ἔξεστιν. καὶ ἐπειδάν, ὡς ἐγᾦμαι, τὴν λύραν λάβῃς, οὐ διακωλύουσί σε οὔτε ὁ πατὴρ οὔτε ἡ μήτηρ ἐπιτεῖναί τε καὶ ἀνεῖναι ἣν ἂν βούλῃ τῶν χορδῶν, καὶ ψῆλαι καὶ κρούειν τῷ πλήκτρῳ. ἢ διακωλύουσιν;—οὐ δῆτα.—τί ποτʼ ἂν οὖν εἴη, ὦ Λύσι, τὸ αἴτιον ὅτι ἐνταῦθα

209c"Sanırım," dedi, "bunları bildiğim, ötekileri bilmediğim için."

"Peki, aziz dostum," dedim; "demek baban her şeyi sana bırakmak için yaşının tutmasını beklemiyor; senin kendisinden daha akıllıca düşündüğüne inandığı gün hem kendini hem sahip olduklarını sana bırakacak."

"Sanırım öyle," dedi.

"Peki," dedim; "ya komşun? Senin hakkında onun ölçüsü de babanınkiyle aynı değil mi?

209c

μὲν οὐ διακωλύουσιν, ἐν οἷς δὲ ἄρτι ἐλέγομεν κωλύουσι;—ὅτι οἶμαι, ἔφη, ταῦτα μὲν ἐπίσταμαι, ἐκεῖνα δʼ οὔ.—εἶεν, ἦν δʼ ἐγώ, ὦ ἄριστε· οὐκ ἄρα τὴν ἡλικίαν σου περιμένει ὁ πατὴρ ἐπιτρέπειν πάντα, ἀλλʼ ᾗ ἂν ἡμέρᾳ ἡγήσηταί σε βέλτιον αὑτοῦ φρονεῖν, ταύτῃ ἐπιτρέψει σοι καὶ αὑτὸν καὶ τὰ αὑτοῦ.—οἶμαι ἔγωγε, ἔφη.—εἶεν, ἦν δʼ ἐγώ· τί δέ; τῷ γείτονι ἆρʼ οὐχ ὁ αὐτὸς ὅρος ὅσπερ τῷ πατρὶ περὶ σοῦ;

209dEv idaresinde senin kendisinden daha iyi düşündüğüne inandığında, evinin idaresini sana mı bırakır sanırsın, yoksa başında kendisi mi durur?"

"Bana bırakır sanırım."

"Peki? Atinalılar da senin aklının yeterince erdiğini fark ettiklerinde kendi işlerini sana bırakmazlar mı sanıyorsun?"

"Bırakırlar."

"Zeus adına," dedim, "ya büyük kral? Et pişerken çorbaya ne isterse atma işini Asya'nın hükümranlığı kendisine geçecek olan büyük oğluna mı bırakır, yoksa yanına gidip yemek pişirme konusunda oğlundan daha iyi düşündüğümüzü ona gösterirsek bize mi?"

209d

πότερον οἴει αὐτὸν ἐπιτρέψειν σοι τὴν αὑτοῦ οἰκίαν οἰκονομεῖν, ὅταν σε ἡγήσηται βέλτιον περὶ οἰκονομίας ἑαυτοῦ φρονεῖν, ἢ αὐτὸν ἐπιστατήσειν;—ἐμοὶ ἐπιτρέψειν οἶμαι.—τί δʼ; Ἀθηναίους οἴει σοι οὐκ ἐπιτρέψειν τὰ αὑτῶν, ὅταν αἰσθάνωνται ὅτι ἱκανῶς φρονεῖς;—ἔγωγε.—πρὸς Διός, ἦν δʼ ἐγώ, τί ἄρα ὁ μέγας βασιλεύς; πότερον τῷ πρεσβυτάτῳ ὑεῖ, οὗ ἡ τῆς Ἀσίας ἀρχὴ γίγνεται, μᾶλλον ἂν ἐπιτρέψειεν ἑψομένων κρεῶν [ἐμβάλλειν] ὅτι ἂν βούληται ἐμβαλεῖν

209e"Bize elbette," dedi.

"Oğlunun çorbaya azıcık bir şey atmasına bile izin vermez; bize ise, istesek avuç avuç tuz atmamıza bile izin verir."

"Elbette."

"Peki oğlunun gözleri hastalansa, onu hekim saymadığı için kendi gözlerine dokunmasına izin verir mi, yoksa engel mi olur?"

209e

εἰς τὸν ζωμόν, ἢ ἡμῖν, εἰ ἀφικόμενοι παρʼ ἐκεῖνον ἐνδειξαίμεθα αὐτῷ ὅτι ἡμεῖς κάλλιον φρονοῦμεν ἢ ὁ ὑὸς αὐτοῦ περὶ ὄψου σκευασίας;—ἡμῖν δῆλον ὅτι, ἔφη.—καὶ τὸν μέν γε οὐδʼ ἂν σμικρὸν ἐάσειεν ἐμβαλεῖν· ἡμᾶς δέ, κἂν εἰ βουλοίμεθα δραξάμενοι τῶν ἁλῶν, ἐῴη ἂν ἐμβαλεῖν.—πῶς γὰρ οὔ;—

τί δʼ εἰ τοὺς ὀφθαλμοὺς ὁ ὑὸς αὐτοῦ ἀσθενοῖ, ἆρα ἐῴη ἂν αὐτὸν ἅπτεσθαι τῶν ἑαυτοῦ

210a"Engel olur."

"Bizi ise hekimlikten anlıyor sayarsa, gözlerini açıp içine kül serpmek istesek bile, sanırım doğru düşündüğümüzü varsayıp engel olmaz."

"Doğru söylüyorsun."

"O hâlde onlardan daha bilge göründüğümüz bütün öteki konularda da her şeyi kendisine ve oğluna değil, bize bırakır, değil mi?"

"Zorunlu olarak, Sokrates," dedi.

"Demek durum şöyle, sevgili Lysis," dedim: "aklımızın erdiği konularda herkes, Yunanlılar da barbarlar da, erkekler de kadınlar da, her şeyi bize bırakacak; bu konularda istediğimizi yapacağız, kimse bizi bile bile engellemeyecek; bu konularda hem kendimiz özgür olacağız hem başkalarına hükmedeceğiz; bunlar bizim olacak, çünkü onlardan fayda göreceğiz. Buna karşılık anlayış edinmediğimiz konularda kimse onlar hakkında doğru bulduğumuzu yapmamıza izin vermeyecek; yalnız yabancılar değil, baban da annen de, onlardan daha yakın biri varsa o da, herkes elinden geldiğince bize engel olacak. Bu konularda kendimiz başkalarının buyruğu altında olacağız, bunlar da bize yabancı kalacak, çünkü onlardan hiçbir fayda görmeyeceğiz.

210a

ὀφθαλμῶν, μὴ ἰατρὸν ἡγούμενος, ἢ κωλύοι ἄν;>—κωλύοι ἄν.—ἡμᾶς δέ γε εἰ ὑπολαμβάνοι ἰατρικοὺς εἶναι, κἂν εἰ βουλοίμεθα διανοίγοντες τοὺς ὀφθαλμοὺς ἐμπάσαι τῆς τέφρας, οἶμαι οὐκ ἂν κωλύσειεν, ἡγούμενος ὀρθῶς φρονεῖν.—ἀληθῆ λέγεις.—ἆρʼ οὖν καὶ τἆλλα πάντα ἡμῖν ἐπιτρέποι ἂν μᾶλλον ἢ ἑαυτῷ καὶ τῷ ὑεῖ, περὶ ὅσων ἂν δόξωμεν αὐτῷ σοφώτεροι ἐκείνων εἶναι;—ἀνάγκη, ἔφη, ὦ Σώκρατες.

οὕτως ἄρα ἔχει, ἦν δʼ ἐγώ, ὦ φίλε Λύσι· εἰς μὲν ταῦτα,

210b

ἃ ἂν φρόνιμοι γενώμεθα, ἅπαντες ἡμῖν ἐπιτρέψουσιν, Ἕλληνές τε καὶ βάρβαροι καὶ ἄνδρες καὶ γυναῖκες, ποιήσομέν τε ἐν τούτοις ὅτι ἂν βουλώμεθα, καὶ οὐδεὶς ἡμᾶς ἑκὼν εἶναι ἐμποδιεῖ, ἀλλʼ αὐτοί τε ἐλεύθεροι ἐσόμεθα ἐν αὐτοῖς καὶ ἄλλων ἄρχοντες, ἡμέτερά τε ταῦτα ἔσται—ὀνησόμεθα γὰρ ἀπʼ αὐτῶν—εἰς ἃ δʼ ἂν νοῦν μὴ κτησώμεθα, οὔτε τις ἡμῖν ἐπιτρέψει περὶ αὐτὰ ποιεῖν τὰ ἡμῖν δοκοῦντα, ἀλλʼ ἐμποδιοῦσι

210cBunun böyle olduğunu kabul ediyor musun?"

"Ediyorum."

"Peki işe yaramadığımız konularda birine dost olacak mıyız, biri bizi sevecek mi?"

"Elbette hayır," dedi.

"Demek şimdi ne baban seni, ne de başka biri bir başkasını, işe yaramadığı ölçüde sever."

"Öyle görünüyor," dedi.

210c

πάντες καθʼ ὅτι ἂν δύνωνται, οὐ μόνον οἱ ἀλλότριοι, ἀλλὰ καὶ ὁ πατὴρ καὶ ἡ μήτηρ καὶ εἴ τι τούτων οἰκειότερόν ἐστιν, αὐτοί τε ἐν αὐτοῖς ἐσόμεθα ἄλλων ὑπήκοοι, καὶ ἡμῖν ἔσται ἀλλότρια· οὐδὲν γὰρ ἀπʼ αὐτῶν ὀνησόμεθα. συγχωρεῖς οὕτως ἔχειν;—συγχωρῶ.—ἆρʼ οὖν τῳ φίλοι ἐσόμεθα καί τις ἡμᾶς φιλήσει ἐν τούτοις, ἐν οἷς ἂν ὦμεν ἀνωφελεῖς;—οὐ δῆτα, ἔφη.—νῦν ἄρα οὐδὲ σὲ ὁ πατὴρ οὐδὲ ἄλλος ἄλλον οὐδένα φιλεῖ, καθʼ ὅσον ἂν ᾖ ἄχρηστος.—οὐκ ἔοικεν,

210d"O hâlde bilge olursan, çocuğum, herkes sana dost, herkes sana yakın olacak, çünkü yararlı ve iyi olacaksın; olmazsan ne başkası, ne baban, ne annen, ne de yakınların sana dost olacak. Peki Lysis, insanın henüz aklının ermediği konularda kendini büyük görmesi mümkün mü?"

"Nasıl mümkün olsun?" dedi.

"Hâlâ bir hocaya ihtiyacın varsa, henüz aklın ermiyor demektir."

"Doğru."

"Demek madem hâlâ akılsızsın, kendini büyük gören biri de değilsin."

"Zeus adına, Sokrates," dedi, "bence değilim."

210d

ἔφη.—ἐὰν μὲν ἄρα σοφὸς γένῃ, ὦ παῖ, πάντες σοι φίλοι καὶ πάντες σοι οἰκεῖοι ἔσονται—χρήσιμος γὰρ καὶ ἀγαθὸς ἔσῃ—εἰ δὲ μή, σοὶ οὔτε ἄλλος οὐδεὶς οὔτε ὁ πατὴρ φίλος ἔσται οὔτε ἡ μήτηρ οὔτε οἱ οἰκεῖοι. οἷόν τε οὖν ἐπὶ τούτοις, ὦ Λύσι, μέγα φρονεῖν, ἐν οἷς τις μήπω φρονεῖ;—καὶ πῶς ἄν; ἔφη.—εἰ δʼ ἄρα σὺ διδασκάλου δέῃ, οὔπω φρονεῖς.—ἀληθῆ.—οὐδʼ ἄρα μεγαλόφρων εἶ, εἴπερ ἄφρων ἔτι.—μὰ Δία, ἔφη, ὦ Σώκρατες, οὔ μοι δοκεῖ.

210eBunu ondan duyunca Hippothales'e baktım ve az kalsın bir hata yapıyordum; çünkü içimden ona şunu söylemek geldi: "Hippothales, sevgiliyle böyle konuşmak gerekir, onu senin yaptığın gibi şişirip şımartarak değil, haddini bildirip dizginleyerek." Ama söylenenler karşısında onun nasıl kıvrandığını ve allak bullak olduğunu görünce, ayakta durduğu yerde Lysis'e görünmek istemediğini hatırladım; kendimi topladım ve sözü kestim.

210e

καὶ ἐγὼ ἀκούσας αὐτοῦ ἀπέβλεψα πρὸς τὸν Ἱπποθάλη, καὶ ὀλίγου ἐξήμαρτον· ἐπῆλθε γάρ μοι εἰπεῖν ὅτι οὕτω χρή, ὦ Ἱππόθαλες, τοῖς παιδικοῖς διαλέγεσθαι, ταπεινοῦντα καὶ συστέλλοντα, ἀλλὰ μὴ ὥσπερ σὺ χαυνοῦντα καὶ διαθρύπτοντα.

κατιδὼν οὖν αὐτὸν ἀγωνιῶντα καὶ τεθορυβημένον ὑπὸ τῶν λεγομένων, ἀνεμνήσθην ὅτι καὶ προσεστὼς λανθάνειν τὸν λύσιν ἐβούλετο· ἀνέλαβον οὖν ἐμαυτὸν καὶ

211aBu arada Menexenos geri geldi ve kalktığı yere, Lysis'in yanına oturdu. Lysis de pek çocukça ve dostça, Menexenos'tan gizli, alçak sesle bana, "Sokrates," dedi, "bana söylediklerini Menexenos'a da söyle."

Ben de, "Bunları ona sen söylersin, Lysis," dedim; "çünkü iyice dikkat ettin."

"Elbette," dedi.

"Öyleyse," dedim, "bunları olabildiğince iyi hatırlamaya çalış ki ona her şeyi açık açık anlatabilesin; bir kısmını unutursan, ilk karşılaştığımızda bana yeniden sorarsın."

211a

ἐπέσχον τοῦ λόγου. καὶ ἐν τούτῳ ὁ Μενέξενος πάλιν ἧκεν, καὶ ἐκαθέζετο παρὰ τὸν λύσιν, ὅθεν καὶ ἐξανέστη. ὁ οὖν Λύσις μάλα παιδικῶς καὶ φιλικῶς, λάθρᾳ τοῦ Μενεξένου, σμικρὸν πρός με λέγων ἔφη· ὦ Σώκρατες, ἅπερ καὶ ἐμοὶ λέγεις, εἰπὲ καὶ Μενεξένῳ.

καὶ ἐγὼ εἶπον, ταῦτα μὲν σὺ αὐτῷ ἐρεῖς, ὦ Λύσι· πάντως γὰρ προσεῖχες τὸν νοῦν.

πάνυ μὲν οὖν, ἔφη.

πειρῶ τοίνυν, ἦν δʼ ἐγώ, ἀπομνημονεῦσαι αὐτὰ ὅτι

211b"Öyle yapacağım, Sokrates," dedi, "hem de büyük bir dikkatle, iyi bil. Ama ona başka bir şey söyle ki, eve gitme vakti gelene kadar ben de dinleyeyim."

"Madem sen istiyorsun, öyle yapmak gerek," dedim. "Ama Menexenos beni çürütmeye kalkarsa bana yardım etmeye bak. Yoksa onun ne kadar münakaşacı olduğunu bilmiyor musun?"

"Zeus adına, hem de nasıl," dedi; "zaten onunla konuşmanı bu yüzden istiyorum."

211b

μάλιστα, ἵνα τούτῳ σαφῶς πάντα εἴπῃς· ἐὰν δέ τι αὐτῶν ἐπιλάθῃ, αὖθίς με ἀνερέσθαι ὅταν ἐντύχῃς πρῶτον.

ἀλλὰ ποιήσω, ἔφη, ταῦτα, ὦ Σώκρατες, πάνυ σφόδρα, εὖ ἴσθι. ἀλλά τι ἄλλο αὐτῷ λέγε, ἵνα καὶ ἐγὼ ἀκούω, ἕως ἂν οἴκαδε ὥρα ᾖ ἀπιέναι.

ἀλλὰ χρὴ ποιεῖν ταῦτα, ἦν δʼ ἐγώ, ἐπειδή γε καὶ σὺ κελεύεις. ἀλλὰ ὅρα ὅπως ἐπικουρήσεις μοι, ἐάν με ἐλέγχειν ἐπιχειρῇ ὁ Μενέξενος· ἢ οὐκ οἶσθα ὅτι ἐριστικός ἐστιν;

ναὶ μὰ Δία, ἔφη, σφόδρα γε· διὰ ταῦτά τοι καὶ βούλομαί

211c"Gülünç duruma düşeyim diye mi?" dedim.

"Zeus adına, hayır," dedi, "onu biraz yola getiresin diye."

"Nerede!" dedim. "Kolay değil; adam usta, Ktesippos'un öğrencisi. Hem bak, kendisi de burada — görmüyor musun? — Ktesippos."

"Hiç aldırma, Sokrates," dedi, "haydi onunla konuş."

"Konuşmalı," dedim.

Biz kendi aramızda bunları konuşurken Ktesippos, "Ne o," dedi, "ikiniz kendi başınıza ziyafet çekiyorsunuz da sözlerinizden bize pay vermiyor musunuz?"

211c

σε αὐτῷ διαλέγεσθαι.

ἵνα, ἦν δʼ ἐγώ, καταγέλαστος γένωμαι;

οὐ μὰ Δία, ἔφη, ἀλλʼ ἵνα αὐτὸν κολάσῃς.

πόθεν; ἦν δʼ ἐγώ. οὐ ῥᾴδιον· δεινὸς γὰρ ὁ ἄνθρωπος, Κτησίππου μαθητής. πάρεστι δέ τοι αὐτός—οὐχ ὁρᾷς; — Κτήσιππος.

μηδενός σοι, ἔφη, μελέτω, ὦ Σώκρατες, ἀλλʼ ἴθι διαλέγου αὐτῷ.

διαλεκτέον, ἦν δʼ ἐγώ.

ταῦτα οὖν ἡμῶν λεγόντων πρὸς ἡμᾶς αὐτούς, τί ὑμεῖς, ἔφη ὁ Κτήσιππος, αὐτὼ μόνω ἑστιᾶσθον, ἡμῖν δὲ οὐ

211d"Pay vermeli elbette," dedim. "Bu, benim söylediğim bir şeyi anlamıyor, Menexenos'un bildiğini sandığını söylüyor ve ona sormamı istiyor."

"Peki neden sormuyorsun?" dedi.

"Soracağım," dedim. "Menexenos, ne sorarsam cevap ver. Herkes bir şeye düşkün olduğu gibi, ben de çocukluğumdan beri bir şeye sahip olmayı arzular dururum. Kimi at edinmeyi arzular, kimi köpek, kimi altın, kimi şan şeref.

211d

μεταδίδοτον τῶν λόγων;

ἀλλὰ μήν, ἦν δʼ ἐγώ, μεταδοτέον. ὅδε γάρ τι ὧν λέγω οὐ μανθάνει, ἀλλά φησιν οἴεσθαι Μενέξενον εἰδέναι, καὶ κελεύει τοῦτον ἐρωτᾶν.

τί οὖν, ἦ δʼ ὅς, οὐκ ἐρωτᾷς;

ἀλλʼ ἐρήσομαι, ἦν δʼ ἐγώ. καί μοι εἰπέ, ὦ Μενέξενε, ὃ ἄν σε ἔρωμαι. τυγχάνω γὰρ ἐκ παιδὸς ἐπιθυμῶν κτήματός του, ὥσπερ ἄλλος ἄλλου. ὁ μὲν γάρ τις ἵππους

211eBunlara karşı ben ılımlıyım; ama dost edinmeye karşı tam bir âşığım. İnsanlar arasındaki en iyi bıldırcından ya da horozdan çok iyi bir dostum olsun isterim; Zeus adına, attan da köpekten de çok. Köpek adına, sanırım Dareios'un altınından çok, hatta Dareios'un kendisinden çok, bir arkadaş edinmeyi yeğlerim; işte ben böyle arkadaş düşkünü biriyim. Sizi, seni ve Lysis'i görünce hayran kalıyor ve sizi mesut sayıyorum: bu kadar gençken bu varlığı çabucak ve kolayca edinebiliyorsunuz; sen onu böyle çabucak ve sıkı bir dost edindin, o da seni.

211e

ἐπιθυμεῖ κτᾶσθαι, ὁ δὲ κύνας, ὁ δὲ χρυσίον, ὁ δὲ τιμάς· ἐγὼ δὲ πρὸς μὲν ταῦτα πρᾴως ἔχω, πρὸς δὲ τὴν τῶν φίλων κτῆσιν πάνυ ἐρωτικῶς, καὶ βουλοίμην ἄν μοι φίλον ἀγαθὸν γενέσθαι μᾶλλον ἢ τὸν ἄριστον ἐν ἀνθρώποις ὄρτυγα ἢ ἀλεκτρυόνα, καὶ ναὶ μὰ Δία ἔγωγε μᾶλλον ἢ ἵππον τε καὶ κύνα—οἶμαι δέ, νὴ τὸν κύνα, μᾶλλον ἢ τὸ Δαρείου χρυσίον κτήσασθαι δεξαίμην πολὺ πρότερον ἑταῖρον, μᾶλλον ⟨δὲ⟩ ἢ αὐτὸν Δαρεῖον—οὕτως ἐγὼ φιλέταιρός τίς εἰμι.

ὑμᾶς

212aBense bu varlıktan o kadar uzağım ki, birinin bir başkasına nasıl dost olduğunu bile bilmiyorum; işte bunu, bu işin tecrübesini yaşamış biri olarak sana sormak istiyorum.

Söyle bana: biri birini sevdiğinde hangisi hangisinin dostu olur, seven mi sevilenin, yoksa sevilen mi sevenin? Yoksa hiç fark etmez mi?"

212a

οὖν ὁρῶν, σέ τε καὶ Λύσιν, ἐκπέπληγμαι καὶ εὐδαιμονίζω ὅτι οὕτω νέοι ὄντες οἷοι τʼ ἐστὸν τοῦτο τὸ κτῆμα ταχὺ καὶ ῥᾳδίως κτᾶσθαι, καὶ σύ τε τοῦτον οὕτω φίλον ἐκτήσω ταχύ τε καὶ σφόδρα, καὶ αὖ οὗτος σέ· ἐγὼ δὲ οὕτω πόρρω εἰμὶ τοῦ κτήματος, ὥστε οὐδʼ ὅντινα τρόπον γίγνεται φίλος ἕτερος ἑτέρου οἶδα, ἀλλὰ ταῦτα δὴ αὐτά σε βούλομαι ἐρέσθαι ἅτε ἔμπειρον.

καί μοι εἰπέ· ἐπειδάν τίς τινα φιλῇ, πότερος ποτέρου

212b"Bence hiç fark etmez," dedi.

"Ne diyorsun?" dedim. "Yalnız biri ötekini severse ikisi birbirinin dostu mu olur?"

"Bence öyle," dedi.

"Peki? Seven birinin sevdiği kişi tarafından karşılık olarak sevilmemesi mümkün değil mi?"

"Mümkün."

"Peki? Sevenin nefret görmesi de mümkün mü? Âşıkların sevgilileri karşısında bazen başlarına böyle bir şey geldiği söylenir: olabildiğince çok sevdikleri hâlde, kimi karşılık olarak sevilmediğini, kimi de nefret edildiğini düşünür. Yoksa sence bu doğru değil mi?"

212b

φίλος γίγνεται, ὁ φιλῶν τοῦ φιλουμένου ἢ ὁ φιλούμενος τοῦ φιλοῦντος· ἢ οὐδὲν διαφέρει;—οὐδέν, ἔφη, ἔμοιγε δοκεῖ διαφέρειν.—πῶς λέγεις; ἦν δʼ ἐγώ· ἀμφότεροι ἄρα ἀλλήλων φίλοι γίγνονται, ἐὰν μόνος ὁ ἕτερος τὸν ἕτερον φιλῇ;—ἔμοιγε, ἔφη, δοκεῖ.—τί δέ; οὐκ ἔστιν φιλοῦντα μὴ ἀντιφιλεῖσθαι ὑπὸ τούτου ὃν ἂν φιλῇ;—ἔστιν.—τί δέ; ἆρα ἔστιν καὶ μισεῖσθαι φιλοῦντα; οἷόν που ἐνίοτε δοκοῦσι καὶ οἱ ἐρασταὶ πάσχειν πρὸς τὰ παιδικά· φιλοῦντες γὰρ

212c"Çok doğru," dedi.

"Peki böyle bir durumda biri seviyor, öbürü seviliyor, değil mi?"

"Evet."

"O hâlde hangisi hangisinin dostudur? Seven mi sevilenin, ister karşılık olarak sevilsin ister nefret edilsin? Yoksa sevilen mi sevenin? Yoksa böyle bir durumda, ikisi birbirini sevmedikçe hiçbiri ötekinin dostu değil midir?"

"Öyle görünüyor," dedi.

212c

ὡς οἷόν τε μάλιστα οἱ μὲν οἴονται οὐκ ἀντιφιλεῖσθαι, οἱ δὲ καὶ μισεῖσθαι. ἢ οὐκ ἀληθὲς δοκεῖ σοι τοῦτο;—σφόδρα γε, ἔφη, ἀληθές.—οὐκοῦν ἐν τῷ τοιούτῳ, ἦν δʼ ἐγώ, ὁ μὲν φιλεῖ, ὁ δὲ φιλεῖται;—ναί.—πότερος οὖν αὐτῶν ποτέρου φίλος ἐστίν; ὁ φιλῶν τοῦ φιλουμένου, ἐάντε καὶ ἀντιφιλῆται ἐάντε καὶ μισῆται, ἢ ὁ φιλούμενος τοῦ φιλοῦντος; ἢ οὐδέτερος αὖ ἐν τῷ τοιούτῳ οὐδετέρου φίλος ἐστίν, ἂν μὴ ἀμφότεροι ἀλλήλους φιλῶσιν;—ἔοικε γοῦν

212d"Demek şimdi bize, önce göründüğünden başka türlü görünüyor. Çünkü o zaman, biri severse ikisi de dosttur demiştik; şimdi ise ikisi birden sevmedikçe hiçbiri dost değil."

"Öyle gibi," dedi.

"Demek seven için, karşılık olarak sevmeyen hiçbir şey dost değildir."

"Öyle görünüyor."

"O hâlde atlar onları karşılık olarak sevmedikçe at dostları da yoktur; bıldırcın dostları da yoktur, köpek dostları, şarap dostları, idman dostları da; bilgelik onları karşılık olarak sevmedikçe bilgelik dostları, filozoflar da yoktur. Yoksa herkes bunları seviyor, ama bunlar onlara dost değil mi? O zaman şu dizeleri söyleyen şair yalan mı söylemiş:

Ne bahtiyardır o kişi ki dosttur ona çocukları, tek tırnaklı atları, av köpekleri ve yabancı ellerden bir konuğu?

(Solon, 21.2)

212d

οὕτως ἔχειν.—ἀλλοίως ἄρα νῦν ἡμῖν δοκεῖ ἢ πρότερον ἔδοξεν. τότε μὲν γάρ, εἰ ὁ ἕτερος φιλοῖ, φίλω εἶναι ἄμφω· νῦν δέ, ἂν μὴ ἀμφότεροι φιλῶσιν, οὐδέτερος φίλος.—κινδυνεύει, ἔφη.—οὐκ ἄρα ἐστὶν φίλον τῷ φιλοῦντι οὐδὲν μὴ οὐκ ἀντιφιλοῦν.—οὐκ ἔοικεν.—οὐδʼ ἄρα φίλιπποί εἰσιν οὓς ἂν οἱ ἵπποι μὴ ἀντιφιλῶσιν, οὐδὲ φιλόρτυγες, οὐδʼ αὖ φιλόκυνές γε καὶ φίλοινοι καὶ φιλογυμνασταὶ καὶ φιλόσοφοι, ἂν μὴ ἡ σοφία αὐτοὺς ἀντιφιλῇ. ἢ φιλοῦσι μὲν ταῦτα

212e"Bana öyle gelmiyor," dedi.

"Peki doğru söylüyor gibi mi geliyor?"

"Evet."

"Demek sevilen, seven için dosttur, Menexenos, anlaşılan, ister onu sevsin ister ondan nefret etsin. Mesela yeni doğmuş çocuklar: kimi henüz sevmez, kimi de annesi ya da babası onu cezalandırınca nefret eder; yine de, nefret ettiği o anda bile anne babası için her şeyden daha sevgili olan odur.

212e

ἕκαστοι, οὐ μέντοι φίλα ὄντα, ἀλλὰ ψεύδεθʼ ὁ ποιητής, ὃς ἔφη—ὄλβιος, ᾧ παῖδές τε φίλοι καὶ μώνυχες ἵπποι καὶ κύνες ἀγρευταὶ καὶ ξένος ἀλλοδαπός; Solon 21.2—οὐκ ἔμοιγε δοκεῖ, ἦ δʼ ὅς.—ἀλλʼ ἀληθῆ δοκεῖ λέγειν σοι;—ναί.—

τὸ φιλούμενον ἄρα τῷ φιλοῦντι φίλον ἐστίν, ὡς ἔοικεν, ὦ Μενέξενε, ἐάντε φιλῇ ἐάντε καὶ μισῇ· οἷον καὶ τὰ νεωστὶ γεγονότα παιδία, τὰ μὲν οὐδέπω φιλοῦντα, τὰ

213a"Bana öyle geliyor," dedi.

"Demek bu söze göre dost olan seven değil, sevilendir."

"Öyle görünüyor."

"Düşman olan da nefret eden değil, nefret edilendir."

"Açıkça."

"Demek, dost olan seven değil de sevilense, birçok kişi düşmanları tarafından sevilir, dostları tarafından nefret görür; düşmanlarına dost, dostlarına düşmandır.

213a

δὲ καὶ μισοῦντα, ὅταν κολάζηται ὑπὸ τῆς μητρὸς ἢ ὑπὸ τοῦ πατρός, ὅμως καὶ μισοῦντα ἐν ἐκείνῳ τῷ χρόνῳ πάντων μάλιστά ἐστι τοῖς γονεῦσι φίλτατα.—ἔμοιγε δοκεῖ, ἔφη, οὕτως ἔχειν.—οὐκ ἄρα ὁ φιλῶν φίλος ἐκ τούτου τοῦ λόγου, ἀλλʼ ὁ φιλούμενος.—ἔοικεν.—καὶ ὁ μισούμενος ἐχθρὸς ἄρα, ἀλλʼ οὐχ ὁ μισῶν.—φαίνεται.—πολλοὶ ἄρα ὑπὸ τῶν ἐχθρῶν φιλοῦνται, ὑπὸ δὲ τῶν φίλων μισοῦνται, καὶ τοῖς

213bOysa sevgili dostum, dostun düşmanı, düşmanın dostu olması çok saçma, hatta bence imkânsızdır."

"Doğru söylüyor gibisin, Sokrates," dedi.

"O hâlde bu imkânsızsa, seven, sevilenin dostu olur."

"Öyle görünüyor."

"Nefret eden de bu sefer nefret edilenin düşmanı olur."

"Zorunlu olarak."

"Bu durumda öncekilerde kabul etmek zorunda kaldığımız şeyleri yine kabul etmek zorunda kalacağız: insan çoğu zaman dost olmayanın, hatta düşmanın dostudur, kendisini sevmeyeni ya da kendisinden nefret edeni sevdiğinde; çoğu zaman da düşman olmayanın, hatta dostun düşmanıdır, kendisinden nefret etmeyenden ya da kendisini sevenden nefret ettiğinde."

213b

μὲν ἐχθροῖς φίλοι εἰσίν, τοῖς δὲ φίλοις ἐχθροί, εἰ τὸ φιλούμενον φίλον ἐστὶν ἀλλὰ μὴ τὸ φιλοῦν. καίτοι πολλὴ ἀλογία, ὦ φίλε ἑταῖρε, μᾶλλον δὲ οἶμαι καὶ ἀδύνατον, τῷ τε φίλῳ ἐχθρὸν καὶ τῷ ἐχθρῷ φίλον εἶναι.—ἀληθῆ, ἔφη, ἔοικας λέγειν, ὦ Σώκρατες.—οὐκοῦν εἰ τοῦτʼ ἀδύνατον, τὸ φιλοῦν ἂν εἴη φίλον τοῦ φιλουμένου.—φαίνεται.—τὸ μισοῦν ἄρα πάλιν ἐχθρὸν τοῦ μισουμένου.—ἀνάγκη.—οὐκοῦν ταὐτὰ ἡμῖν συμβήσεται ἀναγκαῖον εἶναι ὁμολογεῖν,

213c"Öyle gibi," dedi.

"Peki ne yapacağız," dedim, "ne sevenler dost olacaksa, ne sevilenler, ne de hem seven hem sevilenler? Bunların dışında birbirlerine dost olan başka birilerinin de bulunduğunu mu söyleyeceğiz?"

"Zeus adına, Sokrates," dedi, "ben hiçbir çıkış yolu bulamıyorum."

213c

ἅπερ ἐπὶ τῶν πρότερον, πολλάκις φίλον εἶναι μὴ φίλου, πολλάκις δὲ καὶ ἐχθροῦ, ὅταν ἢ μὴ φιλοῦν τις φιλῇ ἢ καὶ μισοῦν φιλῇ· πολλάκις δʼ ἐχθρὸν εἶναι μὴ ἐχθροῦ ἢ καὶ φίλου, ὅταν ἢ ⟨μὴ⟩ μισοῦν τις μισῇ ἢ καὶ φιλοῦν μισῇ.—κινδυνεύει, ἔφη.—τί οὖν δὴ χρησώμεθα, ἦν δʼ ἐγώ, εἰ μήτε οἱ φιλοῦντες φίλοι ἔσονται μήτε οἱ φιλούμενοι μήτε οἱ φιλοῦντές τε καὶ φιλούμενοι; ἀλλὰ καὶ παρὰ ταῦτα ἄλλους τινὰς ἔτι φήσομεν εἶναι φίλους ἀλλήλοις γιγνομένους;—οὐ μὰ τὸν Δία, ἔφη, ὦ Σώκρατες, οὐ πάνυ εὐπορῶ ἔγωγε.

213d"Yoksa, Menexenos," dedim, "baştan beri büsbütün yanlış mı arıyorduk?"

"Bana da öyle geliyor, Sokrates," dedi Lysis ve bunu söyler söylemez kızardı. Çünkü bana öyle geldi ki, söylenenlere çok dikkat ettiği için bu söz ağzından elinde olmadan kaçmıştı; dinlerken de bu hâlde olduğu belliydi.

Ben de hem Menexenos'u dinlendirmek istediğim hem de Lysis'in bilgelik sevgisinden hoşlandığım için, sözü değiştirip Lysis'e yöneldim ve şöyle dedim:

213d

—ἆρα μή, ἦν δʼ ἐγώ, ὦ Μενέξενε, τὸ παράπαν οὐκ ὀρθῶς ἐζητοῦμεν;—οὐκ ἔμοιγε δοκεῖ, ὦ Σώκρατες, ἔφη, ὁ Λύσις, καὶ ἅμα εἰπὼν ἠρυθρίασεν· ἐδόκει γάρ μοι ἄκοντʼ αὐτὸν ἐκφεύγειν τὸ λεχθὲν διὰ τὸ σφόδρα προσέχειν τὸν νοῦν τοῖς λεγομένοις, δῆλος δʼ ἦν καὶ ὅτε ἠκροᾶτο οὕτως ἔχων.

ἐγὼ οὖν βουλόμενος τόν τε Μενέξενον ἀναπαῦσαι καὶ ἐκείνου ἡσθεὶς τῇ φιλοσοφίᾳ, οὕτω μεταβαλὼν πρὸς τὸν

213e"Lysis, bence doğru söylüyorsun: doğru incelemiş olsaydık hiç böyle yolumuzu şaşırmazdık. Ama artık bu yoldan gitmeyelim — çünkü bu inceleme bana zorlu bir yol gibi görünüyor —; bence daha önce saptığımız yoldan, şairlere bakarak ilerlememiz gerek.

213e

λύσιν ἐποιούμην τοὺς λόγους, καὶ εἶπον· ὦ Λύσι, ἀληθῆ μοι δοκεῖς λέγειν ὅτι εἰ ὀρθῶς ἡμεῖς ἐσκοποῦμεν, οὐκ ἄν ποτε οὕτως ἐπλανώμεθα.

ἀλλὰ ταύτῃ μὲν μηκέτι ἴωμεν— καὶ γὰρ χαλεπή τίς μοι φαίνεται ὥσπερ ὁδὸς ἡ σκέψις—ᾗ δὲ ἐτράπημεν, δοκεῖ μοι χρῆναι ἰέναι, σκοποῦντα [τὰ] κατὰ

214aÇünkü onlar bizim için bilgeliğin babaları ve önderleri gibidir. Dostlar hakkında, kimlerin dost olduğunu açıklarken hiç de boş söz söylemezler; onları dost yapanın, birbirinin yanına getirenin tanrının kendisi olduğunu söylerler. Sanırım şöyle bir şey diyorlar:

Tanrı benzeri hep benzerine götürür

ve onu tanıdık kılar. (Homeros, Odysseia 17.218)

214a

τοὺς ποιητάς· οὗτοι γὰρ ἡμῖν ὥσπερ πατέρες τῆς σοφίας εἰσὶν καὶ ἡγεμόνες. λέγουσι δὲ δήπου οὐ φαύλως ἀποφαινόμενοι περὶ τῶν φίλων, οἳ τυγχάνουσιν ὄντες· ἀλλὰ τὸν θεὸν αὐτόν φασιν ποιεῖν φίλους αὐτούς, ἄγοντα παρʼ ἀλλήλους. λέγουσι δέ πως ταῦτα, ὡς ἐγᾦμαι, ὡδί—αἰεί τοι τὸν ὁμοῖον ἄγει θεὸς ὡς τὸν ὁμοῖον Hom. Od. 17.218

214bBu dizelere rastlamadın mı?"

"Rastladım," dedi.

"En bilgelerin yazılarına da rastlamışsındır o hâlde; onlar da tam bunu söyler: benzer benzere her zaman zorunlu olarak dosttur. Bunlar da herhalde tabiat ve bütün hakkında konuşup yazanlardır."

"Doğru söylüyorsun," dedi.

"Peki," dedim, "iyi mi söylüyorlar?"

"Belki," dedi.

"Belki," dedim, "yarısını; belki de tamamını, ama biz anlamıyoruz. Çünkü bize öyle geliyor ki kötü adam kötüye ne kadar yaklaşır ve onunla ne kadar çok düşüp kalkarsa ona o kadar düşman olur.

214b

καὶ ποιεῖ γνώριμον· ἢ οὐκ ἐντετύχηκας τούτοις τοῖς ἔπεσιν;—ἔγωγʼ, ἔφη.—οὐκοῦν καὶ τοῖς τῶν σοφωτάτων συγγράμμασιν ἐντετύχηκας ταῦτα αὐτὰ λέγουσιν, ὅτι τὸ ὅμοιον τῷ ὁμοίῳ ἀνάγκη ἀεὶ φίλον εἶναι; εἰσὶν δέ που οὗτοι οἱ περὶ φύσεώς τε καὶ τοῦ ὅλου διαλεγόμενοι καὶ γράφοντες.—ἀληθῆ, ἔφη, λέγεις.—ἆρʼ οὖν, ἦν δʼ ἐγώ, εὖ λέγουσιν;—ἴσως, ἔφη.—ἴσως, ἦν δʼ ἐγώ, τὸ ἥμισυ αὐτοῦ, ἴσως δὲ καὶ πᾶν, ἀλλʼ ἡμεῖς οὐ συνίεμεν. δοκεῖ γὰρ ἡμῖν ὅ γε πονηρὸς

214cÇünkü ona haksızlık eder; haksızlık edenlerle haksızlığa uğrayanların dost olması da herhalde imkânsızdır. Öyle değil mi?"

"Evet," dedi.

"Demek bu bakımdan söylenenin yarısı doğru olmaz, tabii kötüler birbirine benziyorsa."

"Doğru söylüyorsun."

"Ama bana öyle geliyor ki onlar iyilerin birbirine benzediğini ve dost olduğunu, kötülerin ise, haklarında söylendiği gibi, kendi kendilerine bile hiçbir zaman benzemediklerini, dengesiz ve kestirilemez olduklarını söylüyorlar.

214c

τῷ πονηρῷ, ὅσῳ ἂν ἐγγυτέρω προσίῃ καὶ μᾶλλον ὁμιλῇ, τοσούτῳ ἐχθίων γίγνεσθαι. ἀδικεῖ γάρ· ἀδικοῦντας δὲ καὶ ἀδικουμένους ἀδύνατόν που φίλους εἶναι. οὐχ οὕτως;—ναί, ἦ δʼ ὅς.—ταύτῃ μὲν ἂν τοίνυν τοῦ λεγομένου τὸ ἥμισυ οὐκ ἀληθὲς εἴη, εἴπερ οἱ πονηροὶ ἀλλήλοις ὅμοιοι.—ἀληθῆ λέγεις.—ἀλλά μοι δοκοῦσιν λέγειν τοὺς ἀγαθοὺς ὁμοίους εἶναι ἀλλήλοις καὶ φίλους, τοὺς δὲ κακούς, ὅπερ καὶ λέγεται περὶ αὐτῶν, μηδέποτε ὁμοίους μηδʼ αὐτοὺς αὑτοῖς εἶναι, ἀλλʼ

214dKendi kendine benzemeyen ve kendisiyle bile uyuşmayan bir şeyin başka bir şeye benzemesi ya da dost olması da pek zordur. Sana da öyle gelmiyor mu?"

"Geliyor," dedi.

"İşte dostum, benzerin benzere dost olduğunu söyleyenler, bana kalırsa bunu ima ediyorlar: yalnız iyi, yalnız iyiye dosttur; kötü ise ne iyiyle ne de kötüyle hiçbir zaman gerçek bir dostluğa varamaz. Sen de öyle düşünüyor musun?"

Başıyla onayladı.

"Demek artık dostların kimler olduğunu biliyoruz; çünkü söz bize iyi olanların dost olduğunu gösteriyor."

214d

ἐμπλήκτους τε καὶ ἀσταθμήτους· ὃ δὲ αὐτὸ αὑτῷ ἀνόμοιον εἴη καὶ διάφορον, σχολῇ γέ τῳ ἄλλῳ ὅμοιον ἢ φίλον γένοιτʼ ἄν. ἢ οὐ καὶ σοὶ δοκεῖ οὕτως;—ἔμοιγʼ, ἔφη.—τοῦτο τοίνυν αἰνίττονται, ὡς ἐμοὶ δοκοῦσιν, ὦ ἑταῖρε, οἱ τὸ ὅμοιον τῷ ὁμοίῳ φίλον λέγοντες, ὡς ὁ ἀγαθὸς τῷ ἀγαθῷ μόνος μόνῳ φίλος, ὁ δὲ κακὸς οὔτε ἀγαθῷ οὔτε κακῷ οὐδέποτε εἰς ἀληθῆ φιλίαν ἔρχεται. συνδοκεῖ σοι;—κατένευσεν.—ἔχομεν ἄρα ἤδη τίνες εἰσὶν οἱ φίλοι· ὁ γὰρ λόγος ἡμῖν

214e"Kesinlikle öyle görünüyor," dedi.

"Bana da," dedim. "Yine de bunda beni rahatsız eden bir şey var. Haydi, Zeus aşkına, neden şüphelendiğimi görelim. Benzer benzere, benzer olduğu ölçüde dost mudur, böyle biri böyle birine yararlı mıdır? Daha doğrusu şöyle: herhangi bir benzer herhangi bir benzere, kendi kendine de sağlayamayacağı hangi faydayı sağlayabilir ya da hangi zararı verebilir? Ya da kendi kendinden göremeyeceği neyi ondan görebilir?

214e

σημαίνει ὅτι οἳ ἂν ὦσιν ἀγαθοί.—πάνυ γε, ἔφη, δοκεῖ.

καὶ ἐμοί, ἦν δʼ ἐγώ. καίτοι δυσχεραίνω τί γε ἐν αὐτῷ· φέρε οὖν, ὦ πρὸς Διός, ἴδωμεν τί καὶ ὑποπτεύω. ὁ ὅμοιος τῷ ὁμοίῳ καθʼ ὅσον ὅμοιος φίλος, καὶ ἔστιν χρήσιμος ὁ τοιοῦτος τῷ τοιούτῳ; μᾶλλον δὲ ὧδε· ὁτιοῦν ὅμοιον ὁτῳοῦν ὁμοίῳ τίνα ὠφελίαν ἔχειν ἢ τίνα βλάβην ἂν ποιῆσαι δύναιτο, ὃ μὴ καὶ αὐτὸ αὑτῷ;

ἢ τί ἂν παθεῖν, ὃ μὴ καὶ ὑφʼ

215aBöyle şeyler, birbirlerine hiçbir yardımları dokunmadığına göre, birbirlerine nasıl bağlanabilir? Bunun bir yolu var mı?"

"Yok."

"Bağlanılmayan bir şey de nasıl dost olur?"

"Hiçbir şekilde."

"Peki benzer benzere dost değil; ama iyi, benzer olduğu ölçüde değil de iyi olduğu ölçüde iyiye dost olabilir mi?"

"Belki."

"Peki? İyi, iyi olduğu ölçüde kendi kendine yetmez mi?"

"Evet."

"Kendine yeten de, kendine yettiği ölçüde hiçbir şeye muhtaç değildir."

"Elbette."

"Hiçbir şeye muhtaç olmayan da hiçbir şeye bağlanmaz."

215a

αὑτοῦ πάθοι; τὰ δὴ τοιαῦτα πῶς ἂν ὑπʼ ἀλλήλων ἀγαπηθείη, μηδεμίαν ἐπικουρίαν ἀλλήλοις ἔχοντα; ἔστιν ὅπως;—οὐκ ἔστιν.—ὃ δὲ μὴ ἀγαπῷτο, πῶς φίλον;—οὐδαμῶς.—ἀλλὰ δὴ ὁ μὲν ὅμοιος τῷ ὁμοίῳ οὐ φίλος· ὁ δὲ ἀγαθὸς τῷ ἀγαθῷ καθʼ ὅσον ἀγαθός, οὐ καθʼ ὅσον ὅμοιος, φίλος ἂν εἴη;—ἴσως.—τί δέ; οὐχ ὁ ἀγαθός, καθʼ ὅσον ἀγαθός, κατὰ τοσοῦτον ἱκανὸς ἂν εἴη αὑτῷ;—ναί.—ὁ δέ γε ἱκανὸς οὐδενὸς δεόμενος κατὰ τὴν ἱκανότητα.—πῶς γὰρ οὔ;—ὁ δὲ μή του

215b"Bağlanmaz elbette."

"Bağlanmayan da sevmez."

"Sevmez elbette."

"Sevmeyen de dost değildir."

"Değil gibi."

"O hâlde iyiler iyilere nasıl dost olacak? Ne uzaktayken birbirlerini özlerler — çünkü ayrıyken de kendilerine yeterler —, ne de birlikteyken birbirlerine ihtiyaç duyarlar. Böylelerinin birbirine çok değer vermesinin ne yolu olabilir?"

"Hiçbir yolu yok," dedi.

"Birbirine çok değer vermeyenler de dost olamaz."

215b

δεόμενος οὐδέ τι ἀγαπῴη ἄν.—οὐ γὰρ οὖν.—ὃ δὲ μὴ ἀγαπῴη, οὐδʼ ἂν φιλοῖ.—οὐ δῆτα.—ὁ δὲ μὴ φιλῶν γε οὐ φίλος.—οὐ φαίνεται.—πῶς οὖν οἱ ἀγαθοὶ τοῖς ἀγαθοῖς ἡμῖν φίλοι ἔσονται τὴν ἀρχήν, οἳ μήτε ἀπόντες ποθεινοὶ ἀλλήλοις—ἱκανοὶ γὰρ ἑαυτοῖς καὶ χωρὶς ὄντες—μήτε παρόντες χρείαν αὑτῶν ἔχουσιν; τοὺς δὴ τοιούτους τίς μηχανὴ περὶ πολλοῦ ποιεῖσθαι ἀλλήλους;—οὐδεμία, ἔφη.—φίλοι

215c"Doğru."

"Bak şimdi, Lysis, nerede yolumuzu şaşırıyoruz. Yoksa büsbütün mü aldanıyoruz?"

"Nasıl yani?" dedi.

"Bir zamanlar birinin şöyle dediğini işitmiştim, şimdi aklıma geldi: benzer benzere, iyiler de iyilere en büyük düşmanmış. Tanık olarak da Hesiodos'u getiriyor, şöyle diyordu:

Çömlekçi çömlekçiye kin tutar, şair şaire

215c

δέ γε οὐκ ἂν εἶεν μὴ περὶ πολλοῦ ποιούμενοι ἑαυτούς.—ἀληθῆ.

ἄθρει δή, ὦ Λύσι, πῇ παρακρουόμεθα. ἆρά γε ὅλῳ τινὶ ἐξαπατώμεθα;—πῶς δή; ἔφη.—ἤδη ποτέ του ἤκουσα λέγοντος, καὶ ἄρτι ἀναμιμνῄσκομαι, ὅτι τὸ μὲν ὅμοιον τῷ ὁμοίῳ καὶ οἱ ἀγαθοὶ τοῖς ἀγαθοῖς πολεμιώτατοι εἶεν· καὶ δὴ καὶ τὸν Ἡσίοδον ἐπήγετο μάρτυρα, λέγων ὡς ἄρα—καὶ κεραμεὺς κεραμεῖ κοτέει καὶ ἀοιδὸς ἀοιδῷ

215dve dilenci dilenciye…

(Hesiodos, İşler ve Günler 25)

Başka her şeyin de böyle olduğunu söylüyordu: birbirine en çok benzeyen şeyler zorunlu olarak kıskançlıkla, rekabetle ve düşmanlıkla dolarmış, en az benzeyenler ise dostlukla. Çünkü yoksul zengine, güçsüz de yardım görmek için güçlüye dost olmak zorundaymış, hasta da hekime; bilmeyen de bilene bağlanmak ve onu sevmek zorundaymış.

215d

καὶ πτωχὸς πτωχῷ, … Hes. WD 25καὶ τἆλλα δὴ πάντα οὕτως ἔφη ἀναγκαῖον εἶναι μάλιστα τὰ ὁμοιότατα ⟨πρὸς⟩ ἄλληλα φθόνου τε καὶ φιλονικίας καὶ ἔχθρας ἐμπίμπλασθαι, τὰ δʼ ἀνομοιότατα φιλίας· τὸν γὰρ πένητα τῷ πλουσίῳ ἀναγκάζεσθαι φίλον εἶναι καὶ τὸν ἀσθενῆ τῷ ἰσχυρῷ τῆς ἐπικουρίας ἕνεκα, καὶ τὸν κάμνοντα τῷ ἰατρῷ, καὶ πάντα δὴ τὸν μὴ εἰδότα ἀγαπᾶν τὸν εἰδότα καὶ φιλεῖν.

215eHatta sözünü daha da yüksekten alıyordu: benzerin benzere dost olması şöyle dursun, durum tam tersiymiş; en zıt olan en zıt olana en çok dostmuş. Çünkü her şey benzerini değil, kendine zıt olanı arzularmış: kuru ıslağı, soğuk sıcağı, acı tatlıyı, keskin küt olanı, boş doluluğu, dolu da boşalmayı; öteki şeyler de aynı hesapla. Zıt, zıddın gıdasıymış; benzer ise benzerinden hiçbir fayda görmezmiş.

215e

καὶ δὴ καὶ ἔτι ἐπεξῄει τῷ λόγῳ μεγαλοπρεπέστερον, λέγων ὡς ἄρα παντὸς δέοι τὸ ὅμοιον τῷ ὁμοίῳ φίλον εἶναι, ἀλλʼ αὐτὸ τὸ ἐναντίον εἴη τούτου· τὸ γὰρ ἐναντιώτατον τῷ ἐναντιωτάτῳ εἶναι μάλιστα φίλον. ἐπιθυμεῖν γὰρ τοῦ τοιούτου ἕκαστον, ἀλλʼ οὐ τοῦ ὁμοίου· τὸ μὲν γὰρ ξηρὸν ὑγροῦ, τὸ δὲ ψυχρὸν θερμοῦ, τὸ δὲ πικρὸν γλυκέος, τὸ δὲ ὀξὺ ἀμβλέος, τὸ δὲ κενὸν πληρώσεως, καὶ τὸ πλῆρες δὲ κενώσεως, καὶ τἆλλα οὕτω κατὰ τὸν αὐτὸν λόγον.

τροφὴν γὰρ εἶναι τὸ ἐναντίον τῷ ἐναντίῳ· τὸ γὰρ ὅμοιον τοῦ ὁμοίου

216aHem de, dostum, bunları söylerken pek ince fikirli biri gibi görünüyordu; çünkü iyi söylüyordu. "Size nasıl geliyor," dedim, "doğru mu söylüyor?"

"Böyle ilk duyuşta iyi söylüyor gibi," dedi Menexenos.

"O hâlde zıttın zıtta en çok dost olduğunu mu söyleyelim?"

"Elbette."

"Peki," dedim, "bu tuhaf değil mi, Menexenos? O her şeyi bilen adamlar, o karşı söz ustaları hemen sevinçle üstümüze atlayıp soracaklar: düşmanlık dostluğun tam zıddı değil midir?

216a

οὐδὲν ἂν ἀπολαῦσαι. καὶ μέντοι, ὦ ἑταῖρε, καὶ κομψὸς ἐδόκει εἶναι ταῦτα λέγων· εὖ γὰρ ἔλεγεν. ὑμῖν δέ, ἦν δʼ ἐγώ, πῶς δοκεῖ λέγειν;—εὖ γε, ἔφη ὁ Μενέξενος, ὥς γε οὑτωσὶ ἀκοῦσαι.—φῶμεν ἄρα τὸ ἐναντίον τῷ ἐναντίῳ μάλιστα φίλον εἶναι;—πάνυ γε.—εἶεν, ἦν δʼ ἐγώ· οὐκ ἀλλόκοτον, ὦ Μενέξενε; καὶ ἡμῖν εὐθὺς ἅσμενοι ἐπιπηδήσονται οὗτοι οἱ πάσσοφοι ἄνδρες, οἱ ἀντιλογικοί, καὶ ἐρήσονται εἰ

216bOnlara ne cevap vereceğiz? Doğru söylediklerini kabul etmek zorunda değil miyiz?"

"Zorundayız."

"'Peki,' diyecekler, 'düşman dosta mı dosttur, yoksa dost düşmana mı?'"

"Hiçbiri," dedi.

"'Peki adil adaletsize mi, itidalli olan itidalsize mi, iyi kötüye mi?'"

"Bence bu da böyle olamaz."

"Ama," dedim, "bir şey bir şeye zıtlığı yüzünden dostsa, bunların da dost olması zorunludur."

"Zorunludur."

"Demek ne benzer benzere, ne de zıt zıtta dosttur."

"Görünüşe göre değil."

216b

οὐκ ἐναντιώτατον ἔχθρα φιλίᾳ; οἷς τί ἀποκρινούμεθα; ἢ οὐκ ἀνάγκη ὁμολογεῖν ὅτι ἀληθῆ λέγουσιν;—ἀνάγκη.—ἆρʼ οὖν, φήσουσιν, τὸ ἐχθρὸν τῷ φίλῳ φίλον ἢ τὸ φίλον τῷ ἐχθρῷ;—οὐδέτερα, ἔφη.—ἀλλὰ τὸ δίκαιον τῷ ἀδίκῳ, ἢ τὸ σῶφρον τῷ ἀκολάστῳ, ἢ τὸ ἀγαθὸν τῷ κακῷ;—οὐκ ἄν μοι δοκεῖ οὕτως ἔχειν.—ἀλλὰ μέντοι, ἦν δʼ ἐγώ, εἴπερ γε κατὰ τὴν ἐναντιότητά τί τῳ [φίλῳ] φίλον ἐστίν, ἀνάγκη καὶ ταῦτα φίλα εἶναι.—ἀνάγκη.—οὔτε ἄρα τὸ ὅμοιον τῷ ὁμοίῳ οὔτε τὸ ἐναντίον τῷ ἐναντίῳ φίλον.—οὐκ ἔοικεν.

216c"Şunu da inceleyelim: belki dost olan gerçekte bunların hiçbiri değildir de, ne iyi ne kötü olan bir yerde iyinin dostu olur; bu da hâlâ gözümüzden kaçıyor olmasın?"

"Ne demek istiyorsun?" dedi.

"Zeus adına, bilmiyorum," dedim; "doğrusu sözün düştüğü aporia yüzünden benim de başım dönüyor. Eski atasözünde dendiği gibi, belki de güzel olan dosttur. Gerçekten de yumuşak, düz ve kaygan bir şeye benziyor; belki de bu yüzden, böyle bir şey olduğu için elimizden kolayca kayıp sıyrılıyor.

216c

ἔτι δὲ καὶ τόδε σκεψώμεθα, μὴ ἔτι μᾶλλον ἡμᾶς λανθάνει τὸ φίλον ὡς ἀληθῶς οὐδὲν τούτων ὄν, ἀλλὰ τὸ μήτε ἀγαθὸν μήτε κακὸν φίλον οὕτω ποτὲ γιγνόμενον τοῦ ἀγαθοῦ.—πῶς, ἦ δʼ ὅς, λέγεις;—ἀλλὰ μὰ Δία, ἦν δʼ ἐγώ, οὐκ οἶδα, ἀλλὰ τῷ ὄντι αὐτὸς εἰλιγγιῶ ὑπὸ τῆς τοῦ λόγου ἀπορίας, καὶ κινδυνεύει κατὰ τὴν ἀρχαίαν παροιμίαν τὸ καλὸν φίλον εἶναι. ἔοικε γοῦν μαλακῷ τινι καὶ λείῳ καὶ λιπαρῷ·

216dÇünkü iyinin güzel olduğunu söylüyorum; sen öyle düşünmüyor musun?"

"Düşünüyorum."

"O hâlde kehanette bulunur gibi söylüyorum: güzelin ve iyinin dostu, ne iyi ne kötü olandır. Bu kehaneti neye dayanarak yaptığımı dinle. Bana öyle geliyor ki üç cins vardır: iyi, kötü ve ne iyi ne kötü. Sana nasıl geliyor?"

"Bana da öyle," dedi.

"İyi iyiye, kötü kötüye, iyi de kötüye dost değildir; önceki söz de buna izin vermiyor.

216d

διὸ καὶ ἴσως ῥᾳδίως διολισθαίνει καὶ διαδύεται ἡμᾶς, ἅτε τοιοῦτον ὄν. λέγω γὰρ τἀγαθὸν καλὸν εἶναι· σὺ δʼ οὐκ οἴει;—ἔγωγε.—λέγω τοίνυν ἀπομαντευόμενος, τοῦ καλοῦ τε καὶ ἀγαθοῦ φίλον εἶναι τὸ μήτε ἀγαθὸν μήτε κακόν· πρὸς ἃ δὲ λέγων μαντεύομαι, ἄκουσον. δοκεῖ μοι ὡσπερεὶ τρία ἄττα εἶναι γένη, τὸ μὲν ἀγαθόν, τὸ δὲ κακόν, τὸ δʼ οὔτʼ ἀγαθὸν οὔτε κακόν· τί δὲ σοί;—καὶ ἐμοί, ἔφη.—καὶ οὔτε τἀγαθὸν τἀγαθῷ οὔτε τὸ κακὸν τῷ κακῷ οὔτε τἀγαθὸν τῷ

216eGeriye şu kalıyor: bir şey bir şeye dostsa, ne iyi ne kötü olan ya iyinin ya da kendisi gibi olanın dostudur. Çünkü kötüye hiçbir şey dost olamaz herhalde."

"Doğru."

"Benzerin de benzere dost olmadığını az önce söyledik, değil mi?"

"Evet."

"O hâlde ne iyi ne kötü olana kendisi gibi olan dost olmayacak."

"Öyle görünüyor."

"Demek ne iyi ne kötü olan yalnız ve yalnız iyiye dost olur."

216e

κακῷ φίλον εἶναι, ὥσπερ οὐδʼ ὁ ἔμπροσθεν λόγος ἐᾷ· λείπεται δή, εἴπερ τῴ τί ἐστιν φίλον, τὸ μήτε ἀγαθὸν μήτε κακὸν φίλον εἶναι ἢ τοῦ ἀγαθοῦ ἢ τοῦ τοιούτου οἷον αὐτό ἐστιν. οὐ γὰρ ἄν που τῷ κακῷ φίλον ἄν τι γένοιτο.—ἀληθῆ.—οὐδὲ μὴν τὸ ὅμοιον τῷ ὁμοίῳ ἔφαμεν ἄρτι· ἦ γάρ;—ναί.—οὐκ ἄρα ἔσται τῷ μήτε ἀγαθῷ μήτε κακῷ τὸ τοιοῦτον φίλον οἷον αὐτό.—οὐ φαίνεται.—

τῷ ἀγαθῷ ἄρα

217a"Zorunlu olarak, anlaşılan."

"Peki çocuklar," dedim, "şimdi söylenen bize doğru yolu gösteriyor mu? Sağlıklı bir vücudu düşünelim: ne hekimliğe ne de bir yardıma ihtiyacı vardır, çünkü yeterince iyi durumdadır; öyle ki hiçbir sağlıklı insan sağlığı yüzünden hekime dost değildir. Öyle değil mi?"

"Hiç kimse."

"Ama hasta, sanırım hastalığı yüzünden dosttur."

"Elbette."

217a

τὸ μήτε ἀγαθὸν μήτε κακὸν μόνῳ μόνον συμβαίνει γίγνεσθαι φίλον.—ἀνάγκη, ὡς ἔοικεν.

ἆρʼ οὖν καὶ καλῶς, ἦν δʼ ἐγώ, ὦ παῖδες, ὑφηγεῖται ἡμῖν τὸ νῦν λεγόμενον; εἰ γοῦν θέλοιμεν ἐννοῆσαι τὸ ὑγιαῖνον σῶμα, οὐδὲν ἰατρικῆς δεῖται οὐδὲ ὠφελίας· ἱκανῶς γὰρ ἔχει, ὥστε ὑγιαίνων οὐδεὶς ἰατρῷ φίλος διὰ τὴν ὑγίειαν. ἦ γάρ;—οὐδείς.—ἀλλʼ ὁ κάμνων οἶμαι διὰ τὴν νόσον.—πῶς γὰρ

217b"Hastalık kötüdür, hekimlik ise yararlı ve iyidir."

"Evet."

"Vücut ise, vücut olarak, ne iyi ne kötüdür."

"Öyle."

"Vücut hastalık yüzünden hekimliğe sarılmak ve onu sevmek zorunda kalır."

"Bence öyle."

"Demek ne kötü ne iyi olan, kötünün bulunuşu yüzünden iyinin dostu olur."

"Öyle görünüyor."

"Ama açık ki bu, içinde bulunan kötü onu kendisi kötü yapmadan önce olur. Çünkü kötü olduktan sonra artık iyiyi arzulamaz, ona dost da olmaz; kötünün iyiye dost olmasının imkânsız olduğunu söylemiştik."

217b

οὔ;—νόσος μὲν δὴ κακόν, ἰατρικὴ δὲ ὠφέλιμον καὶ ἀγαθόν.—ναί.—σῶμα δέ γέ που κατὰ τὸ σῶμα εἶναι οὔτε ἀγαθὸν οὔτε κακόν.—οὕτως.—ἀναγκάζεται δέ γε σῶμα διὰ νόσον ἰατρικὴν ἀσπάζεσθαι καὶ φιλεῖν.—δοκεῖ μοι.—τὸ μήτε κακὸν ἄρα μήτʼ ἀγαθὸν φίλον γίγνεται τοῦ ἀγαθοῦ διὰ κακοῦ παρουσίαν.—ἔοικεν.—δῆλον δέ γε ὅτι πρὶν γενέσθαι αὐτὸ κακὸν ὑπὸ τοῦ κακοῦ οὗ ἔχει. οὐ γὰρ δή γε κακὸν γεγονὸς

217c"İmkânsızdır elbette."

"Ne dediğime dikkat edin. Diyorum ki bazı şeyler, kendilerinde bulunan şey nasılsa kendileri de öyle olur, bazıları olmaz. Mesela biri herhangi bir şeyi bir boyayla boyamak istese, sürülen boya, boyanan şeyin üzerinde bulunur."

"Elbette."

"Peki o zaman boyanan şey, rengi bakımından üzerindeki şey gibi mi olur?"

217c

ἔτι ἄν τι τοῦ ἀγαθοῦ [οὗ] ἐπιθυμοῖ καὶ φίλον εἴη· ἀδύνατον γὰρ ἔφαμεν κακὸν ἀγαθῷ φίλον εἶναι.—ἀδύνατον γάρ.—σκέψασθε δὴ ὃ λέγω. λέγω γὰρ ὅτι ἔνια μέν, οἷον ἂν ᾖ τὸ παρόν, τοιαῦτά ἐστι καὶ αὐτά, ἔνια δὲ οὔ. ὥσπερ εἰ ἐθέλοι τις χρώματί τῳ ὁτιοῦν [τι] ἀλεῖψαι, πάρεστίν που τῷ ἀλειφθέντι τὸ ἐπαλειφθέν.—πάνυ γε.—ἆρʼ οὖν καὶ ἔστιν τότε τοιοῦτον τὴν χρόαν τὸ ἀλειφθέν, οἷον τὸ ἐπόν;

217d"Anlamıyorum," dedi.

"Şöyle söyleyeyim," dedim. "Biri senin sarı saçlarını üstübeçle boyasa, o zaman saçların beyaz mı olur, yoksa beyaz mı görünür?"

"Beyaz görünür," dedi.

"Gerçi üzerlerinde beyazlık bulunur."

"Evet."

"Ama yine de henüz hiç de beyaz olmuş değildir; beyazlık üzerlerinde bulunduğu hâlde ne beyazdırlar ne siyah."

"Doğru."

"Ama dostum, yaşlılık onlara bu aynı rengi getirdiğinde, işte o zaman üzerlerinde bulunan şey gibi olurlar: beyazın bulunuşuyla beyaz."

217d

—οὐ μανθάνω, ἦ δʼ ὅς.—ἀλλʼ ὧδε, ἦν δʼ ἐγώ. εἴ τίς σου ξανθὰς οὔσας τὰς τρίχας ψιμυθίῳ ἀλείψειεν, πότερον τότε λευκαὶ εἶεν ἢ φαίνοιντʼ ἄν;—φαίνοιντʼ ἄν, ἦ δʼ ὅς.—καὶ μὴν παρείη γʼ ἂν αὐταῖς λευκότης.—ναί.—ἀλλʼ ὅμως οὐδέν τι μᾶλλον ἂν εἶεν λευκαί πω, ἀλλὰ παρούσης λευκότητος οὔτε τι λευκαὶ οὔτε μέλαιναί εἰσιν.—ἀληθῆ.—ἀλλʼ ὅταν δή, ὦ φίλε, τὸ γῆρας αὐταῖς ταὐτὸν τοῦτο χρῶμα ἐπαγάγῃ, τότε ἐγένοντο οἷόνπερ τὸ παρόν, λευκοῦ παρουσίᾳ

217e"Elbette."

"İşte şimdi sorduğum şu: bir şeyde bir şey bulunduğunda, ona sahip olan, bulunan şey gibi mi olur? Yoksa belli bir biçimde bulunursa öyle olur, bulunmazsa olmaz mı?"

"Daha çok böyle," dedi.

"Demek ne kötü ne iyi olan da, bazen kötü onda bulunduğu hâlde henüz kötü değildir, bazen de artık kötü olmuştur."

"Elbette."

"O hâlde kötü onda bulunduğu hâlde henüz kötü olmadığında, bu bulunuş onu iyiyi arzulamaya iter; onu kötü yapan bulunuş ise onu hem arzudan hem de iyiye duyduğu dostluktan yoksun bırakır. Çünkü artık ne kötü ne iyi değildir, kötüdür; kötü ise iyiye dost değildi."

217e

λευκαί.—πῶς γὰρ οὔ;—τοῦτο τοίνυν ἐρωτῶ νῦν δή, εἰ ᾧ ἄν τι παρῇ, τοιοῦτον ἔσται τὸ ἔχον οἷον τὸ παρόν· ἢ ἐὰν μὲν κατά τινα τρόπον παρῇ, ἔσται, ἐὰν δὲ μή, οὔ;—οὕτω μᾶλλον, ἔφη.—καὶ τὸ μήτε κακὸν ἄρα μήτʼ ἀγαθὸν ἐνίοτε κακοῦ παρόντος οὔπω κακόν ἐστιν, ἔστιν δʼ ὅτε ἤδη τὸ τοιοῦτον γέγονεν.—πάνυ γε.—οὐκοῦν ὅταν μήπω κακὸν ᾖ κακοῦ παρόντος, αὕτη μὲν ἡ παρουσία ἀγαθοῦ αὐτὸ ποιεῖ ἐπιθυμεῖν· ἡ δὲ κακὸν ποιοῦσα ἀποστερεῖ αὐτὸ τῆς τε ἐπιθυμίας ἅμα καὶ τῆς φιλίας τοῦ ἀγαθοῦ.

οὐ γὰρ ἔτι ἐστὶν

218a"Değildi elbette."

"İşte bu yüzden diyebiliriz ki zaten bilge olanlar, ister tanrılar ister insanlar olsun, artık bilgeliği sevmez, felsefe yapmazlar; kötü olacak kadar bilgisiz olanlar da felsefe yapmaz, çünkü kötü ve cahil hiç kimse felsefe yapmaz. Geriye bu kötüye, yani bilgisizliğe sahip olan, ama henüz onun yüzünden akılsız ve cahil olmamış, bilmediklerini hâlâ bilmediklerini düşünenler kalıyor.

218a

οὔτε κακὸν οὔτε ἀγαθόν, ἀλλὰ κακόν· φίλον δὲ ἀγαθῷ κακὸν οὐκ ἦν.—οὐ γὰρ οὖν.—διὰ ταῦτα δὴ φαῖμεν ἂν καὶ τοὺς ἤδη σοφοὺς μηκέτι φιλοσοφεῖν, εἴτε θεοὶ εἴτε ἄνθρωποί εἰσιν οὗτοι· οὐδʼ αὖ ἐκείνους φιλοσοφεῖν τοὺς οὕτως ἄγνοιαν ἔχοντας ὥστε κακοὺς εἶναι· κακὸν γὰρ καὶ ἀμαθῆ οὐδένα φιλοσοφεῖν. λείπονται δὴ οἱ ἔχοντες μὲν τὸ κακὸν τοῦτο, τὴν ἄγνοιαν, μήπω δὲ ὑπʼ αὐτοῦ ὄντες ἀγνώμονες μηδὲ

218bBu yüzden ne iyi ne de henüz kötü olanlar felsefe yapar; kötü olanlar felsefe yapmaz, iyiler de yapmaz. Çünkü önceki konuşmalarımızda ne zıttın zıtta ne de benzerin benzere dost olduğu ortaya çıktı. Yoksa hatırlamıyor musunuz?"

"Hatırlıyoruz elbette," dediler.

"O hâlde, Lysis ve Menexenos," dedim, "dostun ne olduğunu ve ne olmadığını şimdi her şeyden kesin olarak bulduk. Diyoruz ki psykhēde de, vücutta da, her yerde, ne kötü ne iyi olan, kötünün bulunuşu yüzünden iyinin dostudur."

218b

ἀμαθεῖς, ἀλλʼ ἔτι ἡγούμενοι μὴ εἰδέναι ἃ μὴ ἴσασιν. διὸ δὴ καὶ φιλοσοφοῦσιν οἱ οὔτε ἀγαθοὶ οὔτε κακοί πω ὄντες, ὅσοι δὲ κακοὶ οὐ φιλοσοφοῦσιν, οὐδὲ οἱ ἀγαθοί· οὔτε γὰρ τὸ ἐναντίον τοῦ ἐναντίου οὔτε τὸ ὅμοιον τοῦ ὁμοίου φίλον ἡμῖν ἐφάνη ἐν τοῖς ἔμπροσθεν λόγοις. ἢ οὐ μέμνησθε;—πάνυ γε, ἐφάτην.—νῦν ἄρα, ἦν δʼ ἐγώ, ὦ Λύσι τε καὶ Μενέξενε, παντὸς μᾶλλον ἐξηυρήκαμεν ὃ ἔστιν τὸ φίλον καὶ οὔ. φαμὲν γὰρ αὐτό, καὶ κατὰ τὴν ψυχὴν καὶ κατὰ τὸ

218cİkisi de bunun tamamen böyle olduğunu söyleyip kabul ettiler.

Ben de, avladığını ele geçirmiş bir avcı gibi pek seviniyor, hoşnutluk duyuyordum. Sonra nereden geldiğini bilmediğim çok tuhaf bir şüphe içime düştü: kabul ettiğimiz şeyler doğru değilmiş gibi geldi. Hemen canım sıkılarak, "Eyvah, Lysis ve Menexenos," dedim, "galiba zenginliğimiz bir rüyaymış."

218c

σῶμα καὶ πανταχοῦ, τὸ μήτε κακὸν μήτε ἀγαθὸν διὰ κακοῦ παρουσίαν τοῦ ἀγαθοῦ φίλον εἶναι.—παντάπασιν ἐφάτην τε καὶ συνεχωρείτην οὕτω τοῦτʼ ἔχειν.

καὶ δὴ καὶ αὐτὸς ἐγὼ πάνυ ἔχαιρον, ὥσπερ θηρευτής τις, ἔχων ἀγαπητῶς ὃ ἐθηρευόμην. κἄπειτʼ οὐκ οἶδʼ ὁπόθεν μοι ἀτοπωτάτη τις ὑποψία εἰσῆλθεν ὡς οὐκ ἀληθῆ εἴη τὰ ὡμολογημένα ἡμῖν, καὶ εὐθὺς ἀχθεσθεὶς εἶπον· βαβαῖ, ὦ Λύσι τε καὶ Μενέξενε, κινδυνεύομεν ὄναρ πεπλουτηκέναι.

218d"Neden öyle diyorsun?" dedi Menexenos.

"Korkarım," dedim, "dost hakkında, yalancı adamlara rastlar gibi, böyle yalancı sözlere rastladık."

"Nasıl yani?" dedi.

"Şöyle inceleyelim," dedim: "dost olan birinin dostu mudur, değil midir?"

"Zorunlu olarak dostudur," dedi.

"Peki hiçbir şey için ve hiçbir sebeple mi, yoksa bir şey için ve bir sebeple mi?"

"Bir şey için ve bir sebeple."

"Dostun dosta uğruna dost olduğu o şey dost mudur, yoksa ne dost ne düşman mı?"

218d

τί μάλιστα; ἔφη ὁ Μενέξενος.

φοβοῦμαι, ἦν δʼ ἐγώ, μὴ ὥσπερ ἀνθρώποις ἀλαζόσιν λόγοις τισὶν τοιούτοις [ψευδέσιν] ἐντετυχήκαμεν περὶ τοῦ φίλου.

πῶς δή; ἔφη.

ὧδε, ἦν δʼ ἐγώ, σκοπῶμεν· φίλος ὃς ἂν εἴη, πότερόν ἐστίν τῳ φίλος ἢ οὔ;—ἀνάγκη, ἔφη.—πότερον οὖν οὐδενὸς ἕνεκα καὶ διʼ οὐδέν, ἢ ἕνεκά του καὶ διά τι;—ἕνεκά του καὶ διά τι.—πότερον φίλου ὄντος ἐκείνου τοῦ πράγματος, οὗ ἕνεκα φίλος ὁ φίλος τῷ φίλῳ, ἢ οὔτε φίλου οὔτε ἐχθροῦ;—

218e"Pek takip edemiyorum," dedi.

"Haklısın," dedim; "ama belki şöyle takip edersin; sanırım ben de ne demek istediğimi daha iyi anlarım. Az önce hastanın hekimin dostu olduğunu söyledik; öyle değil mi?"

"Evet."

"Hastalık yüzünden, sağlık için hekimin dostudur, değil mi?"

"Evet."

"Hastalık da kötüdür?"

"Elbette."

"Peki sağlık?" dedim; "iyi mi, kötü mü, hiçbiri mi?"

"İyi," dedi.

218e

οὐ πάνυ, ἔφη, ἕπομαι.—εἰκότως γε, ἦν δʼ ἐγώ· ἀλλʼ ὧδε ἴσως ἀκολουθήσεις, οἶμαι δὲ καὶ ἐγὼ μᾶλλον εἴσομαι ὅτι λέγω. ὁ κάμνων, νυνδὴ ἔφαμεν, τοῦ ἰατροῦ φίλος· οὐχ οὕτως;—ναί.—οὐκοῦν διὰ νόσον ἕνεκα ὑγιείας τοῦ ἰατροῦ φίλος;—ναί.—ἡ δέ γε νόσος κακόν;—πῶς δʼ οὔ;—τί δὲ ὑγίεια; ἦν δʼ ἐγώ· ἀγαθὸν ἢ κακὸν ἢ οὐδέτερα;—

ἀγαθόν,

219a"Demek, anlaşılan, şunu söylüyorduk: ne iyi ne kötü olan vücut, hastalık yüzünden, yani kötü yüzünden hekimliğin dostudur; hekimlik iyidir; hekimlik bu dostluğu sağlık için kazanmıştır, sağlık da iyidir. Öyle değil mi?"

"Evet."

"Sağlık dost mudur, değil midir?"

"Dosttur."

"Hastalık da düşmandır."

"Elbette."

"Demek ne kötü ne iyi olan, kötü ve düşman olan yüzünden, iyi ve dost olan için iyinin dostudur."

219a

ἔφη.—ἐλέγομεν δʼ ἄρα, ὡς ἔοικεν, ὅτι τὸ σῶμα, οὔτε ἀγαθὸν οὔτε κακὸν ⟨ὄν⟩, διὰ τὴν νόσον, τοῦτο δὲ διὰ τὸ κακόν, τῆς ἰατρικῆς φίλον ἐστίν, ἀγαθὸν δὲ ἰατρική· ἕνεκα δὲ τῆς ὑγιείας τὴν φιλίαν ἡ ἰατρικὴ ἀνῄρηται, ἡ δὲ ὑγίεια ἀγαθόν. ἦ γάρ;—ναί.—φίλον δὲ ἢ οὐ φίλον ἡ ὑγίεια;—φίλον.—ἡ δὲ νόσος ἐχθρόν.—πάνυ γε.—τὸ οὔτε κακὸν οὔτε

219b"Öyle görünüyor."

"Demek dost olan, dost için, düşman yüzünden dostun dostudur."

"Öyle görünüyor."

"Peki," dedim. "Madem buraya geldik, çocuklar, dikkat edelim de aldanmayalım. Dostun dostun dostu olduğunu, böylece benzerin benzere dost olduğunu — ki bunu imkânsız saymıştık — bir yana bırakıyorum. Ama yine de şunu inceleyelim, şimdi söylenen bizi aldatmasın.

219b

ἀγαθὸν ἄρα διὰ τὸ κακὸν καὶ τὸ ἐχθρὸν τοῦ ἀγαθοῦ φίλον ἐστὶν ἕνεκα τοῦ ἀγαθοῦ καὶ φίλου.—φαίνεται.—ἕνεκα ἄρα τοῦ φίλου ⟨τοῦ φίλου⟩ τὸ φίλον φίλον διὰ τὸ ἐχθρόν.—ἔοικεν.

εἶεν, ἦν δʼ ἐγώ. ἐπειδὴ ἐνταῦθα ἥκομεν, ὦ παῖδες, πρόσσχωμεν τὸν νοῦν μὴ ἐξαπατηθῶμεν. ὅτι μὲν γὰρ φίλον τοῦ φίλου τὸ φίλον γέγονεν, ἐῶ χαίρειν, καὶ τοῦ ὁμοίου γε τὸ ὅμοιον φίλον γίγνεται, ὅ φαμεν ἀδύνατον εἶναι· ἀλλʼ ὅμως τόδε σκεψώμεθα, μὴ ἡμᾶς ἐξαπατήσῃ τὸ νῦν λεγόμενον.

219cHekimlik, diyoruz, sağlık için dosttur."

"Evet."

"Peki sağlık da dost mudur?"

"Elbette."

"Dostsa bir şey için dosttur."

"Evet."

"Önceki anlaşmamıza uyacaksa, dost olan bir şey için."

"Elbette."

"O şey de yine dost olan başka bir şey için dost olacak, değil mi?"

"Evet."

"Böyle giderek ya yorulup bırakmamız ya da bir ilkeye varmamız zorunlu değil mi? Bu ilke bizi artık dost olan başka bir şeye götürmez, ilk dost olana varır; öteki her şeyin de onun için dost olduğunu söylüyoruz."

219c

ἡ ἰατρική, φαμέν, ἕνεκα τῆς ὑγιείας φίλον.—ναί.—οὐκοῦν καὶ ἡ ὑγίεια φίλον;—πάνυ γε.—εἰ ἄρα φίλον, ἕνεκά του.—ναί.—φίλου γέ τινος δή, εἴπερ ἀκολουθήσει τῇ πρόσθεν ὁμολογίᾳ.—πάνυ γε.—οὐκοῦν καὶ ἐκεῖνο φίλον αὖ ἔσται ἕνεκα φίλου;—ναί.—ἆρʼ οὖν οὐκ ἀνάγκη ἀπειπεῖν ἡμᾶς οὕτως ἰόντας ἢ ἀφικέσθαι ἐπί τινα ἀρχήν, ἣ οὐκέτʼ ἐπανοίσει ἐπʼ ἄλλο φίλον, ἀλλʼ ἥξει ἐπʼ ἐκεῖνο ὅ ἐστιν

219d"Zorunlu."

"İşte söylediğim şu: onun için dost olduğunu söylediğimiz bütün öteki şeyler, onun birer sureti gibi olup bizi aldatmasın; asıl gerçekten dost olan o ilk şeydir. Şöyle düşünelim: biri bir şeye çok değer verdiğinde, mesela bir baba bazen oğlunu öteki bütün mallarından üstün tuttuğunda, böyle biri oğlunu her şeyden üstün tuttuğu için başka bir şeye de çok değer verir mi?

219d

πρῶτον φίλον, οὗ ἕνεκα καὶ τὰ ἄλλα φαμὲν πάντα φίλα εἶναι;—ἀνάγκη.—τοῦτο δή ἐστιν ὃ λέγω, μὴ ἡμᾶς τἆλλα πάντα ἃ εἴπομεν ἐκείνου ἕνεκα φίλα εἶναι, ὥσπερ εἴδωλα ἄττα ὄντα αὐτοῦ, ἐξαπατᾷ, ᾖ δʼ ἐκεῖνο τὸ πρῶτον, ὃ ὡς ἀληθῶς ἐστι φίλον. ἐννοήσωμεν γὰρ οὑτωσί· ὅταν τίς τι περὶ πολλοῦ ποιῆται, οἷόνπερ ἐνίοτε πατὴρ ὑὸν ἀντὶ πάντων τῶν ἄλλων χρημάτων προτιμᾷ, ὁ δὴ τοιοῦτος ἕνεκα τοῦ τὸν

219eMesela oğlunun baldıran içtiğini fark etse, oğlunu kurtaracağına inanıyorsa şaraba çok değer vermez mi?"

"Elbette," dedi.

"Şarabın içinde bulunduğu kaba da?"

"Elbette."

"Peki o zaman toprak bir kâseye kendi oğlundan fazla değer verir mi, ya da üç kotyle şaraba oğlundan fazla?

Yoksa durum şöyle midir: bu türden bütün özen, bir şey için hazırlanan bu şeylere değil, bütün bunların uğruna hazırlandığı o şeye yönelmiştir.

219e

ὑὸν περὶ παντὸς ἡγεῖσθαι ἆρα καὶ ἄλλο τι ἂν περὶ πολλοῦ ποιοῖτο; οἷον εἰ αἰσθάνοιτο αὐτὸν κώνειον πεπωκότα, ἆρα περὶ πολλοῦ ποιοῖτʼ ἂν οἶνον, εἴπερ τοῦτο ἡγοῖτο τὸν ὑὸν σώσειν;—τί μήν; ἔφη.—οὐκοῦν καὶ τὸ ἀγγεῖον, ἐν ᾧ ὁ οἶνος ἐνείη;—πάνυ γε.—ἆρʼ οὖν τότε οὐδὲν περὶ πλείονος ποιεῖται, κύλικα κεραμέαν ἢ τὸν ὑὸν τὸν αὑτοῦ, οὐδὲ τρεῖς κοτύλας οἴνου ἢ τὸν ὑόν;

ἢ ὧδέ πως ἔχει· πᾶσα ἡ τοιαύτη σπουδὴ οὐκ ἐπὶ τούτοις ἐστὶν ἐσπουδασμένη, ἐπὶ τοῖς ἕνεκά του παρασκευαζομένοις, ἀλλʼ ἐπʼ ἐκείνῳ οὗ ἕνεκα πάντα τὰ

220aAltına ve gümüşe çok değer verdiğimizi sık sık söylediğimiz doğru; ama gerçek belki hiç de böyle değildir. Asıl her şeyden çok değer verdiğimiz şey, ne olduğu ortaya çıkarsa, altının ve hazırlanan her şeyin uğruna hazırlandığı o şeydir. Böyle mi diyeceğiz?"

"Elbette."

"Dost için de aynı söz geçerli değil mi? Başka bir dost için bize dost olduğunu söylediğimiz şeylere dost derken, açıkça yalnız bir kelime kullanıyoruz; gerçekten dost olan ise, bütün bu dostluk denen şeylerin vardığı o şeyin kendisidir galiba."

220a

τοιαῦτα παρασκευάζεται. οὐχ ὅτι πολλάκις λέγομεν ὡς περὶ πολλοῦ ποιούμεθα χρυσίον καὶ ἀργύριον· ἀλλὰ μὴ οὐδέν τι μᾶλλον οὕτω τό γε ἀληθὲς ἔχῃ, ἀλλʼ ἐκεῖνό ἐστιν ὃ περὶ παντὸς ποιούμεθα, ὃ ἂν φανῇ ὄν, ὅτου ἕνεκα καὶ χρυσίον καὶ πάντα τὰ παρασκευαζόμενα παρασκευάζεται. ἆρʼ οὕτως φήσομεν;—πάνυ γε.—οὐκοῦν καὶ περὶ τοῦ φίλου ὁ αὐτὸς λόγος; ὅσα γάρ φαμεν φίλα εἶναι ἡμῖν ἕνεκα φίλου

220b"Galiba öyle," dedi.

"O hâlde gerçekten dost olan, başka bir dost için dost değildir?"

"Doğru."

"Bunu böylece aradan çıkardık: dost, başka bir dost için dost değildir. Peki iyi dost mudur?"

"Bence öyle."

"Peki iyi kötü yüzünden mi sevilir? Durum şöyle olsa: az önce sözünü ettiğimiz üç şeyden, yani iyi, kötü ve ne iyi ne kötüden ikisi kalsa, kötü ise ortadan kalkıp ne vücuda, ne psykhēye, ne de kendi başlarına ne iyi ne kötü dediğimiz öteki şeylere dokunsa, o zaman iyi bize hiç yararlı olmaz, yararsız hâle gelmez mi?

220b

τινὸς ἑτέρου, ῥήματι φαινόμεθα λέγοντες αὐτό· φίλον δὲ τῷ ὄντι κινδυνεύει ἐκεῖνο αὐτὸ εἶναι, εἰς ὃ πᾶσαι αὗται αἱ λεγόμεναι φιλίαι τελευτῶσιν.—κινδυνεύει οὕτως, ἔφη, ἔχειν.—οὐκοῦν τό γε τῷ ὄντι φίλον οὐ φίλου τινὸς ἕνεκα φίλον ἐστίν;—ἀληθῆ.

τοῦτο μὲν δὴ ἀπήλλακται, μὴ φίλου τινὸς ἕνεκα τὸ φίλον φίλον εἶναι· ἀλλʼ ἆρα τὸ ἀγαθόν ἐστιν φίλον;—ἔμοιγε δοκεῖ.—ἆρʼ οὖν διὰ τὸ κακὸν τὸ ἀγαθὸν φιλεῖται,

220cÇünkü artık hiçbir şey bize zarar vermese hiçbir yardıma ihtiyacımız olmaz; işte o zaman iyiyi kötü yüzünden sevdiğimiz ve ona bağlandığımız açıkça ortaya çıkar: iyi kötünün ilacıdır, kötü de hastalıktır; hastalık yoksa ilaca gerek yoktur. İyinin tabiatı böyle midir; biz, kötü ile iyinin arasında olanlar, onu kötü yüzünden mi severiz? Kendi başına iyinin hiçbir faydası yok mudur?

220c

καὶ ἔχει ὧδε· εἰ τριῶν ὄντων ὧν νυνδὴ ἐλέγομεν, ἀγαθοῦ καὶ κακοῦ καὶ μήτε ἀγαθοῦ μήτε κακοῦ, τὰ δύο λειφθείη, τὸ δὲ κακὸν ἐκποδὼν ἀπέλθοι καὶ μηδενὸς ἐφάπτοιτο μήτε σώματος μήτε ψυχῆς μήτε τῶν ἄλλων, ἃ δή φαμεν αὐτὰ καθʼ αὑτὰ οὔτε κακὰ εἶναι οὔτε ἀγαθά, ἆρα τότε οὐδὲν ἂν ἡμῖν χρήσιμον εἴη τὸ ἀγαθόν, ἀλλʼ ἄχρηστον ἂν γεγονὸς εἴη; εἰ γὰρ μηδὲν ἡμᾶς ἔτι βλάπτοι, οὐδὲν ἂν οὐδεμιᾶς

220d"Öyle görünüyor," dedi.

"Demek öteki bütün şeylerin vardığı o dost şey, onlara hiç benzemiyor; onlara başka bir dost için dost demiştik. Çünkü onlara bir dost için dost dendi; gerçekten dost olanın tabiatı ise bunun tam tersi görünüyor: bize bir düşman için dost olduğu ortaya çıktı; düşman ortadan kalkarsa, anlaşılan, artık bize dost değildir."

220d

ὠφελίας δεοίμεθα, καὶ οὕτω δὴ ἂν τότε γένοιτο κατάδηλον ὅτι διὰ τὸ κακὸν τἀγαθὸν ἠγαπῶμεν καὶ ἐφιλοῦμεν, ὡς φάρμακον ὂν τοῦ κακοῦ τὸ ἀγαθόν, τὸ δὲ κακὸν νόσημα· νοσήματος δὲ μὴ ὄντος οὐδὲν δεῖ φαρμάκου. ἆρʼ οὕτω πέφυκέ τε καὶ φιλεῖται τἀγαθὸν διὰ τὸ κακὸν ὑφʼ ἡμῶν, τῶν μεταξὺ ὄντων τοῦ κακοῦ τε καὶ τἀγαθοῦ, αὐτὸ δʼ ἑαυτοῦ ἕνεκα οὐδεμίαν χρείαν ἔχει;—ἔοικεν, ἦ δʼ ὅς, οὕτως ἔχειν.—τὸ ἄρα φίλον ἡμῖν ἐκεῖνο, εἰς ὃ ἐτελεύτα πάντα τὰ ἄλλα

220e"Şimdi söylendiği şekliyle bence değil," dedi.

"Zeus adına," dedim, "kötü yok olursa artık acıkmak, susamak ya da buna benzer başka bir şey olmayacak mı?

220e

—ἕνεκα ἑτέρου φίλου φίλα ἔφαμεν εἶναι ἐκεῖνα—οὐδὲν [δὲ] τούτοις ἔοικεν. ταῦτα μὲν γὰρ φίλου ἕνεκα φίλα κέκληται, τὸ δὲ τῷ ὄντι φίλον πᾶν τοὐναντίον τούτου φαίνεται πεφυκός· φίλον γὰρ ἡμῖν ἀνεφάνη ὂν ἐχθροῦ ἕνεκα, εἰ δὲ τὸ ἐχθρὸν ἀπέλθοι, οὐκέτι, ὡς ἔοικʼ, ἔσθʼ ἡμῖν φίλον.—οὔ μοι δοκεῖ, ἔφη, ὥς γε νῦν λέγεται.—

πότερον, ἦν δʼ ἐγώ, πρὸς Διός, ἐὰν τὸ κακὸν ἀπόληται, οὐδὲ πεινῆν ἔτι ἔσται οὐδὲ

221aYoksa insanlar ve öteki canlılar var oldukça açlık olacak, ama zararlı olmayacak mı? Susuzluk ve öteki arzular da olacak, ama kötü olmayacaklar mı, çünkü kötü yok olmuş olacak? Yoksa o zaman ne olup ne olmayacağını sormak gülünç mü? Kim bilebilir ki? Ama şunu biliyoruz: şimdi de aç olan birinin zarar görmesi de, fayda görmesi de mümkündür. Öyle değil mi?"

"Elbette."

"Susamış olan ve buna benzer bütün öteki şeyleri arzulayan birinin de bazen yararlı bir biçimde, bazen zararlı bir biçimde, bazen de ne yararlı ne zararlı bir biçimde arzulaması mümkün değil mi?"

221a

διψῆν οὐδὲ ἄλλο οὐδὲν τῶν τοιούτων; ἢ πείνη μὲν ἔσται, ἐάνπερ ἄνθρωποί τε καὶ τἆλλα ζῷα ᾖ, οὐ μέντοι βλαβερά γε; καὶ δίψα δὴ καὶ αἱ ἄλλαι ἐπιθυμίαι, ἀλλʼ οὐ κακαί, ἅτε τοῦ κακοῦ ἀπολωλότος; ἢ γελοῖον τὸ ἐρώτημα, ὅτι ποτʼ ἔσται τότε ἢ μὴ ἔσται; τίς γὰρ οἶδεν; ἀλλʼ οὖν τόδε γʼ ἴσμεν, ὅτι καὶ νῦν ἔστιν πεινῶντα βλάπτεσθαι, ἔστιν δὲ καὶ ὠφελεῖσθαι. ἦ γάρ;—πάνυ γε.—οὐκοῦν καὶ διψῶντα καὶ

221b"Hem de nasıl."

"Peki kötü şeyler yok olursa, kötü olmayan şeylerin kötülerle birlikte yok olması için ne sebep var?"

"Hiçbir sebep yok."

"Demek kötüler yok olsa da ne iyi ne kötü olan arzular var olacak."

"Öyle görünüyor."

"Peki bir şeyi arzulayan ve ona tutkun olan birinin, arzuladığı ve tutkun olduğu şeyi sevmemesi mümkün mü?"

"Bence değil."

"Demek kötüler yok olsa da, anlaşılan, dost olan bazı şeyler olacak."

221b

τῶν ἄλλων τῶν τοιούτων πάντων ἐπιθυμοῦντα ἔστιν ἐνίοτε μὲν ὠφελίμως ἐπιθυμεῖν, ἐνίοτε δὲ βλαβερῶς, ἐνίοτε δὲ μηδέτερα;—σφόδρα γε.—οὐκοῦν ἐὰν ἀπολλύηται τὰ κακά, ἅ γε μὴ τυγχάνει ὄντα κακά, τί προσήκει τοῖς κακοῖς συναπόλλυσθαι;—οὐδέν.—ἔσονται ἄρα αἱ μήτε ἀγαθαὶ μήτε κακαὶ ἐπιθυμίαι καὶ ἐὰν ἀπόληται τὰ κακά.—φαίνεται.—οἷόν τε οὖν ἐστιν ἐπιθυμοῦντα καὶ ἐρῶντα τούτου οὗ ἐπιθυμεῖ καὶ ἐρᾷ μὴ φιλεῖν;—οὐκ ἔμοιγε δοκεῖ.—ἔσται ἄρα

221c"Evet."

"Kötü bir şeyin dost olmasının sebebi olsaydı, o yok olunca hiçbir şey bir başkasına dost olmazdı. Çünkü sebep yok olunca, sebebi o olan şeyin artık var olması herhalde imkânsızdır."

"Doğru söylüyorsun."

"Dostun bir şeyi bir sebeple sevdiğinde anlaşmıştık; o zaman da ne iyi ne kötü olanın iyiyi kötü yüzünden sevdiğini düşünmüştük, değil mi?"

"Doğru."

221c

καὶ τῶν κακῶν ἀπολομένων, ὡς ἔοικεν, φίλʼ ἄττα.—ναί.—οὐκ ἄν, εἴ γε τὸ κακὸν αἴτιον ἦν τοῦ φίλον τι εἶναι, οὐκ ἂν ἦν τούτου ἀπολομένου φίλον ἕτερον ἑτέρῳ. αἰτίας γὰρ ἀπολομένης ἀδύνατόν που ἦν ἔτʼ ἐκεῖνο εἶναι, οὗ ἦν αὕτη ἡ αἰτία.—ὀρθῶς λέγεις.—οὐκοῦν ὡμολόγηται ἡμῖν τὸ φίλον φιλεῖν τι καὶ διά τι· καὶ ᾠήθημεν τότε γε διὰ τὸ κακὸν τὸ μήτε ἀγαθὸν μήτε κακὸν τὸ ἀγαθὸν φιλεῖν;—ἀληθῆ.—

221d"Şimdi ise, anlaşılan, sevmenin ve sevilmenin başka bir sebebi ortaya çıkıyor."

"Öyle görünüyor."

"Yoksa gerçekten, az önce söylediğimiz gibi, dostluğun sebebi arzu mudur; arzulayan, arzuladığı şeyin, arzuladığı sürece dostu mudur? Önce dost dediğimiz şey ise uzun uzun düzülmüş bir şiir gibi boş bir gevezelik miydi?"

"Galiba," dedi.

"Ama," dedim, "arzulayan, neyden yoksunsa onu arzular, değil mi?

221d

νῦν δέ γε, ὡς ἔοικε, φαίνεται ἄλλη τις αἰτία τοῦ φιλεῖν τε καὶ φιλεῖσθαι.—ἔοικεν.—ἆρʼ οὖν τῷ ὄντι, ὥσπερ ἄρτι ἐλέγομεν, ἡ ἐπιθυμία τῆς φιλίας αἰτία, καὶ τὸ ἐπιθυμοῦν φίλον ἐστὶν τούτῳ οὗ ἐπιθυμεῖ καὶ τότε ὅταν ἐπιθυμῇ, ὃ δὲ τὸ πρότερον ἐλέγομεν φίλον εἶναι, ὕθλος τις ἦν, ὥσπερ ποίημα μακρὸν συγκείμενον;—κινδυνεύει, ἔφη.—ἀλλὰ μέντοι, ἦν δʼ ἐγώ, τό γε ἐπιθυμοῦν, οὗ ἂν ἐνδεὲς ᾖ, τούτου

221e"Evet."

"Yoksun olan da yoksun olduğu şeyin dostudur?"

"Bence öyle."

"Bir şeyden yoksun kalmak da, bir şey elinden alındığında olur."

"Elbette."

"O hâlde aşk da, dostluk da, arzu da, anlaşılan, insanın kendine yakın olana yöneliyor, Menexenos ve Lysis."

İkisi de onayladı.

"Demek siz birbirinize dostsanız, tabiatça bir bakımdan birbirinize yakınsınız."

"Tamamen öyle," dediler.

"Çocuklar," dedim, "biri bir başkasını arzuluyor ya da ona tutkunsa, psykhēsiyle ya da psykhēsinin bir huyuyla, tavırlarıyla ya da görünüşüyle bir bakımdan sevdiğine yakın olmasaydı, onu hiçbir zaman ne arzular, ne ona tutkun olur, ne de onu severdi."

221e

ἐπιθυμεῖ. ἦ γάρ;—ναί.—τὸ δʼ ἐνδεὲς ἄρα φίλον ἐκείνου οὗ ἂν ἐνδεὲς ᾖ;—δοκεῖ μοι.—ἐνδεὲς δὲ γίγνεται οὗ ἄν τι ἀφαιρῆται.—πῶς δʼ οὔ;—τοῦ οἰκείου δή, ὡς ἔοικεν, ὅ τε ἔρως καὶ ἡ φιλία καὶ ἡ ἐπιθυμία τυγχάνει οὖσα, ὡς φαίνεται, ὦ Μενέξενέ τε καὶ Λύσι.—συνεφάτην.—ὑμεῖς ἄρα εἰ φίλοι ἐστὸν ἀλλήλοις, φύσει πῃ οἰκεῖοί ἐσθʼ ὑμῖν αὐτοῖς.—κομιδῇ, ἐφάτην.—

καὶ εἰ ἄρα τις ἕτερος ἑτέρου ἐπιθυμεῖ, ἦν δʼ ἐγώ,

222a"Elbette," dedi Menexenos; Lysis ise sustu.

"Peki," dedim. "Tabiatça yakın olanı sevmenin zorunlu olduğu ortaya çıktı."

"Öyle görünüyor," dedi.

"Demek gerçek ve sahte olmayan âşığın sevgilisi tarafından sevilmesi zorunludur."

222a

ὦ παῖδες, ἢ ἐρᾷ, οὐκ ἄν ποτε ἐπεθύμει οὐδὲ ἤρα οὐδὲ ἐφίλει, εἰ μὴ οἰκεῖός πῃ τῷ ἐρωμένῳ ἐτύγχανεν ὢν ἢ κατὰ τὴν ψυχὴν ἢ κατά τι τῆς ψυχῆς ἦθος ἢ τρόπους ἢ εἶδος.—πάνυ γε, ἔφη ὁ Μενέξενος· ὁ δὲ Λύσις ἐσίγησεν.—εἶεν, ἦν δʼ ἐγώ. τὸ μὲν δὴ φύσει οἰκεῖον ἀναγκαῖον ἡμῖν πέφανται φιλεῖν.—ἔοικεν, ἔφη.—ἀναγκαῖον ἄρα τῷ γνησίῳ ἐραστῇ καὶ μὴ προσποιήτῳ φιλεῖσθαι ὑπὸ τῶν παιδικῶν.—

222bLysis ile Menexenos bunu güç bela başlarıyla onayladılar; Hippothales ise hazdan renkten renge giriyordu.

Ben de sözü yeniden gözden geçirmek isteyerek dedim ki: "Yakın olan benzerden farklı bir şeyse, Lysis ve Menexenos, sanırım dostun ne olduğu hakkında bir şey söylüyor olabiliriz. Ama benzer ile yakın aynı şeyse, önceki sözümüzden kurtulmak kolay değil: benzer benzerine, benzerliği bakımından yararsızdır; yararsız olanın dost olduğunu kabul etmek ise ahenksiz bir şey olur.

222b

ὁ μὲν οὖν Λύσις καὶ ὁ Μενέξενος μόγις πως ἐπενευσάτην, ὁ δὲ Ἱπποθάλης ὑπὸ τῆς ἡδονῆς παντοδαπὰ ἠφίει χρώματα.

καὶ ἐγὼ εἶπον, βουλόμενος τὸν λόγον ἐπισκέψασθαι, εἰ μέν τι τὸ οἰκεῖον τοῦ ὁμοίου διαφέρει, λέγοιμεν ἄν τι, ὡς ἐμοὶ δοκεῖ, ὦ Λύσι τε καὶ Μενέξενε, περὶ φίλου, ὃ ἔστιν· εἰ δὲ ταὐτὸν τυγχάνει ὂν ὅμοιόν τε καὶ οἰκεῖον, οὐ ῥᾴδιον ἀποβαλεῖν τὸν πρόσθεν λόγον, ὡς οὐ τὸ ὅμοιον τῷ ὁμοίῳ κατὰ τὴν ὁμοιότητα ἄχρηστον· τὸ δὲ ἄχρηστον φίλον

222c"İster misiniz," dedim, "söz bizi sarhoş etmiş gibi olduğuna göre, yakın olanın benzerden farklı bir şey olduğunu kabul edip öyle diyelim?"

"Elbette."

"Peki iyinin herkese yakın, kötünün ise yabancı olduğunu mu koyacağız? Yoksa kötü kötüye, iyi iyiye, ne iyi ne kötü olan da ne iyi ne kötü olana mı yakındır?"

İkisi de her birinin böylece kendine denk olana yakın olduğunu düşündüklerini söylediler.

222c

ὁμολογεῖν πλημμελές. βούλεσθʼ οὖν, ἦν δʼ ἐγώ, ἐπειδὴ ὥσπερ μεθύομεν ὑπὸ τοῦ λόγου, συγχωρήσωμεν καὶ φῶμεν ἕτερόν τι εἶναι τὸ οἰκεῖον τοῦ ὁμοίου;—πάνυ γε.—πότερον οὖν καὶ τἀγαθὸν οἰκεῖον θήσομεν παντί, τὸ δὲ κακὸν ἀλλότριον εἶναι; ἢ τὸ μὲν κακὸν τῷ κακῷ οἰκεῖον, τῷ δὲ ἀγαθῷ τὸ ἀγαθόν, τῷ δὲ μήτε ἀγαθῷ μήτε κακῷ τὸ μήτε ἀγαθὸν μήτε κακόν;—οὕτως ἐφάτην δοκεῖν σφίσιν ἕκαστον ἑκάστῳ

222d"O hâlde çocuklar," dedim, "dostluk hakkında baştan attığımız sözlere yine düştük; çünkü adaletsiz adaletsize, kötü kötüye, iyinin iyiye olduğundan hiç de az olmayarak dost olacak."

"Öyle görünüyor," dedi.

"Peki? İyi ile yakın olanın aynı şey olduğunu söylersek, iyi yalnız iyiye dost olmaz mı?"

"Elbette."

"Ama bunu da çürüttüğümüzü düşünmüştük; yoksa hatırlamıyor musunuz?"

"Hatırlıyoruz."

222d

οἰκεῖον εἶναι.—πάλιν ἄρα, ἦν δʼ ἐγώ, ὦ παῖδες, οὓς τὸ πρῶτον λόγους ἀπεβαλόμεθα περὶ φιλίας, εἰς τούτους εἰσπεπτώκαμεν· ὁ γὰρ ἄδικος τῷ ἀδίκῳ καὶ ὁ κακὸς τῷ κακῷ οὐδὲν ἧττον φίλος ἔσται ἢ ὁ ἀγαθὸς τῷ ἀγαθῷ.—ἔοικεν, ἔφη.—τί δέ; τὸ ἀγαθὸν καὶ τὸ οἰκεῖον ἂν ταὐτὸν φῶμεν εἶναι, ἄλλο τι ἢ ὁ ἀγαθὸς τῷ ἀγαθῷ μόνον φίλος;—πάνυ γε.—ἀλλὰ μὴν καὶ τοῦτό γε ᾠόμεθα ἐξελέγξαι ἡμᾶς αὐτούς· ἢ οὐ μέμνησθε;—μεμνήμεθα.

222e"Peki bu sözden daha nasıl yararlanabiliriz? Hiçbir şekilde yararlanamayacağımız açık değil mi? O hâlde mahkemelerdeki bilgeler gibi, söylenenlerin hepsini baştan sayıp dökmem gerekiyor. Ne sevilenler, ne sevenler, ne benzerler, ne benzemeyenler, ne iyiler, ne yakınlar, ne de üzerinden geçtiğimiz öteki şeyler — çokluklarından artık ben de hatırlamıyorum —, yani bunların hiçbiri dost değilse, artık söyleyecek bir sözüm kalmadı."

222e

τί οὖν ἂν ἔτι χρησαίμεθα τῷ λόγῳ; ἢ δῆλον ὅτι οὐδέν; δέομαι οὖν, ὥσπερ οἱ σοφοὶ ἐν τοῖς δικαστηρίοις, τὰ εἰρημένα ἅπαντα ἀναπεμπάσασθαι. εἰ γὰρ μήτε οἱ φιλούμενοι μήτε οἱ φιλοῦντες μήτε οἱ ὅμοιοι μήτε οἱ ἀνόμοιοι μήτε οἱ ἀγαθοὶ μήτε οἱ οἰκεῖοι μήτε τὰ ἄλλα ὅσα διεληλύθαμεν—οὐ γὰρ ἔγωγε ἔτι μέμνημαι ὑπὸ τοῦ πλήθους—ἀλλʼ εἰ μηδὲν τούτων φίλον ἐστίν, ἐγὼ μὲν οὐκέτι ἔχω τί λέγω.

223aBunları söyledikten sonra aklımda büyüklerden birini daha harekete geçirmek vardı; derken, birer daimōn gibi, Menexenos'un ve Lysis'in lalaları çıkageldi. Yanlarında çocukların kardeşleri vardı; çocukları çağırdılar ve eve gitmelerini söylediler, çünkü vakit geç olmuştu. Önce biz de çevremizde duranlar da onları kovmaya çalıştık; ama bize hiç aldırmadılar, yabancı ağızlarıyla söylenip çocukları yine de çağırmaya devam ettiler; Hermes şenliğinde biraz içmiş gibiydiler, onlarla baş edilemeyeceğini düşündük. Sonunda yenik düşüp toplantımızı dağıttık.

223a

ταῦτα δʼ εἰπὼν ἐν νῷ εἶχον ἄλλον ἤδη τινὰ τῶν πρεσβυτέρων κινεῖν· κᾆτα, ὥσπερ δαίμονές τινες, προσελθόντες οἱ παιδαγωγοί, ὅ τε τοῦ Μενεξένου καὶ ὁ τοῦ Λύσιδος, ἔχοντες αὐτῶν τοὺς ἀδελφούς, παρεκάλουν καὶ ἐκέλευον αὐτοὺς οἴκαδʼ ἀπιέναι· ἤδη γὰρ ἦν ὀψέ. τὸ μὲν οὖν πρῶτον καὶ ἡμεῖς καὶ οἱ περιεστῶτες αὐτοὺς ἀπηλαύνομεν· ἐπειδὴ δὲ οὐδὲν ἐφρόντιζον ἡμῶν, ἀλλʼ ὑποβαρβαρίζοντες ἠγανάκτουν τε καὶ

223bYine de onlar giderken, "Lysis ve Menexenos," dedim, "şimdi hem ben, yaşlı bir adam, hem de siz gülünç duruma düştük. Çünkü buradakiler giderken, birbirimizin dostu olduğumuzu sandığımızı — kendimi de sizden sayıyorum —, ama dostun ne olduğunu henüz bulamadığımızı söyleyecekler."

223b

οὐδὲν ἧττον ἐκάλουν, ἀλλʼ ἐδόκουν ἡμῖν ὑποπεπωκότες ἐν τοῖς Ἑρμαίοις ἄποροι εἶναι προσφέρεσθαι, ἡττηθέντες οὖν αὐτῶν διελύσαμεν τὴν συνουσίαν. ὅμως δʼ ἔγωγε ἤδη ἀπιόντων αὐτῶν, νῦν μέν, ἦν δʼ ἐγώ, ὦ Λύσι τε καὶ Μενέξενε, καταγέλαστοι γεγόναμεν ἐγώ τε, γέρων ἀνήρ, καὶ ὑμεῖς. ἐροῦσι γὰρ οἵδε ἀπιόντες ὡς οἰόμεθα ἡμεῖς ἀλλήλων φίλοι εἶναι— καὶ ἐμὲ γὰρ ἐν ὑμῖν τίθημι—οὔπω δὲ ὅτι ἔστιν ὁ φίλος οἷοί τε ἐγενόμεθα ἐξευρεῖν.

Çeviri değerlendirmesi

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…