İçeriğe geç
Platon

Platon

Euthydemos

Εὐθύδημος

271aKriton: Sokrates, dün Lykeion'da konuştuğun kimdi? Çevrenizi öyle büyük bir kalabalık sarmıştı ki, dinlemek isteyip yaklaştığım hâlde açık seçik hiçbir şey duyamadım. Yine de başımı uzatıp baktım; konuştuğun kişi bana bir yabancı gibi göründü. Kimdi?

Sokrates: Hangisini soruyorsun, Kriton? Çünkü bir değil, iki kişiydiler.

Kriton: Benim dediğim, senin sağında, senden itibaren üçüncü oturuyordu; aranızda da Aksiokhos'un delikanlı oğlu vardı.

271a

ΚΡ. τίς ἦν, ὦ Σώκρατες, ᾧ χθὲς ἐν Λυκείῳ διελέγου; ἦ πολὺς ὑμᾶς ὄχλος περιειστήκει, ὥστʼ ἔγωγε βουλόμενος ἀκούειν προσελθὼν οὐδὲν οἷός τʼ ἦ ἀκοῦσαι σαφές· ὑπερκύψας μέντοι κατεῖδον, καί μοι ἔδοξεν εἶναι ξένος τις ᾧ διελέγου. τίς ἦν;

ΣΩ. πότερον καὶ ἐρωτᾷς, ὦ Κρίτων; οὐ γὰρ εἷς ἀλλὰ δύʼ ἤστην.

ΚΡ. ὃν μὲν ἐγὼ λέγω, ἐκ δεξιᾶς τρίτος ἀπὸ σοῦ καθῆστο·

271bBu çocuk bana çok serpilmiş göründü, Sokrates; bizim Kritobulos'la yaşça pek farkı yok gibi. Ama Kritobulos çelimsiz, bu ise gelişkin, güzel ve görünüşü iyi.

Sokrates: Sorduğun Euthydemos'tur, Kriton; solumda, yanımda oturan da onun kardeşi Dionysodoros; o da konuşmaya katılıyor.

Kriton: İkisini de tanımıyorum, Sokrates. Anlaşılan yine birtakım yeni sofistler bunlar. Nereliler? Bilgelikleri ne?

271b

ἐν μέσῳ δʼ ὑμῶν τὸ Ἀξιόχου μειράκιον ἦν. καὶ μάλα πολύ, ὦ Σώκρατες, ἐπιδεδωκέναι μοι ἔδοξεν, καὶ τοῦ ἡμετέρου οὐ πολύ τι τὴν ἡλικίαν διαφέρειν Κριτοβούλου. ἀλλʼ ἐκεῖνος μὲν σκληφρός, οὗτος δὲ προφερὴς καὶ καλὸς καὶ ἀγαθὸς τὴν ὄψιν.

ΣΩ. Εὐθύδημος οὗτός ἐστιν, ὦ Κρίτων, ὃν ἐρωτᾷς, ὁ δὲ παρʼ ἐμὲ καθήμενος ἐξ ἀριστερᾶς ἀδελφὸς τούτου, Διονυσόδωρος· μετέχει δὲ καὶ οὗτος τῶν λόγων.

ΚΡ. οὐδέτερον γιγνώσκω, ὦ Σώκρατες. καινοί τινες αὖ

271cSokrates: Bunlar soyca, sanırım, buralı sayılır, Khioslular; Thurioi'ya göçmüşler, oradan sürülünce de yıllardır bu taraflarda vakit geçiriyorlar. Sorduğun bilgeliklerine gelince, şaşılacak bir şey, Kriton: ikisi de düpedüz her şeyi biliyor; meğer ben bundan önce pankration ustalarının ne olduğunu bilmiyormuşum. Bu ikisi tam anlamıyla her dövüşün ustası. Akarnanialı pankrationcu iki kardeş gibi değiller; onlar yalnız vücutlarıyla dövüşebilir. Bu ikisi ise önce vücutça son derece ustadırlar — çünkü hem kendileri silahla dövüşmekte çok bilgedirler, hem de ücret ödeyen başkasını da öyle yapabilirler —; sonra mahkemelerdeki dövüşte de en güçlüdürler: hem kendileri mücadele edebilir, hem de başkasına mahkemelere uygun söz söylemeyi ve söz yazmayı öğretebilirler.

271c

οὗτοι, ὡς ἔοικε, σοφισταί· ποδαποί; καὶ τίς ἡ σοφία;

ΣΩ. οὗτοι τὸ μὲν γένος, ὡς ἐγᾦμαι, ἐντεῦθέν ποθέν εἰσιν ἐκ Χίου, ἀπῴκησαν δὲ ἐς Θουρίους, φεύγοντες δὲ ἐκεῖθεν πόλλʼ ἤδη ἔτη περὶ τούσδε τοὺς τόπους διατρίβουσιν. ὃ δὲ σὺ ἐρωτᾷς τὴν σοφίαν αὐτοῖν, θαυμασία, ὦ Κρίτων· πάσσοφοι ἀτεχνῶς τώ γε, οὐδʼ ᾔδη πρὸ τοῦ ὅτι εἶεν οἱ παγκρατιασταί. τούτω γάρ ἐστον κομιδῇ παμμάχω. οὐ κατὰ τὼ Ἀκαρνᾶνε ἐγενέσθην τὼ παγκρατιαστὰ ἀδελφώ· ἐκείνω

271d

μὲν γὰρ τῷ σώματι μόνον οἵω τε μάχεσθαι, τούτω δὲ πρῶτον μὲν τῷ σώματι δεινοτάτω ἐστὸν [καὶ μάχῃ, ᾗ πάντων ἔστι κρατεῖν]

ΣΩ. —ἐν ὅπλοις γὰρ αὐτώ τε σοφὼ πάνυ μάχεσθαι καὶ

272aÖnceden yalnız bunlarda ustaydılar; şimdi ise pankration tekhnēsini tamamladılar. Geriye kalan, henüz el atmadıkları tek dövüş türünü de şimdi kusursuzca işlediler; öyle ki hiç kimse onlara karşı elini bile kaldıramaz. Sözle dövüşmekte ve söylenen her şeyi, ister yanlış ister doğru olsun, çürütmekte o kadar usta oldular.

272a

ἄλλον, ὃς ἂν διδῷ μισθόν, οἵω τε ποιῆσαι—ἔπειτα τὴν ἐν τοῖς δικαστηρίοις μάχην κρατίστω καὶ ἀγωνίσασθαι καὶ ἄλλον διδάξαι λέγειν τε καὶ συγγράφεσθαι λόγους οἵους εἰς τὰ δικαστήρια. πρὸ τοῦ μὲν οὖν ταῦτα δεινὼ ἤστην μόνον, νῦν δὲ τέλος ἐπιτεθήκατον παγκρατιαστικῇ τέχνῃ. ἣ γὰρ ἦν λοιπὴ αὐτοῖν μάχη ἀργός, ταύτην νῦν ἐξείργασθον, ὥστε μηδʼ ἂν ἕνα αὐτοῖς οἷόν τʼ εἶναι μηδʼ ἀντᾶραι· οὕτω δεινὼ γεγόνατον ἐν τοῖς λόγοις μάχεσθαί τε καὶ ἐξελέγχειν

272bBen de, Kriton, kendimi bu iki adama teslim etmeyi düşünüyorum; çünkü kısa zamanda kim olursa olsun herkesi bu aynı işlerde usta yapabileceklerini söylüyorlar.

Kriton: Nasıl yani, Sokrates? Yaşından, artık fazla yaşlı olmandan korkmuyor musun?

Sokrates: Hiç de korkmuyorum, Kriton; korkmamak için yeterli bir kanıtım ve tesellim var. Bu ikisi de neredeyse ihtiyar oldukları hâlde benim arzuladığım bu bilgeliğe, münakaşa sanatına başladılar; geçen yıl ya da ondan önceki yıl daha bilge değildiler.

272b

τὸ ἀεὶ λεγόμενον, ὁμοίως ἐάντε ψεῦδος ἐάντε ἀληθὲς ᾖ. ἐγὼ μὲν οὖν, ὦ Κρίτων, ἐν νῷ ἔχω τοῖν ἀνδροῖν παραδοῦναι ἐμαυτόν· καὶ γάρ φατον ἐν ὀλίγῳ χρόνῳ ποιῆσαι ἂν καὶ ἄλλον ὁντινοῦν τὰ αὐτὰ ταῦτα δεινόν.

ΚΡ. τί δέ, ὦ Σώκρατες; οὐ φοβῇ τὴν ἡλικίαν, μὴ ἤδη πρεσβύτερος ᾖς;

ΣΩ. ἥκιστά γε, ὦ Κρίτων· ἱκανὸν τεκμήριον ἔχω καὶ παραμύθιον τοῦ μὴ φοβεῖσθαι. αὐτὼ γὰρ τούτω, ὡς ἔπος εἰπεῖν, γέροντε ὄντε ἠρξάσθην ταύτης τῆς σοφίας ἧς ἔγωγε ἐπιθυμῶ, τῆς ἐριστικῆς· πέρυσιν ἢ προπέρυσιν οὐδέπω ἤστην

272cBenim tek korkum, Metrobios'un oğlu kithara hocası Konnos'a yaptığım gibi bu iki yabancıyı da utandırmak. Konnos bana hâlâ kithara çalmayı öğretiyor; benimle birlikte derse giden çocuklar da bunu görünce benimle alay ediyor, Konnos'a da "ihtiyar hocası" diyorlar. Biri bu iki yabancıyı da aynı şeyle ayıplamasın; onlar da belki tam bundan korkup beni almak istemezler. Ben, Kriton, oradaki derse benimle birlikte gelsinler diye başka yaşlıları ikna ettim; burada da başkalarını ikna etmeye çalışacağım.

272c

σοφώ. ἀλλʼ ἐγὼ ἓν μόνον φοβοῦμαι, μὴ αὖ ὄνειδος τοῖν ξένοιν περιάψω, ὥσπερ Κόννῳ τῷ Μητροβίου, τῷ κιθαριστῇ, ὃς ἐμὲ διδάσκει ἔτι καὶ νῦν κιθαρίζειν· ὁρῶντες οὖν οἱ παῖδες οἱ συμφοιτηταί μοι ἐμοῦ τε καταγελῶσι καὶ τὸν Κόννον καλοῦσι γεροντοδιδάσκαλον. μὴ οὖν καὶ τοῖν ξένοιν τις ταὐτὸν τοῦτο ὀνειδίσῃ· οἱ δʼ αὐτὸ τοῦτο ἴσως φοβούμενοι τάχα με οὐκ ἂν ἐθέλοιεν προσδέξασθαι. ἐγὼ δʼ, ὦ Κρίτων, ἐκεῖσε μὲν ἄλλους πέπεικα συμμαθητάς μοι φοιτᾶν πρεσβύτας,

272dSen de neden birlikte gelmiyorsun? Onlara yem olarak da senin oğullarını götürürüz; onları elde etmek isteyecekleri için bizi de terbiye edeceklerinden eminim.

Kriton: Sen uygun görürsen bir engel yok, Sokrates. Ama önce bana bu iki adamın bilgeliğinin ne olduğunu anlat ki ne öğreneceğimizi bileyim.

Sokrates: Hemen duyacaksın; çünkü onlara dikkat etmediğimi söyleyemem; aksine büyük bir dikkatle dinledim ve hatırlıyorum; sana her şeyi baştan anlatmaya çalışacağım.

272d

ἐνταῦθα δέ γε ἑτέρους πειράσομαι πείθειν. καὶ σὺ τί οὐ συμφοιτᾷς; ὡς δὲ δέλεαρ αὐτοῖς ἄξομεν τοὺς σοὺς ὑεῖς· ἐφιέμενοι γὰρ ἐκείνων οἶδʼ ὅτι καὶ ἡμᾶς παιδεύσουσιν.

ΚΡ. ἀλλʼ οὐδὲν κωλύει, ὦ Σώκρατες, ἐάν γε σοὶ δοκῇ. πρῶτον δέ μοι διήγησαι τὴν σοφίαν τοῖν ἀνδροῖν τίς ἐστιν, ἵνα εἰδῶ ὅτι καὶ μαθησόμεθα.

ΣΩ. οὐκ ἂν φθάνοις ἀκούων· ὡς οὐκ ἂν ἔχοιμί γε εἰπεῖν ὅτι οὐ προσεῖχον τὸν νοῦν αὐτοῖν, ἀλλὰ πάνυ καὶ προσεῖχον καὶ μέμνημαι, καί σοι πειράσομαι ἐξ ἀρχῆς ἅπαντα διηγήσασθαι.

272eBir tanrının işi olsa gerek, senin beni gördüğün yerde, soyunma odasında tek başıma oturuyordum ve kalkmayı düşünüyordum; ama kalkarken o her zamanki işaret, daimonion geldi. Ben de yeniden oturdum; az sonra bu ikisi, Euthydemos ile Dionysodoros, içeri girdiler; yanlarında da, bana kalırsa, başka birçok öğrenci vardı.

272e

κατὰ θεὸν γάρ τινα ἔτυχον καθήμενος ἐνταῦθα, οὗπερ σύ με εἶδες, ἐν τῷ ἀποδυτηρίῳ μόνος, καὶ ἤδη ἐν νῷ εἶχον ἀναστῆναι· ἀνισταμένου δέ μου ἐγένετο τὸ εἰωθὸς σημεῖον τὸ δαιμόνιον.

ΣΩ. πάλιν οὖν ἐκαθεζόμην, καὶ ὀλίγῳ

273aİçeri girip üstü kapalı koşu yolunda dolaşmaya başladılar. Henüz iki üç tur atmamışlardı ki Kleinias içeri girdi; çok serpildiğini söylediğin delikanlı, haklısın. Arkasından çok sayıda âşığı geldi, başkalarının yanı sıra Ktesippos da; Paianialı bir genç, tabiatça pek güzel ve iyi, yalnız gençliğinden ötürü biraz küstah.

273a

ὕστερον εἰσέρχεσθον τούτω—ὅ τʼ Εὐθύδημος καὶ ὁ Διονυσόδωρος—καὶ ἄλλοι μαθηταὶ ἅμα αὖ πολλοὶ ἐμοὶ δοκεῖν· εἰσελθόντε δὲ περιπατείτην ἐν τῷ καταστέγῳ δρόμῳ. καὶ οὔπω τούτω δύʼ ἢ τρεῖς δρόμους περιεληλυθότε ἤστην, καὶ εἰσέρχεται Κλεινίας, ὃν σὺ φῂς πολὺ ἐπιδεδωκέναι, ἀληθῆ λέγων· ὄπισθεν δὲ αὐτοῦ ἐρασταὶ πάνυ πολλοί τε καὶ ἄλλοι καὶ Κτήσιππος, νεανίσκος τις Παιανιεύς, μάλα καλός τε κἀγαθὸς τὴν φύσιν, ὅσον μὴ ὑβριστὴς [δὲ] διὰ τὸ

273bKleinias girişten beni yalnız oturur görünce doğruca gelip, senin de söylediğin gibi sağıma oturdu. Dionysodoros ile Euthydemos onu görünce önce durup birbirleriyle konuştular, arada bir bize göz atıyorlardı — ben de onlara iyice dikkat ediyordum —; sonra gelip biri, Euthydemos, delikanlının yanına, öteki de solumda benim yanıma oturdu; ötekiler de nereye denk geldiyse oraya.

273b

νέος εἶναι. ἰδὼν οὖν με ὁ Κλεινίας ἀπὸ τῆς εἰσόδου μόνον καθήμενον, ἄντικρυς ἰὼν παρεκαθέζετο ἐκ δεξιᾶς, ὥσπερ καὶ σὺ φῄς. ἰδόντε δὲ αὐτὸν ὅ τε Διονυσόδωρος καὶ ὁ Εὐθύδημος πρῶτον μὲν ἐπιστάντε διελεγέσθην ἀλλήλοιν, ἄλλην καὶ ἄλλην ἀποβλέποντε εἰς ἡμᾶς—καὶ γὰρ πάνυ αὐτοῖν προσεῖχον τὸν νοῦν—ἔπειτα ἰόντε ὁ μὲν παρὰ τὸ μειράκιον ἐκαθέζετο, ὁ Εὐθύδημος, ὁ δὲ παρʼ αὐτὸν ἐμὲ ἐξ ἀριστερᾶς, οἱ δʼ ἄλλοι ὡς ἕκαστος ἐτύγχανεν.

273cUzun zamandır görmediğim için onları selamladım; sonra Kleinias'a dedim ki: "Kleinias, bu iki adam, Euthydemos ile Dionysodoros, küçük işlerde değil, büyük işlerde bilgedir. Savaşla ilgili, iyi bir komutan olacak birinin bilmesi gereken her şeyi bilirler: saf düzenini, orduları yönetmeyi, silahla dövüşmeyi. Biri ona haksızlık ederse, insanı mahkemelerde kendi kendini savunabilecek hâle de getirebilirler."

273c

ἠσπαζόμην οὖν αὐτὼ ἅτε διὰ χρόνου ἑωρακώς· μετὰ δὲ τοῦτο εἶπον πρὸς τὸν Κλεινίαν· ὦ Κλεινία, τώδε μέντοι τὼ ἄνδρε σοφώ, Εὐθύδημός τε καὶ Διονυσόδωρος, οὐ τὰ σμικρὰ ἀλλὰ τὰ μεγάλα· τὰ γὰρ περὶ τὸν πόλεμον πάντα ἐπίστασθον, ὅσα δεῖ τὸν μέλλοντα ἀγαθὸν στρατηγὸν ἔσεσθαι, τάς τε τάξεις καὶ τὰς ἡγεμονίας τῶν στρατοπέδων καὶ [ὅσα] ἐν ὅπλοις μάχεσθαι [διδακτέον]· οἵω τε δὲ καὶ ποιῆσαι δυνατὸν εἶναι αὐτὸν αὑτῷ βοηθεῖν ἐν τοῖς δικαστηρίοις, ἄν τις αὐτὸν ἀδικῇ.

273dBunları söyleyince ikisi beni küçümsediler; birbirlerine bakıp güldüler ve Euthydemos, "Sokrates," dedi, "artık bunlarla ciddi olarak uğraşmıyoruz, onları yan iş olarak yapıyoruz."

Ben de şaşırıp, "Bu kadar büyük şeyler sizin yan işinizse," dedim, "asıl işiniz pek güzel bir şey olmalı; tanrılar aşkına söyleyin bana, nedir bu güzel şey?"

"Aretē, Sokrates," dedi; "onu insanlar arasında en güzel ve en çabuk biz öğretebileceğimizi düşünüyoruz."

273d

εἰπὼν οὖν ταῦτα κατεφρονήθην ὑπʼ αὐτοῖν· ἐγελασάτην οὖν ἄμφω βλέψαντε εἰς ἀλλήλω, καὶ ὁ Εὐθύδημος εἶπεν· οὔτοι ἔτι ταῦτα, ὦ Σώκρατες, σπουδάζομεν, ἀλλὰ παρέργοις αὐτοῖς χρώμεθα.

κἀγὼ θαυμάσας εἶπον· καλὸν ἄν που τὸ ἔργον ὑμῶν εἴη, εἰ τηλικαῦτα πράγματα πάρεργα ὑμῖν τυγχάνει ὄντα, καὶ πρὸς θεῶν εἴπετόν μοι τί ἐστι τοῦτο τὸ καλόν.

ἀρετήν, ἔφη, ὦ Σώκρατες, οἰόμεθα οἵω τʼ εἶναι παραδοῦναι κάλλιστʼ ἀνθρώπων καὶ τάχιστα.

273e"Zeus adına," dedim, "ne büyük bir şeyden söz ediyorsunuz! Bu nimeti nereden buldunuz? Ben sizi hâlâ, az önce de söylediğim gibi, en çok silahla dövüşmekte usta kimseler sanıyor ve hakkınızda bunu söylüyordum; çünkü buraya ilk geldiğinizde bunu vaat ettiğinizi hatırlıyorum. Ama şimdi gerçekten bu epistēmēye sahipseniz bana lütufkâr olun — sizi düpedüz tanrılar gibi selamlıyorum — ve önceden söylediklerimi bağışlayın.

273e

ὦ Ζεῦ, οἷον, ἦν δʼ ἐγώ, λέγετον πρᾶγμα· πόθεν τοῦτο τὸ ἕρμαιον ηὑρέτην; ἐγὼ δὲ περὶ ὑμῶν διενοούμην ἔτι, ὥσπερ νυνδὴ ἔλεγον, ὡς τὸ πολὺ τοῦτο δεινοῖν ὄντοιν, ἐν ὅπλοις μάχεσθαι, καὶ ταῦτα ἔλεγον περὶ σφῷν· ὅτε γὰρ τὸ πρότερον ἐπεδημησάτην, τοῦτο μέμνημαι σφὼ ἐπαγγελλομένω.

ΣΩ. εἰ δὲ νῦν ἀληθῶς ταύτην τὴν ἐπιστήμην ἔχετον, ἵλεω εἶτον—ἀτεχνῶς γὰρ ἔγωγε σφὼ ὥσπερ θεὼ προσαγορεύω, συγγνώμην

274aAma Euthydemos ve Dionysodoros, doğru söyleyip söylemediğinize bir bakın; vaadinizin büyüklüğü karşısında insanın inanmaması şaşılacak bir şey değil."

"İyi bil ki, Sokrates," dediler, "durum böyle."

"O hâlde bu varlığınız yüzünden sizi, büyük kralı hükümranlığı yüzünden saydığımdan çok daha bahtiyar sayarım. Yalnız şunu söyleyin: bu bilgeliği göstermeye niyetiniz var mı, yoksa ne karar verdiniz?"

"Tam da bunun için buradayız, Sokrates: biri öğrenmek isterse göstermek ve öğretmek için."

274a

δεόμενος ἔχειν μοι τῶν ἔμπροσθεν εἰρημένων. ἀλλʼ ὁρᾶτον, ὦ Εὐθύδημέ τε καὶ Διονυσόδωρε, εἰ ἀληθῆ λέγετον· ὑπὸ γὰρ τοῦ μεγέθους τοῦ ἐπαγγέλματος οὐδὲν θαυμαστὸν ἀπιστεῖν.

ἀλλʼ εὖ ἴσθι, ὦ Σώκρατες, [ἔφατον,] τοῦτο οὕτως ἔχον.

μακαρίζω ἄρʼ ὑμᾶς ἔγωγε τοῦ κτήματος πολὺ μᾶλλον ἢ μέγαν βασιλέα τῆς ἀρχῆς· τοσόνδε δέ μοι εἴπετον, εἰ ἐν νῷ ἔχετον ἐπιδεικνύναι ταύτην τὴν σοφίαν, ἢ πῶς σφῷν βεβούλευται.

ἐπʼ αὐτό γε τοῦτο πάρεσμεν, ὦ Σώκρατες, ὡς ἐπιδείξοντε

274b"Sahip olmayan herkesin isteyeceğine ben size kefilim," dedim: "önce ben, sonra şu Kleinias, bizimle birlikte şu Ktesippos ve şu ötekiler." Böyle diyerek ona Kleinias'ın âşıklarını gösterdim; onlar artık çevremizi sarmaya başlamışlardı. Çünkü Ktesippos Kleinias'tan uzakta oturuyordu; sanırım Euthydemos benimle konuşurken öne doğru eğildiği için, Kleinias da aramızda olduğundan, Ktesippos'un görüşünü kapatıyordu.

274b

καὶ διδάξοντε, ἐάν τις ἐθέλῃ μανθάνειν.

ἀλλʼ ὅτι μὲν ἐθελήσουσιν ἅπαντες οἱ μὴ ἔχοντες, ἐγὼ ὑμῖν ἐγγυῶμαι, πρῶτος μὲν ἐγώ, ἔπειτα δὲ Κλεινίας οὑτοσί, πρὸς δʼ ἡμῖν Κτήσιππός τε ὅδε καὶ οἱ ἄλλοι οὗτοι, ἦν δʼ ἐγὼ δεικνὺς αὐτῷ τοὺς ἐραστὰς τοὺς Κλεινίου· οἱ δὲ ἐτύγχανον ἡμᾶς ἤδη περιιστάμενοι. ὁ γὰρ Κτήσιππος ἔτυχε πόρρω καθεζόμενος τοῦ Κλεινίου—κἀμοὶ δοκεῖν ὡς ἐτύγχανεν ὁ Εὐθύδημος ἐμοὶ διαλεγόμενος προνενευκὼς εἰς τὸ πρόσθεν,

274cKtesippos hem sevgilisini görmek istediği hem de dinlemeye meraklı olduğu için ilk o fırlayıp karşımıza dikildi; ötekiler de onu görünce çevremizi sardılar, hem Kleinias'ın âşıkları hem Euthydemos'la Dionysodoros'un arkadaşları. Ben de bunları göstererek Euthydemos'a hepsinin öğrenmeye hazır olduğunu söyledim.

274c

ἐν μέσῳ ὄντος ἡμῶν τοῦ Κλεινίου ἐπεσκότει τῷ Κτησίππῳ τῆς θέας—βουλόμενός τε οὖν θεάσασθαι ὁ Κτήσιππος τὰ παιδικὰ καὶ ἅμα φιλήκοος ὢν ἀναπηδήσας πρῶτος προσέστη ἡμῖν ἐν τῷ καταντικρύ· οὕτως οὖν καὶ οἱ ἄλλοι ἐκεῖνον ἰδόντες περιέστησαν ἡμᾶς, οἵ τε τοῦ Κλεινίου ἐρασταὶ καὶ οἱ τοῦ Εὐθυδήμου τε καὶ Διονυσοδώρου ἑταῖροι. τούτους δὴ ἐγὼ δεικνὺς ἔλεγον τῷ Εὐθυδήμῳ ὅτι πάντες ἕτοιμοι εἶεν

274dKtesippos da çok hevesle onayladı, ötekiler de; hep birlikte o ikisinden bilgeliklerinin gücünü göstermelerini istediler.

Ben de dedim ki: "Euthydemos ve Dionysodoros, ne yapıp edin, hem bunları memnun edin hem de benim hatırım için gösterinizi yapın. Her şeyi göstermenin az bir iş olmadığı açık; ama bana şunu söyleyin: yalnız sizden öğrenmek gerektiğine zaten inanmış birini mi iyi bir insan yapabilirsiniz, yoksa aretēnin hiç öğrenilebilir bir şey olmadığını ya da onun hocalarının siz olmadığınızı düşündüğü için henüz inanmamış birini de mi?

274d

μανθάνειν· ὅ τε οὖν Κτήσιππος συνέφη μάλα προθύμως καὶ οἱ ἄλλοι, καὶ ἐκέλευον αὐτὼ κοινῇ πάντες ἐπιδείξασθαι τὴν δύναμιν τῆς σοφίας.

εἶπον οὖν ἐγώ· ὦ Εὐθύδημε καὶ Διονυσόδωρε, πάνυ μὲν οὖν παντὶ τρόπῳ καὶ τούτοις χαρίσασθον καὶ ἐμοῦ ἕνεκα ἐπιδείξασθον. τὰ μὲν οὖν πλεῖστα δῆλον ὅτι οὐκ ὀλίγον ἔργον ἐπιδεῖξαι· τόδε δέ μοι εἴπετον, πότερον πεπεισμένον ἤδη ὡς χρὴ παρʼ ὑμῶν μανθάνειν δύναισθʼ ἂν ἀγαθὸν ποιῆσαι

274eHaydi söyleyin: böyle düşünen birini hem aretēnin öğretilebileceğine hem de onu en güzel öğrenebileceği kişilerin siz olduğunuza inandırmak aynı tekhnēnin mi işidir, yoksa başka bir tekhnēnin mi?"

"Aynı tekhnēnin, Sokrates," dedi Dionysodoros.

"Demek, Dionysodoros," dedim, "bugünkü insanlar arasında birini felsefeye ve aretēye özen göstermeye en güzel siz yöneltebilirsiniz?"

274e

ἄνδρα μόνον, ἢ καὶ ἐκεῖνον τὸν μήπω πεπεισμένον διὰ τὸ μὴ οἴεσθαι ὅλως τὸ πρᾶγμα τὴν ἀρετὴν μαθητὸν εἶναι ἢ μὴ σφὼ εἶναι αὐτῆς διδασκάλω; φέρε, καὶ τὸν οὕτως ἔχοντα τῆς αὐτῆς τέχνης ἔργον πεῖσαι ὡς καὶ διδακτὸν ἡ ἀρετὴ καὶ οὗτοι ὑμεῖς ἐστὲ παρʼ ὧν ἂν κάλλιστά τις αὐτὸ μάθοι, ἢ ἄλλης;

ταύτης μὲν οὖν, ἔφη, τῆς αὐτῆς, ὦ Σώκρατες, ὁ Διονυσόδωρος.

ΣΩ.

ὑμεῖς ἄρα, ἦν δʼ ἐγώ, ὦ Διονυσόδωρε, τῶν νῦν ἀνθρώπων

275a"Öyle düşünüyoruz, Sokrates."

"Öteki şeylerin gösterisini bize başka bir zamana bırakın," dedim, "şimdi yalnız bunu gösterin: şu delikanlıyı felsefe yapması ve aretēye özen göstermesi gerektiğine inandırın; hem beni hem de buradakilerin hepsini memnun etmiş olursunuz. Bu delikanlının durumu şöyle: ben de buradakilerin hepsi de onun olabildiğince iyi bir insan olmasını arzuluyoruz. Bu, eski Alkibiades'in oğlu Aksiokhos'un oğludur, şimdiki Alkibiades'in amcaoğlu; adı Kleinias.

275a

κάλλιστʼ ἂν προτρέψαιτε εἰς φιλοσοφίαν καὶ ἀρετῆς ἐπιμέλειαν;

οἰόμεθά γε δή, ὦ Σώκρατες.

τῶν μὲν τοίνυν ἄλλων τὴν ἐπίδειξιν ἡμῖν, ἔφην, εἰς αὖθις ἀπόθεσθον, τοῦτο δʼ αὐτὸ ἐπιδείξασθον· τουτονὶ τὸν νεανίσκον πείσατον ὡς χρὴ φιλοσοφεῖν καὶ ἀρετῆς ἐπιμελεῖσθαι, καὶ χαριεῖσθον ἐμοί τε καὶ τουτοισὶ πᾶσιν. συμβέβηκεν γάρ τι τοιοῦτον τῷ μειρακίῳ τούτῳ· ἐγώ τε καὶ οἵδε πάντες τυγχάνομεν ἐπιθυμοῦντες ὡς βέλτιστον αὐτὸν γενέσθαι. ἔστι δὲ οὗτος Ἀξιόχου μὲν ὑὸς τοῦ Ἀλκιβιάδου τοῦ παλαιοῦ, αὐτανεψιὸς

275bHenüz genç; bir gence karşı ne kadar tabii ise, onun için de öyle korkuyoruz: biri bizden önce davranıp aklını başka bir uğraşa çevirerek onu bozmasın. Siz de tam zamanında geldiniz; bir sakıncası yoksa delikanlıyı sınayın ve önümüzde onunla konuşun."

Ben aşağı yukarı bunları söyleyince Euthydemos hem cesurca hem de kendinden emin bir tavırla, "Hiçbir sakıncası yok, Sokrates," dedi, "yeter ki delikanlı cevap vermeye razı olsun."

275b

δὲ τοῦ νῦν ὄντος Ἀλκιβιάδου· ὄνομα δʼ αὐτῷ Κλεινίας. ἔστι δὲ νέος· φοβούμεθα δὴ περὶ αὐτῷ, οἷον εἰκὸς περὶ νέῳ, μή τις φθῇ ἡμᾶς ἐπʼ ἄλλο τι ἐπιτήδευμα τρέψας αὐτοῦ τὴν διάνοιαν καὶ διαφθείρῃ. σφὼ οὖν ἥκετον εἰς κάλλιστον· ἀλλʼ εἰ μή τι διαφέρει ὑμῖν, λάβετον πεῖραν τοῦ μειρακίου καὶ διαλέχθητον ἐναντίον ἡμῶν.

εἰπόντος οὖν ἐμοῦ σχεδόν τι αὐτὰ ταῦτα ὁ Εὐθύδημος ἅμα ἀνδρείως τε καὶ θαρραλέως, ἀλλʼ οὐδὲν διαφέρει, ὦ

275c"Buna zaten alışkındır," dedim; "çünkü buradakiler sık sık yanına gelip ona birçok şey soruyor ve onunla konuşuyorlar; o yüzden cevap vermekten pek çekinmez."

Bundan sonrasını sana nasıl güzelce anlatayım, Kriton? Söylemesi imkânsız ölçüde büyük bir bilgeliği anlatırken yeniden canlandırabilmek küçük bir iş değil. Bu yüzden ben de, şairler gibi, anlatıma başlarken Musalara ve Mnemosyne'ye seslenmek zorundayım.

275c

Σώκρατες, ἔφη, ἐὰν μόνον ἐθέλῃ ἀποκρίνεσθαι ὁ νεανίσκος.

ἀλλὰ μὲν δή, ἔφην ἐγώ, τοῦτό γε καὶ εἴθισται· θαμὰ γὰρ αὐτῷ οἵδε προσιόντες πολλὰ ἐρωτῶσίν τε καὶ διαλέγονται, ὥστε ἐπιεικῶς θαρρεῖ τὸ ἀποκρίνασθαι.

τὰ δὴ μετὰ ταῦτα, ὦ Κρίτων, πῶς ἂν καλῶς σοι διηγησαίμην; οὐ γὰρ σμικρὸν τὸ ἔργον δύνασθαι ἀναλαβεῖν διεξιόντα σοφίαν ἀμήχανον ὅσην· ὥστʼ ἔγωγε, καθάπερ οἱ

275dEuthydemos, sanırım, söze şuradan başladı: "Kleinias, insanlardan hangileri öğrenir, bilgeler mi, cahiller mi?"

Delikanlı, soru büyük olduğu için kızardı ve ne diyeceğini bilemeyerek bana baktı. Ben de onun şaşkına döndüğünü anlayınca, "Cesaret, Kleinias," dedim, "hangisi doğru görünüyorsa cesurca cevap ver; belki bu sana en büyük faydayı sağlar."

275d

ποιηταί, δέομαι ἀρχόμενος τῆς διηγήσεως μούσας τε καὶ Μνημοσύνην ἐπικαλεῖσθαι. ἤρξατο δʼ οὖν ἐνθένδε ποθὲν ὁ Εὐθύδημος, ὡς ἐγᾦμαι· ὦ Κλεινία, πότεροί εἰσι τῶν ἀνθρώπων οἱ μανθάνοντες, οἱ σοφοὶ ἢ οἱ ἀμαθεῖς;

καὶ τὸ μειράκιον, ἅτε μεγάλου ὄντος τοῦ ἐρωτήματος, ἠρυθρίασέν τε καὶ ἀπορήσας ἐνέβλεψεν εἰς ἐμέ· καὶ ἐγὼ γνοὺς αὐτὸν τεθορυβημένον, θάρρει, ἦν δʼ ἐγώ, ὦ Κλεινία,

275eBu sırada Dionysodoros kulağıma doğru biraz eğildi ve yüzü gülümseyerek, "Bak, Sokrates," dedi, "sana şimdiden söyleyeyim: delikanlı hangisini cevap verirse versin çürütülecek."

Daha o bunları söylerken Kleinias cevap verdi bile; öyle ki delikanlıya dikkatli olmasını öğütlemeye vaktim kalmadı: öğrenenlerin bilgeler olduğunu söyledi.

275e

καὶ ἀπόκριναι ἀνδρείως, ὁπότερά σοι φαίνεται· ἴσως γάρ τοι ὠφελεῖ τὴν μεγίστην ὠφελίαν.

καὶ ἐν τούτῳ ὁ Διονυσόδωρος προσκύψας μοι μικρὸν πρὸς τὸ οὖς, πάνυ μειδιάσας τῷ προσώπῳ, καὶ μήν, ἔφη, σοί, ὦ Σώκρατες, προλέγω ὅτι ὁπότερʼ ἂν ἀποκρίνηται τὸ μειράκιον, ἐξελεγχθήσεται.

ΣΩ.

καὶ αὐτοῦ μεταξὺ ταῦτα λέγοντος ὁ Κλεινίας ἔτυχεν ἀποκρινάμενος, ὥστε οὐδὲ παρακελεύσασθαί μοι ἐξεγένετο

276aEuthydemos da, "Bazılarına hoca der misin, demez misin?" diye sordu.

Der, dedi.

"Hocalar öğrenenlerin hocası değil midir? Mesela kithara hocası ve okuma yazma hocası senin ve öteki çocukların hocasıydı, siz de öğrencisiydiniz."

Onayladı.

"Öğrenirken, öğrendiğiniz şeyleri henüz bilmiyordunuz, değil mi?"

Bilmediklerini söyledi.

"Peki bunları bilmediğiniz zaman bilge miydiniz?"

276a

εὐλαβηθῆναι τῷ μειρακίῳ, ἀλλʼ ἀπεκρίνατο ὅτι οἱ σοφοὶ εἶεν οἱ μανθάνοντες.

καὶ ὁ Εὐθύδημος, καλεῖς δέ τινας, ἔφη, διδασκάλους, ἢ οὔ;—ὡμολόγει.—οὐκοῦν τῶν μανθανόντων οἱ διδάσκαλοι διδάσκαλοί εἰσιν, ὥσπερ ὁ κιθαριστὴς καὶ ὁ γραμματιστὴς διδάσκαλοι δήπου ἦσαν σοῦ καὶ τῶν ἄλλων παίδων, ὑμεῖς δὲ μαθηταί;—συνέφη.—ἄλλο τι οὖν, ἡνίκα ἐμανθάνετε, οὔπω ἠπίστασθε ταῦτα ἃ ἐμανθάνετε;—οὐκ ἔφη.—ἆρʼ οὖν

276b"Elbette değildik," dedi.

"Bilge değilseniz cahildiniz, değil mi?"

"Elbette."

"Demek bilmediğiniz şeyleri öğrenirken cahilken öğreniyordunuz."

Delikanlı başıyla onayladı.

"Demek, Kleinias, öğrenenler senin sandığın gibi bilgeler değil, cahillerdir."

O bunu söyleyince Dionysodoros'la Euthydemos'un peşindekiler, koro hocası işaret vermiş bir koro gibi, hep birden alkışlayıp güldüler. Delikanlı daha doğru dürüst nefes bile almadan Dionysodoros sözü devraldı: "Peki Kleinias," dedi, "okuma yazma hocası size bir şey yazdırdığında, yazdırılanı çocuklardan hangileri öğreniyordu, bilgeler mi, cahiller mi?"

276b

σοφοὶ ἦτε, ὅτε ταῦτα οὐκ ἠπίστασθε;—οὐ δῆτα, ἦ δʼ ὅς.—οὐκοῦν εἰ μὴ σοφοί, ἀμαθεῖς;—πάνυ γε.—ὑμεῖς ἄρα μανθάνοντες ἃ οὐκ ἠπίστασθε, ἀμαθεῖς ὄντες ἐμανθάνετε.—ἐπένευσε τὸ μειράκιον.—οἱ ἀμαθεῖς ἄρα μανθάνουσιν, ὦ Κλεινία, ἀλλʼ οὐχ οἱ σοφοί, ὡς σὺ οἴει.

ταῦτʼ οὖν εἰπόντος αὐτοῦ, ὥσπερ ὑπὸ διδασκάλου χορὸς ἀποσημήναντος, ἅμα ἀνεθορύβησάν τε καὶ ἐγέλασαν οἱ ἑπόμενοι

276c"Bilgeler," dedi Kleinias.

"Demek öğrenenler cahiller değil, bilgelermiş; az önce Euthydemos'a iyi cevap vermedin."

276c

ἐκεῖνοι μετὰ τοῦ Διονυσοδώρου τε καὶ Εὐθυδήμου· καὶ πρὶν ἀναπνεῦσαι καλῶς τε καὶ εὖ τὸ μειράκιον, ἐκδεξάμενος ὁ Διονυσόδωρος, τί δέ, ὦ Κλεινία, ἔφη, ὁπότε ἀποστοματίζοι ὑμῖν ὁ γραμματιστής, πότεροι ἐμάνθανον τῶν παίδων τὰ ἀποστοματιζόμενα, οἱ σοφοὶ ἢ οἱ ἀμαθεῖς;—οἱ σοφοί, ἔφη ὁ Κλεινίας.—οἱ σοφοὶ ἄρα μανθάνουσιν ἀλλʼ οὐχ οἱ ἀμαθεῖς, καὶ οὐκ εὖ σὺ ἄρτι Εὐθυδήμῳ ἀπεκρίνω.

276dBunun üzerine iki adamın âşıkları, onların bilgeliğine hayran kalarak kahkahayı basıp gürültüyle alkışladılar; biz geri kalanlar ise şaşkınlıktan susuyorduk. Euthydemos şaşkına döndüğümüzü görünce, ona daha da çok hayran kalalım diye delikanlıyı bırakmadı, sormayı sürdürdü; usta dansçılar gibi aynı konudaki soruyu tersine çevirip iki yönlü sordu: "Öğrenenler bildikleri şeyleri mi öğrenir, bilmediklerini mi?"

Dionysodoros yine kulağıma hafifçe fısıldadı: "Sokrates, bu da öncekine benzer bir soru."

276d

ἐνταῦθα δὴ καὶ πάνυ μέγα ἐγέλασάν τε καὶ ἐθορύβησαν οἱ ἐρασταὶ τοῖν ἀνδροῖν, ἀγασθέντες τῆς σοφίας αὐτοῖν· οἱ δʼ ἄλλοι ἡμεῖς ἐκπεπληγμένοι ἐσιωπῶμεν. γνοὺς δὲ ἡμᾶς ὁ Εὐθύδημος ἐκπεπληγμένους, ἵνʼ ἔτι μᾶλλον θαυμάζοιμεν αὐτόν, οὐκ ἀνίει τὸ μειράκιον, ἀλλʼ ἠρώτα, καὶ ὥσπερ οἱ ἀγαθοὶ ὀρχησταί, διπλᾶ ἔστρεφε τὰ ἐρωτήματα περὶ τοῦ αὐτοῦ, καὶ ἔφη· πότερον γὰρ οἱ μανθάνοντες μανθάνουσιν ἃ ἐπίστανται ἢ ἃ μὴ ἐπίστανται;

καὶ ὁ Διονυσόδωρος πάλιν μικρὸν πρός με ψιθυρίσας,

276e"Zeus adına," dedim, "önceki soru da bize gerçekten pek güzel görünmüştü."

"Bizim sorduğumuz soruların hepsi böyledir, Sokrates," dedi, "kaçış yolu yoktur."

"Öğrencileriniz arasında bu kadar itibar görmeniz de bundandır herhalde," dedim.

Bu sırada Kleinias Euthydemos'a, öğrenenlerin bilmedikleri şeyleri öğrendiğini cevap verdi. O da ona öncekiyle aynı yoldan sorular sordu.

276e

καὶ τοῦτʼ, ἔφη, ὦ Σώκρατες, ἕτερον τοιοῦτον οἷον τὸ πρότερον.

ὦ Ζεῦ, ἔφην ἐγώ, ἦ μὴν καὶ τὸ πρότερόν γε καλὸν ἡμῖν ἐφάνη τὸ ἐρώτημα.

πάντʼ, ἔφη, ὦ Σώκρατες, τοιαῦτα ἡμεῖς ἐρωτῶμεν ἄφυκτα.

τοιγάρτοι, ἦν δʼ ἐγώ, δοκεῖτέ μοι εὐδοκιμεῖν παρὰ τοῖς μαθηταῖς.

ΣΩ.

ἐν δὲ τούτῳ ὁ μὲν Κλεινίας τῷ Εὐθυδήμῳ ἀπεκρίνατο ὅτι μανθάνοιεν οἱ μανθάνοντες ἃ οὐκ ἐπίσταιντο· ὁ δὲ ἤρετο

277a"Peki," dedi, "sen harfleri bilmez misin?"

"Bilirim," dedi.

"Hepsini mi?"

Onayladı.

"Biri herhangi bir şey yazdırdığında harfleri yazdırmış olmaz mı?"

Onayladı.

"Madem bütün harfleri biliyorsun, demek senin bildiğin bir şeyi yazdırıyor?"

Bunu da onayladı.

"Peki," dedi, "biri ne yazdırırsa sen onu öğrenmiyor musun da harf bilmeyen mi öğreniyor?"

"Hayır," dedi, "ben öğreniyorum."

"Demek madem bütün harfleri biliyorsun, bildiğin şeyleri öğreniyorsun."

277a

αὐτὸν διὰ τῶν αὐτῶν ὧνπερ τὸ πρότερον· τί δέ; ἦ δʼ ὅς, οὐκ ἐπίστασαι σὺ γράμματα;—ναί, ἔφη.—οὐκοῦν ἅπαντα;—ὡμολόγει.—ὅταν οὖν τις ἀποστοματίζῃ ὁτιοῦν, οὐ γράμματα ἀποστοματίζει;—ὡμολόγει.—οὐκοῦν ὧν τι σὺ ἐπίστασαι, ἔφη, ἀποστοματίζει, εἴπερ πάντα ἐπίστασαι;—καὶ τοῦτο ὡμολόγει.—τί οὖν; ἦ δʼ ὅς, ἆρα σὺ ⟨οὐ⟩ μανθάνεις ἅττʼ ἂν ἀποστοματίζῃ τις, ὁ δὲ μὴ ἐπιστάμενος γράμματα μανθάνει;—οὔκ, ἀλλʼ, ἦ δʼ ὅς, μανθάνω.—οὐκοῦν ἃ ἐπίστασαι, ἦ δʼ

277bKabul etti.

"Demek doğru cevap vermedin," dedi.

Euthydemos bunu daha tam söylememişti ki Dionysodoros sözü top gibi kapıp yeniden delikanlıya nişan aldı: "Euthydemos seni aldatıyor, Kleinias," dedi. "Söyle bana, öğrenmek, öğrenilen şeyin epistēmē'sini edinmek değil midir?"

Kleinias onayladı.

"Bilmek de," dedi, "epistēmē'ye zaten sahip olmaktan başka bir şey mi?"

Kabul etti.

"Demek bilmemek, epistēmē'ye henüz sahip olmamaktır?"

277b

ὅς, μανθάνεις, εἴπερ γε ἅπαντα τὰ γράμματα ἐπίστασαι.—ὡμολόγησεν.—οὐκ ἄρα ὀρθῶς ἀπεκρίνω, ἔφη.

καὶ οὔπω σφόδρα τι ταῦτα εἴρητο τῷ Εὐθυδήμῳ, καὶ ὁ Διονυσόδωρος ὥσπερ σφαῖραν ἐκδεξάμενος τὸν λόγον πάλιν ἐστοχάζετο τοῦ μειρακίου, καὶ εἶπεν· Ἐξαπατᾷ σε Εὐθύδημος, ὦ Κλεινία. εἰπὲ γάρ μοι, τὸ μανθάνειν οὐκ ἐπιστήμην ἐστὶ λαμβάνειν τούτου οὗ ἄν τις μανθάνῃ;—ὡμολόγει ὁ Κλεινίας.—τὸ δʼ ἐπίστασθαι, ἦ δʼ ὅς, ἄλλο τι ἢ ἔχειν ἐπιστήμην ἤδη ἐστίν;—συνέφη.—τὸ ἄρα μὴ ἐπίστασθαι

277cOna hak verdi.

"Peki bir şeyi edinenler ona zaten sahip olanlar mıdır, yoksa sahip olmayanlar mı?"

"Sahip olmayanlar."

"Bilmeyenlerin de bunlardan, yani sahip olmayanlardan olduğunu kabul ettin, değil mi?"

Başıyla onayladı.

"Demek öğrenenler edinenlerdendir, sahip olanlardan değil?"

Kabul etti.

"Demek, Kleinias," dedi, "öğrenenler bilmeyenlerdir, bilenler değil."

277c

μήπω ἔχειν ἐπιστήμην ἐστίν;—ὡμολόγει αὐτῷ.—πότερον οὖν εἰσιν οἱ λαμβάνοντες ὁτιοῦν οἱ ἔχοντες ἤδη ἢ οἳ ἂν μὴ ἔχωσιν;—οἳ ἂν μή.—οὐκοῦν ὡμολόγηκας εἶναι τούτων καὶ τοὺς μὴ ἐπισταμένους, τῶν μὴ ἐχόντων;—κατένευσε.—τῶν λαμβανόντων ἄρʼ εἰσὶν οἱ μανθάνοντες, ἀλλʼ οὐ τῶν ἐχόντων;—συνέφη.—οἱ μὴ ἐπιστάμενοι ἄρα, ἔφη, μανθάνουσιν, ὦ Κλεινία, ἀλλʼ οὐχ οἱ ἐπιστάμενοι.

277dEuthydemos, güreşte olduğu gibi delikanlıyı üçüncü kez yere sermek için hemen atılacaktı ki ben delikanlının boğulmak üzere olduğunu fark ettim; cesareti kırılıp bizi mahcup etmesin diye ona biraz soluk aldırmak istedim ve onu yatıştırarak şöyle dedim: "Kleinias, bu sözler sana alışılmadık geliyorsa şaşırma. Belki de iki yabancının sana ne yaptığını fark etmiyorsun. Korybasların ayininde, ayine alacakları kişiyi tahta oturttukları törende yapılanı yapıyorlar. Sen de o ayine katıldıysan bilirsin, orada da bir dans ve oyun olur. Şimdi bu ikisi de etrafında dans edip oynar gibi sıçramaktan başka bir şey yapmıyor; ardından seni ayine alacaklar.

277d

ἔτι δὴ ἐπὶ τὸ τρίτον καταβαλῶν ὥσπερ πάλαισμα ὥρμα ὁ Εὐθύδημος τὸν νεανίσκον· καὶ ἐγὼ γνοὺς βαπτιζόμενον τὸ μειράκιον, βουλόμενος ἀναπαῦσαι αὐτό, μὴ ἡμῖν ἀποδειλιάσειε, παραμυθούμενος εἶπον· ὦ Κλεινία, μὴ θαύμαζε εἴ σοι φαίνονται ἀήθεις οἱ λόγοι. ἴσως γὰρ οὐκ αἰσθάνῃ οἷον ποιεῖτον τὼ ξένω περὶ σέ· ποιεῖτον δὲ ταὐτὸν ὅπερ οἱ ἐν τῇ τελετῇ τῶν Κορυβάντων, ὅταν τὴν θρόνωσιν ποιῶσιν περὶ τοῦτον ὃν ἂν μέλλωσι τελεῖν. καὶ γὰρ ἐκεῖ χορεία τίς ἐστι καὶ παιδιά, εἰ ἄρα καὶ τετέλεσαι· καὶ νῦν

277eŞimdi sofistlik sırlarının ilk basamağını dinlediğini düşün. Çünkü Prodikos'un dediği gibi, önce kelimelerin doğru kullanılışını öğrenmek gerekir. İki yabancı da sana tam bunu gösteriyor: Bilmiyordun ki insanlar 'öğrenmek' kelimesini, başta bir konuda hiçbir epistēmē'si olmayan biri sonradan onun epistēmē'sini edindiğinde kullanırlar; ama aynı kelimeyi, epistēmē'ye zaten sahip olan biri bu epistēmē ile aynı şeyi, yapılırken ya da söylenirken incelediğinde de kullanırlar. Buna daha çok 'öğrenmek' değil 'anlamak' derler, ama bazen 'öğrenmek' de derler. Onların gösterdiği gibi, aynı kelimenin zıt durumdaki insanlar için, hem bilen hem bilmeyen için kullanıldığı gözünden kaçmış.

277e

τούτω οὐδὲν ἄλλο ἢ χορεύετον περὶ σὲ καὶ οἷον ὀρχεῖσθον παίζοντε, ὡς μετὰ τοῦτο τελοῦντε. νῦν οὖν νόμισον τὰ πρῶτα τῶν ἱερῶν ἀκούειν τῶν σοφιστικῶν.

ΣΩ. πρῶτον γάρ, ὥς φησι Πρόδικος, περὶ ὀνομάτων ὀρθότητος μαθεῖν δεῖ· ὃ δὴ καὶ ἐνδείκνυσθόν σοι τὼ ξένω, ὅτι οὐκ ᾔδησθα τὸ μανθάνειν ὅτι οἱ ἄνθρωποι καλοῦσι μὲν ἐπὶ τῷ τοιῷδε, ὅταν τις ἐξ ἀρχῆς μηδεμίαν ἔχων ἐπιστήμην περὶ πράγματός

278aİkinci soru da buna benzer: Sana insanların bildikleri şeyleri mi öğrendiğini, yoksa bilmediklerini mi diye soruyorlardı.

278a

τινος ἔπειτα ὕστερον αὐτοῦ λαμβάνῃ τὴν ἐπιστήμην, καλοῦσι δὲ ταὐτὸν τοῦτο καὶ ἐπειδὰν ἔχων ἤδη τὴν ἐπιστήμην ταύτῃ τῇ ἐπιστήμῃ ταὐτὸν τοῦτο πρᾶγμα ἐπισκοπῇ ἢ πραττόμενον ἢ λεγόμενον—μᾶλλον μὲν αὐτὸ συνιέναι καλοῦσιν ἢ μανθάνειν, ἔστι δʼ ὅτε καὶ μανθάνειν—σὲ δὲ τοῦτο, ὡς οὗτοι ἐνδείκνυνται, διαλέληθεν, ταὐτὸν ὄνομα ἐπʼ ἀνθρώποις ἐναντίως ἔχουσιν κείμενον, τῷ τε εἰδότι καὶ ἐπὶ τῷ μή· παραπλήσιον δὲ τούτῳ καὶ τὸ ἐν τῷ δευτέρῳ ἐρωτήματι, ἐν ᾧ

278bBunlar öğrenilecek şeylerin oyunudur; bunlar seninle şakalaşıyor dememin sebebi de bu. Oyun diyorum, çünkü biri bu türden pek çok şeyi, hatta hepsini öğrense de şeylerin nasıl olduğunu hiç de daha iyi bilmez; yalnızca kelimelerin farklı anlamlarını kullanarak insanlara çelme takıp onları devirmekle eğlenebilir. Tıpkı oturmak üzere olan birinin altından tabureyi çekenlerin, adamın sırtüstü yere yuvarlandığını görünce sevinip gülmeleri gibi.

278b

ἠρώτων σε πότερα μανθάνουσιν οἱ ἄνθρωποι ἃ ἐπίστανται ἢ ἃ μή. ταῦτα δὴ τῶν μαθημάτων παιδιά ἐστιν—διὸ καί φημι ἐγώ σοι τούτους προσπαίζειν—παιδιὰν δὲ λέγω διὰ ταῦτα, ὅτι, εἰ καὶ πολλά τις ἢ καὶ πάντα τὰ τοιαῦτα μάθοι, τὰ μὲν πράγματα οὐδὲν ἂν μᾶλλον εἰδείη πῇ ἔχει, προσπαίζειν δὲ οἷός τʼ ἂν εἴη τοῖς ἀνθρώποις διὰ τὴν τῶν ὀνομάτων διαφορὰν ὑποσκελίζων καὶ ἀνατρέπων, ὥσπερ οἱ τὰ σκολύθρια τῶν μελλόντων καθιζήσεσθαι ὑποσπῶντες χαίρουσι

278cBunların sana yaptıklarını bir oyun say. Ama bundan sonra belli ki sana ciddi şeyleri gösterecekler; ben de vaat ettiklerini yerine getirsinler diye onlara yol göstereceğim. Çünkü teşvik edici bilgeliklerini gözler önüne sereceklerini söylemişlerdi; şimdiyse bana kalırsa önce seninle oynamaları gerektiğini düşündüler. Euthydemos ve Dionysodoros, bu oyununuz burada bitsin; belki bu kadarı yeter.

278c

καὶ γελῶσιν, ἐπειδὰν ἴδωσιν ὕπτιον ἀνατετραμμένον. ταῦτα μὲν οὖν σοι παρὰ τούτων νόμιζε παιδιὰν γεγονέναι· τὸ δὲ μετὰ ταῦτα δῆλον ὅτι τούτω γέ σοι αὐτὼ τὰ σπουδαῖα ἐνδείξεσθον, καὶ ἐγὼ ὑφηγήσομαι αὐτοῖν ἵνα μοι ὃ ὑπέσχοντο ἀποδῶσιν. ἐφάτην γὰρ ἐπιδείξασθαι τὴν προτρεπτικὴν σοφίαν· νῦν δέ, μοι δοκεῖ, δεῖν ᾠηθήτην πρότερον παῖσαι πρὸς σέ. ταῦτα μὲν οὖν, ὦ Εὐθύδημέ τε καὶ Διονυσόδωρε,

278dBundan sonra delikanlıyı teşvik ederek ona bilgeliğe ve aretē'ye nasıl özen göstermesi gerektiğini gösterin. Ama önce ben size bunu nasıl anladığımı ve nasıl bir şey dinlemek istediğimi göstereyim. Bunu acemice ve gülünç bir şekilde yaptığımı düşünürseniz bana gülmeyin; bilgeliğinizi dinleme hevesiyle önünüzde doğaçlama konuşmaya cüret edeceğim.

278d

πεπαίσθω τε ὑμῖν, καὶ ἴσως ἱκανῶς ἔχει· τὸ δὲ δὴ μετὰ ταῦτα ἐπιδείξατον προτρέποντε τὸ μειράκιον ὅπως χρὴ σοφίας τε καὶ ἀρετῆς ἐπιμεληθῆναι. πρότερον δʼ ἐγὼ σφῷν ἐνδείξομαι οἷον αὐτὸ ὑπολαμβάνω καὶ οἵου αὐτοῦ ἐπιθυμῶ ἀκοῦσαι. ἐὰν οὖν δόξω ὑμῖν ἰδιωτικῶς τε καὶ γελοίως αὐτὸ ποιεῖν, μή μου καταγελᾶτε· ὑπὸ προθυμίας γὰρ τοῦ ἀκοῦσαι τῆς ὑμετέρας σοφίας τολμήσω ἀπαυτοσχεδιάσαι ἐναντίον

278eSiz de öğrencileriniz de gülmeden sabırla dinleyin. Sen de, Aksiokhos'un oğlu, bana cevap ver.

Biz insanların hepsi işlerinin iyi gitmesini ister mi? Yoksa bu soru da az önce korktuğum gülünç sorulardan biri mi? Böyle şeyler sormak bile herhalde akılsızca; insanlardan kim işlerinin iyi gitmesini istemez ki?"

"İstemeyen yoktur," dedi Kleinias.

278e

ὑμῶν. ἀνάσχεσθον οὖν ἀγελαστὶ ἀκούοντες αὐτοί τε καὶ οἱ μαθηταὶ ὑμῶν· σὺ δέ μοι, ὦ παῖ Ἀξιόχου, ἀπόκριναι.

ἆρά γε πάντες ἄνθρωποι βουλόμεθα εὖ πράττειν; ἢ τοῦτο μὲν ἐρώτημα ὧν νυνδὴ ἐφοβούμην ἓν τῶν καταγελάστων; ἀνόητον γὰρ δήπου καὶ τὸ ἐρωτᾶν τὰ τοιαῦτα· τίς γὰρ οὐ βούλεται ἀνθρώπων εὖ πράττειν;—

ΣΩ. οὐδεὶς ὅστις οὔκ, ἔφη

279a"Peki," dedim, "sonra: Madem işlerimizin iyi gitmesini istiyoruz, işlerimiz nasıl iyi gider? Çok sayıda iyi şeyimiz olursa mı? Yoksa bu öncekinden de saf bir soru mu? Bunun da böyle olduğu herhalde apaçık."

Kabul etti.

"Haydi bakalım, var olan şeylerden hangileri bizim için iyidir? Yoksa bunu bulmak da zor değil, ağırbaşlı bir adamın işi gibi de görünmüyor mu? Herkes bize zengin olmanın iyi olduğunu söyler; öyle değil mi?"

"Elbette," dedi.

"Sağlıklı olmak, güzel olmak ve bedenle ilgili öteki şeylere yeterince sahip olmak da öyle değil mi?"

279a

ὁ Κλεινίας.—εἶεν, ἦν δʼ ἐγώ· τὸ δὴ μετὰ τοῦτο, ἐπειδὴ βουλόμεθα εὖ πράττειν, πῶς ἂν εὖ πράττοιμεν; ἆρʼ ἂν εἰ ἡμῖν πολλὰ κἀγαθὰ εἴη; ἢ τοῦτο ἐκείνου ἔτι εὐηθέστερον; δῆλον γάρ που καὶ τοῦτο ὅτι οὕτως ἔχει.—συνέφη.—φέρε δή, ἀγαθὰ δὲ ποῖα ἄρα τῶν ὄντων τυγχάνει ἡμῖν ὄντα; ἢ οὐ χαλεπὸν οὐδὲ σεμνοῦ ἀνδρὸς πάνυ τι οὐδὲ τοῦτο ἔοικεν εἶναι εὐπορεῖν; πᾶς γὰρ ἂν ἡμῖν εἴποι ὅτι τὸ πλουτεῖν ἀγαθόν· ἦ γάρ;—πάνυ γʼ, ἔφη.—οὐκοῦν καὶ τὸ ὑγιαίνειν καὶ τὸ

279bOna da öyle geliyordu.

"Soyluluk, güç ve kendi yurdunda itibar görmek de açıkça iyi şeylerdir."

Onayladı.

"Peki," dedim, "iyi şeylerden geriye ne kaldı? İtidalli, adil ve cesur olmaya ne diyeceğiz? Zeus aşkına, Kleinias, bunları iyi şeyler arasına koyarsak doğru mu koymuş oluruz, yoksa koymazsak mı? Belki biri bize itiraz eder; sana nasıl görünüyor?"

"İyi şeyler," dedi Kleinias.

279b

καλὸν εἶναι καὶ τἆλλα κατὰ τὸ σῶμα ἱκανῶς παρεσκευάσθαι;—συνεδόκει.—ἀλλὰ μὴν εὐγένειαί γε καὶ δυνάμεις καὶ τιμαὶ ἐν τῇ ἑαυτοῦ δῆλά ἐστιν ἀγαθὰ ὄντα.—ὡμολόγει.—τί οὖν, ἔφην, ἔτι ἡμῖν λείπεται τῶν ἀγαθῶν; τί ἄρα ἐστὶν τὸ σώφρονά τε εἶναι καὶ δίκαιον καὶ ἀνδρεῖον; πότερον πρὸς Διός, ὦ Κλεινία, ἡγῇ σύ, ἐὰν ταῦτα τιθῶμεν ὡς ἀγαθά, ὀρθῶς ἡμᾶς θήσειν, ἢ ἐὰν μή; ἴσως γὰρ ἄν τις ἡμῖν ἀμφισβητήσειεν· σοὶ δὲ πῶς δοκεῖ;—ἀγαθά, ἔφη ὁ Κλεινίας.—

279c"Peki," dedim, "bilgeliği bu korunun neresine yerleştireceğiz? İyi şeylerin arasına mı, ne dersin?"

"İyi şeylerin arasına."

"Dikkat et de iyi şeylerden anmaya değer bir şeyi atlamayalım."

"Bence hiçbir şeyi atlamıyoruz," dedi Kleinias.

Ben de bir şey hatırlayıp, "Zeus adına," dedim, "iyi şeylerin en büyüğünü atlamak üzereyiz galiba."

"O ne?" dedi.

"Talih, Kleinias; herkesin, en bayağı insanların bile iyi şeylerin en büyüğü saydığı şey."

"Doğru söylüyorsun," dedi.

Ben yine fikrimi değiştirip, "Aksiokhos'un oğlu," dedim, "az kalsın sen de ben de yabancılara gülünç olacaktık."

279c

εἶεν, ἦν δʼ ἐγώ· τὴν δὲ σοφίαν ποῦ χοροῦ τάξομεν; ἐν τοῖς ἀγαθοῖς, ἢ πῶς λέγεις;—ἐν τοῖς ἀγαθοῖς.—ἐνθυμοῦ δὴ μή τι παραλείπωμεν τῶν ἀγαθῶν, ὅτι καὶ ἄξιον λόγου.—ἀλλά μοι δοκοῦμεν, ἔφη, οὐδέν, ὁ Κλεινίας.—καὶ ἐγὼ ἀναμνησθεὶς εἶπον ὅτι ναὶ μὰ Δία κινδυνεύομέν γε τὸ μέγιστον τῶν ἀγαθῶν παραλιπεῖν.—τί τοῦτο; ἦ δʼ ὅς.—τὴν εὐτυχίαν, ὦ Κλεινία· ὃ πάντες φασί, καὶ οἱ πάνυ φαῦλοι, μέγιστον τῶν ἀγαθῶν εἶναι.—ἀληθῆ λέγεις, ἔφη.—καὶ ἐγὼ αὖ πάλιν μετανοήσας εἶπον ὅτι ὀλίγου καταγέλαστοι

279d"Neden?" dedi.

"Talihi daha önce saymıştık da şimdi yine ondan söz ediyoruz."

"Bunun nesi var?"

"Gülünç bir şey elbette: çoktan ortada duranı yeniden ortaya koymak, aynı şeyi iki kez söylemek."

"Nasıl yani?" dedi.

"Bilgelik herhalde talihtir," dedim, "bunu bir çocuk bile bilir."

Şaşırıp kaldı; daha o kadar genç ve saf. Ben de onun şaşırdığını görünce, "Kleinias," dedim, "bilmiyor musun, flüt çalmakta başarıya en çok talihi yaver gidenler flütçülerdir?"

279d

ἐγενόμεθα ὑπὸ τῶν ξένων ἐγώ τε καὶ σύ, ὦ παῖ Ἀξιόχου.—τί δή, ἔφη, τοῦτο;—ὅτι εὐτυχίαν ἐν τοῖς ἔμπροσθεν θέμενοι νυνδὴ αὖθις περὶ τοῦ αὐτοῦ ἐλέγομεν.—τί οὖν δὴ τοῦτο;—καταγέλαστον δήπου, ὃ πάλαι πρόκειται, τοῦτο πάλιν προτιθέναι καὶ δὶς ταὐτὰ λέγειν.—πῶς, ἔφη, τοῦτο λέγεις;—ἡ σοφία δήπου, ἦν δʼ ἐγώ, εὐτυχία ἐστίν· τοῦτο δὲ κἂν παῖς γνοίη.—καὶ ὃς ἐθαύμασεν· οὕτως ἔτι νέος τε καὶ εὐήθης ἐστί.—κἀγὼ γνοὺς αὐτὸν θαυμάζοντα, ἆρα

279eKabul etti.

"Harfleri yazıp okumakta da okuma yazma hocaları değil mi?" dedim.

"Elbette."

"Peki? Denizin tehlikelerine karşı, genel olarak söylersek, bilge dümencilerden daha talihli kimseler olduğunu mu sanıyorsun?"

"Hiç sanmam."

"Peki? Sefere çıksan tehlikeyi ve talihi hangisiyle paylaşmayı tercih ederdin, bilge bir komutanla mı, cahil biriyle mi?"

279e

οὐκ οἶσθα, ἔφην, ὦ Κλεινία, ὅτι περὶ αὐλημάτων εὐπραγίαν οἱ αὐληταὶ εὐτυχέστατοί εἰσιν;—συνέφη.—οὐκοῦν, ἦν δʼ ἐγώ, καὶ περὶ γραμμάτων γραφῆς τε καὶ ἀναγνώσεως οἱ γραμματισταί;—πάνυ γε.—τί δέ; πρὸς τοὺς τῆς θαλάττης κινδύνους μῶν οἴει εὐτυχεστέρους τινὰς εἶναι τῶν σοφῶν κυβερνητῶν, ὡς ἐπὶ πᾶν εἰπεῖν;—οὐ δῆτα.

ΣΩ. τί δέ; στρατευόμενος μετὰ ποτέρου ἂν ἥδιον τοῦ κινδύνου τε καὶ τῆς

280a"Bilge biriyle."

"Peki? Hasta olsan tehlikeyi hangisiyle göze almayı tercih ederdin, bilge bir hekimle mi, cahil biriyle mi?"

"Bilge biriyle."

"Bunu," dedim, "bilge biriyle iş görürsen işlerinin cahil biriyle olduğundan daha talihli gideceğini düşündüğün için mi söylüyorsun?"

Kabul etti.

"Demek bilgelik insanları her yerde talihli kılıyor. Çünkü bilgelik herhalde asla yanılmaz; zorunlu olarak doğru yapar ve hedefini bulur; yoksa artık bilgelik olmazdı."

280a

τύχης μετέχοις, μετὰ σοφοῦ στρατηγοῦ ἢ μετὰ ἀμαθοῦς;—μετὰ σοφοῦ.—τί δέ; ἀσθενῶν μετὰ ποτέρου ἂν ἡδέως κινδυνεύοις, μετὰ σοφοῦ ἰατροῦ ἢ μετὰ ἀμαθοῦς;—μετὰ σοφοῦ.—ἆρʼ οὖν, ἦν δʼ ἐγώ, ὅτι εὐτυχέστερον ἂν οἴει πράττειν μετὰ σοφοῦ πράττων ἢ μετὰ ἀμαθοῦς;—συνεχώρει.—ἡ σοφία ἄρα πανταχοῦ εὐτυχεῖν ποιεῖ τοὺς ἀνθρώπους. οὐ γὰρ δήπου ἁμαρτάνοι γʼ ἄν ποτέ τι σοφία, ἀλλʼ ἀνάγκη ὀρθῶς πράττειν καὶ τυγχάνειν· ἦ γὰρ ἂν οὐκέτι σοφία εἴη.

280bSonunda, nasıl oldu bilmiyorum, özetle şunun böyle olduğunda anlaştık: Bilgelik kimde varsa, onun talihe ayrıca ihtiyacı yoktur. Bunda anlaşınca, daha önce kabul ettiklerimizin şimdi ne durumda olduğunu ona yeniden sordum. "Çok sayıda iyi şeyimiz olursa," dedim, "mesut olacağımızı ve işlerimizin iyi gideceğini kabul etmiştik."

Kabul etti.

"Peki elimizdeki iyi şeyler yüzünden mesut olur muyuz, bize hiç fayda sağlamazlarsa mı, yoksa sağlarlarsa mı?"

"Sağlarlarsa," dedi.

"Peki bunlar yalnızca elimizde olsa da onları kullanmasak, bir faydaları olur mu?

280b

συνωμολογησάμεθα τελευτῶντες οὐκ οἶδʼ ὅπως ἐν κεφαλαίῳ οὕτω τοῦτο ἔχειν, σοφίας παρούσης, ᾧ ἂν παρῇ, μηδὲν προσδεῖσθαι εὐτυχίας· ἐπειδὴ δὲ τοῦτο συνωμολογησάμεθα, πάλιν ἐπυνθανόμην αὐτοῦ τὰ πρότερον ὡμολογημένα πῶς ἂν ἡμῖν ἔχοι. ὡμολογήσαμεν γάρ, ἔφην, εἰ ἡμῖν ἀγαθὰ πολλὰ παρείη, εὐδαιμονεῖν ἂν καὶ εὖ πράττειν.—συνέφη.—ἆρʼ οὖν εὐδαιμονοῖμεν ἂν διὰ τὰ παρόντα ἀγαθά, εἰ μηδὲν ἡμᾶς ὠφελοῖ ἢ εἰ ὠφελοῖ;—εἰ ὠφελοῖ, ἔφη.—ἆρʼ οὖν ἄν

280cMesela çok yiyeceğimiz olsa ama yemesek, ya da içeceğimiz olsa ama içmesek, bunun bir faydasını görür müyüz?"

"Hiç görmeyiz," dedi.

"Peki? Bütün zanaatkârların her birinin kendi işi için gereken her şey hazır olsa ama bunları kullanmasalar, bir zanaatkârın sahip olması gereken her şeye sahip oldukları için, sırf bu sahiplik yüzünden işleri iyi gider mi? Mesela bir marangoz bütün aletleri ve yeterince keresteyi hazırlamış olsa ama marangozluk yapmasa, sahip olduklarından bir fayda görür mü?"

280c

τι ὠφελοῖ, εἰ εἴη μόνον ἡμῖν, χρῴμεθα δʼ αὐτοῖς μή; οἷον σιτία εἰ ἡμῖν εἴη πολλά, ἐσθίοιμεν δὲ μή, ἢ ποτόν, πίνοιμεν δὲ μή, ἔσθʼ ὅτι ὠφελοίμεθʼ ἄν;—οὐ δῆτα, ἔφη.—τί δέ; οἱ δημιουργοὶ πάντες, εἰ αὐτοῖς εἴη πάντα τὰ ἐπιτήδεια παρεσκευασμένα ἑκάστῳ εἰς τὸ ἑαυτοῦ ἔργον, χρῷντο δὲ αὐτοῖς μή, ἆρʼ ἂν οὗτοι εὖ πράττοιεν διὰ τὴν κτῆσιν, ὅτι κεκτημένοι εἶεν πάντα ἃ δεῖ κεκτῆσθαι τὸν δημιουργόν; οἷον τέκτων, εἰ παρεσκευασμένος εἴη τά τε ὄργανα ἅπαντα καὶ ξύλα ἱκανά, τεκταίνοιτο δὲ μή, ἔσθʼ ὅτι ὠφελοῖτʼ ἂν

280d"Hiç görmez," dedi.

"Peki biri zenginliğe ve az önce saydığımız bütün iyi şeylere sahip olsa ama bunları kullanmasa, bu iyi şeylere sahip olduğu için mesut olur mu?"

"Elbette olmaz, Sokrates."

"Demek," dedim, "mesut olacak kişinin bu tür iyi şeylere yalnızca sahip olması yetmiyor, onları kullanması da gerekiyor galiba; yoksa sahip olmanın hiçbir faydası olmuyor."

"Doğru söylüyorsun."

"Peki, Kleinias, iyi şeylere sahip olmak ve onları kullanmak birini mesut etmeye artık yeter mi?"

280d

ἀπὸ τῆς κτήσεως;—οὐδαμῶς, ἔφη.—τί δέ, εἴ τις κεκτημένος εἴη πλοῦτόν τε καὶ ἃ νυνδὴ ἐλέγομεν πάντα τὰ ἀγαθά, χρῷτο δὲ αὐτοῖς μή, ἆρʼ ἂν εὐδαιμονοῖ διὰ τὴν τούτων κτῆσιν τῶν ἀγαθῶν;—οὐ δῆτα, ὦ Σώκρατες.—δεῖ ἄρα, ἔφην, ὡς ἔοικεν, μὴ μόνον κεκτῆσθαι τὰ τοιαῦτα ἀγαθὰ τὸν μέλλοντα εὐδαίμονα ἔσεσθαι, ἀλλὰ καὶ χρῆσθαι αὐτοῖς· ἢ οὐδὲν ὄφελος τῆς κτήσεως γίγνεται.—ἀληθῆ λέγεις.—ἆρʼ

280e"Bana öyle geliyor."

"Doğru kullanırsa mı," dedim, "yoksa doğru kullanmasa da mı?"

"Doğru kullanırsa."

"Güzel söylüyorsun," dedim. "Çünkü bence biri herhangi bir şeyi yanlış kullanırsa, onu hiç kullanmamasından daha kötü olur: Birincisi kötüdür, ikincisi ne kötü ne iyidir. Böyle demiyor muyuz?"

280e

οὖν, ὦ Κλεινία, ἤδη τοῦτο ἱκανὸν πρὸς τὸ εὐδαίμονα ποιῆσαί τινα, τό τε κεκτῆσθαι τἀγαθὰ καὶ τὸ χρῆσθαι αὐτοῖς;—ἔμοιγε δοκεῖ.—πότερον, ἦν δʼ ἐγώ, ἐὰν ὀρθῶς χρῆταί τις ἢ καὶ ἐὰν μή;—ἐὰν ὀρθῶς.

ΣΩ. καλῶς γε, ἦν δʼ ἐγώ, λέγεις. πλέον γάρ που οἶμαι θάτερόν ἐστιν, ἐάν τις χρῆται ὁτῳοῦν μὴ ὀρθῶς πράγματι ἢ ἐὰν ἐᾷ· τὸ μὲν γὰρ κακόν, τὸ δὲ οὔτε

281aKabul etti.

"Peki? Kerestenin işlenmesinde ve kullanılmasında doğru kullanmayı sağlayan, marangozluk epistēmē'sinden başka bir şey midir?"

"Elbette değildir," dedi.

"Eşya yapımında da doğruyu sağlayan epistēmē'dir herhalde."

Kabul etti.

"Peki," dedim, "başta iyi şeyler dediğimiz zenginlik, sağlık ve güzelliğin kullanımında da bütün bu tür şeyleri doğru kullanmaya yol gösteren ve eylemi doğru yöne çeviren epistēmē miydi, yoksa başka bir şey mi?"

281a

κακὸν οὔτε ἀγαθόν. ἢ οὐχ οὕτω φαμέν;—συνεχώρει.—τί οὖν; ἐν τῇ ἐργασίᾳ τε καὶ χρήσει τῇ περὶ τὰ ξύλα μῶν ἄλλο τί ἐστιν τὸ ἀπεργαζόμενον ὀρθῶς χρῆσθαι ἢ ἐπιστήμη ἡ τεκτονική;—οὐ δῆτα, ἔφη.—ἀλλὰ μήν που καὶ ἐν τῇ περὶ τὰ σκεύη ἐργασίᾳ τὸ ὀρθῶς ἐπιστήμη ἐστὶν ἡ ἀπεργαζομένη.—συνέφη.—ἆρʼ οὖν, ἦν δʼ ἐγώ, καὶ περὶ τὴν χρείαν ὧν ἐλέγομεν τὸ πρῶτον τῶν ἀγαθῶν, πλούτου τε καὶ ὑγιείας καὶ κάλλους, τὸ ὀρθῶς πᾶσι τοῖς τοιούτοις χρῆσθαι ἐπιστήμη

281b"Epistēmē," dedi.

"Demek epistēmē, insanlara her türlü sahip olmada ve her eylemde yalnızca talih değil, başarı da sağlıyor gibi."

Onayladı.

"Peki, Zeus aşkına," dedim, "phronēsis ve bilgelik olmadan sahip olunan öteki şeylerin bir faydası var mı? Bir insan aklı olmadan çok şeye sahip olup çok iş yaparsa mı daha çok kazançlı çıkar, yoksa aklıyla az şeyle mi? Şöyle bak: Daha az iş yapan daha az hata yapmaz mı, daha az hata yapan daha az kötü durumda olmaz mı, daha az kötü durumda olan da daha az bedbaht olmaz mı?"

281b

ἦν ἡγουμένη καὶ κατορθοῦσα τὴν πρᾶξιν, ἢ ἄλλο τι;—ἐπιστήμη, ἦ δʼ ὅς.—οὐ μόνον ἄρα εὐτυχίαν ἀλλὰ καὶ εὐπραγίαν, ὡς ἔοικεν, ἡ ἐπιστήμη παρέχει τοῖς ἀνθρώποις ἐν πάσῃ κτήσει τε καὶ πράξει.—ὡμολόγει.—ἆρʼ οὖν ὦ πρὸς Διός, ἦν δʼ ἐγώ, ὄφελός τι τῶν ἄλλων κτημάτων ἄνευ φρονήσεως καὶ σοφίας; ἆρά γε ἂν ὄναιτο ἄνθρωπος πολλὰ κεκτημένος καὶ πολλὰ πράττων νοῦν μὴ ἔχων, ἢ μᾶλλον ὀλίγα νοῦν ἔχων; ὧδε δὲ σκόπει· οὐκ ἐλάττω πράττων

281c"Elbette," dedi.

"Peki kim daha az iş yapar, yoksul biri mi, zengin biri mi?"

"Yoksul biri," dedi.

"Zayıf biri mi, güçlü biri mi?"

"Zayıf biri."

"İtibarlı biri mi, itibarsız biri mi?"

"İtibarsız biri."

"Cesur ve itidalli biri mi daha az iş yapar, yoksa korkak biri mi?"

"Korkak biri."

"Tembel biri de çalışkan birinden daha az, değil mi?"

Kabul etti.

"Yavaş biri de hızlı birinden, gözü az görüp kulağı az işiten de keskin göz ve kulaklı birinden daha az, değil mi?"

281c

ἐλάττω ἂν ἐξαμαρτάνοι, ἐλάττω δὲ ἁμαρτάνων ἧττον ἂν κακῶς πράττοι, ἧττον δὲ κακῶς πράττων ἄθλιος ἧττον ἂν εἴη;—πάνυ γʼ, ἔφη.—πότερον οὖν ἂν μᾶλλον ἐλάττω τις πράττοι πένης ὢν ἢ πλούσιος;—πένης, ἔφη.—πότερον δὲ ἀσθενὴς ἢ ἰσχυρός;—ἀσθενής.—πότερον δὲ ἔντιμος ἢ ἄτιμος;—ἄτιμος.—πότερον δὲ ἀνδρεῖος ὢν καὶ σώφρων ἐλάττω ἂν πράττοι ἢ δειλός;—δειλός.—οὐκοῦν καὶ ἀργὸς μᾶλλον ἢ ἐργάτης;—συνεχώρει.—καὶ βραδὺς μᾶλλον ἢ

281dBütün bu türden şeylerde birbirimizle anlaştık.

"Özetle, Kleinias," dedim, "başta iyi dediğimiz şeylerin hepsi için asıl mesele, kendi başlarına tabiatça nasıl iyi oldukları değil galiba; durum şöyle görünüyor: Onlara cehalet yol gösterirse, kötü olan yol göstericiye daha çok hizmet edebildikleri ölçüde zıtlarından daha büyük kötülükler olurlar; phronēsis ve bilgelik yol gösterirse daha büyük iyilikler olurlar; kendi başlarına ise hiçbirinin hiçbir değeri yoktur."

281d

ταχύς, καὶ ἀμβλὺ ὁρῶν καὶ ἀκούων μᾶλλον ἢ ὀξύ;—πάντα τὰ τοιαῦτα συνεχωροῦμεν ἀλλήλοις.—ἐν κεφαλαίῳ δʼ, ἔφην, ὦ Κλεινία, κινδυνεύει σύμπαντα ἃ τὸ πρῶτον ἔφαμεν ἀγαθὰ εἶναι, οὐ περὶ τούτου ὁ λόγος αὐτοῖς εἶναι, ὅπως αὐτά γε καθʼ αὑτὰ πέφυκεν ἀγαθὰ [εἶναι], ἀλλʼ ὡς ἔοικεν ὧδʼ ἔχει· ἐὰν μὲν αὐτῶν ἡγῆται ἀμαθία, μείζω κακὰ εἶναι τῶν ἐναντίων, ὅσῳ δυνατώτερα ὑπηρετεῖν τῷ ἡγουμένῳ κακῷ ὄντι, ἐὰν δὲ φρόνησίς τε καὶ σοφία, μείζω ἀγαθά, αὐτὰ δὲ καθʼ

281e"Görünüşe göre," dedi, "senin söylediğin gibi."

"Peki söylediklerimizden ne çıkıyor? Ötekilerin hiçbiri ne iyi ne kötüdür; bu ikisinden ise bilgelik iyi, cehalet kötüdür; başka ne çıkabilir?"

Onayladı.

281e

αὑτὰ οὐδέτερα αὐτῶν οὐδενὸς ἄξια εἶναι.—φαίνεται, ἔφη, ὡς ἔοικεν, οὕτως, ὡς σὺ λέγεις.—τί οὖν ἡμῖν συμβαίνει ἐκ τῶν εἰρημένων; ἄλλο τι ἢ τῶν μὲν ἄλλων οὐδὲν ὂν οὔτε ἀγαθὸν οὔτε κακόν, τούτοιν δὲ δυοῖν ὄντοιν ἡ μὲν σοφία ἀγαθόν, ἡ δὲ ἀμαθία κακόν;—ὡμολόγει.

282a"Öyleyse," dedim, "geri kalanı da inceleyelim. Madem hepimiz mesut olmak istiyoruz ve şeyleri kullanarak, hem de doğru kullanarak böyle olduğumuz ortaya çıktı, doğruluğu ve talihi sağlayan da epistēmē idi; o halde görünüşe göre her insan kendini her yoldan, olabildiğince bilge olmaya hazırlamalı; öyle değil mi?"

"Evet," dedi.

"Bunun gerekli olduğunu düşünen biri, babasından paradan çok bilgeliği devralmaya bakacak; vasilerinden, dostlarından — hem öteki dostlarından hem âşığı olduğunu söyleyenlerden —, yabancılardan ve vatandaşlardan da bilgelikten pay vermelerini rica edip yalvaracaktır. Bilge olmak isteyen birinin bunun için bir âşığa da, herhangi bir insana da hizmet etmesi, kölelik etmesi, güzel hizmetlerden hangisi olursa olsun yapmaya razı olması hiç de ayıp ya da kınanacak bir şey değildir, Kleinias. Sence de öyle değil mi?" dedim.

282a

ΣΩ.

ἔτι τοίνυν, ἔφην, τὸ λοιπὸν ἐπισκεψώμεθα. ἐπειδὴ εὐδαίμονες μὲν εἶναι προθυμούμεθα πάντες, ἐφάνημεν δὲ τοιοῦτοι γιγνόμενοι ἐκ τοῦ χρῆσθαί τε τοῖς πράγμασιν καὶ ὀρθῶς χρῆσθαι, τὴν δὲ ὀρθότητα καὶ εὐτυχίαν ἐπιστήμη ⟨ἦν⟩ ἡ παρέχουσα, δεῖ δή, ὡς ἔοικεν, ἐκ παντὸς τρόπου ἅπαντα ἄνδρα τοῦτο παρασκευάζεσθαι, ὅπως ὡς σοφώτατος ἔσται· ἢ οὔ;—ναί, ἔφη.—καὶ παρὰ πατρός γε δήπου τοῦτο οἰόμενον δεῖν παραλαμβάνειν πολὺ μᾶλλον ἢ χρήματα, καὶ

282b"Bence çok doğru söylüyorsun," dedi.

282b

παρʼ ἐπιτρόπων καὶ φίλων τῶν τε ἄλλων καὶ τῶν φασκόντων ἐραστῶν εἶναι, καὶ ξένων καὶ πολιτῶν, δεόμενον καὶ ἱκετεύοντα σοφίας μεταδιδόναι, οὐδὲν αἰσχρόν, ὦ Κλεινία, οὐδὲ νεμεσητὸν ἕνεκα τούτου ὑπηρετεῖν καὶ δουλεύειν καὶ ἐραστῇ καὶ παντὶ ἀνθρώπῳ, ὁτιοῦν ἐθέλοντα ὑπηρετεῖν τῶν καλῶν ὑπηρετημάτων, προθυμούμενον σοφὸν γενέσθαι· ἢ οὐ δοκεῖ σοι, ἔφην ἐγώ, οὕτως;—πάνυ μὲν οὖν εὖ μοι δοκεῖς

282c"Tabii bilgelik öğretilebilir bir şeyse, Kleinias," dedim, "insanlara kendiliğinden gelmiyorsa. Çünkü bu, henüz incelemediğimiz ve senle benim üzerinde anlaşmadığımız bir mesele."

"Bence öğretilebilir, Sokrates," dedi.

Ben de sevinerek, "Ne güzel söylüyorsun, insanların en iyisi!" dedim. "Bilgeliğin öğretilebilir mi öğretilemez mi olduğuna dair uzun bir incelemeden beni kurtararak iyilik ettin. Madem sana bilgelik hem öğretilebilir hem de var olan şeyler arasında insanı mesut ve talihli kılan tek şey gibi görünüyor, felsefe yapmanın zorunlu olduğunu söylemez misin? Sen de bunu yapmayı aklına koymadın mı?"

282c

λέγειν, ἦ δʼ ὅς.—εἰ ἔστι γε, ὦ Κλεινία, ἦν δʼ ἐγώ, ἡ σοφία διδακτόν, ἀλλὰ μὴ ἀπὸ ταὐτομάτου παραγίγνεται τοῖς ἀνθρώποις· τοῦτο γὰρ ἡμῖν ἔτι ἄσκεπτον καὶ οὔπω διωμολογημένον ἐμοί τε καὶ σοί.—ἀλλʼ ἔμοιγε, ἔφη, ὦ Σώκρατες, διδακτὸν εἶναι δοκεῖ.—καὶ ἐγὼ ἡσθεὶς εἶπον· ἦ καλῶς λέγεις, ὦ ἄριστε ἀνδρῶν, καὶ εὖ ἐποίησας ἀπαλλάξας με σκέψεως πολλῆς περὶ τούτου αὐτοῦ, πότερον διδακτὸν ἢ οὐ διδακτὸν ἡ σοφία. νῦν οὖν ἐπειδή σοι καὶ διδακτὸν δοκεῖ καὶ μόνον τῶν ὄντων εὐδαίμονα καὶ εὐτυχῆ ποιεῖν τὸν

282d"Elbette, Sokrates," dedi, "hem de elimden geldiğince."

Bunu duyunca sevindim ve "Dionysodoros, Euthydemos," dedim, "teşvik edici sözlerin nasıl olmasını istediğime dair benim örneğim işte bu; acemice belki, zorlukla ve uzun uzun söylenmiş. Sizden hangisi isterse aynı şeyi bir tekhnē ile yaparak bize göstersin. Bunu istemiyorsanız, benim bıraktığım yerden devam edip delikanlıya şunu gösterin: Her epistēmē'yi mi edinmesi gerekir, yoksa edinince mesut ve iyi bir insan olacağı tek bir epistēmē var mı, varsa hangisidir?

282d

ἄνθρωπον, ἄλλο τι ἢ φαίης ἂν ἀναγκαῖον εἶναι φιλοσοφεῖν καὶ αὐτὸς ἐν νῷ ἔχεις αὐτὸ ποιεῖν;—πάνυ μὲν οὖν, ἔφη, ὦ Σώκρατες, ὡς οἷόν τε μάλιστα.

κἀγὼ ταῦτα ἅσμενος ἀκούσας, τὸ μὲν ἐμόν, ἔφην, παράδειγμα, ὦ Διονυσόδωρέ τε καὶ Εὐθύδημε, οἵων ἐπιθυμῶ τῶν προτρεπτικῶν λόγων εἶναι, τοιοῦτον, ἰδιωτικὸν ἴσως καὶ μόλις διὰ μακρῶν λεγόμενον· σφῷν δὲ ὁπότερος βούλεται, ταὐτὸν τοῦτο τέχνῃ πράττων ἐπιδειξάτω ἡμῖν. εἰ δὲ μὴ

282eBaşta söylediğim gibi, bu delikanlının bilge ve iyi biri olması bizim için çok önemli."

282e

τοῦτο βούλεσθον, ὅθεν ἐγὼ ἀπέλιπον, τὸ ἑξῆς ἐπιδείξατον τῷ μειρακίῳ, πότερον πᾶσαν ἐπιστήμην δεῖ αὐτὸν κτᾶσθαι, ἢ ἔστι τις μία ἣν δεῖ λαβόντα εὐδαιμονεῖν τε καὶ ἀγαθὸν ἄνδρα εἶναι, καὶ τίς αὕτη. ὡς γὰρ ἔλεγον ἀρχόμενος, περὶ πολλοῦ ἡμῖν τυγχάνει ὂν τόνδε τὸν νεανίσκον σοφόν τε καὶ ἀγαθὸν γενέσθαι.

283aBen bunları söyledim, Kriton. Sonra olacaklara bütün dikkatimi verdim; sözü nasıl ele alacaklarını, delikanlıyı bilgeliğe ve aretē'ye çalışmaya teşvik ederken nereden başlayacaklarını gözlüyordum. İçlerinden büyük olanı, Dionysodoros, söze ilk o başladı; biz de birazdan harika sözler duyacağımızı umarak hepimiz ona bakıyorduk. Gerçekten de öyle oldu: Adam, Kriton, harika bir söze girişti; dinlemeye değer, çünkü aretē'ye pek teşvik edici bir sözdü!

283a

ΣΩ.

ἐγὼ μὲν οὖν ταῦτα εἶπον, ὦ Κρίτων· τῷ δὲ μετὰ τοῦτο ἐσομένῳ πάνυ σφόδρα προσεῖχον τὸν νοῦν, καὶ ἐπεσκόπουν τίνα ποτὲ τρόπον ἅψοιντο τοῦ λόγου καὶ ὁπόθεν ἄρξοιντο παρακελευόμενοι τῷ νεανίσκῳ σοφίαν τε καὶ ἀρετὴν ἀσκεῖν. ὁ οὖν πρεσβύτερος αὐτῶν, ὁ Διονυσόδωρος, πρότερος ἤρχετο τοῦ λόγου, καὶ ἡμεῖς πάντες ἐβλέπομεν πρὸς αὐτὸν ὡς αὐτίκα μάλα ἀκουσόμενοι θαυμασίους τινὰς λόγους. ὅπερ

283b"Söyle bana, Sokrates," dedi, "siz de, bu delikanlının bilge olmasını istediğinizi söyleyen ötekiler: Bunu şaka olsun diye mi söylüyorsunuz, yoksa gerçekten istiyor ve ciddiye mi alıyorsunuz?"

O zaman anladım ki demek önceden, onlardan delikanlıyla konuşmalarını istediğimizde şaka yaptığımızı sanmışlar, bu yüzden de onunla şakalaşmışlar, ciddi davranmamışlar.

283b

οὖν καὶ συνέβη ἡμῖν· θαυμαστὸν γάρ τινα, ὦ Κρίτων, ἁνὴρ κατῆρχεν λόγον, οὗ σοὶ ἄξιον ἀκοῦσαι, ὡς παρακελευστικὸς ὁ λόγος ἦν ἐπʼ ἀρετήν.

εἰπέ μοι, ἔφη, ὦ Σώκρατές τε καὶ ὑμεῖς οἱ ἄλλοι, ὅσοι φατὲ ἐπιθυμεῖν τόνδε τὸν νεανίσκον σοφὸν γενέσθαι, πότερον παίζετε ταῦτα λέγοντες ἢ ὡς ἀληθῶς ἐπιθυμεῖτε καὶ σπουδάζετε;

κἀγὼ διενοήθην ὅτι ᾠηθήτην ἄρα ἡμᾶς τὸ πρότερον παίζειν, ἡνίκα ἐκελεύομεν διαλεχθῆναι τῷ νεανίσκῳ αὐτώ, καὶ διὰ ταῦτα προσεπαισάτην τε καὶ οὐκ ἐσπουδασάτην·

283cBunu düşününce daha da üsteleyerek müthiş ciddi olduğumuzu söyledim.

Dionysodoros, "Dikkat et, Sokrates," dedi, "şimdi söylediklerini sonra inkâr etmek zorunda kalmayasın."

"İyice düşündüm," dedim, "asla inkâr etmem."

"Peki," dedi, "onun bilge olmasını istediğinizi söylüyorsunuz, öyle mi?"

"Elbette."

"Şu anda Kleinias bilge mi, değil mi?"

"Kendisi henüz bilge olmadığını söylüyor," dedim, "kendini beğenmiş biri değildir."

"Siz de," dedi, "onun bilge olmasını, cahil olmamasını istiyorsunuz?"

283c

ταῦτα οὖν διανοηθεὶς ἔτι μᾶλλον εἶπον ὅτι θαυμαστῶς σπουδάζοιμεν.

καὶ ὁ Διονυσόδωρος, σκόπει μήν, ἔφη, ὦ Σώκρατες, ὅπως μὴ ἔξαρνος ἔσῃ ἃ νῦν λέγεις.—ἔσκεμμαι, ἦν δʼ ἐγώ· οὐ γὰρ μή ποτʼ ἔξαρνος γένωμαι.—τί οὖν; ἔφη· φατὲ βούλεσθαι αὐτὸν σοφὸν γενέσθαι;—πάνυ μὲν οὖν.—νῦν δέ, ἦ δʼ ὅς, Κλεινίας πότερον σοφός ἐστιν ἢ οὔ;—οὔκουν φησί γέ πω· ἔστιν δέ, ἦν δʼ ἐγώ, οὐκ ἀλαζών.—ὑμεῖς δέ,

283dKabul ettik.

"Demek olmadığı kişi olmasını, şimdi olduğu kişi olarak da artık var olmamasını istiyorsunuz."

Bunu duyunca şaşkına döndüm. O da şaşkınlığımı fırsat bilip sözü aldı: "Madem şimdi olduğu kişinin artık var olmamasını istiyorsunuz, demek onun yok olmasını istiyorsunuz, öyle mi? Sevgililerinin yok olup gitmesini her şeyden çok isteyen böyle dostlar ve âşıklar pek kıymetli olurdu doğrusu!"

283d

ἔφη, βούλεσθε γενέσθαι αὐτὸν σοφόν, ἀμαθῆ δὲ μὴ εἶναι;—ὡμολογοῦμεν.—οὐκοῦν ὃς μὲν οὐκ ἔστιν, βούλεσθε αὐτὸν γενέσθαι, ὃς δʼ ἔστι νῦν, μηκέτι εἶναι.—καὶ ἐγὼ ἀκούσας ἐθορυβήθην· ὁ δέ μου θορυβουμένου ὑπολαβών, ἄλλο τι οὖν, ἔφη, ἐπεὶ βούλεσθε αὐτὸν ὃς νῦν ἐστὶν μηκέτι εἶναι, βούλεσθε αὐτόν, ὡς ἔοικεν, ἀπολωλέναι; καίτοι πολλοῦ ἂν ἄξιοι οἱ τοιοῦτοι εἶεν φίλοι τε καὶ ἐρασταί, οἵτινες τὰ παιδικὰ περὶ παντὸς ἂν ποιήσαιντο ἐξολωλέναι.

283eKtesippos bunu duyunca sevgilisi adına öfkelendi. "Thurioi'lu yabancı," dedi, "kaba kaçmasaydı söylerdim: Başına gelsin! Ne hakla benim ve ötekiler hakkında, söylemesi bile bence günah olan böyle bir şeyi, bu çocuğun yok olup gitmesini isteyeceğimi uyduruyorsun?"

"Peki, Ktesippos," dedi Euthydemos, "sence yalan söylemek mümkün mü?"

"Zeus adına," dedi, "aklımı kaçırmadıysam mümkün."

"Hakkında konuşulan şeyi söyleyerek mi, yoksa söylemeyerek mi?"

283e

καὶ ὁ Κτήσιππος ἀκούσας ἠγανάκτησέν τε ὑπὲρ τῶν παιδικῶν καὶ εἶπεν· ὦ ξένε Θούριε, εἰ μὴ ἀγροικότερον, ἔφη, ἦν εἰπεῖν, εἶπον ἄν· σοὶ εἰς κεφαλήν, ὅτι μαθών μου καὶ τῶν ἄλλων καταψεύδῃ τοιοῦτον πρᾶγμα, ὃ ἐγὼ οἶμαι οὐδʼ ὅσιον εἶναι λέγειν, ὡς ἐγὼ τόνδε βουλοίμην ἂν ἐξολωλέναι.

ΣΩ.

τί δέ, ἔφη, ὦ Κτήσιππε, ὁ Εὐθύδημος, ἦ δοκεῖ σοι οἷόν τʼ εἶναι ψεύδεσθαι;—νὴ Δία, ἔφη, εἰ μὴ μαίνομαί γε.—πότερον λέγοντα τὸ πρᾶγμα περὶ οὗ ἂν ὁ λόγος ᾖ, ἢ μὴ

284a"Söyleyerek," dedi.

"Demek o şeyi söylüyorsa, var olan şeylerden söylediği şeyden başkasını söylemiyor?"

"Nasıl söylesin ki?" dedi Ktesippos.

"O söylediği şey de var olan şeylerden biridir, ötekilerden ayrı olarak."

"Elbette."

"Demek onu söyleyen var olanı söylüyor?" dedi.

"Evet."

"Ama var olanı ve var olan şeyleri söyleyen doğruyu söyler. Öyleyse Dionysodoros, var olan şeyleri söylüyorsa doğruyu söylüyor ve senin hakkında hiç yalan söylemiyor."

284a

λέγοντα;—λέγοντα, ἔφη.—οὐκοῦν εἴπερ λέγει αὐτό, οὐκ ἄλλο λέγει τῶν ὄντων ἢ ἐκεῖνο ὅπερ λέγει;—πῶς γὰρ ἄν; ἔφη ὁ Κτήσιππος.—ἓν μὴν κἀκεῖνό γʼ ἐστὶν τῶν ὄντων, ὃ λέγει, χωρὶς τῶν ἄλλων.—πάνυ γε.—οὐκοῦν ὁ ἐκεῖνο λέγων τὸ ὄν, ἔφη, λέγει;—ναί.—ἀλλὰ μὴν ὅ γε τὸ ὂν λέγων καὶ τὰ ὄντα τἀληθῆ λέγει· ὥστε ὁ Διονυσόδωρος, εἴπερ λέγει τὰ ὄντα, λέγει τἀληθῆ καὶ οὐδὲν κατὰ σοῦ ψεύδεται.

284b"Evet," dedi Ktesippos, "ama bunları söyleyen, Euthydemos, var olan şeyleri söylemiyor."

Euthydemos, "Var olmayan şeyler yok değil midir?" dedi.

"Yoktur."

"Demek var olmayan şeyler hiçbir yerde var değildir?"

"Hiçbir yerde."

"Peki biri bu var olmayan şeyler hakkında bir şey yapıp da hiçbir yerde olmayan bu şeyleri meydana getirebilir mi, kim olursa olsun?"

"Bana öyle gelmiyor," dedi Ktesippos.

"Peki? Hatipler halkın önünde konuşurken hiçbir şey yapmıyorlar mı?"

"Yapıyorlar elbette," dedi.

"Yapıyorlarsa bir şey meydana da getiriyorlar, değil mi?"

284b

ναί, ἔφη· ἀλλʼ ὁ ταῦτα λέγων, ἔφη ὁ Κτήσιππος, ὦ Εὐθύδημε, οὐ τὰ ὄντα λέγει.

καὶ ὁ Εὐθύδημος, τὰ δὲ μὴ ὄντα, ἔφη, ἄλλο τι ἢ οὐκ ἔστιν;—οὐκ ἔστιν.—ἄλλο τι οὖν οὐδαμοῦ τά γε μὴ ὄντα ὄντα ἐστίν;—οὐδαμοῦ.—ἔστιν οὖν ὅπως περὶ ταῦτα, τὰ μὴ ὄντα, πράξειεν ἄν τίς τι, ὥστʼ ἐκεῖνα ποιήσειεν ἂν καὶ ὁστισοῦν τὰ μηδαμοῦ ὄντα;—οὐκ ἔμοιγε δοκεῖ, ἔφη ὁ Κτήσιππος.—τί οὖν; οἱ ῥήτορες ὅταν λέγωσιν ἐν τῷ δήμῳ, οὐδὲν πράττουσι;—πράττουσι μὲν οὖν, ἦ δʼ ὅς.—οὐκοῦν

284c"Evet."

"Demek söylemek, yapmak ve meydana getirmektir?"

Kabul etti.

"Demek kimse var olmayanı söylemez," dedi, "çünkü o zaman bir şey meydana getirmiş olurdu; sen de var olmayanı kimsenin meydana getiremeyeceğini kabul ettin. Öyleyse senin sözüne göre kimse yalan söylemez; Dionysodoros bir şey söylüyorsa, doğruyu ve var olanı söylüyor."

"Zeus adına, Euthydemos," dedi Ktesippos, "var olanı bir bakıma söylüyor, ama olduğu gibi değil."

"Ne demek istiyorsun, Ktesippos?" dedi Dionysodoros. "Şeyleri olduğu gibi söyleyenler var mı?"

284c

εἴπερ πράττουσι, καὶ ποιοῦσι;—ναί.—τὸ λέγειν ἄρα πράττειν τε καὶ ποιεῖν ἐστιν;—ὡμολόγησεν.—οὐκ ἄρα τά γε μὴ ὄντʼ, ἔφη, λέγει οὐδείς—ποιοῖ γὰρ ἂν ἤδη τί· σὺ δὲ ὡμολόγηκας τὸ μὴ ὂν μὴ οἷόν τʼ εἶναι μηδένα ποιεῖν— ὥστε κατὰ τὸν σὸν λόγον οὐδεὶς ψευδῆ λέγει, ἀλλʼ εἴπερ λέγει Διονυσόδωρος, τἀληθῆ τε καὶ τὰ ὄντα λέγει.

νὴ Δία, ἔφη ὁ Κτήσιππος, ὦ Εὐθύδημε· ἀλλὰ τὰ ὄντα μὲν τρόπον τινὰ λέγει, οὐ μέντοι ὥς γε ἔχει.

πῶς λέγεις, ἔφη ὁ Διονυσόδωρος, ὦ Κτήσιππε; εἰσὶν

284d"Var elbette," dedi, "iyi ve soylu insanlar, doğruyu söyleyenler."

"Peki?" dedi. "İyi şeyler iyi hâlde, kötü şeyler kötü hâlde değil mi?"

Kabul etti.

"İyi ve soylu insanların şeyleri olduğu gibi söylediğini kabul ediyorsun?"

"Ediyorum."

"Demek, Ktesippos, iyiler kötü şeyleri kötü söylüyor, madem olduğu gibi söylüyorlar."

"Evet, Zeus adına," dedi, "hem de pek kötü söylüyorlar, özellikle kötü insanları. Bana kulak verirsen sen de onlardan olmamaya dikkat edersin; iyiler senin için de kötü söylemesin.

284d

γάρ τινες οἳ λέγουσι τὰ πράγματα ὡς ἔχει;—εἰσὶν μέντοι, ἔφη, οἱ καλοί τε κἀγαθοὶ καὶ οἱ τἀληθῆ λέγοντες.—τί οὖν; ἦ δʼ ὅς· τἀγαθὰ οὐκ εὖ, ἔφη, ἔχει, τὰ δὲ κακὰ κακῶς;—συνεχώρει.—τοὺς δὲ καλούς τε καὶ ἀγαθοὺς ὁμολογεῖς λέγειν ὡς ἔχει τὰ πράγματα;—ὁμολογῶ.—κακῶς ἄρα, ἔφη, λέγουσιν, ὦ Κτήσιππε, οἱ ἀγαθοὶ τὰ κακά, εἴπερ ὡς ἔχει λέγουσιν.—ναὶ μὰ Δία, ἦ δʼ ὅς, σφόδρα γε, τοὺς γοῦν κακοὺς ἀνθρώπους· ὧν σύ, ἐάν μοι πείθῃ, εὐλαβήσῃ εἶναι,

284eİyi bil ki iyiler kötüleri kötüler."

"Büyükleri büyük büyük, sıcakları da sıcak sıcak mı söylerler?" dedi Euthydemos.

"Elbette," dedi Ktesippos, "soğukları da soğuk soğuk anlatırlar, konuşmalarına da soğuk derler."

"Sen hakaret ediyorsun, Ktesippos," dedi Dionysodoros, "hakaret ediyorsun!"

"Zeus adına, hayır, Dionysodoros," dedi, "seni sevdiğim için hakaret etmem; sana bir arkadaş olarak öğüt veriyorum ve benim yanımda bir daha en çok değer verdiğim bu insanların yok olup gitmesini istediğimi böyle kabaca söylememen için seni ikna etmeye çalışıyorum."

284e

ἵνα μή σε οἱ ἀγαθοὶ κακῶς λέγωσιν. ὡς εὖ ἴσθʼ ὅτι κακῶς λέγουσιν οἱ ἀγαθοὶ τοὺς κακούς.—καὶ τοὺς μεγάλους, ἔφη ὁ Εὐθύδημος, μεγάλως λέγουσι καὶ τοὺς θερμοὺς θερμῶς;—μάλιστα δήπου, ἔφη ὁ Κτήσιππος· τοὺς γοῦν ψυχροὺς ψυχρῶς λέγουσί τε καὶ φασὶν διαλέγεσθαι.—σὺ μέν, ἔφη ὁ Διονυσόδωρος, λοιδορῇ, ὦ Κτήσιππε, λοιδορῇ.

ΣΩ. μὰ Δίʼ οὐκ ἔγωγε, ἦ δʼ ὅς, ὦ Διονυσόδωρε, ἐπεὶ φιλῶ σε, ἀλλὰ νουθετῶ σε ὡς ἑταῖρον, καὶ πειρῶμαι πείθειν μηδέποτε ἐναντίον ἐμοῦ οὕτως ἀγροίκως λέγειν ὅτι ἐγὼ τούτους βούλομαι

285aBirbirlerine fazla sertleştiklerini görünce Ktesippos'la şakalaştım ve şöyle dedim: "Ktesippos, bence yabancılar vermek isterlerse söylediklerini kabul etmeliyiz, bir kelime yüzünden çekişmemeliyiz. Eğer insanları, kötü ve akılsızken iyi ve akıllı yapacak şekilde yok etmeyi biliyorlarsa — ister bunu kendileri bulmuş olsunlar ister başkasından öğrenmiş olsunlar, kötü olanı yok edip onu yeniden iyi biri olarak ortaya çıkaran böyle bir yıkımı, böyle bir yok etmeyi biliyorlarsa; ki biliyorlar elbette, çünkü yeni bulunmuş tekhnē'lerinin kötü insanları iyi yapmak olduğunu söylediler — o halde bunu onlara bırakalım.

285a

ἐξολωλέναι, οὓς περὶ πλείστου ποιοῦμαι.

ἐγὼ οὖν, ἐπειδή μοι ἐδόκουν ἀγριωτέρως πρὸς ἀλλήλους ἔχειν, προσέπαιζόν τε τὸν Κτήσιππον καὶ εἶπον ὅτι ὦ Κτήσιππε, ἐμοὶ μὲν δοκεῖ χρῆναι ἡμᾶς παρὰ τῶν ξένων δέχεσθαι ἃ λέγουσιν, ἐὰν ἐθέλωσι διδόναι, καὶ μὴ ὀνόματι διαφέρεσθαι. εἰ γὰρ ἐπίστανται οὕτως ἐξολλύναι ἀνθρώπους, ὥστʼ ἐκ πονηρῶν τε καὶ ἀφρόνων χρηστούς τε καὶ ἔμφρονας ποιεῖν, καὶ τοῦτο εἴτε αὐτὼ ηὑρήκατον εἴτε καὶ

285bDelikanlıyı bizim için yok etsinler ve aklı başında biri yapsınlar; geri kalan hepimizi de. Siz gençler korkuyorsanız, deneme Karyalı kölenin üstünde yapılır derler ya, tehlike benim üzerimde olsun.

285b

παρʼ ἄλλου του ἐμαθέτην φθόρον τινὰ καὶ ὄλεθρον τοιοῦτον, ὥστε ἀπολέσαντες πονηρὸν ὄντα χρηστὸν πάλιν ἀποφῆναι· εἰ τοῦτο ἐπίστασθον—δῆλον δὲ ὅτι ἐπίστασθον· ἐφάτην γοῦν τὴν τέχνην σφῶν εἶναι τὴν νεωστὶ ηὑρημένην ἀγαθοὺς ποιεῖν τοὺς ἀνθρώπους ἐκ πονηρῶν—συγχωρήσωμεν οὖν αὐτοῖν αὐτό· ἀπολεσάντων ἡμῖν τὸ μειράκιον καὶ φρόνιμον ποιησάντων, καὶ ἅπαντάς γε ἡμᾶς τοὺς ἄλλους. εἰ δὲ ὑμεῖς

285cBen yaşlı olduğum için tehlikeyi göze almaya hazırım ve kendimi, Kolkhisli Medeia'nın eline verir gibi şu Dionysodoros'un eline veriyorum. Beni yok etsin; isterse kaynatsın, isterse ne dilerse yapsın; yeter ki iyi biri olarak ortaya çıkarsın."

Ktesippos da, "Ben de, Sokrates," dedi, "kendimi yabancılara vermeye hazırım; isterlerse derimi şimdi yüzdüklerinden de fazla yüzsünler, yeter ki derim Marsyas'ınki gibi bir tuluma değil, aretē'ye dönüşsün.

285c

οἱ νέοι φοβεῖσθε, ὥσπερ ἐν Καρὶ ἐν ἐμοὶ ἔστω ὁ κίνδυνος· ὡς ἐγώ, ἐπειδὴ καὶ πρεσβύτης εἰμί, παρακινδυνεύειν ἕτοιμος καὶ παραδίδωμι ἐμαυτὸν Διονυσοδώρῳ τούτῳ ὥσπερ τῇ Μηδείᾳ τῇ Κόλχῳ. ἀπολλύτω με, καὶ εἰ μὲν βούλεται, ἑψέτω, εἰ δʼ, ὅτι βούλεται, τοῦτο ποιείτω· μόνον χρηστὸν ἀποφηνάτω.

καὶ ὁ Κτήσιππος, ἐγὼ μέν, ἔφη, καὶ αὐτός, ὦ Σώκρατες, ἕτοιμός εἰμι παρέχειν ἐμαυτὸν τοῖς ξένοις, καὶ ἐὰν βούλωνται δέρειν ἔτι μᾶλλον ἢ νῦν δέρουσιν, εἴ μοι ἡ δορὰ μὴ εἰς

285dGerçi şu Dionysodoros ona kızdığımı sanıyor; ama ben kızmıyorum, yalnızca bana karşı doğru söylemediğini düşündüğüm şeylere itiraz ediyorum. Ama sen, soylu Dionysodoros," dedi, "itiraz etmeye hakaret etmek deme; hakaret etmek başka bir şeydir."

Dionysodoros, "İtiraz etmek diye bir şey varmış gibi mi konuşuyorsun, Ktesippos?" dedi.

285d

ἀσκὸν τελευτήσει, ὥσπερ ἡ τοῦ Μαρσύου, ἀλλʼ εἰς ἀρετήν. καίτοι με οἴεται Διονυσόδωρος οὑτοσὶ χαλεπαίνειν αὐτῷ· ἐγὼ δὲ οὐ χαλεπαίνω, ἀλλʼ ἀντιλέγω πρὸς ταῦτα ἅ μοι δοκεῖ πρός με μὴ καλῶς λέγειν. ἀλλὰ σὺ τὸ ἀντιλέγειν, ἔφη, ὦ γενναῖε Διονυσόδωρε, μὴ κάλει λοιδορεῖσθαι· ἕτερον γάρ τί ἐστι τὸ λοιδορεῖσθαι.

καὶ Διονυσόδωρος, ὡς ὄντος, ἔφη, τοῦ ἀντιλέγειν, ὦ Κτήσιππε, ποιῇ τοὺς λόγους;

285e"Elbette, hem de nasıl!" dedi. "Yoksa sen, Dionysodoros, itiraz etmek diye bir şey olduğunu düşünmüyor musun?"

"Kimsenin bir başkasına itiraz ettiğini duyduğunu," dedi, "sen hiçbir zaman ispat edemezsin."

"Öyle mi?" dedi. "Ama işte şimdi sana Ktesippos'un Dionysodoros'a itiraz ettiğini duyurarak ispat ediyorum."

"Bunun hesabını da verebilir misin?"

"Elbette," dedi.

"Peki," dedi, "var olan şeylerin her birinin bir logos'u var mı?"

"Elbette."

"Her birinin nasılsa öyle olduğunu mu söyleyen, yoksa öyle olmadığını mı?"

285e

πάντως δήπου, ἔφη, καὶ σφόδρα γε· ἢ σύ, ὦ Διονυσόδωρε, οὐκ οἴει εἶναι ἀντιλέγειν;

οὔκουν σύ γʼ ἄν, ἔφη, ἀποδείξαις πώποτε ἀκούσας οὐδενὸς ἀντιλέγοντος ἑτέρου ἑτέρῳ.

ἀληθῆ λέγεις; ἔφη· ἀλλὰ ἀκούων μὲν νυνί σοι ἀποδείκνυμι ἀντιλέγοντος Κτησίππου Διονυσοδώρῳ.

ἦ καὶ ὑπόσχοις ἂν τούτου λόγον;

πάνυ, ἔφη.

ΣΩ.

τί οὖν; ἦ δʼ ὅς· εἰσὶν ἑκάστῳ τῶν ὄντων λόγοι;—πάνυ γε.—οὐκοῦν ὡς ἔστιν ἕκαστον ἢ ὡς οὐκ ἔστιν;

286a"Olduğunu söyleyen."

"Hatırlıyorsan, Ktesippos," dedi, "az önce kimsenin bir şeyi olmadığı gibi söylemediğini de gösterdik; çünkü kimsenin var olmayanı söylemediği ortaya çıktı."

"Ne olmuş yani?" dedi Ktesippos. "Bu yüzden sen ve ben birbirimize daha mı az itiraz ediyoruz?"

"Peki," dedi, "ikimiz de aynı şeyin logos'unu söylesek birbirimize itiraz etmiş olur muyuz? Yoksa böylece herhalde aynı şeyleri söylemiş olmaz mıyız?"

Kabul etti.

"Ama ikimizden hiçbiri şeyin logos'unu söylemediğinde," dedi, "o zaman mı itiraz ederiz? Yoksa öyle olunca ikimizden hiçbiri o şeyi hiç anmamış olmaz mı?"

286a

ὡς ἔστιν.—εἰ γὰρ μέμνησαι, ἔφη, ὦ Κτήσιππε, καὶ ἄρτι ἐπεδείξαμεν μηδένα λέγοντα ὡς οὐκ ἔστι· τὸ γὰρ μὴ ὂν οὐδεὶς ἐφάνη λέγων.—τί οὖν δὴ τοῦτο; ἦ δʼ ὃς ὁ Κτήσιππος· ἧττόν τι ἀντιλέγομεν ἐγώ τε καὶ σύ;—πότερον οὖν, ἦ δʼ ὅς, ἀντιλέγοιμεν ἂν τοῦ αὐτοῦ πράγματος λόγον ἀμφότεροι λέγοντες, ἢ οὕτω μὲν ἂν δήπου ταὐτὰ λέγοιμεν;—συνεχώρει.—ἀλλʼ ὅταν μηδέτερος, ἔφη, τὸν τοῦ πράγματος

286bBunu da kabul etti.

"Peki ben şeyin logos'unu söylerken sen başka bir şeyin başka bir logos'unu söylediğinde mi itiraz ederiz? Yoksa ben o şeyi söylüyorum, sen ise onu hiç söylemiyor musun? Söylemeyen, söyleyene nasıl itiraz etsin?"

Ktesippos sustu. Ben de bu söze şaşırarak, "Nasıl yani, Dionysodoros?" dedim. "Doğrusu bu sözü pek çok kişiden pek çok kez duydum ve her seferinde şaşırırım. Protagoras'ın çevresindekiler de onu çok kullanırdı, onlardan daha eskiler de. Bana hep tuhaf bir söz gibi gelir: Hem başkalarını deviriyor hem kendi kendini. Doğrusunu da en iyi senden öğreneceğimi sanıyorum.

286b

λόγον λέγῃ, τότε ἀντιλέγοιμεν ἄν; ἢ οὕτω γε τὸ παράπαν οὐδʼ ἂν μεμνημένος εἴη τοῦ πράγματος οὐδέτερος ἡμῶν;—καὶ τοῦτο συνωμολόγει.—ἀλλʼ ἄρα, ὅταν ἐγὼ μὲν τὸν τοῦ πράγματος λόγον λέγω, σὺ δὲ ἄλλου τινὸς ἄλλον, τότε ἀντιλέγομεν; ἢ ἐγὼ λέγω μὲν τὸ πρᾶγμα, σὺ δὲ οὐδὲ λέγεις τὸ παράπαν; ὁ δὲ μὴ λέγων τῷ λέγοντι πῶς ⟨ἂν⟩ ἀντιλέγοι;

καὶ ὁ μὲν Κτήσιππος ἐσίγησεν· ἐγὼ δὲ θαυμάσας τὸν λόγον, πῶς, ἔφην, ὦ Διονυσόδωρε, λέγεις; οὐ γάρ τοι

286cYanlış söylemek diye bir şey yok, değil mi? Sözün anlamı bu, öyle değil mi? Söyleyen ya doğruyu söyler ya da hiç söylemez?"

Kabul etti.

286c

ἀλλὰ τοῦτόν γε τὸν λόγον πολλῶν δὴ καὶ πολλάκις ἀκηκοὼς ἀεὶ θαυμάζω—καὶ γὰρ οἱ ἀμφὶ Πρωταγόραν σφόδρα ἐχρῶντο αὐτῷ καὶ οἱ ἔτι παλαιότεροι· ἐμοὶ δὲ ἀεὶ θαυμαστός τις δοκεῖ εἶναι καὶ τούς τε ἄλλους ἀνατρέπων καὶ αὐτὸς αὑτόν —οἶμαι δὲ αὐτοῦ τὴν ἀλήθειαν παρὰ σοῦ κάλλιστα πεύσεσθαι. ἄλλο τι ψευδῆ λέγειν οὐκ ἔστιν; —τοῦτο γὰρ δύναται ὁ λόγος· ἦ γάρ; —ἀλλʼ ἢ λέγοντʼ ἀληθῆ λέγειν ἢ μὴ λέγειν;

συνεχώρει.

286d"Peki yanlış söylemek mümkün değil, ama yanlış kanaat taşımak mümkün mü?"

"Kanaat taşımak da mümkün değil," dedi.

"Demek yanlış kanaat diye bir şey hiç yok," dedim.

"Yok," dedi.

"Demek cehalet de, cahil insanlar da yok. Yoksa cehalet, eğer varsa, şeyler hakkında yanılmak olmaz mıydı?"

"Elbette," dedi.

"Ama böyle bir şey yok," dedim.

"Yok," dedi.

"Dionysodoros, bu sözü sırf söylemiş olmak için, şaşırtıcı bir şey söylemek için mi söylüyorsun, yoksa sana gerçekten insanlardan hiç kimse cahil değil gibi mi geliyor?"

286d

πότερον οὖν ψευδῆ μὲν λέγειν οὐκ ἔστι, δοξάζειν μέντοι ἔστιν;

οὐδὲ δοξάζειν, ἔφη.

οὐδʼ ἄρα ψευδής, ἦν δʼ ἐγώ, δόξα ἔστι τὸ παράπαν.

οὐκ ἔφη.

οὐδʼ ἄρα ἀμαθία οὐδʼ ἀμαθεῖς ἄνθρωποι· ἢ οὐ τοῦτʼ ἂν εἴη ἀμαθία, εἴπερ εἴη, τὸ ψεύδεσθαι τῶν πραγμάτων;

πάνυ γε, ἔφη.

ἀλλὰ τοῦτο οὐκ ἔστιν, ἦν δʼ ἐγώ.

οὐκ ἔφη.

λόγου ἕνεκα, ὦ Διονυσόδωρε, λέγεις τὸν λόγον, ἵνα δὴ ἄτοπον λέγῃς, ἢ ὡς ἀληθῶς δοκεῖ σοι οὐδεὶς εἶναι ἀμαθὴς ἀνθρώπων;

286e"Sen çürüt bakalım," dedi.

"Senin sözüne göre, kimse yanılmıyorsa çürütmek diye bir şey olur mu?"

"Olmaz," dedi Euthydemos.

"Demek Dionysodoros az önce beni çürütmeye de çağırmadı?" dedim.

"Var olmayan bir şeye nasıl çağırılabilir? Sen mi çağırıyorsun?"

"Bunu soruyorum, Euthydemos," dedim, "çünkü bu bilgece ve güzel şeyleri pek anlamıyorum, ancak kaba saba kavrıyorum. Belki biraz bayağı bir şey soracağım, ama bağışla.

286e

ἀλλὰ σύ, ἔφη, ἔλεγξον.

ἦ καὶ ἔστι τοῦτο κατὰ τὸν σὸν λόγον, ἐξελέγξαι, μηδενὸς ψευδομένου;

οὐκ ἔστιν, ἔφη ὁ Εὐθύδημος.

οὐδʼ ἄρα ἐκέλευεν, ἔφην ἐγώ, νυνδὴ Διονυσόδωρος ἐξελέγξαι;

τὸ γὰρ μὴ ὂν πῶς ἄν τις κελεύσαι; σὺ δὲ κελεύεις;

ὅτι, ἦν δʼ ἐγώ, ὦ Εὐθύδημε, τὰ σοφὰ ταῦτα καὶ τὰ εὖ ἔχοντα οὐ πάνυ τι μανθάνω, ἀλλὰ παχέως πως ἐννοῶ. ἴσως μὲν οὖν φορτικώτερόν τι ἐρήσομαι, ἀλλὰ συγγίγνωσκε.

ΣΩ.

287aŞuna bak: Yalan söylemek de, yanlış kanaat taşımak da, cahil olmak da mümkün değilse, biri bir şey yaparken hata yapması da mümkün değil, öyle mi? Çünkü bir şey yapan, yaptığı şeyde hedefi şaşıramaz; böyle demiyor musunuz?"

"Elbette," dedi.

"İşte bayağı soru şimdi geliyor," dedim. "Yaparken de, söylerken de, düşünürken de hata yapmıyorsak, Zeus aşkına, bu böyleyse siz neyin hocası olarak buraya geldiniz? Az önce, öğrenmek isteyene aretē'yi insanlar arasında en iyi sizin öğretebileceğinizi söylemediniz mi?"

287a

ὅρα δέ· εἰ γὰρ μήτε ψεύδεσθαι ἔστιν μήτε ψευδῆ δοξάζειν μήτε ἀμαθῆ εἶναι, ἄλλο τι οὐδʼ ἐξαμαρτάνειν ἔστιν, ὅταν τίς τι πράττη; πράττοντα γὰρ οὐκ ἔστιν ἁμαρτάνειν τούτου ὃ πράττει· οὐχ οὕτω λέγετε;

πάνυ γʼ, ἔφη.

τοῦτό ἐστιν ἤδη, ἦν δʼ ἐγώ, τὸ φορτικὸν ἐρώτημα. εἰ γὰρ μὴ ἁμαρτάνομεν μήτε πράττοντες μήτε λέγοντες μήτε διανοούμενοι, ὑμεῖς, ὦ πρὸς Διός, εἰ ταῦτα οὕτως ἔχει, τίνος διδάσκαλοι ἥκετε; ἢ οὐκ ἄρτι ἔφατε ἀρετὴν κάλλιστʼ ἂν

287bDionysodoros sözü alıp, "Sokrates," dedi, "sen o kadar Kronos devrinden kalma mısın ki ilk söylediklerimizi şimdi hatırlatıyorsun? Geçen yıl bir şey söylediysem onu da şimdi hatırlayacaksın, ama şu an söylenenleri nasıl kullanacağını bilemeyeceksin."

"Çünkü onlar pek çetin," dedim, "bu da doğal, bilgelerden çıkıyorlar. Nitekim söylediğin şu son sözü kullanmak da pek zor. 'Nasıl kullanacağını bilemeyeceksin' derken neyi kastediyorsun, Dionysodoros? Belli ki onu çürütemeyeceğimi demek istiyorsun, değil mi?

287b

παραδοῦναι ἀνθρώπων τῷ ἐθέλοντι μανθάνειν;

εἶτʼ, ἔφη, ὦ Σώκρατες, ὁ Διονυσόδωρος ὑπολαβών, οὕτως εἶ Κρόνος, ὥστε ἃ τὸ πρῶτον εἴπομεν νῦν ἀναμιμνῄσκῃ, καὶ εἴ τι πέρυσιν εἶπον, νῦν ἀναμνησθήσῃ, τοῖς δʼ ἐν τῷ παρόντι λεγομένοις οὐχ ἕξεις ὅτι χρῇ;

καὶ γάρ, ἔφην ἐγώ, χαλεποί εἰσιν πάνυ—εἰκότως· παρὰ σοφῶν γὰρ λέγονται—ἐπεὶ καὶ τούτῳ τῷ τελευταίῳ παγχάλεπον χρήσασθαί ἐστιν, ᾧ λέγεις. τὸ γὰρ οὐκ ἔχω ὅτι χρῶμαι τί ποτε λέγεις, ὦ Διονυσόδωρε; ἢ δῆλον ὅτι ὡς

287cSöyle bakalım, 'sözleri nasıl kullanacağımı bilemiyorum' ifadesi sana başka ne demek istiyor?"

"Senin söylediğine gelince," dedi, "sen cevap ver."

"Sen cevap vermeden mi, Dionysodoros?" dedim.

"Cevap vermeyecek misin?" dedi.

"Bu adil mi?"

"Adil elbette," dedi.

"Hangi gerekçeyle?" dedim. "Belli ki şununla: Sen şimdi bize sözler konusunda her şeyi bilen biri olarak geldin, ne zaman cevap vermek gerektiğini, ne zaman gerekmediğini biliyorsun; şimdi de gerekmediğini bildiğin için hiçbir şeye cevap vermeyeceksin, öyle mi?"

287c

οὐκ ἔχω ἐξελέγξαι αὐτόν; ἐπεὶ εἰπέ, τί σοι ἄλλο νοεῖ τοῦτο τὸ ῥῆμα, τὸ οὐκ ἔχω ὅτι χρήσωμαι τοῖς λόγοις;

ἀλλʼ ὃ σὺ λέγεις, ἔφη, [τούτῳ τῷ πάνυ χαλεπὸν χρῆσθαι·] ἐπεὶ ἀπόκριναι.

πρὶν σὲ ἀποκρίνασθαι, ἦν δʼ ἐγώ, ὦ Διονυσόδωρε;

οὐκ ἀποκρίνῃ; ἔφη.

ἦ καὶ δίκαιον;

δίκαιον μέντοι, ἔφη.

κατὰ τίνα λόγον; ἦν δʼ ἐγώ· ἢ δῆλον ὅτι κατὰ τόνδε, ὅτι σὺ νῦν πάσσοφός τις ἡμῖν ἀφῖξαι περὶ λόγους, καὶ οἶσθα

287d"Cevap vermeyi bırakıp gevezelik ediyorsun," dedi. "Ama sevgili dostum, sözümü dinle de cevap ver, madem bilge olduğumu kabul ediyorsun."

"Öyleyse dinlemem gerek," dedim, "zorunlu galiba, çünkü sen hükmediyorsun. Sor bakalım."

"Bir şey demek isteyenler psykhē sahibi oldukları için mi demek ister, yoksa psykhē'siz şeyler de mi?"

"Psykhē sahibi olanlar."

"Peki psykhē sahibi bir ifade biliyor musun?" dedi.

"Zeus adına, bilmiyorum."

287d

ὅτε δεῖ ἀποκρίνασθαι καὶ ὅτε μή; καὶ νῦν οὐδʼ ἂν ὁτιοῦν ἀποκρίνῃ, ἅτε γιγνώσκων ὅτι οὐ δεῖ;

λαλεῖς, ἔφη, ἀμελήσας ἀποκρίνασθαι· ἀλλʼ, ὠγαθέ, πείθου καὶ ἀποκρίνου, ἐπειδὴ καὶ ὁμολογεῖς με σοφὸν εἶναι.

πειστέον τοίνυν, ἦν δʼ ἐγώ, καὶ ἀνάγκη, ὡς ἔοικεν· σὺ γὰρ ἄρχεις. ἀλλʼ ἐρώτα.

πότερον οὖν ψυχὴν ἔχοντα νοεῖ τὰ νοοῦντα, ἢ καὶ τὰ ἄψυχα;

τὰ ψυχὴν ἔχοντα.

οἶσθα οὖν τι, ἔφη, ῥῆμα ψυχὴν ἔχον;

μὰ Δία οὐκ ἔγωγε.

287e"O halde az önce bu ifadenin bana ne demek istediğini neden soruyordun?"

"Aptallığım yüzünden hata yapmış olmamdan başka ne olabilir?" dedim. "Yoksa hata yapmadım da ifadelerin bir şey demek istediğini söylerken bunu da doğru mu söyledim? Hata yaptığımı mı söylüyorsun, yapmadığımı mı? Hata yapmadıysam, bilge biri olsan da beni çürütemezsin, sözü nasıl kullanacağını da bilemezsin; hata yaptıysam, hata yapmak diye bir şey yok derken o zaman da doğru söylemiyorsun.

287e

τί οὖν ἄρτι ἤρου ὅτι μοι νοοῖ τὸ ῥῆμα;

τί ἄλλο γε, ἦν δʼ ἐγώ, ἢ ἐξήμαρτον διὰ τὴν βλακείαν; ἢ οὐκ ἐξήμαρτον ἀλλὰ καὶ τοῦτο ὀρθῶς εἶπον, εἰπὼν ὅτι νοεῖ τὰ ῥήματα; πότερα φῂς ἐξαμαρτάνειν με ἢ οὔ;

ΣΩ. εἰ γὰρ μὴ ἐξήμαρτον, οὐδὲ σὺ ἐξελέγξεις, καίπερ σοφὸς ὤν, οὐδʼ ἔχεις ὅτι χρῇ τῷ λόγῳ· εἰ δʼ ἐξήμαρτον, οὐδʼ οὕτως ὀρθῶς

288aBunu da geçen yıl söylediklerine karşı söylemiyorum. Ama görünüşe göre, Dionysodoros ve Euthydemos," dedim, "bu söz yerinde sayıyor; eskiden olduğu gibi yine rakibini yere sererken kendisi de düşüyor. Sizin tekhnē'niz de, sözlerde incelik bakımından bu kadar harika olduğu halde, bu düşüşten kurtulmanın yolunu henüz bulamamış."

Ktesippos da, "Harika şeyler söylüyorsunuz doğrusu," dedi, "Thurioi'lu, Khioslu, ya da nereli diye anılmaktan hoşlanıyorsanız oralı beyler! Saçmalamak hiç umurunuzda değil."

288a

λέγεις, φάσκων οὐκ εἶναι ἐξαμαρτάνειν. καὶ ταῦτα οὐ πρὸς ἃ πέρυσιν ἔλεγες λέγω. ἀλλὰ ἔοικεν, ἔφην ἐγώ, ὦ Διονυσόδωρέ τε καὶ Εὐθύδημε, οὗτος μὲν ὁ λόγος ἐν ταὐτῷ μένειν καὶ ἔτι ὥσπερ τὸ παλαιὸν καταβαλὼν πίπτειν, καὶ ὥστε τοῦτο μὴ πάσχειν οὐδʼ ὑπὸ τῆς ὑμετέρας πω τέχνης ἐξηυρῆσθαι, καὶ ταῦτα οὑτωσὶ θαυμαστῆς οὔσης εἰς ἀκρίβειαν λόγων.

καὶ ὁ Κτήσιππος, Θαυμάσιά γε λέγετʼ, ἔφη, ὦ ἄνδρες

288bBen de hakaretleşme çıkmasından korkarak Ktesippos'u yine yatıştırdım. "Ktesippos," dedim, "biraz önce Kleinias'a söylediklerimin aynısını sana da söylüyorum: Yabancıların bilgeliğinin ne harika olduğunu bilmiyorsun. Yalnız onu bize ciddi ciddi göstermek istemiyorlar; Mısırlı sofist Proteus'u taklit ederek bizi büyülüyorlar.

288b

θούριοι εἴτε Χῖοι εἴθʼ ὁπόθεν καὶ ὅπῃ χαίρετον ὀνομαζόμενοι· ὡς οὐδὲν ὑμῖν μέλει τοῦ παραληρεῖν.

καὶ ἐγὼ φοβηθεὶς μὴ λοιδορία γένηται, πάλιν κατεπράυνον τὸν Κτήσιππον καὶ εἶπον· ὦ Κτήσιππε, καὶ νυνδὴ ἃ πρὸς Κλεινίαν ἔλεγον, καὶ πρὸς σὲ ταὐτὰ ταῦτα λέγω, ὅτι οὐ γιγνώσκεις τῶν ξένων τὴν σοφίαν ὅτι θαυμασία ἐστίν. ἀλλʼ οὐκ ἐθέλετον ἡμῖν ἐπιδείξασθαι σπουδάζοντε, ἀλλὰ τὸν Πρωτέα μιμεῖσθον τὸν Αἰγύπτιον σοφιστὴν γοητεύοντε ἡμᾶς.

288cBiz de Menelaos'u taklit edelim ve neye ciddiyetle eğildiklerini bize gösterene kadar bu iki adamı bırakmayalım; çünkü ciddileştiklerinde pek güzel bir şey ortaya çıkacağını sanıyorum. Haydi rica edelim, gönüllerini alalım, ortaya çıksınlar diye onlara yalvaralım. Bence ben de onların bana nasıl görünmesi için yalvardığımı yine kendim göstermeliyim: Daha önce bıraktığım yerden devam edip elimden geldiğince anlatmaya çalışacağım; belki böylece onları da çağırmış olurum, kendimi ciddi ciddi zorladığımı görüp bana acırlar ve onlar da ciddileşirler.

288c

ἡμεῖς οὖν τὸν Μενέλαον μιμώμεθα, καὶ μὴ ἀφιώμεθα τοῖν ἀνδροῖν ἕως ἂν ἡμῖν ἐκφανῆτον ἐφʼ ᾧ αὐτὼ σπουδάζετον· οἶμαι γάρ τι αὐτοῖν πάγκαλον φανεῖσθαι, ἐπειδὰν ἄρξωνται σπουδάζειν. ἀλλὰ δεώμεθα καὶ παραμυθώμεθα καὶ προσευχώμεθα αὐτοῖν ἐκφανῆναι. ἐγὼ οὖν μοι δοκῶ καὶ αὐτὸς πάλιν ὑφηγήσασθαι οἵω προσεύχομαι αὐτὼ φανῆναί μοι· ὅθεν γὰρ

288dSen de, Kleinias," dedim, "o zaman nerede kaldığımızı bana hatırlat. Bence şuradan bir yerden: Sonunda felsefe yapmak gerektiğinde anlaşmıştık, değil mi?"

"Evet," dedi.

"Felsefe de epistēmē edinmektir; öyle değil mi?" dedim.

"Evet," dedi.

"Peki hangi epistēmē'yi edinirsek doğru edinmiş oluruz? Bu basit değil mi: bize fayda sağlayacak olanı?"

288d

τὸ πρότερον ἀπέλιπον, τὸ ἑξῆς τούτοις πειράσομαι, ὅπως ἂν δύνωμαι, διελθεῖν, ἐάν πως ἐκκαλέσωμαι καὶ ἐλεήσαντέ με καὶ οἰκτίραντε συντεταμένον καὶ σπουδάζοντα καὶ αὐτὼ σπουδάσητον.

σὺ δέ, ὦ Κλεινία, ἔφην, ἀνάμνησόν με πόθεν τότʼ ἀπελίπομεν. ὡς μὲν οὖν ἐγᾦμαι, ἐνθένδε ποθέν. φιλοσοφητέον ὡμολογήσαμεν τελευτῶντες· ἦ γάρ;—ναί, ἦ δʼ ὅς.—ἡ δέ γε φιλοσοφία κτῆσις ἐπιστήμης· οὐχ οὕτως; ἔφην.—ναί, ἔφη.—τίνα ποτʼ οὖν ἂν κτησάμενοι ἐπιστήμην ὀρθῶς

288e"Elbette," dedi.

"Peki dolaşıp toprağın neresinde en çok altın gömülü olduğunu bulmayı bilsek, bunun bize bir faydası olur mu?"

"Belki," dedi.

"Ama daha önce bunu çürütmüştük," dedim. "Hiç zahmet çekmeden, toprağı kazmadan bütün altınlar bizim olsa bile hiçbir kazancı yoktur. Öyle ki taşları altına çevirmeyi bilsek bile bu epistēmē'nin hiçbir değeri olmazdı.

288e

κτησαίμεθα; ἆρʼ οὐ τοῦτο μὲν ἁπλοῦν, ὅτι ταύτην ἥτις ἡμᾶς ὀνήσει;—πάνυ γʼ, ἔφη.—ἆρʼ οὖν ἄν τι ἡμᾶς ὀνήσειεν, εἰ ἐπισταίμεθα γιγνώσκειν περιιόντες ὅπου τῆς γῆς χρυσίον πλεῖστον κατορώρυκται;—ἴσως, ἔφη.

ΣΩ. ἀλλὰ τὸ πρότερον, ἦν δʼ ἐγώ, τοῦτό γε ἐξηλέγξαμεν, ὅτι οὐδὲν πλέον, οὐδʼ εἰ ἄνευ πραγμάτων καὶ τοῦ ὀρύττειν τὴν γῆν τὸ πᾶν ἡμῖν χρυσίον γένοιτο· ὥστε οὐδʼ εἰ τὰς πέτρας χρυσᾶς ἐπισταίμεθα

289aÇünkü altını kullanmayı da bilmezsek onun hiçbir faydası olmadığı ortaya çıkmıştı; hatırlamıyor musun?"

"Elbette hatırlıyorum," dedi.

"Görünüşe göre öteki epistēmē'lerin de, para kazanma ya da hekimlik ya da başka herhangi biri olsun, bir şey yapmayı bilip yaptığını kullanmayı bilmeyen hiçbirinin faydası yok; öyle değil mi?"

Kabul etti.

"İnsanları ölümsüz kılan bir epistēmē olsa bile, ölümsüzlüğü kullanmayı bilmeden onun da hiçbir faydası yok gibi görünüyor, daha önce kabul ettiklerimizden bir sonuç çıkarmak gerekirse."

289a

ποιεῖν, οὐδενὸς ἂν ἀξία ἡ ἐπιστήμη εἴη. εἰ γὰρ μὴ καὶ χρῆσθαι ἐπιστησόμεθα τῷ χρυσίῳ, οὐδὲν ὄφελος αὐτοῦ ἐφάνη ὄν· ἢ οὐ μέμνησαι; ἔφην ἐγώ.—πάνυ γʼ, ἔφη, μέμνημαι.—οὐδέ γε, ὡς ἔοικε, τῆς ἄλλης ἐπιστήμης ὄφελος γίγνεται οὐδέν, οὔτε χρηματιστικῆς οὔτε ἰατρικῆς οὔτε ἄλλης οὐδεμιᾶς, ἥτις ποιεῖν τι ἐπίσταται, χρῆσθαι δὲ μὴ ᾧ ἂν ποιήσῃ· οὐχ οὕτως;—συνέφη.—οὐδέ γε εἴ τις ἔστιν ἐπιστήμη

289bBütün bunlar bize de öyle görünüyordu.

"Demek, güzel çocuk," dedim, "bize öyle bir epistēmē gerekiyor ki onda meydana getirmekle meydana getirdiği şeyi kullanmayı bilmek bir araya gelsin."

"Öyle görünüyor," dedi.

"Demek görünüşe göre lir yapımcısı olmamız ve bu türden bir epistēmē'ye sahip olmamız hiç de gerekmiyor.

289b

ὥστε ἀθανάτους ποιεῖν, ἄνευ τοῦ ἐπίστασθαι τῇ ἀθανασίᾳ χρῆσθαι οὐδὲ ταύτης ἔοικεν ὄφελος οὐδέν, εἴ τι δεῖ τοῖς πρόσθεν ὡμολογημένοις τεκμαίρεσθαι.—συνεδόκει ἡμῖν πάντα ταῦτα.—τοιαύτης τινὸς ἄρα ἡμῖν ἐπιστήμης δεῖ, ὦ καλὲ παῖ, ἦν δʼ ἐγώ, ἐν ᾗ συμπέπτωκεν ἅμα τό τε ποιεῖν καὶ τὸ ἐπίστασθαι χρῆσθαι τούτῳ ὃ ἂν ποιῇ.—φαίνεται, ἔφη.—πολλοῦ ἄρα δεῖ, ὡς ἔοικεν, ἡμᾶς λυροποιοὺς δεῖν

289cÇünkü orada aynı şey hakkında meydana getiren tekhnē ile kullanan tekhnē birbirinden ayrılmıştır: Lir yapımcılığıyla kithara çalmak birbirinden çok farklıdır. Öyle değil mi?"

Kabul etti.

"Flüt yapımcılığına da ihtiyacımız olmadığı belli, çünkü o da böyle başka bir tekhnē."

Ona da öyle geliyordu.

"Ama tanrılar aşkına," dedim, "konuşma yazarlığı tekhnē'sini öğrensek, edindiğimizde mesut olacağımız tekhnē bu mudur?"

"Sanmam," diye araya girdi Kleinias.

289c

εἶναι καὶ τοιαύτης τινὸς ἐπιστήμης ἐπηβόλους. ἐνταῦθα γὰρ δὴ χωρὶς μὲν ἡ ποιοῦσα τέχνη, χωρὶς δὲ ἡ χρωμένη διῄρηται τοῦ αὐτοῦ πέρι· ἡ γὰρ λυροποιικὴ καὶ ἡ κιθαριστικὴ πολὺ διαφέρετον ἀλλήλοιν. οὐχ οὕτως;—συνέφη.—οὐδὲ μὴν αὐλοποιικῆς γε δῆλον ὅτι δεόμεθα· καὶ γὰρ αὕτη ἑτέρα τοιαύτη.—συνεδόκει.—ἀλλὰ πρὸς θεῶν, ἔφην ἐγώ, εἰ τὴν λογοποιικὴν τέχνην μάθοιμεν, ἆρά ἐστιν αὕτη ἣν ἔδει κεκτημένους ἡμᾶς εὐδαίμονας εἶναι;—οὐκ οἶμαι, ἔφη, ἐγώ, ὁ Κλεινίας ὑπολαβών.

289d"Hangi kanıta dayanıyorsun?" dedim.

"Bazı konuşma yazarları görüyorum," dedi, "kendi yazdıkları konuşmaları kullanmayı bilmiyorlar, tıpkı lir yapanların lirleri kullanmayı bilmemesi gibi. Burada da onların yaptıklarını başkaları kullanabiliyor, ama bunlar kendileri konuşma yazamıyorlar. Demek konuşmalar konusunda da meydana getirme tekhnē'si ile kullanma tekhnē'si ayrıdır."

"Bence," dedim, "konuşma yazarlarının tekhnē'sinin, onu edinen kişiyi mesut edecek tekhnē olmadığına dair yeterli bir kanıt söylüyorsun. Oysa ben çoktandır aradığımız epistēmē'nin tam burada bir yerde ortaya çıkacağını sanıyordum.

289d

τίνι τεκμηρίῳ, ἦν δʼ ἐγώ, χρῇ;

ὁρῶ, ἔφη, τινὰς λογοποιούς, οἳ τοῖς ἰδίοις λόγοις, οἷς αὐτοὶ ποιοῦσιν, οὐκ ἐπίστανται χρῆσθαι, ὥσπερ οἱ λυροποιοὶ ταῖς λύραις, ἀλλὰ καὶ ἐνταῦθα ἄλλοι δυνατοὶ χρῆσθαι οἷς ἐκεῖνοι ἠργάσαντο, οἱ λογοποιεῖν αὐτοὶ ἀδύνατοι· δῆλον οὖν ὅτι καὶ περὶ λόγους χωρὶς ἡ τοῦ ποιεῖν τέχνη καὶ ἡ τοῦ χρῆσθαι.

ἱκανόν μοι δοκεῖς, ἔφην ἐγώ, τεκμήριον λέγειν, ὅτι οὐχ αὕτη ἐστὶν ἡ τῶν λογοποιῶν τέχνη, ἣν ἂν κτησάμενός τις εὐδαίμων εἴη. καίτοι ἐγὼ ᾤμην ἐνταῦθά που φανήσεσθαι

289eÇünkü bu konuşma yazarlarıyla bir araya geldiğimde, Kleinias, adamların kendileri bana pek bilge görünür, tekhnē'leri de ilahi ve yüce bir şey gibi gelir. Bunda şaşılacak bir şey yok: Bu tekhnē, büyü tekhnē'sinin bir parçasıdır ve ondan pek az aşağıdır.

289e

τὴν ἐπιστήμην ἣν δὴ πάλαι ζητοῦμεν. καὶ γάρ μοι οἵ τε ἄνδρες αὐτοὶ οἱ λογοποιοί, ὅταν συγγένωμαι αὐτοῖς, ὑπέρσοφοι, ὦ Κλεινία, δοκοῦσιν εἶναι, καὶ αὐτὴ ἡ τέχνη αὐτῶν θεσπεσία τις καὶ ὑψηλή. καὶ μέντοι οὐδὲν θαυμαστόν· ἔστι γὰρ τῆς τῶν ἐπῳδῶν τέχνης μόριον μικρῷ τε ἐκείνης ὑποδεεστέρα.

290aBüyü tekhnē'si engerekleri, örümcekleri, akrepleri, öteki hayvanları ve hastalıkları büyüleyip yatıştırır; bu ise yargıçları, meclis üyelerini ve öteki kalabalıkları büyüleyip yatıştırır. Yoksa sana başka türlü mü görünüyor?" dedim.

"Hayır," dedi, "bana da senin söylediğin gibi görünüyor."

"O halde," dedim, "bundan sonra nereye dönelim? Hangi tekhnē'ye?"

"Ben bir yol bulamıyorum," dedi.

"Ama ben bulduğumu sanıyorum," dedim.

"Hangisini?" dedi Kleinias.

290a

ΣΩ. ἡ μὲν γὰρ τῶν ἐπῳδῶν ἔχεών τε καὶ φαλαγγίων καὶ σκορπίων καὶ τῶν ἄλλων θηρίων τε καὶ νόσων κήλησίς ἐστιν, ἡ δὲ δικαστῶν τε καὶ ἐκκλησιαστῶν καὶ τῶν ἄλλων ὄχλων κήλησίς τε καὶ παραμυθία τυγχάνει οὖσα· ἢ σοί, ἔφην ἐγώ, ἄλλως πως δοκεῖ;

οὔκ, ἀλλʼ οὕτω μοι φαίνεται, ἔφη, ὡς σὺ λέγεις.

ποῖ οὖν, ἔφην ἐγώ, τραποίμεθʼ ἂν ἔτι; ἐπὶ ποίαν τέχνην;

ἐγὼ μὲν οὐκ εὐπορῶ, ἔφη.

ἀλλʼ, ἦν δʼ ἐγώ, ἐμὲ οἶμαι ηὑρηκέναι.

τίνα; ἔφη ὁ Κλεινίας.

290b"Bence," dedim, "edinen kişiyi mesut edecek tekhnē her şeyden çok komutanlık tekhnē'sidir."

"Bana öyle gelmiyor."

"Nasıl?" dedim.

"Bu bir tür insan avcılığı tekhnē'sidir."

"Ne olmuş?" dedim.

"Avcılık tekhnē'lerinin hiçbiri," dedi, "avlayıp ele geçirmekten öteye gitmez. Avladıkları şeyi ele geçirdiklerinde onu kullanamazlar: Avcılar ve balıkçılar avlarını aşçılara teslim ederler; geometriciler, astronomlar ve hesapçılar da — çünkü bunlar da avcıdır, her biri şekillerini kendisi meydana getirmez, var olan şeyleri bulup çıkarır — buldukları şeyleri kendileri kullanmayı bilmedikleri, yalnızca avlamayı bildikleri için, içlerinden büsbütün akılsız olmayanlar buluşlarını kullanmaları için onları diyalektikçilere teslim ederler."

290b

ἡ στρατηγική μοι δοκεῖ, ἔφην ἐγώ, τέχνη παντὸς μᾶλλον εἶναι ἣν ἄν τις κτησάμενος εὐδαίμων εἴη.

οὐκ ἔμοιγε δοκεῖ.

πῶς; ἦν δʼ ἐγώ.

θηρευτική τις ἥδε γέ ἐστιν τέχνη ἀνθρώπων.

τί δὴ οὖν; ἔφην ἐγώ.

οὐδεμία, ἔφη, τῆς θηρευτικῆς αὐτῆς ἐπὶ πλέον ἐστὶν ἢ ὅσον θηρεῦσαι καὶ χειρώσασθαι· ἐπειδὰν δὲ χειρώσωνται τοῦτο ὃ ἂν θηρεύωνται, οὐ δύνανται τούτῳ χρῆσθαι, ἀλλʼ οἱ μὲν κυνηγέται καὶ οἱ ἁλιῆς τοῖς ὀψοποιοῖς παραδιδόασιν, οἱ

290c"Pekâlâ," dedim, "en güzel ve en bilge Kleinias; bu böyle mi?"

"Elbette. Komutanlar da," dedi, "aynı şekildedir.

290c

δʼ αὖ γεωμέτραι καὶ οἱ ἀστρονόμοι καὶ οἱ λογιστικοί—θηρευτικοὶ γάρ εἰσι καὶ οὗτοι· οὐ γὰρ ποιοῦσι τὰ διαγράμματα ἕκαστοι τούτων, ἀλλὰ τὰ ὄντα ἀνευρίσκουσιν—ἅτε οὖν χρῆσθαι αὐτοὶ αὐτοῖς οὐκ ἐπιστάμενοι, ἀλλὰ θηρεῦσαι μόνον, παραδιδόασι δήπου τοῖς διαλεκτικοῖς καταχρῆσθαι αὐτῶν τοῖς εὑρήμασιν, ὅσοι γε αὐτῶν μὴ παντάπασιν ἀνόητοί εἰσιν.

εἶεν, ἦν δʼ ἐγώ, ὦ κάλλιστε καὶ σοφώτατε Κλεινία· τοῦτο οὕτως ἔχει;

πάνυ μὲν οὖν. καὶ οἵ γε στρατηγοί, ἔφη, οὕτω τὸν αὐτὸν

290dBir şehri ya da bir orduyu avladıklarında onu siyaset adamlarına teslim ederler, çünkü avladıkları şeyi kendileri kullanmayı bilmezler; tıpkı bıldırcın avcılarının avlarını bıldırcın besleyenlere teslim etmesi gibi. Demek," dedi, "edindiği şeyi, ister kendisi meydana getirmiş ister avlamış olsun, kullanmayı da kendisi bilen bir tekhnē'ye ihtiyacımız varsa, bizi bahtiyar edecek olan da böyle bir tekhnē ise, komutanlığın yerine başka bir tekhnē aramamız gerek."

290d

τρόπον· ἐπειδὰν ἢ πόλιν τινὰ θηρεύσωνται ἢ στρατόπεδον, παραδιδόασι τοῖς πολιτικοῖς ἀνδράσιν—αὐτοὶ γὰρ οὐκ ἐπίστανται χρῆσθαι τούτοις ἃ ἐθήρευσαν—ὥσπερ οἶμαι οἱ ὀρτυγοθῆραι τοῖς ὀρτυγοτρόφοις παραδιδόασιν. εἰ οὖν, ἦ δʼ ὅς, δεόμεθα ἐκείνης τῆς τέχνης, ἥτις ᾧ ἂν κτήσηται ἢ ποιήσασα ἢ θηρευσαμένη αὐτὴ καὶ ἐπιστήσεται χρῆσθαι, καὶ ἡ τοιαύτη ποιήσει ἡμᾶς μακαρίους, ἄλλην δή τινα, ἔφη, ζητητέον ἀντὶ τῆς στρατηγικῆς.

290eKriton: Ne diyorsun, Sokrates? O delikanlı mı böyle şeyler söyledi?

Sokrates: İnanmıyor musun, Kriton?

Kriton: Zeus adına, inanmıyorum. Bence bunları söylediyse artık terbiyesi için ne Euthydemos'a ne de başka bir insana ihtiyacı vardır.

Sokrates: Yoksa, Zeus aşkına, bunları söyleyen Ktesippos muydu da ben mi hatırlamıyorum?

290e

ΚΡ. τί λέγεις σύ, ὦ Σώκρατες; ἐκεῖνο τὸ μειράκιον τοιαῦτʼ ἐφθέγξατο;

ΣΩ. οὐκ οἴει, ὦ Κρίτων;

ΚΡ. μὰ Δίʼ οὐ μέντοι. οἶμαι γὰρ αὐτὸν ἐγώ, εἰ ταῦτʼ εἶπεν, οὔτʼ Εὐθυδήμου οὔτε ἄλλου οὐδενὸς ἔτʼ ἀνθρώπου δεῖσθαι εἰς παιδείαν.

ΣΩ. ἀλλʼ ἄρα, ὦ πρὸς Διός, μὴ ὁ Κτήσιππος ἦν ὁ ταῦτʼ εἰπών, ἐγὼ δὲ οὐ μέμνημαι;

291aKriton: Ne Ktesippos'u!

Sokrates: Ama şunu iyi biliyorum ki bunları söyleyen ne Euthydemos'tu ne Dionysodoros. Yoksa, sevgili Kriton, orada bulunan üstün varlıklardan biri mi söyledi bunları? Çünkü bunları duyduğumu iyi biliyorum.

Kriton: Evet, Zeus adına, Sokrates; bence de üstün varlıklardan biri, hem de pek üstün biri. Peki bundan sonra başka bir tekhnē daha aradınız mı? Aradığınız o tekhnē'yi buldunuz mu, bulamadınız mı?

291a

ΚΡ. ποῖος Κτήσιππος;

ΣΩ. ἀλλὰ μὴν τόδε γε εὖ οἶδα, ὅτι οὔτε Εὐθύδημος οὔτε Διονυσόδωρος ἦν ὁ εἰπὼν ταῦτα· ἀλλʼ, ὦ δαιμόνιε Κρίτων, μή τις τῶν κρειττόνων παρὼν αὐτὰ ἐφθέγξατο; ὅτι γὰρ ἤκουσά γε ταῦτα, εὖ οἶδα.

ΚΡ. ναὶ μὰ Δία, ὦ Σώκρατες· τῶν κρειττόνων μέντοι τις ἐμοὶ δοκεῖ, καὶ πολύ γε. ἀλλὰ μετὰ τοῦτο ἔτι τινὰ ἐζητήσατε τέχνην; καὶ ηὕρετε ἐκείνην ἢ οὐχ ηὕρετε, ἧς ἕνεκα ἐζητεῖτε;

291bSokrates: Nereden bulalım, mübarek adam! Pek gülünç bir hâldeydik: Tarlakuşlarını kovalayan çocuklar gibi, her seferinde epistēmē'lerin her birini hemen yakalayacağımızı sanıyorduk, onlar ise her seferinde elimizden kaçıyordu. Çoğunu sana ne diye anlatayım? Sonunda krallık tekhnē'sine geldik ve saadeti sağlayıp meydana getirenin bu olup olmadığını incelemeye koyulduk. Orada bir labirente düşmüş gibi olduk: Artık sona vardığımızı sanırken dönüp dolaşıp kendimizi yeniden aramanın başında bulduk; ilk aramaya başladığımız zamanki kadar eli boştuk.

291b

ΣΩ. πόθεν, ὦ μακάριε, ηὕρομεν; ἀλλʼ ἦμεν πάνυ γελοῖοι· ὥσπερ τὰ παιδία τὰ τοὺς κορύδους διώκοντα, ἀεὶ ᾠόμεθα ἑκάστην τῶν ἐπιστημῶν αὐτίκα λήψεσθαι, αἱ δʼ ἀεὶ ὑπεξέφευγον. τὰ μὲν οὖν πολλὰ τί ἄν σοι λέγοιμι; ἐπὶ δὲ δὴ τὴν βασιλικὴν ἐλθόντες τέχνην καὶ διασκοπούμενοι αὐτὴν εἰ αὕτη εἴη ἡ τὴν εὐδαιμονίαν παρέχουσά τε καὶ ἀπεργαζομένη, ἐνταῦθα ὥσπερ εἰς λαβύρινθον ἐμπεσόντες, οἰόμενοι ἤδη ἐπὶ τέλει εἶναι, περικάμψαντες πάλιν ὥσπερ ἐν ἀρχῇ τῆς

291cKriton: Bu nasıl başınıza geldi, Sokrates?

Sokrates: Anlatayım. Siyaset tekhnē'si ile krallık tekhnē'sinin aynı olduğu kanaatine varmıştık.

Kriton: Eee?

Sokrates: Komutanlık da öteki tekhnē'ler de, kendilerinin meydana getirdiği işlerin yönetimini, onları kullanmayı bilen tek tekhnē olarak bu tekhnē'ye bırakıyordu. Bu yüzden bize açıkça, aradığımızın bu olduğu, şehirde doğru gidişin sebebinin bu olduğu görünüyordu; tam da Aiskhylos'un dizesindeki gibi, şehrin kıçında tek başına oturup her şeye dümen tutarak, her şeyi yöneterek her şeyi yararlı kılan buydu.

291c

ζητήσεως ἀνεφάνημεν ὄντες καὶ τοῦ ἴσου δεόμενοι ὅσουπερ ὅτε τὸ πρῶτον ἐζητοῦμεν.

ΚΡ. πῶς δὴ τοῦτο ὑμῖν συνέβη, ὦ Σώκρατες;

ΣΩ. ἐγὼ φράσω. ἔδοξε γὰρ δὴ ἡμῖν ἡ πολιτικὴ καὶ ἡ βασιλικὴ τέχνη ἡ αὐτὴ εἶναι.

ΚΡ. τί οὖν δή;

ΣΩ. ταύτῃ τῇ τέχνῃ ἥ τε στρατηγικὴ καὶ αἱ ἄλλαι παραδιδόναι ἄρχειν τῶν ἔργων ὧν αὐταὶ δημιουργοί εἰσιν, ὡς μόνῃ ἐπισταμένῃ χρῆσθαι. σαφῶς οὖν ἐδόκει ἡμῖν αὕτη εἶναι ἣν ἐζητοῦμεν, καὶ ἡ αἰτία τοῦ ὀρθῶς πράττειν ἐν τῇ

291dKriton: Doğru bir kanaat değil miydi, Sokrates?

Sokrates: Bundan sonra başımıza gelenleri de dinlemek istersen buna sen karar verirsin, Kriton. Çünkü yeniden şöyle bir inceleme yaptık: Haydi bakalım, her şeyi yöneten krallık tekhnē'si bizim için bir iş meydana getiriyor mu, getirmiyor mu?

291d

πόλει, καὶ ἀτεχνῶς κατὰ τὸ Αἰσχύλου ἰαμβεῖον μόνη ἐν τῇ πρύμνῃ καθῆσθαι τῆς πόλεως, πάντα κυβερνῶσα καὶ πάντων ἄρχουσα πάντα χρήσιμα ποιεῖν.

ΚΡ. οὐκοῦν καλῶς ὑμῖν ἐδόκει, ὦ Σώκρατες;

ΣΩ. σὺ κρινεῖς, ὦ Κρίτων, ἐὰν βούλῃ ἀκούειν καὶ τὰ μετὰ ταῦτα συμβάντα ἡμῖν. αὖθις γὰρ δὴ πάλιν ἐσκοποῦμεν ὧδέ πως· φέρε, πάντων ἄρχουσα ἡ βασιλικὴ τέχνη τὶ ἡμῖν

291eElbette getiriyor, dedik birbirimize. Sen de böyle demez miydin, Kriton?

Kriton: Derdim.

Sokrates: Peki onun işi ne derdin? Mesela sana, hekimlik yönettiği her şeyi yönetirken hangi işi sağlar diye sorsam, sağlık demez misin?

Kriton: Derim.

Sokrates: Peki sizin tekhnē'niz olan çiftçilik, yönettiği her şeyi yönetirken neyi meydana getirir? Bize topraktan gelen besini sağladığını söylemez misin?

291e

ἀπεργάζεται ἔργον ἢ οὐδέν; πάντως δήπου, ἡμεῖς ἔφαμεν πρὸς ἀλλήλους. οὐ καὶ σὺ ἂν ταῦτα φαίης, ὦ Κρίτων;

ΚΡ. ἔγωγε.

ΣΩ. τί οὖν ἂν φαίης αὐτῆς ἔργον εἶναι; ὥσπερ εἰ σὲ ἐγὼ ἐρωτῴην, πάντων ἄρχουσα ἡ ἰατρικὴ ὧν ἄρχει, τί ἔργον παρέχεται; οὐ τὴν ὑγίειαν ⟨ἂν⟩ φαίης;

ΚΡ. ἔγωγε.

ΣΩ. τί δὲ ἡ ὑμετέρα τέχνη ἡ γεωργία; πάντων ἄρχουσα

292aKriton: Derim.

Sokrates: Peki krallık tekhnē'si yönettiği her şeyi yönetirken neyi meydana getirir? Belki pek kolay bulamıyorsun.

Kriton: Zeus adına, bulamıyorum, Sokrates.

Sokrates: Biz de bulamadık, Kriton. Ama şunu biliyorsun: Aradığımız tekhnē buysa faydalı olması gerekir.

Kriton: Elbette.

Sokrates: Öyleyse bize iyi bir şey vermesi gerekir, değil mi?

Kriton: Zorunlu olarak, Sokrates.

292a

ὧν ἄρχει, τί [ἔργον] ἀπεργάζεται; οὐ τὴν τροφὴν ἂν φαίης τὴν ἐκ τῆς γῆς παρέχειν ἡμῖν;

ΚΡ. ἔγωγε.

ΣΩ. τί δὲ ἡ βασιλικὴ πάντων ἄρχουσα ὧν ἄρχει; τί ἀπεργάζεται; ἴσως οὐ πάνυ γʼ εὐπορεῖς.

ΚΡ. μὰ τὸν Δία, ὦ Σώκρατες.

ΣΩ. οὐδὲ γὰρ ἡμεῖς, ὦ Κρίτων· ἀλλὰ τοσόνδε γε οἶσθα, ὅτι εἴπερ ἐστὶν αὕτη ἣν ἡμεῖς ζητοῦμεν, ὠφέλιμον αὐτὴν δεῖ εἶναι.

ΚΡ. πάνυ γε.

ΣΩ. οὐκοῦν ἀγαθόν γέ τι δεῖ ἡμῖν αὐτὴν παραδιδόναι;

ΚΡ. ἀνάγκη, ὦ Σώκρατες.

292bSokrates: Kleinias'la ben de iyinin bir tür epistēmē'den başka bir şey olmadığında birbirimizle anlaşmıştık.

Kriton: Evet, öyle söylemiştin.

Sokrates: Öyleyse siyaset tekhnē'sine ait denebilecek öteki işlerin — ki bunlar herhalde çoktur, mesela vatandaşları zengin, özgür ve iç çekişmeden uzak kılmak gibi — hepsi ne kötü ne iyi göründü; bu tekhnē, fayda sağlayan ve mesut eden tekhnē olacaksa, insanları bilge kılmalı ve onlara epistēmē'den pay vermeliydi.

292b

ΣΩ. ἀγαθὸν δέ γέ που ὡμολογήσαμεν ἀλλήλοις ἐγώ τε καὶ Κλεινίας οὐδὲν εἶναι ἄλλο ἢ ἐπιστήμην τινά.

ΚΡ. ναί, οὕτως ἔλεγες.

ΣΩ. οὐκοῦν τὰ μὲν ἄλλα ἔργα, ἃ φαίη ἄν τις πολιτικῆς εἶναι—πολλὰ δέ που ταῦτʼ ἂν εἴη, οἷον πλουσίους τοὺς πολίτας παρέχειν καὶ ἐλευθέρους καὶ ἀστασιάστους—πάντα ταῦτα οὔτε κακὰ οὔτε ἀγαθὰ ἐφάνη, ἔδει δὲ σοφοὺς ποιεῖν καὶ ἐπιστήμης μεταδιδόναι, εἴπερ ἔμελλεν αὕτη εἶναι ἡ

292cKriton: Öyle; en azından o zaman, sözleri anlattığına göre, böyle anlaşmıştınız.

Sokrates: Peki krallık tekhnē'si insanları bilge ve iyi kılar mı?

Kriton: Neden kılmasın, Sokrates?

Sokrates: Peki herkesi her bakımdan iyi mi kılar? Her epistēmē'yi, ayakkabıcılığı, marangozluğu ve ötekilerin hepsini veren bu mu?

Kriton: Sanmıyorum, Sokrates.

292c

ὠφελοῦσά τε καὶ εὐδαίμονας ποιοῦσα.

ΚΡ. ἔστι ταῦτα· τότε γοῦν οὕτως ὑμῖν ὡμολογήθη, ὡς σὺ τοὺς λόγους ἀπήγγειλας.

ΣΩ. ἆρʼ οὖν ἡ βασιλικὴ σοφοὺς ποιεῖ τοὺς ἀνθρώπους καὶ ἀγαθούς;

ΚΡ. τί γὰρ κωλύει, ὦ Σώκρατες;

ΣΩ. ἀλλʼ ἆρα πάντας καὶ πάντα ἀγαθούς; καὶ πᾶσαν ἐπιστήμην, σκυτοτομικήν τε καὶ τεκτονικὴν καὶ τὰς ἄλλας ἁπάσας, αὕτη ἡ παραδιδοῦσά ἐστιν;

ΚΡ. οὐκ οἶμαι ἔγωγε, ὦ Σώκρατες.

292dSokrates: Peki hangi epistēmē'yi verir? Onu ne için kullanacağız? Çünkü ne kötü ne iyi olan işlerin hiçbirini meydana getirmemeli, kendisinden başka hiçbir epistēmē'yi de vermemeli. Peki bu nedir, onu ne için kullanacağız, söyleyelim mi? İstersen, Kriton, onunla başkalarını iyi kılacağımızı söyleyelim mi?

Kriton: Elbette.

Sokrates: Peki onlar bizim için hangi bakımdan iyi, hangi bakımdan yararlı olacaklar? Yoksa yine onların başkalarını, o başkalarının da başkalarını iyi kılacağını mı söyleyelim?

292d

ΣΩ. ἀλλὰ τίνα δὴ ἐπιστήμην; ᾗ τί χρησόμεθα; τῶν μὲν γὰρ ἔργων οὐδενὸς δεῖ αὐτὴν δημιουργὸν εἶναι τῶν μήτε κακῶν μήτε ἀγαθῶν, ἐπιστήμην δὲ παραδιδόναι μηδεμίαν ἄλλην ἢ αὐτὴν ἑαυτήν. λέγωμεν δὴ οὖν τίς ποτέ ἐστιν αὕτη, ᾗ τί χρησόμεθα; βούλει φῶμεν, ὦ Κρίτων, ᾗ ἄλλους ἀγαθοὺς ποιήσομεν;

ΚΡ. πάνυ γε.

ΣΩ. οἳ τί ἔσονται ἡμῖν ἀγαθοὶ καὶ τί χρήσιμοι; ἢ ἔτι λέγωμεν ὅτι ἄλλους ποιήσουσιν, οἱ δὲ ἄλλοι ἐκεῖνοι ἄλλους;

292eAma ne bakımdan iyi oldukları hiçbir yerde görünmüyor, çünkü siyaset tekhnē'sinin işleri denen şeyleri değersiz saydık. Tam da 'Zeus'un oğlu Korinthos' sözündeki gibi aynı yerde dönüp duruyoruz; dediğim gibi, bizi mesut edecek o epistēmē'nin ne olduğunu bilmekten aynı ölçüde, hatta daha da uzağız.

Kriton: Zeus adına, Sokrates, büyük bir aporia'ya düşmüşsünüz anlaşılan.

Sokrates: Ben de, Kriton, bu aporia'ya düşünce avazım çıktığı kadar bağırmaya başladım. Dioskurosları yardıma çağırır gibi iki yabancıya yalvarıp, beni ve delikanlıyı sözün bu dev dalgasından kurtarmalarını, ne yapıp edip ciddileşmelerini ve ciddileşerek, elde edersek ömrümüzün geri kalanını güzelce geçirebileceğimiz epistēmē'nin ne olduğunu göstermelerini istedim.

292e

ὅτι δέ ποτε ἀγαθοί εἰσιν, οὐδαμοῦ ἡμῖν φαίνονται, ἐπειδήπερ τὰ ἔργα τὰ λεγόμενα εἶναι τῆς πολιτικῆς ἠτιμάσαμεν, ἀλλʼ ἀτεχνῶς τὸ λεγόμενον ὁ Διὸς Κόρινθος γίγνεται, καὶ ὅπερ ἔλεγον, τοῦ ἴσου ἡμῖν ἐνδεῖ ἢ ἔτι πλέονος πρὸς τὸ εἰδέναι τίς ποτέ ἐστιν ἡ ἐπιστήμη ἐκείνη ἣ ἡμᾶς εὐδαίμονας ποιήσει;

ΚΡ. νὴ τὸν Δία, ὦ Σώκρατες, εἰς πολλήν γε ἀπορίαν, ὡς ἔοικεν, ἀφίκεσθε.

ΣΩ. ἔγωγε οὖν καὶ αὐτός, ὦ Κρίτων, ἐπειδὴ ἐν ταύτῃ

293aKriton: Peki? Euthydemos size bir şey göstermeye razı oldu mu?

Sokrates: Olmaz olur mu! Hem de söze, dostum, pek büyük bir edayla şöyle başladı:

293a

τῇ ἀπορίᾳ ἐνεπεπτώκη, πᾶσαν ἤδη φωνὴν ἠφίειν, δεόμενος τοῖν ξένοιν ὥσπερ Διοσκούρων ἐπικαλούμενος σῶσαι ἡμᾶς, ἐμέ τε καὶ τὸ μειράκιον, ἐκ τῆς τρικυμίας τοῦ λόγου, καὶ παντὶ τρόπῳ σπουδάσαι, καὶ σπουδάσαντας ἐπιδεῖξαι τίς ποτʼ ἐστὶν ἡ ἐπιστήμη ἧς τυχόντες ἂν καλῶς τὸν ἐπίλοιπον βίον διέλθοιμεν.

ΚΡ. τί οὖν; ἠθέλησέν τι ὑμῖν ἐπιδεῖξαι ὁ Εὐθύδημος;

ΣΩ. πῶς γὰρ οὔ; καὶ ἤρξατό γε, ὦ ἑταῖρε, πάνυ μεγαλοφρόνως τοῦ λόγου ὧδε—

293b"Sokrates," dedi, "çoktandır aporia içinde olduğunuz bu epistēmē'yi sana öğreteyim mi, yoksa ona zaten sahip olduğunu mu göstereyim?"

"Mübarek adam," dedim, "bu senin elinde mi?"

"Elbette," dedi.

"Öyleyse Zeus adına," dedim, "ona sahip olduğumu göster; benim yaşımda bir adam için bu, öğrenmekten çok daha kolay."

"Haydi cevap ver bakalım," dedi. "Bildiğin bir şey var mı?"

"Elbette," dedim, "hem de çok, ama küçük şeyler."

"Yeter," dedi. "Peki sence var olan şeylerden herhangi birinin, olduğu şeyin kendisi olmaması mümkün mü?"

293b

πότερον δή σε, ἔφη, ὦ Σώκρατες, ταύτην τὴν ἐπιστήμην, περὶ ἣν πάλαι ἀπορεῖτε, διδάξω, ἢ ἐπιδείξω ἔχοντα;

ὦ μακάριε, ἦν δʼ ἐγώ, ἔστι δὲ ἐπὶ σοὶ τοῦτο;

πάνυ μὲν οὖν, ἔφη.

ἐπίδειξον τοίνυν με νὴ Δίʼ, ἔφην ἐγώ, ἔχοντα· πολὺ γὰρ ῥᾷον ἢ μανθάνειν τηλικόνδε ἄνδρα.

φέρε δή μοι ἀπόκριναι, ἔφη· ἔστιν ὅτι ἐπίστασαι;—πάνυ γε, ἦν δʼ ἐγώ, καὶ πολλά, σμικρά γε.—ἀρκεῖ, ἔφη. ἆρʼ οὖν δοκεῖς οἷόν τέ τι τῶν ὄντων τοῦτο ὃ τυγχάνει ὄν, αὐτὸ τοῦτο

293c"Zeus adına, değil."

"Sen bir şey biliyor musun?" dedi.

"Biliyorum."

"Biliyorsan bilen birisin, değil mi?"

"Elbette, hem de tam o şeyi bilen."

"Fark etmez. Bilen biri olduğuna göre her şeyi bilmen zorunlu değil mi?"

"Zeus adına hayır," dedim, "çünkü bilmediğim başka çok şey var."

"Demek bir şeyi bilmiyorsan bilen biri değilsin."

"O şeyi bilen biri değilim, dostum," dedim.

"Yine de bilen biri değilsin, değil mi? Oysa az önce bilen biri olduğunu söyledin. Böylece hem olduğun kişisin, hem de aynı bakımdan ve aynı anda o kişi değilsin."

293c

μὴ εἶναι;—ἀλλὰ μὰ Δίʼ οὐκ ἔγωγε.—οὐκοῦν σύ, ἔφη, ἐπίστασαί τι;—ἔγωγε.—οὐκοῦν ἐπιστήμων εἶ, εἴπερ ἐπίστασαι;—πάνυ γε, τούτου γε αὐτοῦ.—οὐδὲν διαφέρει· ἀλλʼ οὐκ ἀνάγκη σε ἔχει πάντα ἐπίστασθαι ἐπιστήμονά γε ὄντα;—μὰ Δίʼ, ἔφην ἐγώ· ἐπεὶ πολλὰ ἄλλʼ οὐκ ἐπίσταμαι.—οὐκοῦν εἴ τι μὴ ἐπίστασαι, οὐκ ἐπιστήμων εἶ.—ἐκείνου γε, ὦ φίλε, ἦν δʼ ἐγώ.—ἧττον οὖν τι, ἔφη, οὐκ ἐπιστήμων εἶ; ἄρτι δὲ ἐπιστήμων ἔφησθα εἶναι· καὶ οὕτως τυγχάνεις ὢν

293d"Pekâlâ, Euthydemos," dedim, "atasözündeki gibi, lafı pek güzel şakırdatıyorsun. Peki aradığımız o epistēmē'yi nasıl biliyorum? Aynı şeyin hem olması hem olmaması imkânsız olduğuna göre, bir şeyi biliyorsam her şeyi biliyorum — çünkü aynı anda hem bilen hem bilmeyen olamam —, her şeyi bildiğime göre de o epistēmē'ye sahibim. Böyle mi diyorsun, bilgelik bu mu?"

293d

αὐτὸς οὗτος ὃς εἶ, καὶ αὖ πάλιν οὐκ εἶ, κατὰ ταὐτὰ ἅμα.

εἶεν, ἦν δʼ ἐγώ, Εὐθύδημε· τὸ γὰρ λεγόμενον, καλὰ δὴ παταγεῖς· πῶς οὖν ἐπίσταμαι ἐκείνην τὴν ἐπιστήμην ἣν ἐζητοῦμεν; ὡς δὴ τοῦτο ἀδύνατόν ἐστιν τὸ αὐτὸ εἶναί τε καὶ μή, εἴπερ ἓν ἐπίσταμαι, ἅπαντα ἐπίσταμαι—οὐ γὰρ ἂν εἴην ἐπιστήμων τε καὶ ἀνεπιστήμων ἅμα—ἐπεὶ δὲ πάντα ἐπίσταμαι, κἀκείνην δὴ τὴν ἐπιστήμην ἔχω· ἆρα οὕτως λέγεις, καὶ τοῦτό ἐστιν τὸ σοφόν;

293e"Kendi kendini çürütüyorsun işte, Sokrates," dedi.

"Peki ama, Euthydemos," dedim, "sen de aynı duruma düşmedin mi? Çünkü seninle ve şu sevgili Dionysodoros'la birlikte başıma ne gelse hiç kızmam. Söyleyin bana, siz var olan şeylerin bir kısmını bilip bir kısmını bilmiyor değil misiniz?"

"Hiç de değil, Sokrates," dedi Dionysodoros.

"Nasıl yani?" dedim. "Demek hiçbir şey bilmiyor musunuz?"

"Ne münasebet," dedi.

293e

αὐτὸς σαυτόν γε δὴ ἐξελέγχεις, ἔφη, ὦ Σώκρατες.

τί δέ, ἦν δʼ ἐγώ, ὦ Εὐθύδημε, σὺ οὐ πέπονθας τοῦτο τὸ αὐτὸ πάθος; ἐγὼ γάρ τοι μετὰ σοῦ ὁτιοῦν ἂν πάσχων καὶ μετὰ Διονυσοδώρου τοῦδε, φίλης κεφαλῆς, οὐκ ἂν πάνυ ἀγανακτοίην. εἰπέ μοι, σφὼ οὐχὶ τὰ μὲν ἐπίστασθον τῶν ὄντων, τὰ δὲ οὐκ ἐπίστασθον;

ἥκιστά γε, ἔφη, ὦ Σώκρατες, ὁ Διονυσόδωρος.

πῶς λέγετον; ἔφην ἐγώ· ἀλλʼ οὐδὲν ἄρα ἐπίστασθον;

καὶ μάλα, ἦ δʼ ὅς.

294a"Demek her şeyi biliyorsunuz," dedim, "madem herhangi bir şeyi biliyorsunuz?"

"Her şeyi," dedi, "sen de öyle: Tek bir şeyi bile biliyorsan her şeyi biliyorsun."

"Zeus'um," dedim, "ne harika bir şey söylüyorsun, ne büyük bir iyilik ortaya çıktı! Peki öteki bütün insanlar da her şeyi mi biliyor, yoksa hiçbir şey mi?"

"Elbette bir kısmını bilip bir kısmını bilmiyor değiller," dedi, "aynı anda hem bilen hem bilmeyen olamazlar."

"Ya ne?" dedim.

"Herkes her şeyi bilir," dedi, "tek bir şeyi biliyorsa."

294a

ΣΩ.

πάντʼ ἄρα, ἔφην ἐγώ, ἐπίστασθον, ἐπειδήπερ καὶ ὁτιοῦν;

πάντʼ, ἔφη· καὶ σύ γε πρός, εἴπερ καὶ ἓν ἐπίστασαι, πάντα ἐπίστασαι.

ὦ Ζεῦ, ἔφην ἐγώ, ὡς θαυμαστὸν λέγεις καὶ ἀγαθὸν μέγα πεφάνθαι. μῶν καὶ οἱ ἄλλοι πάντες ἄνθρωποι πάντʼ ἐπίστανται, ἢ οὐδέν;

οὐ γὰρ δήπου, ἔφη, τὰ μὲν ἐπίστανται, τὰ δʼ οὐκ ἐπίστανται, καὶ εἰσὶν ἅμα ἐπιστήμονές τε καὶ ἀνεπιστήμονες.

ἀλλὰ τί; ἦν δʼ ἐγώ.

πάντες, ἦ δʼ ὅς, πάντα ἐπίστανται, εἴπερ καὶ ἕν.

294b"Tanrılar aşkına, Dionysodoros," dedim — "artık ciddi olduğunuz belli; sizi ciddileşmeye güçbela çağırabildim —, siz gerçekten her şeyi biliyor musunuz? Mesela marangozluğu ve ayakkabıcılığı?"

"Elbette," dedi.

"Kösele dikmeyi de mi becerirsiniz?"

"Zeus adına, pençe yapmayı da," dedi.

"Yıldızların ve kum tanelerinin kaç tane olduğu gibi şeyleri de mi?"

"Elbette," dedi. "Yoksa bunu kabul etmeyeceğimizi mi sanıyorsun?"

Ktesippos araya girdi: "Zeus aşkına, Dionysodoros," dedi, "bana bunlardan şöyle bir kanıt gösterin de doğru söylediğinizi anlayayım."

294b

ὦ πρὸς τῶν θεῶν, ἦν δʼ ἐγώ, ὦ Διονυσόδωρε—δῆλοι γάρ μοί ἐστον ἤδη ὅτι σπουδάζετον, καὶ μόλις ὑμᾶς προυκαλεσάμην σπουδάζειν—αὐτὼ τῷ ὄντι πάντα ἐπίστασθον; οἷον τεκτονικὴν καὶ σκυτικήν;

πάνυ γʼ, ἔφη.

ἦ καὶ νευρορραφεῖν δυνατώ ἐστον;

καὶ ναὶ μὰ Δία καττύειν, ἔφη.

ἦ καὶ τὰ τοιαῦτα, τοὺς ἀστέρας ὁπόσοι εἰσί, καὶ τὴν ἄμμον;

πάνυ γε, ἦ δʼ ὅς· εἶτʼ οὐκ ἂν οἴει ὁμολογῆσαι ἡμᾶς;

καὶ ὁ Κτήσιππος ὑπολαβών· πρὸς Διός, ἔφη, Διονυσόδωρε,

294c"Ne göstereyim?" dedi.

"Euthydemos'un kaç dişi olduğunu biliyor musun, Euthydemos da senin kaç dişin olduğunu?"

"Her şeyi bildiğimizi duymak sana yetmiyor mu?" dedi.

"Hiç yetmiyor," dedi. "Bize yalnız bunu da söyleyin ve doğru söylediğinizi gösterin. Her birinizin kaç dişi olduğunu söylerseniz ve biz sayınca bildiğiniz ortaya çıkarsa, artık öteki söylediklerinize de inanırız."

294c

τεκμήριόν τί μοι τούτων ἐπιδείξατον τοιόνδε, ᾧ εἴσομαι ὅτι ἀληθῆ λέγετον.

τί ἐπιδείξω; ἔφη.

οἶσθα Εὐθύδημον ὁπόσους ὀδόντας ἔχει, καὶ ὁ Εὐθύδημος ὁπόσους σύ;

οὐκ ἐξαρκεῖ σοι, ἔφη, ἀκοῦσαι ὅτι πάντα ἐπιστάμεθα;

μηδαμῶς, ἦ δʼ ὅς, ἀλλὰ τοῦτο ἔτι ἡμῖν μόνον εἴπατον καὶ ἐπιδείξατον ὅτι ἀληθῆ λέγετον· καὶ ἐὰν εἴπητον ὁπόσους ἑκάτερος ἔχει ὑμῶν, καὶ φαίνησθε γνόντες ἡμῶν ἀριθμησάντων, ἤδη πεισόμεθα ὑμῖν καὶ τἆλλα.

294dAlay edildiklerini düşündükleri için buna yanaşmadılar, ama Ktesippos'un tek tek sorduğu her şeyi bildiklerini kabul ettiler. Çünkü Ktesippos sonunda hiç çekinmeden, en utanç verici şeyler de dahil, bilip bilmediklerini sormadığı şey bırakmadı; onlar da darbeye doğru atılan yaban domuzları gibi sorulara son derece cesurca göğüs geriyor, bildiklerini kabul ediyorlardı. Öyle ki sonunda ben de, Kriton, inanamadığım için Dionysodoros'un dans etmeyi de bilip bilmediğini sormak zorunda kaldım.

294d

ἡγουμένω οὖν σκώπτεσθαι οὐκ ἠθελέτην, ἀλλʼ ὡμολογησάτην πάντα χρήματα ἐπίστασθαι, καθʼ ἓν ἕκαστον ἐρωτώμενοι ὑπὸ Κτησίππου. ὁ γὰρ Κτήσιππος πάνυ ἀπαρακαλύπτως οὐδὲν ὅτι οὐκ ἠρώτα τελευτῶν, καὶ τὰ αἴσχιστα, εἰ ἐπισταίσθην· τὼ δὲ ἀνδρειότατα ὁμόσε ᾔτην τοῖς ἐρωτήμασιν, ὁμολογοῦντες εἰδέναι, ὥσπερ οἱ κάπροι οἱ πρὸς τὴν πληγὴν ὁμόσε ὠθούμενοι, ὥστʼ ἔγωγε καὶ αὐτός, ὦ Κρίτων, ὑπʼ ἀπιστίας ἠναγκάσθην τελευτῶν ἐρέσθαι [τὸν Εὐθύδημον] εἰ

294eO da, "Elbette," dedi.

"Bu yaşta kılıçların arasına takla atmayı, çarkın üstünde dönmeyi de bilmiyorsundur herhalde?" dedim. "Bilgelikte bu kadar ileri mi gittin?"

"Bilmediğim hiçbir şey yok," dedi.

"Peki," dedim, "her şeyi yalnız şimdi mi biliyorsunuz, yoksa her zaman mı?"

"Her zaman," dedi.

"Çocukken, hatta doğar doğmaz da her şeyi biliyor muydunuz?"

İkisi birden evet dediler.

294e

καὶ ὀρχεῖσθαι ἐπίσταιτο ὁ Διονυσόδωρος· ὁ δέ, πάνυ, ἔφη.

οὐ δήπου, ἦν δʼ ἐγώ, καὶ ἐς μαχαίρας γε κυβιστᾶν καὶ ἐπὶ τροχοῦ δινεῖσθαι τηλικοῦτος ὤν, οὕτω πόρρω σοφίας ἥκεις;

οὐδέν, ἔφη, ὅτι οὔ.

πότερον δέ, ἦν δʼ ἐγώ, πάντα νῦν μόνον ἐπίστασθον ἢ καὶ ἀεί;

καὶ ἀεί, ἔφη.

καὶ ὅτε παιδία ἤστην καὶ εὐθὺς γενόμενοι ἠπίστασθε πάντα;

ἐφάτην ἅμα ἀμφοτέρω.

295aBu bize inanılmaz geliyordu. Euthydemos, "İnanmıyor musun, Sokrates?" dedi.

"İnanmıyorum," dedim, "ama bilge insanlar olduğunuza göre, olabilir de."

"Bana cevap vermeye razı olursan," dedi, "senin de bu harika şeyleri kabul ettiğini göstereceğim."

"Bu konuda çürütülmek bana en büyük zevki verir," dedim. "Çünkü bilge olduğumu kendim fark etmemişsem ve sen her şeyi, hem de her zaman bildiğimi göstereceksen, bütün ömrümde bundan daha büyük bir kelepir bulabilir miyim?"

"Cevap ver öyleyse," dedi.

295a

ΣΩ.

καὶ ἡμῖν μὲν ἄπιστον ἐδόκει τὸ πρᾶγμα εἶναι· ὁ δʼ Εὐθύδημος, ἀπιστεῖς, ἔφη, ὦ Σώκρατες;

πλήν γʼ ὅτι, ⟨ἦν δʼ⟩ ἐγώ, εἰκὸς ὑμᾶς ἐστι σοφοὺς εἶναι.

ἀλλʼ ἤν, ἔφη, ἐθελήσῃς μοι ἀποκρίνεσθαι, ἐγὼ ἐπιδείξω καὶ σὲ ταῦτα τὰ θαυμαστὰ ὁμολογοῦντα.

ἀλλὰ μήν, ἦν δʼ ἐγώ, ἥδιστα ταῦτα ἐξελέγχομαι. εἰ γάρ τοι λέληθα ἐμαυτὸν σοφὸς ὤν, σὺ δὲ τοῦτο ἐπιδείξεις ὡς πάντα ἐπίσταμαι καὶ ἀεί, τί μεῖζον ἕρμαιον αὐτοῦ ἂν εὕροιμι ἐν παντὶ τῷ βίῳ;

ἀποκρίνου δή, ἔφη.

295b"Cevap verecek birine sorar gibi sor."

"Peki, Sokrates," dedi, "bir şeyi bilen biri misin, değil misin?"

"Öyleyim."

"Peki bilen olmanı sağlayan şeyle mi bilirsin, yoksa başka bir şeyle mi?"

"Bilen olmamı sağlayan şeyle. Sanırım psykhē'yi kastediyorsun; öyle değil mi?"

"Utanmıyor musun, Sokrates?" dedi. "Sana soru sorulurken sen karşı soru mu soruyorsun?"

"Pekâlâ," dedim, "ama nasıl yapayım? Sen nasıl buyurursan öyle yapacağım. Ne sorduğunu bilmediğim zaman da yine cevap vermemi, geri sormamamı mı istiyorsun?"

295b

ὡς ἀποκρινουμένου ἐρώτα.

ἆρʼ οὖν, ἔφη, ὦ Σώκρατες, ἐπιστήμων του εἶ ἢ οὔ;—ἔγωγε.—πότερον οὖν ᾧ ἐπιστήμων εἶ, τούτῳ καὶ ἐπίστασαι, ἢ ἄλλῳ τῳ;—ὧι ἐπιστήμων. οἶμαι γάρ σε τὴν ψυχὴν λέγειν· ἢ οὐ τοῦτο λέγεις;

οὐκ αἰσχύνῃ, ἔφη, ὦ Σώκρατες; ἐρωτώμενος ἀντερωτᾷς;

εἶεν, ἦν δʼ ἐγώ· ἀλλὰ πῶς ποιῶ; οὕτω γὰρ ποιήσω ὅπως ἂν σὺ κελεύῃς. ὅταν μὴ εἰδῶ ὅτι ἐρωτᾷς, κελεύεις με ὅμως ἀποκρίνεσθαι, ἀλλὰ μὴ ἐπανερέσθαι;

295c"Söylediğimden bir anlam çıkarıyorsun herhalde, değil mi?" dedi.

"Çıkarıyorum," dedim.

"O halde çıkardığın anlama göre cevap ver."

"Peki," dedim, "sen bir şey düşünerek soruyorsan da ben başka bir şey anlarsam ve ona göre cevap verirsem, sorunun yanından bile geçmeyen bir cevap vermem sana yeter mi?"

"Bana yeter," dedi, "ama sana yetmez sanırım."

"Öyleyse Zeus adına," dedim, "anlamadan önce cevap vermeyeceğim."

"Her seferinde anladığın şeye göre cevap vermeyecek misin?" dedi. "Durmadan saçmalıyorsun, gereğinden fazla da eski kafalısın."

295c

ὑπολαμβάνεις γὰρ δήπου τι, ἔφη, ὃ λέγω;

ἔγωγε, ἦν δʼ ἐγώ.

πρὸς τοῦτο τοίνυν ἀποκρίνου ὃ ὑπολαμβάνεις.

τί οὖν, ἔφην, ἂν σὺ μὲν ἄλλῃ ἐρωτᾷς διανοούμενος, ἐγὼ δὲ ἄλλῃ ὑπολάβω, ἔπειτα πρὸς τοῦτο ἀποκρίνωμαι, ἐξαρκεῖ σοι ἐὰν μηδὲν πρὸς ἔπος ἀποκρίνωμαι;

ἔμοιγε, ἦ δʼ ὅς· οὐ μέντοι σοί γε, ὡς ἐγᾦμαι.

οὐ τοίνυν μὰ Δία ἀποκρινοῦμαι, ἦν δʼ ἐγώ, πρότερον πρὶν ἂν πύθωμαι.

οὐκ ἀποκρινῇ, ἔφη, πρὸς ἃ ἂν ἀεὶ ὑπολαμβάνῃς, ὅτι ἔχων φλυαρεῖς καὶ ἀρχαιότερος εἶ τοῦ δέοντος.

295dBana kızdığını anladım: Söylenenleri ayırt etmemden hoşlanmıyordu, beni kelimelerle kuşatıp avlamak istiyordu. Konnos aklıma geldi: O da kendisine boyun eğmediğim her seferinde bana kızar, sonra da beni cahil biri saydığı için benimle daha az ilgilenir. Bu adamın derslerine de gitmeyi aklıma koymuş olduğumdan, beni beceriksiz bir öğrenci sayıp kabul etmemesin diye boyun eğmem gerektiğini düşündüm. Bu yüzden, "Euthydemos," dedim, "böyle yapmak sana uygun görünüyorsa öyle yapalım.

295d

κἀγὼ ἔγνων αὐτὸν ὅτι μοι χαλεπαίνοι διαστέλλοντι τὰ λεγόμενα, βουλόμενός με θηρεῦσαι τὰ ὀνόματα περιστήσας. ἀνεμνήσθην οὖν τοῦ Κόννου, ὅτι μοι κἀκεῖνος χαλεπαίνει ἑκάστοτε ὅταν αὐτῷ μὴ ὑπείκω, ἔπειτά μου ἧττον ἐπιμελεῖται ὡς ἀμαθοῦς ὄντος· ἐπεὶ δὲ οὖν διενενοήμην καὶ παρὰ τοῦτον φοιτᾶν, ᾠήθην δεῖν ὑπείκειν, μή με σκαιὸν ἡγησάμενος φοιτητὴν μὴ προσδέχοιτο. εἶπον οὖν· ἀλλʼ εἰ δοκεῖ σοι,

295eÇünkü sen sohbet etmeyi herhalde benden çok daha iyi biliyorsun; benimse sıradan bir insanın tekhnē'si kadar bir tekhnē'm var. Öyleyse yeniden baştan sor."

"Cevap ver öyleyse yine," dedi: "Bildiğin şeyleri bir şeyle mi biliyorsun, yoksa değil mi?"

"Biliyorum," dedim, "psykhē'yle."

295e

Εὐθύδημε, οὕτω ποιεῖν, ποιητέον· σὺ γὰρ πάντως που κάλλιον ἐπίστασαι διαλέγεσθαι ἢ ἐγώ, τέχνην ἔχων ἰδιώτου ἀνθρώπου. ἐρώτα οὖν πάλιν ἐξ ἀρχῆς.

ἀποκρίνου δή, ἔφη, πάλιν, πότερον ἐπίστασαί τῳ ἃ ἐπίστασαι, ἢ οὔ;—ἔγωγε, ἔφην, τῇ γε ψυχῇ.

296a"Bu da yine sorulana fazladan cevap ekliyor," dedi. "Ben neyle bildiğini sormuyorum, bir şeyle bilip bilmediğini soruyorum."

"Acemiliğimden yine gereğinden fazla cevap verdim," dedim. "Ama bağışla; artık basitçe, bildiğim şeyleri bir şeyle bildiğimi söyleyeceğim."

"Her zaman aynı şeyle mi," dedi, "yoksa bazen bununla, bazen başka bir şeyle mi?"

"Bildiğim zaman her zaman bununla," dedim.

"Yine fazladan söz eklemeyi bırakmayacak mısın?" dedi.

"Ama bu 'her zaman' bizi bir yerde tökezletmesin."

296a

ΣΩ.

οὗτος αὖ, ἔφη, προσαποκρίνεται τοῖς ἐρωτωμένοις. οὐ γὰρ ἔγωγε ἐρωτῶ ὅτῳ, ἀλλʼ εἰ ἐπίστασαί τῳ.

πλέον αὖ, ἔφην ἐγώ, τοῦ δέοντος ἀπεκρινάμην ὑπὸ ἀπαιδευσίας. ἀλλὰ συγγίγνωσκέ μοι· ἀποκρινοῦμαι γὰρ ἤδη ἁπλῶς ὅτι ἐπίσταμαί τῳ ἃ ἐπίσταμαι.—πότερον, ἦ δʼ ὅς, τῷ αὐτῷ τούτῳ γʼ ἀεί, ἢ ἔστι μὲν ὅτε τούτῳ, ἔστιν δὲ ὅτε ἑτέρῳ;—ἀεί, ὅταν ἐπίστωμαι, ἦν δʼ ἐγώ, τούτῳ.

οὐκ αὖ, ἔφη, παύσῃ παραφθεγγόμενος;

ἀλλʼ ὅπως μή τι ἡμᾶς σφήλῃ τὸ ἀεὶ τοῦτο.

296b"Bizi değil," dedi, "olsa olsa seni. Ama cevap ver: Her zaman bununla mı bilirsin?"

"Her zaman," dedim, "madem 'bildiğim zaman' kısmını çıkarmak gerekiyor."

"Demek her zaman bununla biliyorsun. Her zaman bilirken bir kısmını bildiğin bu şeyle, bir kısmını başka bir şeyle mi biliyorsun, yoksa hepsini bununla mı?"

"Bildiklerimin hepsini bununla," dedim.

"İşte yine," dedi, "aynı fazladan söz geldi."

"Peki, 'bildiklerimin' kısmını çıkarıyorum," dedim.

"Hiçbir şey çıkarma," dedi, "senden hiçbir şey istemiyorum.

296b

οὔκουν ἡμᾶς γʼ, ἔφη, ἀλλʼ εἴπερ, σέ. ἀλλʼ ἀποκρίνου· ἦ ἀεὶ τούτῳ ἐπίστασαι;—ἀεί, ἦν δʼ ἐγώ, ἐπειδὴ δεῖ ἀφελεῖν τὸ ὅταν.—οὐκοῦν ἀεὶ μὲν τούτῳ ἐπίστασαι· ἀεὶ δʼ ἐπιστάμενος πότερον τὰ μὲν τούτῳ ἐπίστασαι ᾧ ἐπίστασαι, τὰ δʼ ἄλλῳ, ἢ τούτῳ πάντα;—τούτῳ, ἔφην ἐγώ, ἅπαντα, ἅ γʼ ἐπίσταμαι.

τοῦτʼ ἐκεῖνο, ἔφη· ἥκει τὸ αὐτὸ παράφθεγμα.

ἀλλʼ ἀφαιρῶ, ἔφην ἐγώ, τὸ ἅ γʼ ἐπίσταμαι.

ἀλλὰ μηδὲ ἕν, ἔφη, ἀφέλῃς· οὐδὲν γάρ σου δέομαι.

296cAma bana cevap ver: Her şeyi bilmeseydin, bütün her şeyi bilebilir miydin?"

"Bu bir mucize olurdu," dedim.

O da, "Öyleyse artık ne istersen ekle," dedi, "çünkü her şeyi bildiğini kabul ediyorsun."

"Öyle görünüyor," dedim, "madem 'bildiklerimin' kaydının hiçbir gücü yok ve her şeyi biliyorum."

"Bildiğin şeyle her zaman bildiğini de kabul ettin, ister 'bildiğin zaman' de, ister nasıl istersen; çünkü her zaman ve aynı anda her şeyi bildiğini kabul ettin. Demek belli ki çocukken de biliyordun, doğarken de, ana rahmine düşerken de; hatta sen var olmadan önce, gök ve yer var olmadan önce de her şeyi biliyordun, madem her zaman biliyorsun.

296c

ἀλλά μοι ἀπόκριναι· δύναιο ἂν ἅπαντα ἐπίστασθαι, εἰ μὴ πάντα ἐπίσταιο;

τέρας γὰρ ἂν εἴη, ἦν δʼ ἐγώ.

καὶ ὃς εἶπε· Προστίθει τοίνυν ἤδη ὅτι βούλει· ἅπαντα γὰρ ὁμολογεῖς ἐπίστασθαι.

ἔοικα, ἔφην ἐγώ, ἐπειδήπερ γε οὐδεμίαν ἔχει δύναμιν τὸ ἃ ἐπίσταμαι, πάντα δὲ ἐπίσταμαι.

οὐκοῦν καὶ ἀεὶ ὡμολόγηκας ἐπίστασθαι τούτῳ ᾧ ἐπίστασαι, εἴτε ὅταν ἐπίστῃ εἴτε ὅπως βούλει· ἀεὶ γὰρ ὡμολόγηκας ἐπίστασθαι καὶ ἅμα πάντα. δῆλον οὖν ὅτι καὶ παῖς ὢν

296dZeus adına," dedi, "ben istersem sen de her zaman ve her şeyi bileceksin."

"Keşke istesen, değerli Euthydemos," dedim, "eğer gerçekten doğru söylüyorsan. Ama kardeşin şu Dionysodoros da seninle birlikte istemedikçe senin buna gücünün yeteceğine pek güvenmiyorum; o da isterse belki. Söyleyin bana," dedim — "öteki konularda, bilgelikte böylesine olağanüstü insanlara, madem siz öyle diyorsunuz, her şeyi bilmediğimi nasıl itiraz edebilirim bilmiyorum —, ama şu gibi şeyleri, Euthydemos, mesela iyi insanların adaletsiz olduğunu bildiğimi nasıl söyleyeyim?

296d

ἠπίστω, καὶ ὅτʼ ἐγίγνου, καὶ ὅτʼ ἐφύου· καὶ πρὶν αὐτὸς γενέσθαι, καὶ πρὶν οὐρανὸν καὶ γῆν γενέσθαι, ἠπίστω ἅπαντα, εἴπερ ἀεὶ ἐπίστασαι. καὶ ναὶ μὰ Δία, ἔφη, αὐτὸς ἀεὶ ἐπιστήσῃ καὶ ἅπαντα, ἂν ἐγὼ βούλωμαι.

ἀλλὰ βουληθείης, ἦν δʼ ἐγώ, ὦ πολυτίμητε Εὐθύδημε, εἰ δὴ τῷ ὄντι ἀληθῆ λέγεις. ἀλλʼ οὔ σοι πάνυ πιστεύω ἱκανῷ εἶναι, εἰ μή σοι συμβουληθείη ὁ ἀδελφός σου οὑτοσὶ Διονυσόδωρος· οὕτω δὲ τάχα ἄν. εἴπετον δέ μοι, ἦν δʼ ἐγώ—

296eHaydi söyle, bunu biliyor muyum, bilmiyor muyum?"

"Biliyorsun elbette," dedi.

"Neyi?" dedim.

"İyilerin adaletsiz olmadığını."

296e

τὰ μὲν γὰρ ἄλλα οὐκ ἔχω ὑμῖν πῶς ἀμφισβητοίην, οὕτως εἰς σοφίαν τερατώδεσιν ἀνθρώποις, ὅπως ἐγὼ οὐ πάντα ἐπίσταμαι, ἐπειδή γε ὑμεῖς φατε—τὰ δὲ τοιάδε πῶς φῶ ἐπίστασθαι, Εὐθύδημε, ὡς οἱ ἀγαθοὶ ἄνδρες ἄδικοί εἰσιν; φέρε εἰπέ, τοῦτο ἐπίσταμαι ἢ οὐκ ἐπίσταμαι;

ἐπίστασαι μέντοι, ἔφη.

τί; ἦν δʼ ἐγώ.

ὅτι οὐκ ἄδικοί εἰσιν οἱ ἀγαθοί.

297a"Elbette," dedim, "çoktandır biliyorum. Ama bunu sormuyorum; iyilerin adaletsiz olduğunu ben nerede öğrendim?"

"Hiçbir yerde," dedi Dionysodoros.

"Demek bunu bilmiyorum," dedim.

"Sözü bozuyorsun," dedi Euthydemos Dionysodoros'a. "Bu adam bilmiyor görünecek, hem bilen hem bilmeyen olacak." Dionysodoros kızardı.

"Peki sen ne diyorsun, Euthydemos?" dedim. "Her şeyi bilen kardeşin sence doğru söylemiyor mu?"

297a

ΣΩ.

πάνυ γε, ἦν δʼ ἐγώ, πάλαι. ἀλλʼ οὐ τοῦτο ἐρωτῶ· ἀλλʼ ὡς ἄδικοί εἰσιν οἱ ἀγαθοί, ποῦ ἐγὼ τοῦτο ἔμαθον;

οὐδαμοῦ, ἔφη ὁ Διονυσόδωρος.

οὐκ ἄρα ἐπίσταμαι, ἔφην, τοῦτο ἐγώ.

διαφθείρεις, ἔφη, τὸν λόγον, ὁ Εὐθύδημος πρὸς τὸν Διονυσόδωρον, καὶ φανήσεται οὑτοσὶ οὐκ ἐπιστάμενος, καὶ ἐπιστήμων ἅμα ὢν καὶ ἀνεπιστήμων. καὶ ὁ Διονυσόδωρος ἠρυθρίασεν.

ἀλλὰ σύ, ἦν δʼ ἐγώ, πῶς λέγεις, ὦ Εὐθύδημε; οὐ δοκεῖ

297b"Ben Euthydemos'un kardeşi miyim ki?" diye hemen araya girdi Dionysodoros.

Ben de, "Bırak, iyi dostum," dedim, "Euthydemos bana iyi insanların adaletsiz olduğunu bildiğimi öğretsin; bu dersi benden kıskanma."

"Kaçıyorsun, Sokrates," dedi Dionysodoros, "cevap vermek istemiyorsun."

"Haklı olarak," dedim, "çünkü sizin birinize bile yenik düşerim; ikinizden kaçmamam için bir sebep yok. Ben Herakles'ten çok daha zayıfım; o bile Hydra'yla — sözün bir başı kesilince bilgeliği sayesinde onun yerine birçok baş çıkaran o kadın sofistle — ve denizden gelmiş başka bir sofistle, sanırım yeni karaya çıkmış bir yengeçle baş edemedi. Yengeç onu soldan konuşup ısırarak öyle canını yakıyordu ki Herakles yeğeni İolaos'u yardıma çağırdı, o da ona yeterince yardım etti.

297b

σοι ὀρθῶς ἁδελφὸς λέγειν ὁ πάντʼ εἰδώς;

ἀδελφὸς γάρ, ἔφη, ἐγώ εἰμι Εὐθυδήμου, ταχὺ ὑπολαβὼν ὁ Διονυσόδωρος;

κἀγὼ εἶπον· ἔασον, ὠγαθέ, ἕως ἂν Εὐθύδημός με διδάξῃ ὡς ἐπίσταμαι τοὺς ἀγαθοὺς ἄνδρας ὅτι ἄδικοί εἰσι, καὶ μή μοι φθονήσῃς τοῦ μαθήματος.

φεύγεις, ἔφη, ὦ Σώκρατες, ὁ Διονυσόδωρος, καὶ οὐκ ἐθέλεις ἀποκρίνεσθαι.

εἰκότως γʼ, εἶπον ἐγώ· ἥττων γάρ εἰμι καὶ τοῦ ἑτέρου ὑμῶν, ὥστε πολλοῦ δέω μὴ οὐ δύο γε φεύγειν. πολὺ γάρ

297c

πού εἰμι φαυλότερος τοῦ Ἡρακλέους, ὃς οὐχ οἷός τε ἦν τῇ τε ὕδρᾳ διαμάχεσθαι, σοφιστρίᾳ οὔσῃ καὶ διὰ τὴν σοφίαν ἀνιείσῃ, εἰ μίαν κεφαλὴν τοῦ λόγου τις ἀποτέμοι, πολλὰς ἀντὶ τῆς μιᾶς, καὶ καρκίνῳ τινὶ ἑτέρῳ σοφιστῇ ἐκ θαλάττης ἀφιγμένῳ, νεωστί, μοι δοκεῖν, καταπεπλευκότι· ὃς ἐπειδὴ αὐτὸν ἐλύπει οὕτως ἐκ τοῦ ἐπʼ ἀριστερὰ λέγων καὶ δάκνων, τὸν Ἰόλεων τὸν ἀδελφιδοῦν βοηθὸν ἐπεκαλέσατο, ὁ δὲ αὐτῷ

297dAma benim İolaos'um gelse, işleri düzelteceğine daha da bozardı."

"Bu ilahiyi bitirdiğine göre," dedi Dionysodoros, "cevap ver bakalım: İolaos Herakles'in yeğeni miydi, yoksa daha çok senin mi?"

"En iyisi sana cevap vermem, Dionysodoros," dedim. "Çünkü beni kıskandığın ve Euthydemos bana o bilgece şeyi öğretmesin diye engel olduğun için sormayı asla bırakmayacaksın; bunu neredeyse iyi biliyorum."

"Cevap ver öyleyse," dedi.

"Cevap veriyorum," dedim: "İolaos Herakles'in yeğeniydi, ama bana kalırsa hiçbir şekilde benim yeğenim değildi.

297d

ἱκανῶς ἐβοήθησεν. ὁ δʼ ἐμὸς Ἰόλεως [Πατροκλῆς] εἰ ἔλθοι, πλέον ἂν θάτερον ποιήσειεν.

ἀπόκριναι δή, ἔφη ὁ Διονυσόδωρος, ὁπότε σοι ταῦτα ὕμνηται· πότερον ὁ Ἰόλεως τοῦ Ἡρακλέους μᾶλλον ἦν ἀδελφιδοῦς ἢ σός;

κράτιστον τοίνυν μοι, ὦ Διονυσόδωρε, ἦν δʼ ἐγώ, ἀποκρίνασθαί σοι. οὐ γὰρ μὴ ἀνῇς ἐρωτῶν, σχεδόν τι ἐγὼ τοῦτʼ εὖ οἶδα, φθονῶν καὶ διακωλύων, ἵνα μὴ διδάξῃ με Εὐθύδημος ἐκεῖνο τὸ σοφόν.—ἀποκρίνου δή, ἔφη.—ἀποκρίνομαι δή, εἶπον, ὅτι τοῦ Ἡρακλέους ἦν ὁ Ἰόλεως ἀδελφιδοῦς,

297eÇünkü onun babası benim kardeşim Patrokles değildi; adı benzeyen İphikles'ti, Herakles'in kardeşi."

"Patrokles de senin kardeşin mi?" dedi.

"Elbette," dedim, "anne bir, baba ayrı."

"Demek hem kardeşin hem değil."

"Baba bir değil, iyi dostum," dedim, "çünkü onun babası Khairedemos'tu, benimki Sophroniskos."

"Sophroniskos da Khairedemos da baba mıydı?" dedi.

"Elbette," dedim, "biri benim babam, öteki onun."

297e

ἐμὸς δʼ, ὡς ἐμοὶ δοκεῖ, οὐδʼ ὁπωστιοῦν. οὐ γὰρ Πατροκλῆς ἦν αὐτῷ πατήρ, ὁ ἐμὸς ἀδελφός, ἀλλὰ παραπλήσιον μὲν τοὔνομα Ἰφικλῆς, ὁ Ἡρακλέους ἀδελφός.—Πατροκλῆς δέ, ἦ δʼ ὅς, σός;—πάνυ γʼ, ἔφην ἐγώ, ὁμομήτριός γε, οὐ μέντοι ὁμοπάτριος.—ἀδελφὸς ἄρα ἐστί σοι καὶ οὐκ ἀδελφός.—οὐχ ὁμοπάτριός γε, ὦ βέλτιστε, ἔφην· ἐκείνου μὲν γὰρ Χαιρέδημος ἦν πατήρ, ἐμὸς δὲ Σωφρονίσκος.—πατὴρ δὲ ἦν, ἔφη, Σωφρονίσκος καὶ Χαιρέδημος;

ΣΩ. πάνυ

298a"Peki," dedi, "Khairedemos babadan başka biriydi, değil mi?"

"Benim babamdan," dedim.

"Babadan başka biri olup da baba mıydı? Yoksa sen taşla aynı şey misin?"

"Senin elinde taşla aynı şey çıkmaktan korkuyorum," dedim, "ama öyle olduğumu sanmıyorum."

"Demek taştan başka birisin?" dedi.

"Başka biriyim elbette."

"Taştan başka biri olduğuna göre taş değilsin, değil mi?" dedi. "Altından başka biri olduğuna göre de altın değilsin?"

"Öyle."

"Demek Khairedemos da babadan başka biri olduğuna göre baba değildir," dedi.

"Görünüşe göre baba değil," dedim.

298a

γʼ, ἔφην· ὁ μέν γε ἐμός, ὁ δὲ ἐκείνου.—οὐκοῦν, ἦ δʼ ὅς, ἕτερος ἦν Χαιρέδημος τοῦ πατρός;—τοὐμοῦ γʼ, ἔφην ἐγώ.—ἆρʼ οὖν πατὴρ ἦν ἕτερος ὢν πατρός; ἢ σὺ εἶ ὁ αὐτὸς τῷ λίθῳ;—δέδοικα μὲν ἔγωγʼ, ἔφην, μὴ φανῶ ὑπὸ σοῦ ὁ αὐτός· οὐ μέντοι μοι δοκῶ.—οὐκοῦν ἕτερος εἶ, ἔφη, τοῦ λίθου;—ἕτερος μέντοι.—ἄλλο τι οὖν ἕτερος, ἦ δʼ ὅς, ὢν λίθου οὐ λίθος εἶ; καὶ ἕτερος ὢν χρυσοῦ οὐ χρυσὸς εἶ;—ἔστι ταῦτα.—οὔκουν καὶ ὁ Χαιρέδημος, ἔφη, ἕτερος ὢν πατρὸς [οὐκ ἂν] πατήρ ἐστιν.—ἔοικεν, ἦν δʼ ἐγώ, οὐ πατὴρ εἶναι.

298bEuthydemos araya girdi: "Çünkü Khairedemos babaysa, bu kez Sophroniskos babadan başka biri olduğuna göre baba değildir; öyle ki sen, Sokrates, babasızsın."

Ktesippos sözü kaptı: "Peki sizin babanızın da başına aynı şey gelmiyor mu?" dedi. "O da benim babamdan başka biri değil mi?"

"Hiç de değil," dedi Euthydemos.

"Yoksa aynı kişi mi?" dedi.

"Aynı kişi elbette."

"Buna razı olmazdım. Ama Euthydemos, o yalnız benim babam mı, yoksa öteki insanların da mı?"

298b

εἰ γὰρ δήπου, ἔφη, πατήρ ἐστιν ὁ Χαιρέδημος, ὑπολαβὼν ὁ Εὐθύδημος, πάλιν αὖ ὁ Σωφρονίσκος ἕτερος ὢν πατρὸς οὐ πατήρ ἐστιν, ὥστε σύ, ὦ Σώκρατες, ἀπάτωρ εἶ.

καὶ ὁ Κτήσιππος ἐκδεξάμενος, ὁ δὲ ὑμέτερος, ἔφη, αὖ πατὴρ οὐ ταὐτὰ ταῦτα πέπονθεν; ἕτερός ἐστιν τοὐμοῦ πατρός;—πολλοῦ γʼ, ἔφη, δεῖ, ὁ Εὐθύδημος.—ἀλλά, ἦ δʼ ὅς, ὁ αὐτός;—ὁ αὐτὸς μέντοι.—οὐκ ἂν συμβουλοίμην. ἀλλὰ

298c"Ötekilerin de," dedi. "Yoksa baba olan aynı kişinin baba olmadığını mı sanıyorsun?"

"Öyle sanıyordum," dedi Ktesippos.

"Peki?" dedi. "Altın olanın altın olmadığını mı? İnsan olanın insan olmadığını mı?"

"Aman Euthydemos," dedi Ktesippos, "atasözündeki gibi keteni ketenle bağlamıyorsun! Çünkü senin baban herkesin babasıysa korkunç bir şey söylüyorsun."

"Öyle ama," dedi.

"İnsanların mı?" dedi Ktesippos. "Yoksa atların ve öteki bütün hayvanların da mı?"

298c

πότερον, ὦ Εὐθύδημε, ἐμὸς μόνον ἐστὶ πατὴρ ἢ καὶ τῶν ἄλλων ἀνθρώπων;—καὶ τῶν ἄλλων, ἔφη· ἢ οἴει τὸν αὐτὸν πατέρα ὄντα οὐ πατέρα εἶναι;—ὤιμην δῆτα, ἔφη ὁ Κτήσιππος.—τί δέ; ἦ δʼ ὅς· χρυσὸν ὄντα μὴ χρυσὸν εἶναι; ἢ ἄνθρωπον ὄντα μὴ ἄνθρωπον;—μὴ γάρ, ἔφη ὁ Κτήσιππος, ὦ Εὐθύδημε, τὸ λεγόμενον, οὐ λίνον λίνῳ συνάπτεις· δεινὸν γὰρ λέγεις πρᾶγμα εἰ ὁ σὸς πατὴρ πάντων ἐστὶν πατήρ.—ἀλλʼ ἔστιν, ἔφη.—πότερον ἀνθρώπων; ἦ δʼ ὃς ὁ Κτήσιππος, ἢ καὶ ἵππων καὶ τῶν ἄλλων πάντων ζῴων;

298d"Hepsinin," dedi.

"Annen de annesi mi?"

"Annem de."

"Demek senin annen denizdeki kestanelerin de annesi," dedi.

"Seninki de," dedi.

"Demek sen de kayabalıklarının, köpek yavrularının ve domuz yavrularının kardeşisin."

"Sen de öyle," dedi.

"Demek baban bir yaban domuzu ve bir köpek."

"Seninki de," dedi.

"Bana cevap verirsen, Ktesippos," dedi Dionysodoros, "bunları birazdan sen de kabul edeceksin. Söyle bana, köpeğin var mı?"

"Hem de pek yaramaz bir köpek," dedi Ktesippos.

"Peki onun yavruları var mı?"

298d

πάντων, ἔφη.—ἦ καὶ μήτηρ ἡ μήτηρ;—καὶ ἡ μήτηρ γε.—καὶ τῶν ἐχίνων ἄρα, ἔφη, ἡ σὴ μήτηρ μήτηρ ἐστὶ τῶν θαλαττίων.—καὶ ἡ σή γʼ, ἔφη.—καὶ σὺ ἄρα ἀδελφὸς εἶ τῶν κωβιῶν καὶ κυναρίων καὶ χοιριδίων.—καὶ γὰρ σύ, ἔφη.—κάπρος ἄρα σοι πατήρ ἐστι καὶ κύων.—καὶ γὰρ σοί, ἔφη.

αὐτίκα δέ γε, ἦ δʼ ὃς ὁ Διονυσόδωρος, ἄν μοι ἀποκρίνῃ, ὦ Κτήσιππε, ὁμολογήσεις ταῦτα. εἰπὲ γάρ μοι, ἔστι σοι κύων;—καὶ μάλα πονηρός, ἔφη ὁ Κτήσιππος.—ἔστιν οὖν

298e"Hem de kendisine benzeyen yavrular," dedi.

"Demek köpek onların babası?"

"Onu dişinin üstüne çıkarken kendi gözümle gördüm," dedi.

"Peki? Köpek senin değil mi?"

"Elbette," dedi.

"Demek baba olarak senin; öyle ki köpek senin baban oluyor, sen de köpek yavrularının kardeşi."

Dionysodoros, Ktesippos bir şey söylemesin diye yine hemen araya girdi: "Bana biraz daha cevap ver," dedi. "Bu köpeği döver misin?"

Ktesippos güldü: "Tanrılar adına, döverim," dedi, "çünkü seni dövemiyorum."

"Demek kendi babanı dövüyorsun?" dedi.

298e

αὐτῷ κυνίδια;—καὶ μάλʼ, ἔφη, ἕτερα τοιαῦτα.—οὐκοῦν πατήρ ἐστιν αὐτῶν ὁ κύων;—ἔγωγέ τοι εἶδον, ἔφη, αὐτὸν ὀχεύοντα τὴν κύνα.—τί οὖν; οὐ σός ἐστιν ὁ κύων;—πάνυ γʼ, ἔφη.—οὐκοῦν πατὴρ ὢν σός ἐστιν, ὥστε σὸς πατὴρ γίγνεται ὁ κύων καὶ σὺ κυναρίων ἀδελφός;

καὶ αὖθις ταχὺ ὑπολαβὼν ὁ Διονυσόδωρος, ἵνα μὴ πρότερόν τι εἴποι ὁ Κτήσιππος, καὶ ἔτι γέ μοι μικρόν, ἔφη, ἀπόκριναι· τύπτεις τὸν κύνα τοῦτον;—καὶ ὁ Κτήσιππος γελάσας, νὴ τοὺς θεούς, ἔφη· οὐ γὰρ δύναμαι σέ.—οὐκοῦν τὸν σαυτοῦ πατέρα, ἔφη, τύπτεις;

299a"Sizin babanızı dövmek çok daha adil olurdu," dedi, "böyle bilge oğullar yetiştirmek de nereden aklına geldiyse. Ama Euthydemos, sizin ve köpek yavrularının babası bu bilgeliğinizden herhalde çok iyilik görmüştür."

"Ama ne onun ne de senin çok iyi şeye ihtiyacınız var, Ktesippos."

"Senin de mi yok, Euthydemos?" dedi.

"Hiçbir insanın yok. Söyle bana, Ktesippos: Hasta biri için, gerektiğinde ilaç içmek sence iyi midir, değil midir? Ya da savaşa giderken silahsız değil de silahlı gitmek?"

299a

ΣΩ.

πολὺ μέντοι, ἔφη, δικαιότερον τὸν ὑμέτερον πατέρʼ ἂ⟨ν⟩ τύπτοιμι, ὅτι μαθὼν σοφοὺς ὑεῖς οὕτως ἔφυσεν. ἀλλʼ ἦ που, ὦ Εὐθύδημε [ὁ Κτήσιππος], πόλλʼ ἀγαθὰ ἀπὸ τῆς ὑμετέρας σοφίας ταύτης ἀπολέλαυκεν ὁ πατὴρ ὁ ὑμέτερός τε καὶ τῶν κυνιδίων.

ἀλλʼ οὐδὲν δεῖται πολλῶν ἀγαθῶν, ὦ Κτήσιππε, οὔτʼ ἐκεῖνος οὔτε σύ.

οὐδὲ σύ, ἦ δʼ ὅς, ὦ Εὐθύδημε, αὐτός;

οὐδὲ ἄλλος γε οὐδεὶς ἀνθρώπων. εἰπὲ γάρ μοι, ὦ

299b"Bence iyidir," dedi. "Gerçi güzel bir şey söyleyeceğini sanıyorum."

"Bunu en iyi sen anlarsın," dedi, "ama cevap ver. Gerektiğinde ilaç içmenin insan için iyi olduğunu kabul ettiğine göre, bu iyi şeyi olabildiğince çok içmek gerekir, değil mi? Biri ona bir araba dolusu çöpleme otunu dövüp karıştırırsa iyi olur, öyle mi?"

Ktesippos, "Elbette, hem de çok iyi olur, Euthydemos," dedi, "içen kişi Delphoi'deki heykel kadar büyükse."

299b

Κτήσιππε, εἰ ἀγαθὸν νομίζεις εἶναι ἀσθενοῦντι φάρμακον πιεῖν ἢ οὐκ ἀγαθὸν εἶναι δοκεῖ σοι, ὅταν δέηται· ἢ εἰς πόλεμον ὅταν ἴῃ, ὅπλα ἔχοντα μᾶλλον ἰέναι ἢ ἄνοπλον.—ἔμοιγε, ἔφη. καίτοι οἶμαί τί σε τῶν καλῶν ἐρεῖν.—σὺ ἄριστα εἴσῃ, ἔφη· ἀλλʼ ἀποκρίνου. ἐπειδὴ γὰρ ὡμολόγεις ἀγαθὸν εἶναι φάρμακον, ὅταν δέῃ, πίνειν ἀνθρώπῳ, ἄλλο τι τοῦτο τὸ ἀγαθὸν ὡς πλεῖστον δεῖ πίνειν, καὶ καλῶς ἐκεῖ ἕξει, ἐάν τις αὐτῷ τρίψας ἐγκεράσῃ ἐλλεβόρου ἅμαξαν;—καὶ ὁ Κτήσιππος εἶπεν· πάνυ γε σφόδρα, ὦ Εὐθύδημε, ἐὰν ᾖ γε

299c"Demek savaşta da silah taşımak iyi olduğuna göre, olabildiğince çok mızrak ve kalkan taşımak gerekir, madem iyi bir şey?"

"Elbette," dedi Ktesippos. "Sen öyle düşünmüyor musun, Euthydemos? Bir kalkan, bir mızrak mı yeter?"

"Öyle düşünüyorum."

"Geryones'i ve Briareos'u da böyle mi silahlandırırdın?" dedi. "Ben de seni ve şu arkadaşını, silahlı dövüş hocası olduğunuz için daha usta sanıyordum."

Euthydemos sustu; Dionysodoros ise Ktesippos'un daha önce verdiği cevaplara dönüp sordu:

299c

ὁ πίνων ὅσος ὁ ἀνδριὰς ὁ ἐν Δελφοῖς.—οὐκοῦν, ἔφη, καὶ ἐν τῷ πολέμῳ ἐπειδὴ ἀγαθόν ἐστιν ὅπλα ἔχειν, ὡς πλεῖστα δεῖ ἔχειν δόρατά τε καὶ ἀσπίδας, ἐπειδήπερ ἀγαθόν ἐστιν;—μάλα δήπου, ἔφη ὁ Κτήσιππος· σὺ δʼ οὐκ οἴει, ὦ Εὐθύδημε, ἀλλὰ μίαν καὶ ἓν δόρυ;—ἔγωγε.—ἦ καὶ τὸν Γηρυόνην ἄν, ἔφη, καὶ τὸν Βριάρεων οὕτως σὺ ὁπλίσαις; ἐγὼ δὲ ᾤμην σὲ δεινότερον εἶναι, ἅτε ὁπλομάχην ὄντα, καὶ τόνδε τὸν ἑταῖρον.

καὶ ὁ μὲν Εὐθύδημος ἐσίγησεν· ὁ δὲ Διονυσόδωρος πρὸς

299d"Altına sahip olmak da sana iyi görünüyor mu?"

"Elbette, hem de çok altına," dedi Ktesippos.

"Peki? İyi şeylere her zaman ve her yerde sahip olmak gerektiğini düşünmüyor musun?"

"Hem de nasıl," dedi.

"Altının da iyi olduğunu kabul ediyorsun, değil mi?"

"Kabul ettim ya," dedi.

"Demek ona her zaman, her yerde, olabildiğince de kendi içinde sahip olmak gerekir? Karnında üç talanton altın, kafatasında bir talanton, iki gözünün her birinde de birer altın stater olsa, en mesut insan o olur, öyle mi?"

299d

τὰ πρότερον ἀποκεκριμένα τῷ Κτησίππῳ ἤρετο, οὐκοῦν καὶ χρυσίον, ἦ δʼ ὅς, ἀγαθὸν δοκεῖ σοι εἶναι ἔχειν;—πάνυ, καὶ ταῦτά γε πολύ, ἔφη ὁ Κτήσιππος.—τί οὖν; ἀγαθὰ οὐ δοκεῖ σοι χρῆναι ἀεί τʼ ἔχειν καὶ πανταχοῦ;—σφόδρα γʼ, ἔφη.—οὐκοῦν καὶ τὸ χρυσίον ἀγαθὸν ὁμολογεῖς εἶναι;—ὡμολόγηκα μὲν οὖν, ἦ δʼ ὅς.—οὐκοῦν ἀεὶ δεῖ αὐτὸ ἔχειν καὶ πανταχοῦ καὶ ὡς μάλιστα ἐν ἑαυτῷ; καὶ εἴη ἂν εὐδαιμονέστατος

299e"Doğrusu, Euthydemos," dedi Ktesippos, "İskitlerin en mesut ve en iyi adamlarının, kendi kafataslarında bolca altın taşıyanlar olduğunu söylerler — tıpkı az önce köpeğin benim babam olduğunu söylediğin gibi. Daha da şaşırtıcısı, altın kaplanmış kendi kafataslarından içerler ve kendi tepelerini ellerinde tutarak içine bakarlar."

299e

εἰ ἔχοι χρυσίου μὲν τρία τάλαντα ἐν τῇ γαστρί, τάλαντον δʼ ἐν τῷ κρανίῳ, στατῆρα δὲ χρυσοῦ ἐν ἑκατέρῳ τὠφθαλμῷ;—φασί γε οὖν, ὦ Εὐθύδημε, ἔφη ὁ Κτήσιππος, τούτους εὐδαιμονεστάτους εἶναι Σκυθῶν καὶ ἀρίστους ἄνδρας, οἳ χρυσίον τε ἐν τοῖς κρανίοις ἔχουσιν πολὺ τοῖς ἑαυτῶν, ὥσπερ σὺ νυνδὴ ἔλεγες τὸν κύνα τὸν πατέρα, καὶ ὃ θαυμασιώτερόν γε ἔτι, ὅτι καὶ πίνουσιν ἐκ τῶν ἑαυτῶν κρανίων κεχρυσωμένων, καὶ ταῦτα ἐντὸς καθορῶσιν, τὴν ἑαυτῶν κορυφὴν ἐν ταῖς χερσὶν ἔχοντες.

300a"İskitler de öteki insanlar da," dedi Euthydemos, "görme imkânı olan şeyleri mi görür, yoksa olmayanları mı?"

"Görme imkânı olanları elbette."

"Sen de mi?" dedi.

"Ben de."

"Elbiselerimizi görüyor musun?"

"Evet."

"Demek elbiselerimizin görme imkânı var."

"Müthiş," dedi Ktesippos.

"Ne oldu?" dedi.

"Hiçbir şey. Sen belki onların görmediğini sanıyorsun, o kadar safsın. Ama bana kalırsa, Euthydemos, sen uyumadan uyuyakalmışsın; konuşurken hiçbir şey söylememek mümkünse, sen de tam bunu yapıyorsun."

300a

ΣΩ.

πότερον δὲ ὁρῶσιν, ἔφη ὁ Εὐθύδημος, καὶ Σκύθαι τε καὶ οἱ ἄλλοι ἄνθρωποι τὰ δυνατὰ ὁρᾶν ἢ τὰ ἀδύνατα;—τὰ δυνατὰ δήπου.—οὐκοῦν καὶ σύ, ἔφη;—κἀγώ.—ὁρᾷς οὖν τὰ ἡμέτερα ἱμάτια;—ναί.—δυνατὰ οὖν ὁρᾶν ἐστὶν ταῦτα.—ὑπερφυῶς, ἔφη ὁ Κτήσιππος.—τί δέ; ἦ δʼ ὅς.—μηδέν. σὺ δὲ ἴσως οὐκ οἴει αὐτὰ ὁρᾶν· οὕτως ἡδὺς εἶ. ἀλλά μοι δοκεῖς, Εὐθύδημε, οὐ καθεύδων ἐπικεκοιμῆσθαι καί, ⟨εἰ⟩ οἷόν τε λέγοντα μηδὲν λέγειν, καὶ σὺ τοῦτο ποιεῖν.

300b"Sessiz olanı söylemek mümkün değil mi?" dedi Dionysodoros.

"Hiçbir şekilde," dedi Ktesippos.

"Söylerken sessiz kalmak da mı?"

"O daha da az," dedi.

"Peki taşlardan, kütüklerden, demirlerden söz ettiğinde sessiz olanları söylemiş olmuyor musun?"

"Demircilerin önünden geçersem olmuyorum," dedi, "çünkü demirlere dokunulunca ses çıkardıkları, avazları çıktığı kadar bağırdıkları söylenir. Öyle ki bilgeliğinden, hiçbir şey söylemediğinin farkına varmadın. Ama bana öteki şeyi de gösterin: Söylerken sessiz kalmak nasıl mümkün olur?"

300b

ἦ γὰρ οὐχ οἷόν τʼ, ἔφη ὁ Διονυσόδωρος, σιγῶντα λέγειν;—οὐδʼ ὁπωστιοῦν, ἦ δʼ ὃς ὁ Κτήσιππος.—ἆρʼ οὐδὲ λέγοντα σιγᾶν;—ἔτι ἧττον, ἔφη.—ὅταν οὖν λίθους λέγῃς καὶ ξύλα καὶ σιδήρια, οὐ σιγῶντα λέγεις;—οὔκουν εἴ γε ἐγώ, ἔφη, παρέρχομαι ἐν τοῖς χαλκείοις, ἀλλὰ φθεγγόμενα καὶ βοῶντα μέγιστον τὰ σιδήρια λέγεται, ἐάν τις ἅψηται· ὥστε τοῦτο μὲν ὑπὸ σοφίας ἔλαθες οὐδὲν εἰπών. ἀλλʼ ἔτι μοι τὸ ἕτερον ἐπιδείξατον, ὅπως αὖ ἔστιν λέγοντα σιγᾶν.

300cBana öyle geldi ki Ktesippos sevgilisi yüzünden fazlasıyla hırslanıyordu.

"Sustuğun zaman," dedi Euthydemos, "her şeyi susmuyor musun?"

"Evet," dedi.

"Demek konuşan şeyleri de susuyorsun, madem onlar da her şeyin içinde."

"Peki?" dedi Ktesippos. "Her şey susmuyor mu?"

"Elbette susmuyor," dedi Euthydemos.

"Demek, iyi dostum, her şey konuşuyor mu?"

"Konuşanlar elbette."

"Ama ben bunu sormuyorum," dedi; "her şey susuyor mu, konuşuyor mu?"

300c

καί μοι ἐδόκει ὑπεραγωνιᾶν ὁ Κτήσιππος διὰ τὰ παιδικά.

ὅταν σιγᾷς, ἔφη ὁ Εὐθύδημος, οὐ πάντα σιγᾷς;—ἔγωγε, ἦ δʼ ὅς.—οὐκοῦν καὶ τὰ λέγοντα σιγᾷς, εἴπερ τῶν ἁπάντων ἐστὶν [τὰ λεγόμενα].—τί δέ; ἔφη ὁ Κτήσιππος, οὐ σιγᾷ πάντα;—οὐ δήπου, ἔφη ὁ Εὐθύδημος.—ἀλλʼ ἄρα, ὦ βέλτιστε, λέγει τὰ πάντα;—τά γε δήπου λέγοντα.—ἀλλά, ἦ δʼ ὅς, οὐ τοῦτο ἐρωτῶ, ἀλλὰ τὰ πάντα σιγᾷ ἢ λέγει;

300d"Ne biri ne öteki, hem de ikisi birden," dedi Dionysodoros sözü kapıp. "Çünkü iyi biliyorum ki bu cevapla ne yapacağını bilemeyeceksin."

Ktesippos her zamanki gibi kahkahayı basıp, "Euthydemos," dedi, "kardeşin sözü iki yana çekti; mahvoldu, yenildi." Kleinias buna pek sevinip güldü, Ktesippos da on kat büyüdü. Bana kalırsa kurnaz biri olan Ktesippos bunları tam da bu adamlardan kulak misafiri olarak kapmıştı; çünkü bugünkü insanlar arasında başka kimsede böyle bir bilgelik yoktur.

300d

οὐδέτερα καὶ ἀμφότερα, ἔφη ὑφαρπάσας ὁ Διονυσόδωρος· εὖ γὰρ οἶδα ὅτι τῇ ἀποκρίσει οὐχ ἕξεις ὅτι χρῇ.

καὶ ὁ Κτήσιππος, ὥσπερ εἰώθει, μέγα πάνυ ἀνακαγχάσας, ὦ Εὐθύδημε, ἔφη, ὁ ἀδελφός σου ἐξημφοτέρικεν τὸν λόγον, καὶ ἀπόλωλέ τε καὶ ἥττηται. καὶ ὁ Κλεινίας πάνυ ἥσθη καὶ ἐγέλασεν, ὥστε ὁ Κτήσιππος ἐγένετο πλεῖον ἢ δεκαπλάσιος. ὁ δέ μοι δοκεῖ ἅτε πανοῦργος ὤν, ὁ Κτήσιππος, παρʼ αὐτῶν τούτων αὐτὰ ταῦτα παρηκηκόει· οὐ γάρ ἐστιν ἄλλων τοιαύτη σοφία τῶν νῦν ἀνθρώπων.

300eBen de, "Kleinias," dedim, "böyle ciddi ve güzel şeylere neden gülüyorsun?"

"Sen hiç güzel bir şey gördün mü, Sokrates?" dedi Dionysodoros.

"Gördüm," dedim, "hem de çok, Dionysodoros."

300e

κἀγὼ εἶπον· τί γελᾷς, ὦ Κλεινία, ἐπὶ σπουδαίοις οὕτω πράγμασιν καὶ καλοῖς;

σὺ γὰρ ἤδη τι πώποτʼ εἶδες, ὦ Σώκρατες, καλὸν πρᾶγμα; ἔφη ὁ Διονυσόδωρος.

ἔγωγε, ἔφην, καὶ πολλά γε, ὦ Διονυσόδωρε.

301a"Güzelden başka şeyler olarak mı, yoksa güzelle aynı şeyler olarak mı?" dedi.

Ben de büyük bir aporia içinde kaldım; ağzımı açtığım için hak ettiğimi çektiğimi düşündüm. Yine de onların güzelin kendisinden başka şeyler olduğunu söyledim, "ama her birinin yanında bir güzellik bulunur."

"Peki," dedi, "yanında bir öküz bulunursa öküz mü olursun? Şimdi ben senin yanında bulunduğuma göre Dionysodoros musun?"

"Aman, öyle deme," dedim.

"Peki başka bir şeyin yanında başka bir şey bulununca, başka olan nasıl başka olur?"

301a

ΣΩ.

ἆρα ἕτερα ὄντα τοῦ καλοῦ, ἔφη, ἢ ταὐτὰ τῷ καλῷ;

κἀγὼ ἐν παντὶ ἐγενόμην ὑπὸ ἀπορίας, καὶ ἡγούμην δίκαια πεπονθέναι ὅτι ἔγρυξα, ὅμως δὲ ἕτερα ἔφην αὐτοῦ γε τοῦ καλοῦ· πάρεστιν μέντοι ἑκάστῳ αὐτῶν κάλλος τι.

ἐὰν οὖν, ἔφη, παραγένηταί σοι βοῦς, βοῦς εἶ, καὶ ὅτι νῦν ἐγώ σοι πάρειμι, Διονυσόδωρος εἶ;

εὐφήμει τοῦτό γε, ἦν δʼ ἐγώ.

ἀλλὰ τίνα τρόπον, ἔφη, ἑτέρου ἑτέρῳ παραγενομένου τὸ ἕτερον ἕτερον ἂν εἴη;

301b"Buna mı takıldın?" dedim; artık bu iki adamın bilgeliğine heves ettiğim için onu taklit etmeye çalışıyordum.

"Ben de öteki bütün insanlar da," dedi, "var olmayan bir şeye nasıl takılmayalım?"

"Ne diyorsun, Dionysodoros?" dedim. "Güzel güzel, çirkin de çirkin değil mi?"

"Bana öyle görünüyorsa," dedi.

"Görünmüyor mu?"

"Elbette görünüyor," dedi.

"Peki aynı olan aynı, başka olan da başka değil mi? Çünkü başka olan herhalde aynı değildir; ben bir çocuğun bile başka olanın başka olduğundan şüpheye düşeceğini sanmazdım.

301b

ἆρα τοῦτο, ἔφην ἐγώ, ἀπορεῖς; ἤδη δὲ τοῖν ἀνδροῖν τὴν σοφίαν ἐπεχείρουν μιμεῖσθαι, ἅτε ἐπιθυμῶν αὐτῆς.

πῶς γὰρ οὐκ ἀπορῶ, ἔφη, καὶ ἐγὼ καὶ οἱ ἄλλοι ἅπαντες ἄνθρωποι ὃ μὴ ἔστι;

τί λέγεις, ἦν δʼ ἐγώ, ὦ Διονυσόδωρε; οὐ τὸ καλὸν καλόν ἐστιν καὶ τὸ αἰσχρὸν αἰσχρόν;—ἐὰν ἔμοιγε, ἔφη, δοκῇ.—οὐκοῦν δοκεῖ;—πάνυ γʼ, ἔφη.—οὐκοῦν καὶ τὸ ταὐτὸν ταὐτὸν καὶ τὸ ἕτερον ἕτερον; οὐ γὰρ δήπου τό γε ἕτερον ταὐτόν, ἀλλʼ

301cAma Dionysodoros, bunu bile bile atladın; çünkü öteki konularda bana öyle geliyor ki, her biri kendine düşen işi yapan zanaatkârlar gibi siz de sohbet etmeyi pek güzel yapıyorsunuz."

"Zanaatkârların her birine neyin düştüğünü biliyor musun?" dedi. "Önce şunu söyle: Demir dövmek kime düşer, biliyor musun?"

"Biliyorum: demirciye."

"Peki çömlek yapmak?"

"Çömlekçiye."

"Peki kesmek, derisini yüzmek, eti küçük parçalara doğrayıp haşlamak ve kızartmak?"

301c

ἔγωγε οὐδʼ ἂν παῖδα ᾤμην τοῦτο ἀπορῆσαι, ὡς οὐ τὸ ἕτερον ἕτερόν ἐστιν. ἀλλʼ, ὦ Διονυσόδωρε, τοῦτο μὲν ἑκὼν παρῆκας, ἐπεὶ τὰ ἄλλα μοι δοκεῖτε ὥσπερ οἱ δημιουργοὶ οἷς ἕκαστα προσήκει ἀπεργάζεσθαι, καὶ ὑμεῖς τὸ διαλέγεσθαι παγκάλως ἀπεργάζεσθαι.

οἶσθα οὖν, ἔφη, ὅτι προσήκει ἑκάστοις τῶν δημιουργῶν; πρῶτον τίνα χαλκεύειν προσήκει, οἶσθα;—ἔγωγε· ὅτι χαλκέα.—τί δέ, κεραμεύειν;—κεραμέα.—τί δέ, σφάττειν τε καὶ ἐκδέρειν καὶ τὰ μικρὰ κρέα κατακόψαντα ἕψειν καὶ ὀπτᾶν;

301d"Aşçıya," dedim.

"Biri kendine düşeni yaparsa doğru yapmış olur, değil mi?" dedi.

"Elbette."

"Söylediğine göre aşçıya düşen doğramak ve deri yüzmek; bunu kabul ettin mi, etmedin mi?"

"Kabul ettim," dedim, "ama bağışla beni."

"Demek belli," dedi, "biri aşçıyı kesip doğrar, haşlar ve kızartırsa kendine düşeni yapmış olur; biri demircinin kendisini demir gibi döver, çömlekçiyi de çömlek gibi işlerse, o da kendine düşeni yapmış olur."

301d

μάγειρον, ἦν δʼ ἐγώ.—οὐκοῦν ἐάν τις, ἔφη, τὰ προσήκοντα πράττῃ, ὀρθῶς πράξει;—μάλιστα.—προσήκει δέ γε, ὡς φῄς, τὸν μάγειρον κατακόπτειν καὶ ἐκδέρειν; ὡμολόγησας ταῦτα ἢ οὔ;—ὡμολόγησα, ἔφην, ἀλλὰ συγγνώμην μοι ἔχε.—δῆλον τοίνυν, ἦ δʼ ὅς, ὅτι ἄν τις σφάξας τὸν μάγειρον καὶ κατακόψας ἑψήσῃ καὶ ὀπτήσῃ, τὰ προσήκοντα ποιήσει· καὶ ἐὰν τὸν χαλκέα τις αὐτὸν χαλκεύῃ καὶ τὸν κεραμέα κεραμεύῃ, καὶ οὗτος τὰ προσήκοντα πράξει.

301e"Poseidon adına," dedim, "bilgeliğine son tacı da giydiriyorsun! Bu bilgelik bir gün bana da gelip benim olacak mı?"

"Senin olduğunda onu tanır mısın, Sokrates?" dedi.

"Sen istersen, elbette," dedim.

"Peki," dedi, "kendi şeylerini bildiğini mi sanıyorsun?"

"Başka bir şey kastetmiyorsan, evet. Çünkü senden başlayıp şu Euthydemos'ta bitirmek gerek."

"Peki," dedi, "yönettiğin ve istediğin gibi kullanabildiğin şeylerin senin olduğunu mu düşünüyorsun? Mesela öküz ve koyun gibi, satabileceğin, verebileceğin ve dilediğin tanrıya kurban edebileceğin şeyleri senin sayar mısın? Böyle olmayanları ise senin saymaz mısın?"

301e

ὦ Πόσειδον, ἦν δʼ ἐγώ, ἤδη κολοφῶνα ἐπιτιθεῖς τῇ σοφίᾳ. ἆρά μοί ποτε αὕτη παραγενήσεται ὥστε μοι οἰκεία γενέσθαι;

ἐπιγνοίης ἂν αὐτήν, ὦ Σώκρατες, ἔφη, οἰκείαν γενομένην;

ἐὰν σύ γε βούλῃ, ἔφην ἐγώ, δῆλον ὅτι.

τί δέ, ἦ δʼ ὅς, τὰ σαυτοῦ οἴει γιγνώσκειν;

εἰ μή τι σὺ ἄλλο λέγεις· ἀπὸ σοῦ γὰρ δεῖ ἄρχεσθαι, τελευτᾶν δʼ εἰς Εὐθύδημον τόνδε.

ΣΩ.

ἆρʼ οὖν, ἔφη, ταῦτα ἡγῇ σὰ εἶναι, ὧν ἂν ἄρξῃς καὶ ἐξῇ

302aBen de — bu soruların içinden güzel bir şeyin baş göstereceğini biliyordum, hem de bir an önce duymak istiyordum — "Elbette," dedim, "öyledir; yalnızca böyle şeyler benimdir."

"Peki," dedi, "psykhē'si olan şeylere canlı demez misin?"

302a

σοι αὐτοῖς χρῆσθαι ὅτι ἂν βούλῃ; οἷον βοῦς καὶ πρόβατον, ἆρʼ ἂν ἡγοῖο ταῦτα σὰ εἶναι, ἅ σοι ἐξείη καὶ ἀποδόσθαι καὶ δοῦναι καὶ θῦσαι ὅτῳ βούλοιο θεῶν; ἃ δʼ ἂν μὴ οὕτως ἔχῃ, οὐ σά;

κἀγώ (ᾔδη γὰρ ὅτι ἐξ αὐτῶν καλόν τι ἀνακύψοιτο τῶν ἐρωτημάτων, καὶ ἅμα βουλόμενος ὅτι τάχιστʼ ἀκοῦσαι) πάνυ μὲν οὖν, ἔφην, οὕτως ἔχει· τὰ τοιαῦτά ἐστιν μόνα ἐμά.—τί δέ; ζῷα, ἔφη, οὐ ταῦτα καλεῖς ἃ ἂν ψυχὴν ἔχῃ;

302b"Evet," dedim.

"Demek canlılardan yalnız, az önce saydığım bütün şeyleri yapma yetkin olanların senin olduğunu kabul ediyorsun?"

"Kabul ediyorum."

O da büyük bir şey düşünüyormuş gibi alaycı bir edayla duraksadı: "Söyle bana, Sokrates," dedi, "senin bir Zeus Patroos'un, bir atalar Zeus'un var mı?"

Ben de sözün sonunda varacağı yere varacağından şüphelendim; artık ağa yakalanmış gibi, çıkışı olmayan bir dolambaçta kaçmaya, kıvranmaya başladım: "Yok, Dionysodoros," dedim.

"Demek sen zavallı bir adamsın, Atinalı bile değilsin; ne atalarından gelen tanrıların var, ne tapınakların, ne de başka güzel ve iyi bir şeyin."

302b

ναί, ἔφην.—ὁμολογεῖς οὖν τῶν ζῴων ταῦτα μόνα εἶναι σά, περὶ ἃ ἄν σοι ἐξουσία ᾖ πάντα ταῦτα ποιεῖν ἃ νυνδὴ ἐγὼ ἔλεγον;—ὁμολογῶ.—καὶ ὅς, εἰρωνικῶς πάνυ ἐπισχὼν ὥς τι μέγα σκοπούμενος, εἰπέ μοι, ἔφη, ὦ Σώκρατες, ἔστιν σοι Ζεὺς πατρῷος;—καὶ ἐγὼ ὑποπτεύσας ἥξειν τὸν λόγον οἷπερ ἐτελεύτησεν, ἄπορόν τινα στροφὴν ἔφευγόν τε καὶ ἐστρεφόμην ἤδη ὥσπερ ἐν δικτύῳ εἰλημμένος· οὐκ ἔστιν, ἦν δʼ ἐγώ, ὦ Διονυσόδωρε.—ταλαίπωρος ἄρα τις σύ γε ἄνθρωπος

302c"Dur, Dionysodoros," dedim, "ağzını hayra aç da bana böyle sert bir ders verme. Benim de sunaklarım, ailemin ve atalarımın tapınakları, öteki Atinalıların bu türden neleri varsa hepsi var."

"Öteki Atinalıların da mı Zeus Patroos'u yok?" dedi.

"Bu ad hiçbir İon'da yoktur," dedim, "ne bu şehirden göç edip koloni kuranlarda ne de bizde. İon'un soyundan geldiğimiz için bizde Apollon Patroos vardır.

302c

εἶ καὶ οὐδὲ Ἀθηναῖος, ᾧ μήτε θεοὶ πατρῷοί εἰσιν μήτε ἱερὰ μήτε ἄλλο μηδὲν καλὸν καὶ ἀγαθόν.—ἔα, ἦν δʼ ἐγώ, ὦ Διονυσόδωρε, εὐφήμει τε καὶ μὴ χαλεπῶς με προδίδασκε. ἔστι γὰρ ἔμοιγε καὶ βωμοὶ καὶ ἱερὰ οἰκεῖα καὶ πατρῷα καὶ τὰ ἄλλα ὅσαπερ τοῖς ἄλλοις Ἀθηναίοις τῶν τοιούτων.—εἶτα τοῖς ἄλλοις, ἔφη, Ἀθηναίοις οὐκ ἔστιν Ζεὺς ὁ πατρῷος;—οὐκ ἔστιν, ἦν δʼ ἐγώ, αὕτη ἡ ἐπωνυμία Ἰώνων οὐδενί, οὔθʼ ὅσοι ἐκ τῆσδε τῆς πόλεως ἀπῳκισμένοι εἰσὶν οὔθʼ ἡμῖν,

302dZeus'a ise bizde Patroos denmez; Herkeios ve Phratrios denir, Athena'ya da Phratria."

"Bu yeter," dedi Dionysodoros, "çünkü görünüşe göre senin Apollon'un, Zeus'un ve Athena'n var."

"Elbette," dedim.

"Demek bunlar senin tanrıların, değil mi?" dedi.

"Atalarım ve efendilerim," dedim.

"Ama yine de senin," dedi; "yoksa senin olduklarını kabul etmedin mi?"

"Kabul ettim," dedim, "ne yapayım?"

"Demek bu tanrılar canlıdır da?" dedi.

302d

ἀλλὰ Ἀπόλλων πατρῷος διὰ τὴν τοῦ Ἴωνος γένεσιν· Ζεὺς δʼ ἡμῖν πατρῷος μὲν οὐ καλεῖται, ἕρκειος δὲ καὶ φράτριος, καὶ Ἀθηναία φρατρία.—ἀλλʼ ἀρκεῖ γʼ, ἔφη ὁ Διονυσόδωρος· ἔστιν γάρ σοι, ὡς ἔοικεν, Ἀπόλλων τε καὶ Ζεὺς καὶ Ἀθηνᾶ.—πάνυ, ἦν δʼ ἐγώ.—οὐκοῦν καὶ οὗτοι σοὶ θεοὶ ἂν εἶεν; ἔφη.—πρόγονοι, ἦν δʼ ἐγώ, καὶ δεσπόται.—ἀλλʼ οὖν σοί γε, ἔφη· ἢ οὐ σοὺς ὡμολόγηκας αὐτοὺς εἶναι;—ὡμολόγηκα, ἔφην· τί γὰρ πάθω;—οὐκοῦν, ἔφη, καὶ ζῷά εἰσιν οὗτοι οἱ

302e"Çünkü psykhē'si olan her şeyin canlı olduğunu kabul ettin. Yoksa bu tanrıların psykhē'si yok mu?"

"Var," dedim.

"Demek canlıdırlar?"

"Canlıdırlar," dedim.

"Canlılardan da," dedi, "verebildiğin, satabildiğin ve dilediğin tanrıya kurban edebildiğin şeylerin senin olduğunu kabul ettin."

"Kabul ettim," dedim, "geri çekilecek yolum yok, Euthydemos."

"Haydi o zaman hemen söyle bana," dedi: "Zeus'un ve öteki tanrıların senin olduğunu kabul ettiğine göre, onları satmak, vermek ya da öteki canlılar gibi istediğin şekilde kullanmak senin elinde mi?"

302e

θεοί; ὡμολόγηκας γὰρ ὅσα ψυχὴν ἔχει ζῷα εἶναι. ἢ οὗτοι οἱ θεοὶ οὐκ ἔχουσιν ψυχήν;—ἔχουσιν, ἦν δʼ ἐγώ.—οὐκοῦν καὶ ζῷά εἰσιν;—ζῷα, ἔφην.—τῶν δέ γε ζῴων, ἔφη, ὡμολόγηκας ταῦτʼ εἶναι σά, ὅσα ἄν σοι ἐξῇ καὶ δοῦναι καὶ ἀποδόσθαι καὶ θῦσαι δὴ θεῷ ὅτῳ ἂν βούλῃ.—ὡμολόγηκα, ἔφην· οὐκ ἔστιν γάρ μοι ἀνάδυσις, ὦ Εὐθύδημε.

ΣΩ. ἴθι δή μοι εὐθύς, ἦ δʼ ὅς, εἰπέ· ἐπειδὴ σὸν ὁμολογεῖς εἶναι τὸν Δία

303aBen de, Kriton, sözün darbesini yemiş gibi dilim tutulmuş yatıyordum. Ktesippos bana yardıma koşar gibi, "Pyppaks, Herakles, ne güzel söz!" dedi.

Dionysodoros da, "Peki Herakles mi pyppaks, yoksa pyppaks mı Herakles?" dedi.

Ktesippos da, "Poseidon adına, ne korkunç sözler!" dedi. "Çekiliyorum; bu iki adam yenilmez."

303a

καὶ τοὺς ἄλλους θεούς, ἆρα ἔξεστί σοι αὐτοὺς ἀποδόσθαι ἢ δοῦναι ἢ ἄλλʼ ὅτι ἂν βούλῃ χρῆσθαι ὥσπερ τοῖς ἄλλοις ζῴοις;

ἐγὼ μὲν οὖν, ὦ Κρίτων, ὥσπερ πληγεὶς ὑπὸ τοῦ λόγου, ἐκείμην ἄφωνος· ὁ δὲ Κτήσιππός μοι ἰὼν ὡς βοηθήσων, Πυππὰξ ὦ Ἡράκλεις, ἔφη, καλοῦ λόγου.—καὶ ὁ Διονυσόδωρος, πότερον οὖν, ἔφη, ὁ Ἡρακλῆς πυππάξ ἐστιν ἢ ὁ πυππὰξ Ἡρακλῆς;—καὶ ὁ Κτήσιππος, ὦ Πόσειδον, ἔφη, δεινῶν λόγων. ἀφίσταμαι· ἀμάχω τὼ ἄνδρε.

303bO zaman, sevgili Kriton, orada bulunanlardan sözü ve iki adamı göklere çıkarmayan kalmadı; gülmekten, alkışlamaktan, sevinmekten neredeyse bitap düştüler. Daha önceki sözlerin her birine yalnızca Euthydemos'un âşıkları coşkuyla gürültü yapıyordu; burada ise neredeyse Lykeion'un sütunları bile iki adam için gürültü koparıp sevindi. Ben de öyle bir hâle geldim ki hayatımda bu kadar bilge insanlar görmediğimi kabul ettim; onların bilgeliğine büsbütün esir düşerek onları övmeye, methetmeye koyuldum:

303b

ἐνταῦθα μέντοι, ὦ φίλε Κρίτων, οὐδεὶς ὅστις οὐ τῶν παρόντων ὑπερεπῄνεσε τὸν λόγον καὶ τὼ ἄνδρε, καὶ γελῶντες καὶ κροτοῦντες καὶ χαίροντες ὀλίγου παρετάθησαν. ἐπὶ μὲν γὰρ τοῖς ἔμπροσθεν ἐφʼ ἑκάστοις πᾶσι παγκάλως ἐθορύβουν μόνοι οἱ τοῦ Εὐθυδήμου ἐρασταί, ἐνταῦθα δὲ ὀλίγου καὶ οἱ κίονες οἱ ἐν τῷ Λυκείῳ ἐθορύβησάν τʼ ἐπὶ τοῖν ἀνδροῖν καὶ ἥσθησαν. ἐγὼ μὲν οὖν καὶ αὐτὸς οὕτω διετέθην, ὥστε

303c"Ne mutlu size, ne harika bir tabiatınız var! Böyle büyük bir işi bu kadar çabuk, bu kadar kısa sürede başardınız. Euthydemos ve Dionysodoros, sözlerinizin daha başka pek çok güzel yanı var; ama bunlar arasında en görkemlisi şu: Çoğunluğu, hatta ağırbaşlı ve bir şey sayılan insanları hiç umursamıyorsunuz, yalnızca size benzeyenleri önemsiyorsunuz.

303c

ὁμολογεῖν μηδένας πώποτε ἀνθρώπους ἰδεῖν οὕτω σοφούς, καὶ παντάπασι καταδουλωθεὶς ὑπὸ τῆς σοφίας αὐτοῖν ἐπὶ τὸ ἐπαινεῖν τε καὶ ἐγκωμιάζειν αὐτὼ ἐτραπόμην, καὶ εἶπον· ὦ μακάριοι σφὼ τῆς θαυμαστῆς φύσεως, οἳ τοσοῦτον πρᾶγμα οὕτω ταχὺ καὶ ἐν ὀλίγῳ χρόνῳ ἐξείργασθον. πολλὰ μὲν οὖν καὶ ἄλλα οἱ λόγοι ὑμῶν καλὰ ἔχουσιν, ὦ Εὐθύδημέ τε καὶ Διονυσόδωρε· ἐν δὲ τοῖς καὶ τοῦτο μεγαλοπρεπέστατον, ὅτι τῶν πολλῶν ἀνθρώπων καὶ τῶν σεμνῶν δὴ καὶ δοκούντων

303dÇünkü iyi biliyorum ki bu sözleri ancak size benzeyen pek az insan sever; ötekiler onları o kadar az anlar ki, iyi biliyorum, bu tür sözlerle başkalarını çürütmekten, kendileri çürütülmekten daha çok utanırlar. Sözlerinizde halktan yana, yumuşak bir başka yan daha var: Ne güzel, ne iyi, ne beyaz ne de böyle başka bir şeyin olduğunu, hatta başka bir şeyden başka bir şeyin hiç olmadığını söylediğinizde, sizin de dediğiniz gibi insanların ağzını düpedüz dikiyorsunuz; ama yalnız başkalarınınkini değil, kendi ağzınızı da diker gibi görünmeniz pek hoş ve sözlerinizdeki kabalığı gideriyor.

303d

τὶ εἶναι οὐδὲν ὑμῖν μέλει, ἀλλὰ τῶν ὁμοίων ὑμῖν μόνον. ἐγὼ γὰρ εὖ οἶδα ὅτι τούτους τοὺς λόγους πάνυ μὲν ἂν ὀλίγοι ἀγαπῷεν ἄνθρωποι ὅμοιοι ὑμῖν, οἱ δʼ ἄλλοι οὕτως ἀγνοοῦσιν αὐτούς, ὥστʼ εὖ οἶδα ὅτι αἰσχυνθεῖεν ἂν μᾶλλον ἐξελέγχοντες τοιούτοις λόγοις τοὺς ἄλλους ἢ αὐτοὶ ἐξελεγχόμενοι. καὶ τόδε αὖ ἕτερον δημοτικόν τι καὶ πρᾷον ἐν τοῖς λόγοις· ὁπόταν φῆτε μήτε καλὸν εἶναι μηδὲν μήτε ἀγαθὸν πρᾶγμα μήτε λευκὸν μηδʼ ἄλλο τῶν τοιούτων μηδέν, μηδὲ τὸ παράπαν

303eEn büyüğü de şu: Bu şeyler sizde öyle düzenli ve tekhnē'ye uygun biçimde bulunmuş ki herhangi bir insan onları çok kısa sürede öğrenebilir. Ktesippos'a dikkat ederek, sizi hemen o anda ne kadar çabuk taklit edebildiğini gördüm.

303e

ἑτέρων ἕτερον, ἀτεχνῶς μὲν τῷ ὄντι συρράπτετε τὰ στόματα τῶν ἀνθρώπων, ὥσπερ καὶ φατέ· ὅτι δʼ οὐ μόνον τὰ τῶν ἄλλων, ἀλλὰ δόξαιτε ἂν καὶ τὰ ὑμέτερα αὐτῶν, τοῦτο πάνυ χαρίεν τέ ἐστιν καὶ τὸ ἐπαχθὲς τῶν λόγων ἀφαιρεῖται. τὸ δὲ δὴ μέγιστον, ὅτι ταῦτα οὕτως ἔχει ὑμῖν καὶ τεχνικῶς ἐξηύρηται, ὥστʼ ἐ⟨ν⟩ πάνυ ὀλίγῳ χρόνῳ ὁντινοῦν ἂν μαθεῖν ἀνθρώπων· ἔγνων ἔγωγε καὶ τῷ Κτησίππῳ τὸν νοῦν προσέχων ὡς ταχὺ ὑμᾶς ἐκ τοῦ παραχρῆμα μιμεῖσθαι οἷός τε ἦν.

304aİşinizin bu bilgece yanı çabuk öğretmek için güzel, ama insanların önünde sohbet etmeye elverişli değil. Bana kulak verirseniz kalabalığın önünde konuşmaktan sakınırsınız; yoksa çabucak öğrenirler de size minnet duymazlar. En iyisi yalnızca birbirinizle konuşun; değilse, başka birinin önünde konuşacaksanız, yalnızca size para verenin önünde konuşun. Aklınız başınızdaysa öğrencilerinize de aynı öğüdü verirsiniz: Sizden ve kendilerinden başka hiçbir insanla hiçbir zaman konuşmasınlar.

304a

ΣΩ. τοῦτο μὲν οὖν τοῦ πράγματος σφῶν τὸ σοφὸν πρὸς μὲν τὸ ταχὺ παραδιδόναι καλόν, ἐναντίον δʼ ἀνθρώπων διαλέγεσθαι οὐκ ἐπιτήδειον, ἀλλʼ ἄν γέ μοι πείθησθε, εὐλαβήσεσθε μὴ πολλῶν ἐναντίον λέγειν, ἵνα μὴ ταχὺ ἐκμαθόντες ὑμῖν μὴ εἰδῶσιν χάριν. ἀλλὰ μάλιστα μὲν αὐτὼ πρὸς ἀλλήλω μόνω διαλέγεσθον· εἰ δὲ μή, εἴπερ ἄλλου του ἐναντίον, ἐκείνου μόνου ὃς ἂν ὑμῖν διδῷ ἀργύριον. τὰ αὐτὰ δὲ ταῦτα, ἐὰν

304bÇünkü, Euthydemos, nadir olan değerlidir; Pindaros'un dediği gibi su ise en iyi şey olduğu halde en ucuzudur. Ama haydi," dedim, "beni ve şu Kleinias'ı da öğrenciliğe kabul edin."

Bunları ve kısa birkaç şey daha konuştuktan sonra, Kriton, ayrıldık. Sen de benimle birlikte bu iki adamın derslerine nasıl gidebileceğini düşün; çünkü para vermeye razı olan herkese öğretebileceklerini, ne tabiatın ne de yaşın kimseyi engellemediğini, herkesin onların bilgeliğini kolayca edinebileceğini söylüyorlar; senin özellikle duyman gereken şey de şu: Para kazanmakla uğraşmanın da buna hiç engel olmadığını söylüyorlar.

304b

σωφρονῆτε, καὶ τοῖς μαθηταῖς συμβουλεύσετε, μηδέποτε μηδενὶ ἀνθρώπων διαλέγεσθαι ἀλλʼ ἢ ὑμῖν τε καὶ αὑτοῖς· τὸ γὰρ σπάνιον, ὦ Εὐθύδημε, τίμιον, τὸ δὲ ὕδωρ εὐωνότατον, ἄριστον ὄν, ὡς ἔφη Πίνδαρος. ἀλλʼ ἄγετε, ἦν δʼ ἐγώ, ὅπως κἀμὲ καὶ Κλεινίαν τόνδε παραδέξεσθον.

ταῦτα, ὦ Κρίτων, καὶ ἄλλα ἄττα ἔτι βραχέα διαλεχθέντες ἀπῇμεν. σκόπει οὖν ὅπως συμφοιτήσεις παρὰ τὼ

304cKriton: Doğrusu, Sokrates, dinlemeyi severim, bir şey öğrenmekten de hoşlanırım; ama ben de galiba Euthydemos'a benzemeyenlerden, senin de söylediğin gibi, bu tür sözlerle başkalarını çürütmektense çürütülmeyi tercih edenlerdenim.

304c

ἄνδρε, ὡς ἐκείνω φατὸν οἵω τε εἶναι διδάξαι τὸν ἐθέλοντʼ ἀργύριον διδόναι, καὶ οὔτε φύσιν οὔθʼ ἡλικίαν ἐξείργειν οὐδεμίαν—ὃ δὲ καὶ σοὶ μάλιστα προσήκει ἀκοῦσαι, ὅτι οὐδὲ τοῦ χρηματίζεσθαί φατον διακωλύειν οὐδέν—μὴ οὐ παραλαβεῖν ὁντινοῦν εὐπετῶς τὴν σφετέραν σοφίαν.

ΚΡ. καὶ μήν, ὦ Σώκρατες, φιλήκοος μὲν ἔγωγε καὶ ἡδέως ἄν τι μανθάνοιμι, κινδυνεύω μέντοι κἀγὼ εἷς εἶναι τῶν οὐχ ὁμοίων Εὐθυδήμῳ, ἀλλʼ ἐκείνων ὧν δὴ καὶ σὺ

304dSana öğüt vermek bana gülünç geliyor, ama duyduklarımı yine de anlatmak istiyorum. Bil ki sizin oradan ayrılanlardan biri, ben gezinirken yanıma geldi; kendini pek bilge sanan, mahkemeler için konuşma yazmakta usta olanlardan biriydi. "Kriton," dedi, "bu bilgeleri hiç dinlemiyor musun?"

"Zeus adına hayır," dedim, "kalabalıktan yanlarına yaklaşıp dinleyemedim."

"Doğrusu dinlemeye değerdi," dedi.

"Neden?" dedim.

304d

ἔλεγες, τῶν ἥδιον ἂν ἐξελεγχομένων ὑπὸ τῶν τοιούτων λόγων ἢ ἐξελεγχόντων. ἀτὰρ γελοῖον μέν μοι δοκεῖ εἶναι τὸ νουθετεῖν σε, ὅμως δέ, ἅ γʼ ἤκουον, ἐθέλω σοι ἀπαγγεῖλαι. τῶν ἀφʼ ὑμῶν ἀπιόντων ἴσθʼ ὅτι προσελθών τίς μοι περιπατοῦντι, ἀνὴρ οἰόμενος πάνυ εἶναι σοφός, τούτων τις τῶν περὶ τοὺς λόγους τοὺς εἰς τὰ δικαστήρια δεινῶν, ὦ Κρίτων, ἔφη, οὐδὲν ἀκροᾷ τῶνδε τῶν σοφῶν;—οὐ μὰ τὸν Δία, ἦν δʼ ἐγώ· οὐ γὰρ οἷός τʼ ἦ προσστὰς κατακούειν ὑπὸ τοῦ ὄχλου.—καὶ μήν, ἔφη, ἄξιόν γʼ ἦν ἀκοῦσαι.—τί

304e"Bu tür sözlerde bugün en bilge olan adamların sohbetini duyardın."

Ben de, "Peki sana nasıl göründüler?" dedim.

"Bu türden kişilerden her zaman duyulabilecek şeylerden başka ne olabilir?" dedi. "Saçmalıyorlar, değersiz şeylere değmeyecek bir ciddiyet gösteriyorlardı." (Aşağı yukarı bu kelimelerle söyledi.)

Ben de, "Ama felsefe hoş bir şeydir," dedim.

"Ne hoşu, mübarek adam!" dedi.

304e

δέ; ἦν δʼ ἐγώ.—ἵνα ἤκουσας ἀνδρῶν διαλεγομένων οἳ νῦν σοφώτατοί εἰσι τῶν περὶ τοὺς τοιούτους λόγους.—κἀγὼ εἶπον· τί οὖν ἐφαίνοντό σοι;—τί δὲ ἄλλο, ἦ δʼ ὅς, ἢ οἷάπερ ἀεὶ ἄν τις τῶν τοιούτων ἀκούσαι ληρούντων καὶ περὶ οὐδενὸς ἀξίων ἀναξίαν σπουδὴν ποιουμένων; (οὑτωσὶ γάρ πως καὶ εἶπεν τοῖς ὀνόμασιν).—καὶ ἐγώ, ἀλλὰ μέντοι, ἔφην, χαρίεν γέ τι πρᾶγμά ἐστιν ἡ φιλοσοφία.

ΚΡ. ποῖον, ἔφη, χαρίεν, ὦ

305a"Hiçbir değeri yok. Hatta şimdi orada olsaydın, sanırım arkadaşın adına çok utanırdın. Öyle tuhaftı ki ne söylediklerine hiç aldırmayan, her kelimeye yapışan insanlara kendini teslim etmeye razıydı. Bunlar da, az önce dediğim gibi, bugünkülerin en güçlüleri arasındadır. Ama işin aslı, Kriton," dedi, "bu işin kendisi de, bu işle vakit geçiren insanlar da değersiz ve gülünçtür." Bana kalırsa, Sokrates, bu işi kınamakta ne o haklı ne de başka biri.

305a

μακάριε; οὐδενὸς μὲν οὖν ἄξιον. ἀλλὰ καὶ εἰ νῦν παρεγένου, πάνυ ἄν σε οἶμαι αἰσχυνθῆναι ὑπὲρ τοῦ σεαυτοῦ ἑταίρου· οὕτως ἦν ἄτοπος, ἐθέλων ἑαυτὸν παρέχειν ἀνθρώποις οἷς οὐδὲν μέλει ὅτι ἂν λέγωσιν, παντὸς δὲ ῥήματος ἀντέχονται. καὶ οὗτοι, ὅπερ ἄρτι ἔλεγον, ἐν τοῖς κράτιστοί εἰσι τῶν νῦν. ἀλλὰ γάρ, ὦ Κρίτων, ἔφη, τὸ πρᾶγμα αὐτὸ καὶ οἱ ἄνθρωποι οἱ ἐπὶ τῷ πράγματι διατρίβοντες φαῦλοί εἰσιν καὶ καταγέλαστοι. ἐμοὶ δέ, ὦ Σώκρατες, τὸ πρᾶγμα ἐδόκει

305bAma bu tür insanlarla kalabalığın önünde konuşmaya razı olmayı kınamakta haklı gibi geldi bana.

Sokrates: Kriton, böyle adamlar şaşılacak adamlardır. Ama ne diyeceğimi henüz bilmiyorum. Yanına gelip felsefeyi kınayan adam hangilerindendi? Mahkemelerde mücadelede usta olanlardan, bir hatip mi, yoksa onları mahkemeye gönderenlerden, hatiplerin mücadelede kullandığı konuşmaları yazan biri mi?

305b

οὐκ ὀρθῶς ψέγειν οὔθʼ οὗτος οὔτʼ εἴ τις ἄλλος ψέγει· τὸ μέντοι ἐθέλειν διαλέγεσθαι τοιούτοις ἐναντίον πολλῶν ἀνθρώπων ὀρθῶς μοι ἐδόκει μέμφεσθαι.

ΣΩ. ὦ Κρίτων, θαυμάσιοί εἰσιν οἱ τοιοῦτοι ἄνδρες. ἀτὰρ οὔπω οἶδα ὅτι μέλλω ἐρεῖν. ποτέρων ἦν ὁ προσελθών σοι καὶ μεμφόμενος τὴν φιλοσοφίαν; πότερον τῶν ἀγωνίσασθαι δεινῶν ἐν τοῖς δικαστηρίοις, ῥήτωρ τις, ἢ τῶν τοὺς τοιούτους εἰσπεμπόντων, ποιητὴς τῶν λόγων οἷς οἱ ῥήτορες ἀγωνίζονται;

305cKriton: Zeus adına, hiç de hatip değil; hatta mahkemede kürsüye hiç çıktığını sanmıyorum. Ama söylediklerine göre işten anlıyormuş, Zeus adına, usta biriymiş ve usta konuşmalar yazıyormuş.

Sokrates: Şimdi anlıyorum; ben de az önce bunlardan söz edecektim. Bunlar, Kriton, Prodikos'un filozofla siyaset adamı arasındaki sınır bölgesi dediği kimselerdir. Kendilerini bütün insanların en bilgesi sanırlar; yalnız öyle olduklarını değil, birçoklarının gözünde de öyle göründüklerini düşünürler; öyle ki herkesin gözünde itibar görmelerine felsefeyle uğraşan insanlardan başka kimsenin engel olmadığını sanırlar.

305c

ΚΡ. ἥκιστα νὴ τὸν Δία ῥήτωρ, οὐδὲ οἶμαι πώποτʼ αὐτὸν ἐπὶ δικαστήριον ἀναβεβηκέναι· ἀλλʼ ἐπαΐειν αὐτόν φασι περὶ τοῦ πράγματος νὴ τὸν Δία καὶ δεινὸν εἶναι καὶ δεινοὺς λόγους συντιθέναι.

ΣΩ. ἤδη μανθάνω· περὶ τούτων καὶ αὐτὸς νυνδὴ ἔμελλον λέγειν. οὗτοι γάρ εἰσιν μέν, ὦ Κρίτων, οὓς ἔφη Πρόδικος μεθόρια φιλοσόφου τε ἀνδρὸς καὶ πολιτικοῦ, οἴονται δʼ εἶναι πάντων σοφώτατοι ἀνθρώπων, πρὸς δὲ τῷ εἶναι καὶ δοκεῖν πάνυ παρὰ πολλοῖς, ὥστε παρὰ πᾶσιν εὐδοκιμεῖν

305dBu yüzden, onların hiçbir değeri olmadığı kanaatini yerleştirebilirlerse, bilgelik itibarında zafer ödülünü artık herkesin gözünde tartışmasız kazanacaklarını düşünürler. Çünkü kendilerince gerçekte en bilge onlardır; ama özel sohbetlerde köşeye sıkıştıklarında Euthydemos ve çevresindekiler tarafından budanırlar. Kendilerini pek bilge sayarlar; bu da doğal, çünkü felsefeden de siyasetten de ölçülü bir pay aldıklarını düşünürler — pek akla yatkın bir gerekçeyle: İkisinden de gerektiği kadar pay alıp tehlikelerin ve mücadelelerin dışında kalarak bilgeliğin meyvesini topladıklarını sanırlar.

305d

ἐμποδὼν σφίσιν εἶναι οὐδένας ἄλλους ἢ τοὺς περὶ φιλοσοφίαν ἀνθρώπους. ἡγοῦνται οὖν, ἐὰν τούτους εἰς δόξαν καταστήσωσιν μηδενὸς δοκεῖν ἀξίους εἶναι, ἀναμφισβητήτως ἤδη παρὰ πᾶσιν τὰ νικητήρια εἰς δόξαν οἴσεσθαι σοφίας πέρι. εἶναι μὲν γὰρ τῇ ἀληθείᾳ σφᾶς σοφωτάτους, ἐν δὲ τοῖς ἰδίοις λόγοις ὅταν ἀποληφθῶσιν, ὑπὸ τῶν ἀμφὶ Εὐθύδημον κολούεσθαι. σοφοὶ δὲ ἡγοῦνται εἶναι πάνυ—εἰκότως· μετρίως μὲν γὰρ φιλοσοφίας ἔχειν, μετρίως δὲ πολιτικῶν,

305eKriton: Peki? Sence doğru bir şey söylüyorlar mı, Sokrates? Çünkü bu adamların sözünün bir inandırıcılığı olduğu da inkâr edilemez.

Sokrates: Gerçekten de var, Kriton, ama gerçeklikten çok inandırıcılık.

305e

πάνυ ἐξ εἰκότος λόγου—μετέχειν γὰρ ἀμφοτέρων ὅσον ἔδει, ἐκτὸς δὲ ὄντες κινδύνων καὶ ἀγώνων καρποῦσθαι τὴν σοφίαν.

ΚΡ. τί οὖν; δοκοῦσί σοί τι, ὦ Σώκρατες, λέγειν; οὐ γάρ τοι ἀλλὰ ὅ γε λόγος ἔχει τινὰ εὐπρέπειαν τῶν ἀνδρῶν.

ΣΩ. καὶ γὰρ ἔχει ὄντως, ὦ Κρίτων, εὐπρέπειαν μᾶλλον

306aÇünkü onları şuna ikna etmek kolay değil: İnsanlar ve iki şeyin arasında bulunup ikisinden de pay alan öteki her şey, iyi ile kötüden oluşuyorsa birinden daha iyi, ötekinden daha kötü olur. Aynı şey için olmayan iki iyiden oluşuyorsa, kendisini oluşturan iki şeyin her birinin yararlı olduğu şey bakımından ikisinden de daha kötüdür. Aynı şey için olmayan iki kötüden oluşup ortada bulunanlar ise, pay aldıkları iki şeyin her birinden daha iyi olan yegâne şeylerdir.

306a

ἢ ἀλήθειαν. οὐ γὰρ ῥᾴδιον αὐτοὺς πεῖσαι ὅτι καὶ ἄνθρωποι καὶ τἆλλα πάντα ὅσα μεταξύ τινοιν δυοῖν ἐστιν καὶ ἀμφοτέροιν τυγχάνει μετέχοντα, ὅσα μὲν ἐκ κακοῦ καὶ ἀγαθοῦ, τοῦ μὲν βελτίω, τοῦ δὲ χείρω γίγνεται· ὅσα δὲ ἐκ δυοῖν ἀγαθοῖν μὴ πρὸς ταὐτόν, ἀμφοῖν χείρω πρὸς ὃ ἂν ἑκάτερον ᾖ χρηστὸν ἐκείνων ἐξ ὧν συνετέθη· ὅσα δʼ ἐκ δυοῖν κακοῖν συντεθέντα μὴ πρὸς τὸ αὐτὸ ὄντοιν ἐν τῷ μέσῳ ἐστίν, ταῦτα

306bEğer felsefe de siyasi eylem de iyiyse ve her biri başka bir şey içinse, bunlar da ikisinden pay alarak ortadaysa, hiçbir şey söylemiyorlar demektir, çünkü ikisinden de daha değersizdirler. Biri iyi biri kötüyse, birinden daha iyi, ötekinden daha kötüdürler. İkisi de kötüyse ancak o zaman doğru bir şey söylemiş olurlar, başka hiçbir durumda değil. Oysa sanırım ne ikisinin de kötü olduğunu ne de birinin kötü, ötekinin iyi olduğunu kabul ederler.

306b

μόνα βελτίω ἑκατέρου ἐκείνων ἐστίν, ὧν ἀμφοτέρων μέρος μετέχουσιν. εἰ μὲν οὖν ἡ φιλοσοφία ἀγαθόν ἐστιν καὶ ἡ πολιτικὴ πρᾶξις, πρὸς ἄλλο δὲ ἑκατέρα, οὗτοι δʼ ἀμφοτέρων μετέχοντες τούτων ἐν μέσῳ εἰσίν, οὐδὲν λέγουσιν—ἀμφοτέρων γάρ εἰσι φαυλότεροι—εἰ δὲ ἀγαθὸν καὶ κακόν, τῶν μὲν βελτίους, τῶν δὲ χείρους· εἰ δὲ κακὰ ἀμφότερα, οὕτως ἄν τι λέγοιεν ἀληθές, ἄλλως δʼ οὐδαμῶς. οὐκ ἂν οὖν οἶμαι

306cGerçekte ise bunlar ikisinden pay alarak, siyasetin ve felsefenin söze değer olduğu her iki şey bakımından da ikisinden aşağıdırlar; gerçekte üçüncü oldukları halde birinci görünmek isterler. Onları bu arzuları yüzünden bağışlamalı, onlara kızmamalı, ama oldukları gibi görmeliyiz. Çünkü phronēsis'e dayanan herhangi bir şey söyleyen ve onu yürekle izleyip üzerinde emek veren her insanı sevmek gerekir.

306c

αὐτοὺς ὁμολογῆσαι οὔτε κακὼ αὐτὼ ἀμφοτέρω εἶναι οὔτε τὸ μὲν κακόν, τὸ δὲ ἀγαθόν· ἀλλὰ τῷ ὄντι οὗτοι ἀμφοτέρων μετέχοντες ἀμφοτέρων ἥττους εἰσὶν πρὸς ἑκάτερον πρὸς ὃ ἥ τε πολιτικὴ καὶ ἡ φιλοσοφία ἀξίω λόγου ἐστόν, καὶ τρίτοι ὄντες τῇ ἀληθείᾳ ζητοῦσι πρῶτοι δοκεῖν εἶναι. συγγιγνώσκειν μὲν οὖν αὐτοῖς χρὴ τῆς ἐπιθυμίας καὶ μὴ χαλεπαίνειν, ἡγεῖσθαι μέντοι τοιούτους εἶναι οἷοί εἰσιν· πάντα γὰρ ἄνδρα χρὴ ἀγαπᾶν ὅστις καὶ ὁτιοῦν λέγει ἐχόμενον

306dKriton: Doğrusu, Sokrates, sana hep söylediğim gibi oğullarım konusunda ben de aporia içindeyim: Onlarla ne yapmam gerektiğini bilmiyorum. Küçüğü daha ufak; ama Kritobulos artık delikanlılık çağında ve ona fayda sağlayacak birine ihtiyacı var. Seninle bir araya geldiğimde öyle bir hâle geliyorum ki, çocuklar için başka pek çok konuda — iyi aileden bir anneden doğmaları için evlilik konusunda, olabildiğince zengin olmaları için mal mülk konusunda — bu kadar çaba gösterip de onların terbiyesini ihmal etmek bana delilik gibi geliyor.

306d

φρονήσεως πρᾶγμα καὶ ἀνδρείως ἐπεξιὼν διαπονεῖται.

ΚΡ. καὶ μήν, ὦ Σώκρατες, καὶ αὐτὸς περὶ τῶν ὑέων, ὥσπερ ἀεὶ πρός σε λέγω, ἐν ἀπορίᾳ εἰμὶ τί δεῖ αὐτοῖς χρήσασθαι. ὁ μὲν οὖν νεώτερος ἔτι καὶ σμικρός ἐστιν, Κριτόβουλος δʼ ἤδη ἡλικίαν ἔχει καὶ δεῖταί τινος ὅστις αὐτὸν ὀνήσει. ἐγὼ μὲν οὖν ὅταν σοὶ συγγένωμαι, οὕτω διατίθεμαι ὥστʼ ἐμοὶ δοκεῖ μανίαν εἶναι τὸ ἕνεκα τῶν παίδων ἄλλων μὲν πολλῶν σπουδὴν τοιαύτην ἐσχηκέναι, καὶ περὶ

306eAma insanları terbiye edebileceğini söyleyenlerden birine baktığımda şaşırıp kalıyorum; doğrusunu sana söylemek gerekirse, incelediğimde her biri bana pek tuhaf görünüyor.

306e

τοῦ γάμου ὅπως ἐκ γενναιοτάτης ἔσονται μητρός, καὶ περὶ τῶν χρημάτων ὅπως ὡς πλουσιώτατοι, αὐτῶν δὲ περὶ παιδείας ἀμελῆσαι· ὅταν δὲ εἴς τινα ἀποβλέψω τῶν φασκόντων ἂν παιδεῦσαι ἀνθρώπους, ἐκπέπληγμαι καί μοι δοκεῖ εἷς ἕκαστος αὐτῶν σκοποῦντι πάνυ ἀλλόκοτος εἶναι,

307aÖyle ki delikanlıyı felsefeye nasıl teşvik edeceğimi bilmiyorum.

Sokrates: Sevgili Kriton, bilmez misin ki her uğraşta değersiz ve hiçbir işe yaramayanlar çok, ciddi ve her şeye değer olanlar azdır? Beden eğitimi, para kazanma, hitabet ve komutanlık sana güzel şeyler gibi görünmüyor mu?

Kriton: Elbette görünüyor.

Sokrates: Peki? Bunların her birinde çoğu kişinin, her birinin işi bakımından gülünç olduğunu görmüyor musun?

307a

ὥς γε πρὸς σὲ τἀληθῆ εἰρῆσθαι· ὥστε οὐκ ἔχω ὅπως προτρέπω τὸ μειράκιον ἐπὶ φιλοσοφίαν.

ΣΩ. ὦ φίλε Κρίτων, οὐκ οἶσθα ὅτι ἐν παντὶ ἐπιτηδεύματι οἱ μὲν φαῦλοι πολλοὶ καὶ οὐδενὸς ἄξιοι, οἱ δὲ σπουδαῖοι ὀλίγοι καὶ παντὸς ἄξιοι; ἐπεὶ γυμναστικὴ οὐ καλὸν δοκεῖ σοι εἶναι, καὶ χρηματιστικὴ καὶ ῥητορικὴ καὶ στρατηγία;

ΚΡ. ἔμοιγε πάντως δήπου.

ΣΩ. τί οὖν; ἐν ἑκάστῃ τούτων τοὺς πολλοὺς πρὸς

307bKriton: Evet, Zeus adına, çok doğru söylüyorsun.

Sokrates: Peki bu yüzden sen de bütün uğraşlardan kaçacak, oğluna da izin vermeyecek misin?

Kriton: Bu doğru olmaz elbette, Sokrates.

Sokrates: Öyleyse yapmaman gerekeni yapma, Kriton. Felsefeyle uğraşanları, ister iyi ister kötü olsunlar, bir yana bırak; işin kendisini güzelce, iyice sına. Sana değersiz bir şey gibi görünürse yalnız oğullarını değil herkesi ondan uzaklaştır; ama benim düşündüğüm gibi görünürse, atasözündeki gibi, sen de çocukların da yüreklice peşine düşüp onunla uğraşın.

307b

ἕκαστον τὸ ἔργον οὐ καταγελάστους ὁρᾷς;

ΚΡ. ναὶ μὰ τὸν Δία, καὶ μάλα ἀληθῆ λέγεις.

ΣΩ. ἦ οὖν τούτου ἕνεκα αὐτός τε φεύξῃ πάντα τὰ ἐπιτηδεύματα καὶ τῷ ὑεῖ οὐκ ἐπιτρέψεις;

ΚΡ. οὔκουν δίκαιόν γε, ὦ Σώκρατες.

ΣΩ. μὴ τοίνυν ὅ γε οὐ χρὴ ποίει, ὦ Κρίτων, ἀλλʼ ἐάσας χαίρειν τοὺς ἐπιτηδεύοντας φιλοσοφίαν, εἴτε χρηστοί εἰσιν εἴτε πονηροί, αὐτὸ τὸ πρᾶγμα βασανίσας καλῶς τε καὶ εὖ,

307c

ἐὰν μέν σοι φαίνηται φαῦλον ὄν, πάντʼ ἄνδρα ἀπότρεπε, μὴ μόνον τοὺς ὑεῖς· ἐὰν δὲ φαίνηται οἷον οἶμαι αὐτὸ ἐγὼ εἶναι, θαρρῶν δίωκε καὶ ἄσκει, τὸ λεγόμενον δὴ τοῦτο, αὐτός τε καὶ τὰ παιδία.

Çeviri değerlendirmesi

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…