Platon
Küçük Hippias
Ἱππίας ἐλάττων
363aEudikos: Peki sen neden susuyorsun, Sokrates? Hippias bunca şey sergiledi; sen ne söylenenlerden birini onunla birlikte övüyorsun, ne de iyi söylenmediğini düşündüğün bir şey varsa onu çürütüyorsun. Hele felsefe uğraşından pay aldığımızı en çok iddia edebilecek olanlar olarak bir biz kalmışken.
Sokrates: Doğrusu, Eudikos, Hippias'ın az önce Homeros hakkında söylediklerinden ona sormak istediğim şeyler var.
ΕΥ. σὺ δὲ δὴ τί σιγᾷς, ὦ Σώκρατες, Ἱππίου τοσαῦτα ἐπιδειξαμένου, καὶ οὐχὶ ἢ συνεπαινεῖς τι τῶν εἰρημένων ἢ καὶ ἐλέγχεις, εἴ τί σοι μὴ καλῶς δοκεῖ εἰρηκέναι; ἄλλως τε ἐπειδὴ καὶ αὐτοὶ λελείμμεθα, οἳ μάλιστʼ ἂν ἀντιποιησαίμεθα μετεῖναι ἡμῖν τῆς ἐν φιλοσοφίᾳ διατριβῆς.
ΣΩ. καὶ μήν, ὦ Εὔδικε, ἔστι γε ἃ ἡδέως ἂν πυθοίμην
363bÇünkü senin baban Apemantos'tan, İlyada'nın Homeros'un Odysseia'dan daha güzel bir şiiri olduğunu, hem de Akhilleus Odysseus'tan ne kadar üstünse o kadar daha güzel olduğunu duyardım; bu iki şiirden birinin Odysseus için, ötekinin Akhilleus için yazıldığını söylerdi. İşte Hippias da isterse, bu iki adam hakkında ne düşündüğünü, hangisini daha üstün saydığını ondan öğrenmek isterim; çünkü bize başka pek çok ve türlü türlü şeyi, hem öteki şairlere hem Homeros'a dair sergiledi.
Ἱππίου ὧν νυνδὴ ἔλεγεν περὶ Ὁμήρου. καὶ γὰρ τοῦ σοῦ πατρὸς Ἀπημάντου ἤκουον ὅτι ἡ Ἰλιὰς κάλλιον εἴη ποίημα τῷ Ὁμήρῳ ἢ ἡ Ὀδύσσεια, τοσούτῳ δὲ κάλλιον, ὅσῳ ἀμείνων Ἀχιλλεὺς Ὀδυσσέως εἴη· ἑκάτερον γὰρ τούτων τὸ μὲν εἰς Ὀδυσσέα ἔφη πεποιῆσθαι, τὸ δʼ εἰς Ἀχιλλέα. περὶ ἐκείνου οὖν ἡδέως ἄν, εἰ βουλομένῳ ἐστὶν Ἱππίᾳ, ἀναπυθοίμην ὅπως αὐτῷ δοκεῖ περὶ τοῖν ἀνδροῖν τούτοιν, πότερον
363cEudikos: Bir şey sorarsan Hippias'ın cevap vermekten kaçınmayacağı açık. Değil mi, Hippias, Sokrates sana bir şey sorarsa cevap verir misin? Yoksa ne yapacaksın?
Hippias: Olimpiya oyunları olduğunda her seferinde memleketim Elis'ten kalkıp Yunanlıların Olimpiya'daki bayramına, tapınağa gidiyor, sergilemek üzere hazırladıklarımdan kim ne isterse onu anlatmaya, kim ne sorarsa ona cevap vermeye hazır bekliyorum; şimdi Sokrates'in sorusundan kaçarsam tuhaf bir şey yapmış olurum, Eudikos.
ἀμείνω φησὶν εἶναι, ἐπειδὴ καὶ ἄλλα πολλὰ καὶ παντοδαπὰ ἡμῖν ἐπιδέδεικται καὶ περὶ ποιητῶν τε ἄλλων καὶ περὶ Ὁμήρου.
ΕΥ. ἀλλὰ δῆλον ὅτι οὐ φθονήσει Ἱππίας, ἐάν τι αὐτὸν ἐρωτᾷς, ἀποκρίνεσθαι. ἦ γάρ, ὦ Ἱππία, ἐάν τι ἐρωτᾷ σε Σωκράτης, ἀποκρινῇ; ἢ πῶς ποιήσεις;
ΙΠ. καὶ γὰρ ἂν δεινὰ ποιοίην, ὦ Εὔδικε, εἰ Ὀλυμπίαζε μὲν εἰς τὴν τῶν Ἑλλήνων πανήγυριν, ὅταν τὰ Ὀλύμπια ᾖ,
ἀεὶ ἐπανιὼν οἴκοθεν ἐξ Ἤλιδος εἰς τὸ ἱερὸν παρέχω ἐμαυτὸν καὶ λέγοντα ὅτι ἄν τις βούληται ὧν ἄν μοι εἰς ἐπίδειξιν παρεσκευασμένον ᾖ, καὶ ἀποκρινόμενον τῷ βουλομένῳ ὅτι ἄν τις ἐρωτᾷ, νῦν δὲ τὴν Σωκράτους ἐρώτησιν φύγοιμι.
364aSokrates: Bahtiyar bir hâl bu, Hippias: Her Olimpiyat'ta psykhē'nin bilgeliğine böylesine güvenerek tapınağa gidiyorsun. Beden yarışmacılarından birinin oraya yarışmaya, senin aklına güvendiğini söylediğin kadar korkusuzca ve bedenine güvenerek gittiğini görsem şaşardım.
Hippias: Bu hâlim yerinde, Sokrates. Olimpiya'da yarışmaya başladığımdan beri hiçbir konuda benden üstün kimseyle karşılaşmadım.
ΣΩ. μακάριόν γε, ὦ Ἱππία, πάθος πέπονθας, εἰ ἑκάστης Ὀλυμπιάδος οὕτως εὔελπις ὢν περὶ τῆς ψυχῆς εἰς σοφίαν ἀφικνῇ εἰς τὸ ἱερόν· καὶ θαυμάσαιμʼ ἂν εἴ τις τῶν περὶ τὸ σῶμα ἀθλητῶν οὕτως ἀφόβως τε καὶ πιστευτικῶς ἔχων τῷ σώματι ἔρχεται αὐτόσε ἀγωνιούμενος, ὥσπερ σὺ φῂς τῇ διανοίᾳ.
ΙΠ. εἰκότως, ὦ Σώκρατες, ἐγὼ τοῦτο πέπονθα· ἐξ οὗ γὰρ ἦργμαι Ὀλυμπίασιν ἀγωνίζεσθαι, οὐδενὶ πώποτε κρείττονι εἰς οὐδὲν ἐμαυτοῦ ἐνέτυχον.
364bSokrates: Güzel bir şey söylüyorsun, Hippias: Senin ünün hem Elis şehrine hem anne babana bir bilgelik adağı. Peki Akhilleus ile Odysseus hakkında ne diyorsun bize? Hangisinin daha üstün olduğunu, hangi bakımdan üstün olduğunu söylüyorsun? İçeride kalabalıkken ve sen gösterini yaparken söylediklerine yetişemedim; tekrar sormaktan çekindim, çünkü içerisi çok kalabalıktı, soru sorarak gösterini bölmek de istemedim. Ama şimdi daha az kişiyiz, şu Eudikos da sormamı istiyor; söyle ve bu iki adam hakkında ne söylediğini, onları nasıl ayırt ettiğini bize açıkça öğret.
ΣΩ. καλόν γε λέγεις, ὦ Ἱππία, καὶ τῇ Ἠλείων πόλει τῆς σοφίας ἀνάθημα τὴν δόξαν εἶναι τὴν σὴν καὶ τοῖς γονεῦσι τοῖς σοῖς. ἀτὰρ τί δὴ λέγεις ἡμῖν περὶ τοῦ Ἀχιλλέως τε καὶ τοῦ Ὀδυσσέως; πότερον ἀμείνω καὶ κατὰ τί φῂς εἶναι; ἡνίκα μὲν γὰρ πολλοὶ ἔνδον ἦμεν καὶ σὺ τὴν ἐπίδειξιν ἐποιοῦ, ἀπελείφθην σου τῶν λεγομένων—ὤκνουν γὰρ ἐπανερέσθαι, διότι ὄχλος τε πολὺς ἔνδον ἦν, καὶ μή σοι ἐμποδὼν εἴην ἐρωτῶν τῇ ἐπιδείξει—νυνὶ δὲ ἐπειδὴ ἐλάττους τέ ἐσμεν καὶ Εὔδικος ὅδε κελεύει ἐρέσθαι, εἰπέ τε καὶ
364cHippias: Peki, Sokrates, bu konuda ve başka konularda söylediklerimi sana o zamankinden de açık anlatmak isterim. Diyorum ki Homeros, Troya'ya gelenler arasında en iyi adam olarak Akhilleus'u, en bilge olarak Nestor'u, en çok yönlü (polytropos) olarak da Odysseus'u tasvir etmiştir.
Sokrates: Eyvah, Hippias! Bana bir iyilik yapar mısın: Söylenenleri güçlükle anlar ve sık sık yeniden sorarsam bana gülme. Bana yumuşak ve sabırla cevap vermeye çalış.
δίδαξον ἡμᾶς σαφῶς, τί ἔλεγες περὶ τούτοιν τοῖν ἀνδροῖν; πῶς διέκρινες αὐτούς;
ΙΠ. ἀλλʼ ἐγώ σοι, ὦ Σώκρατες, ἐθέλω ἔτι σαφέστερον ἢ τότε διελθεῖν ἃ λέγω καὶ περὶ τούτων καὶ ἄλλων. φημὶ γὰρ Ὅμηρον πεποιηκέναι ἄριστον μὲν ἄνδρα Ἀχιλλέα τῶν εἰς Τροίαν ἀφικομένων, σοφώτατον δὲ Νέστορα, πολυτροπώτατον δὲ Ὀδυσσέα.
ΣΩ. βαβαῖ, ὦ Ἱππία· ἆρʼ ἄν τί μοι χαρίσαιο τοιόνδε, μή μου καταγελᾶν, ἐὰν μόγις μανθάνω τὰ λεγόμενα καὶ
364dHippias: Başkalarına tam bunları öğretip bunun için para almayı uygun bulurken, sen sorduğunda hoşgörülü olmasam, yumuşakça cevap vermesem ayıp olur, Sokrates.
Sokrates: Çok güzel söylüyorsun. Akhilleus'un en iyi olarak tasvir edildiğini söylediğinde ne demek istediğini anladığımı sandım, Nestor'un en bilge olarak tasvir edildiğini söylediğinde de; ama şairin Odysseus'u en çok yönlü olarak tasvir ettiğini söylediğinde, sana doğrusunu söyleyeyim, ne demek istediğini hiç anlamadım.
πολλάκις ἀνερωτῶ; ἀλλά μοι πειρῶ πρᾴως τε καὶ εὐκόλως ἀποκρίνεσθαι.
ΙΠ. αἰσχρὸν γὰρ ἂν εἴη, ὦ Σώκρατες, εἰ ἄλλους μὲν αὐτὰ ταῦτα παιδεύω καὶ ἀξιῶ διὰ ταῦτα χρήματα λαμβάνειν, αὐτὸς δὲ ὑπὸ σοῦ ἐρωτώμενος μὴ συγγνώμην τʼ ἔχοιμι καὶ πρᾴως ἀποκρινοίμην.
ΣΩ. πάνυ καλῶς λέγεις. ἐγὼ γάρ τοι, ἡνίκα μὲν ἄριστον τὸν Ἀχιλλέα ἔφησθα πεποιῆσθαι, ἐδόκουν σου μανθάνειν
364eSöyle bana, belki buradan daha iyi anlarım: Homeros Akhilleus'u çok yönlü olarak tasvir etmemiş mi?
Hippias: Hiç de değil, Sokrates; en dolaysız ve en doğru sözlü olarak tasvir etmiştir. Nitekim Yakarışlar'da, onları birbirleriyle konuşturduğu yerde Akhilleus Odysseus'a şöyle der: Zeus soylu Laertesoğlu, çok hünerli Odysseus, sözümü açık açık söylemem gerek, nasıl yerine getireceksem, nasıl olacağını sanıyorsam öyle; çünkü Hades'in kapıları kadar düşmanımdır benim yüreğinde bir şey saklayıp başka bir şey söyleyen. *Ben ise söyleyeceğim, nasıl yerine gelecekse öyle.*
ὅτι ἔλεγες, καὶ ἡνίκα τὸν Νέστορα σοφώτατον· ἐπειδὴ δὲ τὸν Ὀδυσσέα εἶπες ὅτι πεποιηκὼς εἴη ὁ ποιητὴς πολυτροπώτατον, τοῦτο δʼ, ὥς γε πρὸς σὲ τἀληθῆ εἰρῆσθαι, παντάπασιν οὐκ οἶδʼ ὅτι λέγεις. καί μοι εἰπέ, ἄν τι ἐνθένδε μᾶλλον μάθω· ὁ Ἀχιλλεὺς οὐ πολύτροπος τῷ Ὁμήρῳ πεποίηται;
ΙΠ. ἥκιστά γε, ὦ Σώκρατες, ἀλλʼ ἁπλούστατος καὶ ἀληθέστατος, ἐπεὶ καὶ ἐν Λιταῖς, ἡνίκα πρὸς ἀλλήλους ποιεῖ αὐτοὺς διαλεγομένους, λέγει αὐτῷ ὁ Ἀχιλλεὺς πρὸς τὸν Ὀδυσσέα—
διογενὲς Λαερτιάδη, πολυμήχανʼ Ὀδυσσεῦ, χρὴ μὲν δὴ τὸν μῦθον ἀπηλεγέως ἀποειπεῖν, ὥσπερ δὴ κρανέω τε καὶ ὡς τελέεσθαι ὀίω· ἐχθρὸς γάρ μοι κεῖνος ὁμῶς Ἀΐδαο πύλῃσιν, Hom. Il. 9.308
365bBu dizelerde iki adamın tavrını gösteriyor: Akhilleus doğru sözlü ve dolaysızdır, Odysseus ise çok yönlü ve yalancı. Çünkü bu dizeleri Akhilleus'a Odysseus'a karşı söyletiyor.
Sokrates: Şimdi artık, Hippias, ne demek istediğini anlıyor gibiyim: Çok yönlü dediğin, anlaşılan, yalancı.
ὅς χʼ ἕτερον μὲν κεύθῃ ἐνὶ φρεσίν, ἄλλο δὲ εἴπῃ. αὐτὰρ ἐγὼν ἐρέω, ὡς καὶ τετελεσμένον ἔσται. ἐν τούτοις δηλοῖ τοῖς ἔπεσιν τὸν πρότον ἑκατέρου τοῦ ἀνδρός, ὡς ὁ μὲν Ἀχιλλεὺς εἴη ἀληθής τε καὶ ἁπλοῦς, ὁ δὲ Ὀδυσσεὺς πολύτροπός τε καὶ ψευδής· ποιεῖ γὰρ τὸν Ἀχιλλέα εἰς τὸν Ὀδυσσέα λέγοντα ταῦτα τὰ ἔπη.
ΣΩ. νῦν ἤδη, ὦ Ἱππία, κινδυνεύω μανθάνειν ὃ λέγεις· τὸν πολύτροπον ψευδῆ λέγεις, ὥς γε φαίνεται.
365cHippias: Kesinlikle, Sokrates; Homeros Odysseus'u hem İlyada'da hem Odysseia'da birçok yerde böyle tasvir etmiştir.
Sokrates: Demek Homeros'a göre, anlaşılan, doğru sözlü adam başka, yalancı adam başka biriydi; aynı kişi değil.
Hippias: Nasıl olmasın, Sokrates?
Sokrates: Sana da öyle mi görünüyor, Hippias?
Hippias: Hem de nasıl; öyle olmasaydı tuhaf olurdu.
Sokrates: Homeros'u bırakalım öyleyse; çünkü bu dizeleri ne düşünerek yazdığını kendisine sormak imkânsız. Ama sen bu davayı üstlenmiş görünüyorsun, Homeros'un söylediğini ileri sürdüğün şeylere sen de katılıyorsun; o hâlde hem Homeros adına hem kendi adına birlikte cevap ver.
ΙΠ. μάλιστα, ὦ Σώκρατες· τοιοῦτον γὰρ πεποίηκεν τὸν Ὀδυσσέα Ὅμηρος πολλαχοῦ καὶ ἐν Ἰλιάδι καὶ ἐν Ὀδυσσείᾳ.
ΣΩ. ἐδόκει ἄρα, ὡς ἔοικεν, Ὁμήρῳ ἕτερος μὲν εἶναι ἀνὴρ ἀληθής, ἕτερος δὲ ψευδής, ἀλλʼ οὐχ ὁ αὐτός.
ΙΠ. πῶς γὰρ οὐ μέλλει, ὦ Σώκρατες;
ΣΩ. ἦ καὶ σοὶ δοκεῖ αὐτῷ, ὦ Ἱππία;
ΙΠ. πάντων μάλιστα· καὶ γὰρ ἂν δεινὸν εἴη εἰ μή.
ΣΩ. τὸν μὲν Ὅμηρον τοίνυν ἐάσωμεν, ἐπειδὴ καὶ
365dHippias: Olur; kısaca ne istersen sor.
Sokrates: Yalancılara, hastalar gibi bir şey yapamayan kimseler mi diyorsun, yoksa bir şey yapabilen kimseler mi?
Hippias: Bir şey yapabilen, hem de pek çok şey yapabilen kimseler diyorum; özellikle de insanları aldatabilen.
ἀδύνατον ἐπανερέσθαι τί ποτε νοῶν ταῦτα ἐποίησεν τὰ ἔπη· σὺ δʼ ἐπειδὴ φαίνῃ ἀναδεχόμενος τὴν αἰτίαν, καὶ σοὶ συνδοκεῖ ταῦτα ἅπερ φῂς Ὅμηρον λέγειν, ἀπόκριναι κοινῇ ὑπὲρ Ὁμήρου τε καὶ σαυτοῦ.
ΙΠ. ἔσται ταῦτα· ἀλλʼ ἐρώτα ἔμβραχυ ὅτι βούλει.
ΣΩ. τοὺς ψευδεῖς λέγεις οἷον ἀδυνάτους τι ποιεῖν, ὥσπερ τοὺς κάμνοντας, ἢ δυνατούς τι ποιεῖν;
ΙΠ. δυνατοὺς ἔγωγε καὶ μάλα σφόδρα ἄλλα τε πολλὰ καὶ ἐξαπατᾶν ἀνθρώπους.
365eSokrates: Demek senin sözüne göre, anlaşılan, hem yapabilen kimseler hem de çok yönlüler. Öyle mi?
Hippias: Evet.
Sokrates: Peki aptallıktan ve akılsızlıktan mı çok yönlü ve aldatıcıdırlar, yoksa kurnazlıktan ve bir tür phronēsis'ten mi?
Hippias: Her şeyden çok kurnazlıktan ve phronēsis'ten.
Sokrates: Demek phronēsis sahibi kimseler, anlaşılan.
Hippias: Zeus hakkı için, hem de fazlasıyla.
Sokrates: Phronēsis sahibi oldukları hâlde ne yaptıklarını bilmiyorlar mı, yoksa biliyorlar mı?
Hippias: Hem de çok iyi biliyorlar; kötülük etmeleri de bu yüzden.
Sokrates: Bildikleri bu şeyleri bildiklerine göre cahil mi, yoksa bilge mi?
Hippias: Bilge, hem de tam bu konuda: aldatmakta.
ΣΩ. δυνατοὶ μὲν δή, ὡς ἔοικεν, εἰσὶ κατὰ τὸν σὸν λόγον καὶ πολύτροποι· ἦ γάρ;
ΙΠ. ναί.
ΣΩ. πολύτροποι δʼ εἰσὶ καὶ ἀπατεῶνες ὑπὸ ἠλιθιότητος καὶ ἀφροσύνης, ἢ ὑπὸ πανουργίας καὶ φρονήσεώς τινος;
ΙΠ. ὑπὸ πανουργίας πάντων μάλιστα καὶ φρονήσεως.
ΣΩ. φρόνιμοι μὲν ἄρα εἰσίν, ὡς ἔοικεν.
ΙΠ. ναὶ μὰ Δία, λίαν γε.
ΣΩ. φρόνιμοι δὲ ὄντες οὐκ ἐπίστανται ὅτι ποιοῦσιν, ἢ ἐπίστανται;
ΙΠ. καὶ μάλα σφόδρα ἐπίστανται· διὰ ταῦτα καὶ κακουργοῦσιν.
ΣΩ. ἐπιστάμενοι δὲ ταῦτα ἃ ἐπίστανται πότερον ἀμαθεῖς εἰσιν ἢ σοφοί;
ΙΠ. σοφοὶ μὲν οὖν αὐτά γε ταῦτα,
366aSokrates: Dur bakalım; ne dediğini bir hatırlayalım. Yalancıların, yalancı oldukları konularda yapabilen, phronēsis sahibi, bilen ve bilge kimseler olduklarını söylüyorsun?
Hippias: Evet, öyle söylüyorum.
Sokrates: Doğru sözlülerle yalancıların ayrı kimseler, birbirinin tam zıddı olduklarını da?
Hippias: Bunu söylüyorum.
Sokrates: Haydi öyleyse: Senin sözüne göre, anlaşılan, yalancılar yapabilen ve bilge kimselerden bazıları.
Hippias: Kesinlikle.
Sokrates: Peki yalancıların tam bu konularda yapabilen ve bilge olduklarını söylediğinde, isterlerse yalan söylemeye güçlerinin yettiğini mi söylüyorsun, yoksa yalan söyledikleri konularda güçsüz olduklarını mı?
ἐξαπατᾶν.
ΣΩ. ἔχε δή· ἀναμνησθῶμεν τί ἐστιν ὃ λέγεις. τοὺς ψευδεῖς φῂς εἶναι δυνατοὺς καὶ φρονίμους καὶ ἐπιστήμονας καὶ σοφοὺς εἰς ἅπερ ψευδεῖς;
ΙΠ. φημὶ γὰρ οὖν.
ΣΩ. ἄλλους δὲ τοὺς ἀληθεῖς τε καὶ ψευδεῖς, καὶ ἐναντιωτάτους ἀλλήλοις;
ΙΠ. λέγω ταῦτα.
ΣΩ. φέρε δή· τῶν μὲν δυνατῶν τινες καὶ σοφῶν, ὡς ἔοικεν, εἰσὶν οἱ ψευδεῖς κατὰ τὸν σὸν λόγον.
ΙΠ. μάλιστά γε.
ΣΩ. ὅταν δὲ
366bHippias: Güçlerinin yettiğini söylüyorum.
Sokrates: Kısacası yalancılar, yalan söylemekte bilge olan ve yalan söylemeye gücü yetenlerdir.
Hippias: Evet.
Sokrates: Demek yalan söylemeye gücü yetmeyen ve cahil olan bir adam yalancı olamaz.
Hippias: Öyle.
Sokrates: Her birimiz, istediği şeyi istediği zaman yapabiliyorsa, gücü yeten biridir.
λέγῃς δυνατοὺς καὶ σοφοὺς εἶναι τοὺς ψευδεῖς εἰς αὐτὰ ταῦτα, πότερον λέγεις δυνατοὺς εἶναι ψεύδεσθαι ἐὰν βούλωνται, ἢ ἀδυνάτους εἰς ταῦτα ἅπερ ψεύδονται;
ΙΠ. δυνατοὺς ἔγωγε.
ΣΩ. ὡς ἐν κεφαλαίῳ ἄρα εἰρῆσθαι, οἱ ψευδεῖς εἰσιν οἱ σοφοί τε καὶ δυνατοὶ ψεύδεσθαι.
ΙΠ. ναί.
ΣΩ. ἀδύνατος ἄρα ψεύδεσθαι ἀνὴρ καὶ ἀμαθὴς οὐκ ἂν εἴη ψευδής.
ΙΠ. ἔχει οὕτως.
ΣΩ. δυνατὸς δέ γʼ ἐστὶν ἕκαστος ἄρα, ὃς ἂν ποιῇ τότε ὃ ἂν βούληται, ὅταν βούληται·
366cHastalık ya da bu türden şeyler yüzünden engellenen kişiyi kastetmiyorum; tıpkı senin istediğin zaman benim adımı yazmaya gücün yettiği gibi, bunu kastediyorum. Yoksa böyle olan birine gücü yeten demiyor musun?
Hippias: Diyorum.
Sokrates: Söyle bana, Hippias, sen hesapta ve aritmetikte tecrübeli değil misin?
Hippias: Herkesten çok, Sokrates.
Sokrates: Öyleyse biri sana yedi yüzün üç katının kaç ettiğini sorsa, istersen bu konuda doğruyu herkesten çabuk ve herkesten çok sen söylemez miydin?
οὐχ ὑπὸ νόσου λέγω ἐξειργόμενον οὐδὲ τῶν τοιούτων, ἀλλὰ ὥσπερ σὺ δυνατὸς εἶ γράψαι τοὐμὸν ὄνομα ὅταν βούλῃ, οὕτω λέγω. ἢ οὐχ, ὃς ἂν οὕτως ἔχῃ, καλεῖς σὺ δυνατόν;
ΙΠ. ναί.
ΣΩ. λέγε δή μοι, ὦ Ἱππία, οὐ σὺ μέντοι ἔμπειρος εἶ λογισμῶν καὶ λογιστικῆς;
ΙΠ. πάντων μάλιστα, ὦ Σώκρατες.
ΣΩ. οὐκοῦν εἰ καί τίς σε ἔροιτο τὰ τρὶς ἑπτακόσια ὁπόσος ἐστὶν ἀριθμός, εἰ βούλοιο, πάντων τάχιστα καὶ
366dHippias: Elbette.
Sokrates: Bu konularda en güçlü ve en bilge olduğun için mi?
Hippias: Evet.
Sokrates: Peki yalnız en bilge ve en güçlü müsün, yoksa en güçlü ve en bilge olduğun bu hesap konularında aynı zamanda en iyi misin?
Hippias: En iyisiyim de elbette, Sokrates.
Sokrates: Demek bu konularda doğruyu en iyi söyleyebilecek olan sensin, değil mi?
μάλιστʼ ἂν εἴποις τἀληθῆ περὶ τούτου;
ΙΠ. πάνυ γε.
ΣΩ. ἆρα ὅτι δυνατώτατός τε εἶ καὶ σοφώτατος κατὰ ταῦτα;
ΙΠ. ναί.
ΣΩ. πότερον οὖν σοφώτατός τε εἶ καὶ δυνατώτατος μόνον, ἢ καὶ ἄριστος ταῦτα ἅπερ δυνατώτατός τε καὶ σοφώτατος, τὰ λογιστικά;
ΙΠ. καὶ ἄριστος δήπου, ὦ Σώκρατες.
ΣΩ. τὰ μὲν δὴ ἀληθῆ σὺ ἂν δυνατώτατα εἴποις
366eHippias: Bence öyle.
Sokrates: Peki aynı konulardaki yalanlar? Önceki sorulara verdiğin gibi buna da yiğitçe ve görkemli bir şekilde cevap ver, Hippias: Biri sana yedi yüzün üç katının kaç ettiğini sorsa, yalan söylemek ve hiçbir zaman doğru cevap vermemek istediğinde, en çok yalan söyleyen ve bu konuda hep aynı şekilde yalan söyleyen sen mi olurdun, yoksa hesaptan anlamayan biri mi, sen yalan söylemek istediğinde, senden daha çok yalan söyleyebilirdi? Yoksa cahil, çoğu zaman yalan söylemek istese de bilmediği için istemeden, rastgele doğruyu söyleyebilir; sen ise bilge olarak, yalan söylemek istersen hep aynı şekilde yalan söylerdin?
περὶ τούτων· ἦ γάρ;
ΙΠ. οἶμαι ἔγωγε.
ΣΩ. τί δὲ τὰ ψευδῆ περὶ τῶν αὐτῶν τούτων; καί μοι, ὥσπερ τὰ πρότερα, γενναίως καὶ μεγαλοπρεπῶς ἀπόκριναι, ὦ Ἱππία· εἴ τίς σε ἔροιτο τὰ τρὶς ἑπτακόσια πόσα ἐστί, πότερον σὺ ἂν μάλιστα ψεύδοιο καὶ ἀεὶ κατὰ ταὐτὰ ψευδῆ λέγοις περὶ τούτων, βουλόμενος ψεύδεσθαι καὶ μηδέποτε ἀληθῆ ἀποκρίνεσθαι, ἢ ὁ
367aHippias: Evet, dediğin gibi.
Sokrates: Peki yalancı başka konularda yalancı da sayı konusunda değil mi, sayılarda yalan söyleyemez mi?
Hippias: Zeus hakkı için, sayı konusunda da yalan söyler.
Sokrates: Öyleyse şunu da koyalım, Hippias: Hesap ve sayı konusunda yalancı bir insan vardır?
ἀμαθὴς εἰς λογισμοὺς δύναιτʼ ἂν σοῦ μᾶλλον ψεύδεσθαι βουλομένου; ἢ ὁ μὲν ἀμαθὴς πολλάκις ἂν βουλόμενος ψευδῆ λέγειν τἀληθῆ ἂν εἴποι ἄκων, εἰ τύχοι, διὰ τὸ μὴ εἰδέναι, σὺ δὲ ὁ σοφός, εἴπερ βούλοιο ψεύδεσθαι, ἀεὶ ἂν κατὰ τὰ αὐτὰ ψεύδοιο;
ΙΠ. ναί, οὕτως ἔχει ὡς σὺ λέγεις.
ΣΩ. ὁ ψευδὴς οὖν πότερον περὶ μὲν τἆλλα ψευδής ἐστιν, οὐ μέντοι περὶ ἀριθμόν, οὐδὲ ἀριθμῶν ἂν ψεύσαιτο;
ΙΠ. καὶ ναὶ μὰ Δία περὶ ἀριθμόν.
ΣΩ. θῶμεν ἄρα καὶ τοῦτο, ὦ Ἱππία, περὶ λογισμόν τε καὶ ἀριθμὸν εἶναί τινα
367bHippias: Evet.
Sokrates: Kim olabilir bu? Yalancı olacaksa, az önce kabul ettiğin gibi, yalan söylemeye gücünün yetmesi gerekmez mi? Hatırlarsan, yalan söylemeye gücü yetmeyenin asla yalancı olamayacağını sen söylemiştin.
Hippias: Hatırlıyorum, öyle söylenmişti.
Sokrates: Az önce hesap konusunda yalan söylemeye en çok gücü yetenin sen olduğun ortaya çıkmadı mı?
Hippias: Evet, bu da söylenmişti.
ἄνθρωπον ψευδῆ;
ΙΠ. ναί.
ΣΩ. τίς οὖν ἂν εἴη οὗτος; οὐχὶ δεῖ ὑπάρχειν αὐτῷ, εἴπερ μέλλει ψευδὴς ἔσεσθαι, ὡς σὺ ἄρτι ὡμολόγεις, δυνατὸν εἶναι ψεύδεσθαι; ὁ γὰρ ἀδύνατος ψεύδεσθαι, εἰ μέμνησαι, ὑπὸ σοῦ ἐλέγετο ὅτι οὐκ ἄν ποτε ψευδὴς γένοιτο.
ΙΠ. ἀλλὰ μέμνημαι καὶ ἐλέχθη οὕτως.
ΣΩ. οὐκοῦν ἄρτι ἐφάνης σὺ δυνατώτατος ὢν ψεύδεσθαι περὶ λογισμῶν;
ΙΠ. ναί, ἐλέχθη γέ τοι καὶ τοῦτο.
367cSokrates: Peki hesap konusunda doğruyu söylemeye de en çok gücü yeten sen değil misin?
Hippias: Elbette.
Sokrates: Demek hesap konusunda yalan da doğru da söylemeye en çok gücü yeten aynı kişi; bu da bu konularda iyi olan, hesap bilen kişi.
Hippias: Evet.
Sokrates: O hâlde hesap konusunda iyi olandan başka kim yalancı olur, Hippias? Çünkü gücü yeten de o, doğru sözlü de o.
Hippias: Öyle görünüyor.
Sokrates: Görüyor musun, bu konularda yalancı da doğru sözlü de aynı kişi; doğru sözlü yalancıdan hiç de iyi değil?
ΣΩ. ἆρʼ οὖν καὶ δυνατώτατος εἶ ἀληθῆ λέγειν περὶ λογισμῶν;
ΙΠ. πάνυ γε.
ΣΩ. οὐκοῦν ὁ αὐτὸς ψευδῆ καὶ ἀληθῆ λέγειν περὶ λογισμῶν δυνατώτατος· οὗτος δʼ ἐστὶν ὁ ἀγαθὸς περὶ τούτων, ὁ λογιστικός.
ΙΠ. ναί.
ΣΩ. τίς οὖν ψευδὴς περὶ λογισμὸν γίγνεται, ὦ Ἱππία, ἄλλος ἢ ὁ ἀγαθός; ὁ αὐτὸς γὰρ καὶ δυνατός· οὗτος δὲ καὶ ἀληθής.
ΙΠ. φαίνεται.
ΣΩ. ὁρᾷς οὖν ὅτι ὁ αὐτὸς ψευδής τε καὶ ἀληθὴς περὶ τούτων, καὶ οὐδὲν ἀμείνων ὁ ἀληθὴς τοῦ ψευδοῦς;
367dÇünkü elbette aynı kişidir ve az önce sandığın gibi birbirinin tam zıddı değildir.
Hippias: Burada öyle görünmüyor.
Sokrates: İstersen başka bir yerde de inceleyelim mi?
Hippias: Sen istiyorsan.
Sokrates: Geometride de tecrübeli değil misin?
Hippias: Tecrübeliyim.
Sokrates: Peki? Geometride de durum böyle değil mi: Şekiller hakkında hem yalan hem doğru söylemeye en çok gücü yeten aynı kişi, geometri bilen?
Hippias: Evet.
Sokrates: Bu konularda iyi olan ondan başkası mı?
ὁ αὐτὸς γὰρ δήπου ἐστὶ καὶ οὐκ ἐναντιώτατα ἔχει, ὥσπερ σὺ ᾤου ἄρτι.
ΙΠ. οὐ φαίνεται ἐνταῦθά γε.
ΣΩ. βούλει οὖν σκεψώμεθα καὶ ἄλλοθι;
ΙΠ. εἰ [ἄλλως] γε σὺ βούλει.
ΣΩ. οὐκοῦν καὶ γεωμετρίας ἔμπειρος εἶ;
ΙΠ. ἔγωγε.
ΣΩ. τί οὖν; οὐ καὶ ἐν γεωμετρίᾳ οὕτως ἔχει· ὁ αὐτὸς δυνατώτατος ψεύδεσθαι καὶ ἀληθῆ λέγειν περὶ τῶν διαγραμμάτων, ὁ γεωμετρικός;
ΙΠ. ναί.
ΣΩ. περὶ ταῦτα οὖν
367eHippias: Başkası değil.
Sokrates: O hâlde iyi ve bilge geometrici ikisine de en çok gücü yeten değil mi? Şekiller konusunda yalancı biri varsa, o da bu kişi, iyi olan değil mi? Çünkü gücü yeten o; kötü olanın ise yalan söylemeye gücü yetmiyordu. Öyle ki kabul ettiğimiz gibi, yalan söylemeye gücü yetmeyen yalancı olamaz.
Hippias: Öyle.
Sokrates: Şimdi bir de üçüncüsüne bakalım, astronoma; onun tekhnē'sini de öncekilerden daha iyi bildiğini düşünüyorsun.
ἀγαθὸς ἄλλος τις ἢ οὗτος;
ΙΠ. οὐκ ἄλλος.
ΣΩ. οὐκοῦν ὁ ἀγαθὸς καὶ σοφὸς γεωμέτρης δυνατώτατός γε ἀμφότερα; καὶ εἴπερ τις ἄλλος ψευδὴς περὶ διαγράμματα, οὗτος ἂν εἴη, ὁ ἀγαθός; οὗτος γὰρ δυνατός, ὁ δὲ κακὸς ἀδύνατος ἦν ψεύδεσθαι· ὥστε οὐκ ἂν γένοιτο ψευδὴς ὁ μὴ δυνάμενος ψεύδεσθαι, ὡς ὡμολόγηται.
ΙΠ. ἔστι ταῦτα.
ΣΩ. ἔτι τοίνυν καὶ τὸν τρίτον ἐπισκεψώμεθα, τὸν ἀστρονόμον, ἧς αὖ σὺ τέχνης ἔτι μᾶλλον ἐπιστήμων οἴει
368aÖyle değil mi, Hippias?
Hippias: Evet.
Sokrates: Astronomide de durum aynı değil mi?
Hippias: Muhtemelen, Sokrates.
Sokrates: Demek astronomide de yalancı biri varsa, iyi astronom, yalan söylemeye gücü yeten yalancı olacak; gücü yetmeyen değil, çünkü o cahildir.
Hippias: Öyle görünüyor.
Sokrates: Demek astronomide de doğru sözlü ve yalancı aynı kişi olacak.
Hippias: Öyle görünüyor.
Sokrates: Haydi, Hippias, bütün epistēmē'leri şöyle serbestçe bir gözden geçir; bir yerde durum başka türlü mü?
εἶναι ἢ τῶν ἔμπροσθεν. ἦ γάρ, ὦ Ἱππία;
ΙΠ. ναί.
ΣΩ. οὐκοῦν καὶ ἐν ἀστρονομίᾳ ταὐτὰ ταῦτά ἐστιν;
ΙΠ. εἰκός γε, ὦ Σώκρατες.
ΣΩ. καὶ ἐν ἀστρονομίᾳ ἄρα εἴπερ τις καὶ ἄλλος ψευδής, ὁ ἀγαθὸς ἀστρονόμος ψευδὴς ἔσται, ὁ δυνατὸς ψεύδεσθαι. οὐ γὰρ ὅ γε ἀδύνατος· ἀμαθὴς γάρ.
ΙΠ. φαίνεται οὕτως.
ΣΩ. ὁ αὐτὸς ἄρα καὶ ἐν ἀστρονομίᾳ ἀληθής τε καὶ ψευδὴς ἔσται.
ΙΠ. ἔοικεν.
ΣΩ. ἴθι δή, ὦ Ἱππία, ἀνέδην οὑτωσὶ ἐπίσκεψαι κατὰ
368bHem sen, insanlar arasında en çok tekhnē'de bilge olan kişisin; bir keresinde agorada sarrafların tezgâhları başında kendi pek çok ve imrenilecek bilgeliğini anlatarak övündüğünü duymuştum. Bir keresinde Olimpiya'ya, üzerinde taşıdığın her şey kendi elinin işi olarak gittiğini söylemiştin. Önce bir yüzük — oradan başlamıştın —: Yüzük oymayı bildiğin için taşıdığın yüzüğün kendi eserin olduğunu söylemiştin; bir mühür daha, o da senin eserin; bir de kendi yaptığın bir yağ kazıyıcısı ile bir yağ şişesi.
πασῶν τῶν ἐπιστημῶν, εἴ που ἔστιν ἄλλως ἔχον ἢ οὕτως. πάντως δὲ πλείστας τέχνας πάντων σοφώτατος εἶ ἀνθρώπων, ὡς ἐγώ ποτέ σου ἤκουον μεγαλαυχουμένου, πολλὴν σοφίαν καὶ ζηλωτὴν σαυτοῦ διεξιόντος ἐν ἀγορᾷ ἐπὶ ταῖς τραπέζαις. ἔφησθα δὲ ἀφικέσθαι ποτὲ εἰς Ὀλυμπίαν ἃ εἶχες περὶ τὸ σῶμα ἅπαντα σαυτοῦ ἔργα ἔχων· πρῶτον μὲν δακτύλιον—ἐντεῦθεν γὰρ ἤρχου—ὃν εἶχες σαυτοῦ ἔχειν
368cSonra ayağındaki ayakkabıları kendin diktiğini, üstündeki abayı ve gömleği kendin dokuduğunu söylemiştin. Herkese en tuhaf gelen ve en büyük bilgeliğin gösterisi sayılan şey de, gömleğinin kuşağının pahalı Pers kuşakları gibi olduğunu, onu da kendin ördüğünü söylemendi. Bunlardan başka şiirlerle, epik şiirlerle, tragedyalarla, dithyramboslarla, düzyazıyla yazılmış pek çok ve türlü türlü konuşmayla geldiğini söylemiştin.
ἔργον, ὡς ἐπιστάμενος δακτυλίους γλύφειν, καὶ ἄλλην σφραγῖδα σὸν ἔργον, καὶ στλεγγίδα καὶ λήκυθον ἃ αὐτὸς ἠργάσω· ἔπειτα ὑποδήματα ἃ εἶχες ἔφησθα αὐτὸς σκυτοτομῆσαι, καὶ τὸ ἱμάτιον ὑφῆναι καὶ τὸν χιτωνίσκον· καὶ ὅ γε πᾶσιν ἔδοξεν ἀτοπώτατον καὶ σοφίας πλείστης ἐπίδειγμα, ἐπειδὴ τὴν ζώνην ἔφησθα τοῦ χιτωνίσκου, ἣν εἶχες, εἶναι μὲν οἷαι αἱ Περσικαὶ τῶν πολυτελῶν, ταύτην δὲ αὐτὸς πλέξαι· πρὸς δὲ τούτοις ποιήματα ἔχων ἐλθεῖν, καὶ ἔπη καὶ τραγῳδίας
368dAz önce saydığım tekhnē'lerde, ritimlerde, harmonialarda ve yazımın doğruluğunda herkesten çok uzman olarak geldiğini, bunlardan başka daha pek çok şeyle geldiğini de söylemiştin, hatırladığım kadarıyla. Gerçi senin o hafıza hünerini unuttum anlaşılan; oysa en parlak olduğunu düşündüğün alan oydu. Sanırım başka pek çok şeyi de unuttum.
καὶ διθυράμβους, καὶ καταλογάδην πολλοὺς λόγους καὶ παντοδαποὺς συγκειμένους· καὶ περὶ τῶν τεχνῶν δὴ ὧν ἄρτι ἐγὼ ἔλεγον ἐπιστήμων ἀφικέσθαι διαφερόντως τῶν ἄλλων, καὶ περὶ ῥυθμῶν καὶ ἁρμονιῶν καὶ γραμμάτων ὀρθότητος, καὶ ἄλλα ἔτι πρὸς τούτοις πάνυ πολλά, ὡς ἐγὼ δοκῶ μνημονεύειν· καίτοι τό γε μνημονικὸν ἐπελαθόμην σου, ὡς ἔοικε, τέχνημα, ἐν ᾧ σὺ οἴει λαμπρότατος εἶναι· οἶμαι δὲ καὶ
368eAma dediğim gibi, hem kendi tekhnē'lerine — ki bunlar az değil — hem başkalarınınkine bakarak söyle bana: Seninle benim kabul ettiklerimize göre, doğru sözlünün bir kişi, yalancının başka bir kişi olduğu, ikisinin aynı kişi olmadığı bir yer bulabilir misin? İstediğin bilgelikte, kurnazlıkta, ya da ona ne ad vermekten hoşlanıyorsan onda ara.
ἄλλα πάμπολλα ἐπιλελῆσθαι. ἀλλʼ ὅπερ ἐγὼ λέγω, καὶ εἰς τὰς σαυτοῦ τέχνας βλέψας—ἱκαναὶ δέ—καὶ εἰς τὰς τῶν ἄλλων εἰπέ μοι, ἐάν που εὕρῃς ἐκ τῶν ὡμολογημένων ἐμοί τε καὶ σοί, ὅπου ἐστὶν ὁ μὲν ἀληθής, ὁ δὲ ψευδής, χωρὶς καὶ οὐχ ὁ αὐτός; ἐν ᾗτινι βούλει σοφίᾳ τοῦτο σκέψαι ἢ πανουργίᾳ
369aAma bulamayacaksın, dostum — çünkü yok —; yoksa söyle.
Hippias: Şimdi böyle hemen söyleyemem, Sokrates.
Sokrates: Bence hiçbir zaman da söyleyemeyeceksin. Ben doğru söylüyorsam, Hippias, tartışmadan bizim için ne sonuç çıktığını hatırlıyorsun.
Hippias: Ne demek istediğini pek kavrayamıyorum, Sokrates.
Sokrates: Çünkü şimdi belki hafıza hünerini kullanmıyorsun — belli ki gerekli görmüyorsun —; ama ben sana hatırlatayım. Akhilleus'un doğru sözlü, Odysseus'un ise yalancı ve çok yönlü olduğunu söylediğini biliyorsun?
ἢ ὁτιοῦν χαίρεις ὀνομάζων· ἀλλʼ οὐχ εὑρήσεις, ὦ ἑταῖρε— οὐ γὰρ ἔστιν—ἐπεὶ σὺ εἰπέ.
ΙΠ. ἀλλʼ οὐκ ἔχω, ὦ Σώκρατες, νῦν γε οὕτως.
ΣΩ. οὐδέ γε ἕξεις, ὡς ἐγὼ οἶμαι· εἰ δʼ ἐγὼ ἀληθῆ λέγω, μέμνησαι ὃ ἡμῖν συμβαίνει ἐκ τοῦ λόγου, ὦ Ἱππία.
ΙΠ. οὐ πάνυ τι ἐννοῶ, ὦ Σώκρατες, ὃ λέγεις.
ΣΩ. νυνὶ γὰρ ἴσως οὐ χρῇ τῷ μνημονικῷ τεχνήματι— δῆλον γὰρ ὅτι οὐκ οἴει δεῖν—ἀλλὰ ἐγώ σε ὑπομνήσω. οἶσθα ὅτι τὸν μὲν Ἀχιλλέα ἔφησθα ἀληθῆ εἶναι, τὸν δὲ Ὀδυσσέα
369bHippias: Evet.
Sokrates: Şimdi farkına varıyor musun, yalancı da doğru sözlü de aynı kişi çıktı; öyle ki Odysseus yalancıysa doğru sözlü de oluyor, Akhilleus doğru sözlüyse yalancı da; bu adamlar birbirinden farklı, birbirinin zıddı değil, birbirine benziyorlar.
Hippias: Sokrates, sen her zaman böyle sözler örüyorsun: Sözün en çetrefil yerini yakalayıp ona küçük küçük parçalar hâlinde tutunuyorsun, tartışılan şeyin bütünüyle mücadele etmiyorsun.
ψευδῆ καὶ πολύτροπον;
ΙΠ. ναί.
ΣΩ. νῦν οὖν αἰσθάνῃ ὅτι ἀναπέφανται ὁ αὐτὸς ὢν ψευδής τε καὶ ἀληθής, ὥστε εἰ ψευδὴς ὁ Ὀδυσσεὺς ἦν, καὶ ἀληθὴς γίγνεται, καὶ εἰ ἀληθὴς ὁ Ἀχιλλεύς, καὶ ψευδής, καὶ οὐ διάφοροι ἀλλήλων οἱ ἄνδρες οὐδʼ ἐναντίοι, ἀλλʼ ὅμοιοι;
ΙΠ. ὦ Σώκρατες, ἀεὶ σύ τινας τοιούτους πλέκεις λόγους, καὶ ἀπολαμβάνων ὃ ἂν ᾖ δυσχερέστατον τοῦ λόγου, τούτου
369cŞimdi de istersen, Homeros'un Akhilleus'u Odysseus'tan daha iyi ve yalan söylemeyen biri olarak, ötekini ise hilekâr, çok yalan söyleyen ve Akhilleus'tan daha kötü biri olarak tasvir ettiğini sana pek çok kanıta dayanarak yeterli bir konuşmayla ispat edeyim. İstersen sen de karşısına bir konuşma koy, öbürünün daha iyi olduğunu göster; böylece şuradakiler hangimizin daha iyi konuştuğunu daha iyi anlarlar.
ἔχῃ κατὰ σμικρὸν ἐφαπτόμενος, καὶ οὐχ ὅλῳ ἀγωνίζῃ τῷ πράγματι περὶ ὅτου ἂν ὁ λόγος ᾖ· ἐπεὶ καὶ νῦν, ἐὰν βούλῃ, ἐπὶ πολλῶν τεκμηρίων ἀποδείξω σοι ἱκανῷ λόγῳ Ὅμηρον Ἀχιλλέα πεποιηκέναι ἀμείνω Ὀδυσσέως καὶ ἀψευδῆ, τὸν δὲ δολερόν τε καὶ πολλὰ ψευδόμενον καὶ χείρω Ἀχιλλέως. εἰ δὲ βούλει, σὺ αὖ ἀντιπαράβαλλε λόγον παρὰ λόγον, ὡς ὁ ἕτερος ἀμείνων ἐστί· καὶ μᾶλλον εἴσονται οὗτοι ὁπότερος ἄμεινον λέγει.
369dSokrates: Hippias, senin benden daha bilge olduğuna itiraz etmiyorum. Ama biri bir şey söylediğinde, hele söyleyen bana bilge görünüyorsa, her zaman dikkat kesilmeyi âdet edinmişimdir; ne söylediğini öğrenmek arzusuyla sorup soruşturur, söylenenleri yeniden gözden geçirir, birbiriyle karşılaştırırım ki öğreneyim. Söyleyen bana sıradan biri gibi görünüyorsa ne soru sorarım ne de söyledikleri umurumda olur. Kimleri bilge saydığımı da buradan anlarsın: Böyle birinin söyledikleri üzerinde ısrarla durduğumu, bir şey öğrenip fayda göreyim diye ona sorular sorduğumu görürsün.
ΣΩ. ὦ Ἱππία, ἐγώ τοι οὐκ ἀμφισβητῶ μὴ οὐχὶ σὲ εἶναι σοφώτερον ἢ ἐμέ· ἀλλʼ ἀεὶ εἴωθα, ἐπειδάν τις λέγῃ τι, προσέχειν τὸν νοῦν, ἄλλως τε καὶ ἐπειδάν μοι δοκῇ σοφὸς εἶναι ὁ λέγων, καὶ ἐπιθυμῶν μαθεῖν ὅτι λέγει διαπυνθάνομαι καὶ ἐπανασκοπῶ καὶ συμβιβάζω τὰ λεγόμενα, ἵνα μάθω· ἐὰν δὲ φαῦλος δοκῇ μοι εἶναι ὁ λέγων, οὔτε ἐπανερωτῶ οὔτε μοι μέλει ὧν λέγει. καὶ γνώσῃ τούτῳ οὓς ἂν ἐγὼ ἡγῶμαι σοφοὺς εἶναι· εὑρήσεις γάρ με λιπαρῆ ὄντα περὶ τὰ λεγόμενα
369eNitekim şimdi de sen konuşurken şunu fark ettim: Az önce, Akhilleus'un Odysseus'a bir palavracıya söyler gibi söylediğini göstermek için okuduğun dizelerde, eğer sen doğru söylüyorsan, bana tuhaf geliyor ki çok yönlü Odysseus hiçbir yerde yalan söylemiş görünmüyor, Akhilleus ise senin sözüne göre çok yönlü biri gibi görünüyor.
ὑπὸ τούτου καὶ πυνθανόμενον παρʼ αὐτοῦ, ἵνα μαθών τι ὠφεληθῶ.
ΣΩ. ἐπεὶ καὶ νῦν ἐννενόηκα σοῦ λέγοντος, ὅτι ἐν τοῖς ἔπεσιν οἷς σὺ ἄρτι ἔλεγες, ἐνδεικνύμενος τὸν Ἀχιλλέα εἰς τὸν Ὀδυσσέα λέγειν ὡς ἀλαζόνα ὄντα, ἄτοπόν μοι δοκεῖ εἶναι, εἰ σὺ ἀληθῆ λέγεις, ὅτι ὁ μὲν Ὀδυσσεὺς οὐδαμοῦ
370aEn azından yalan söylüyor. Çünkü önce senin de az önce okuduğun şu dizeleri söyledikten sonra: çünkü Hades'in kapıları kadar düşmanımdır benim yüreğinde bir şey saklayıp başka bir şey söyleyen, biraz sonra ne Odysseus'un ne de Agamemnon'un kendisini ikna edebileceğini, Troya'da hiç kalmayacağını söylüyor; tersine şöyle diyor: Yarın Zeus'a ve bütün tanrılara kurban kesip gemilerimi iyice yükleyip denize indirince, göreceksin, istersen ve bu seni ilgilendiriyorsa, sabah erkenden balıklı Hellespontos'ta gemilerimin yol aldığını, içlerinde de hevesle kürek çeken adamları; ünlü Yer Sarsan bize iyi bir yolculuk verirse, *üçüncü gün bereketli Phthia'ya varırım.*
φαίνεται ψευσάμενος, ὁ πολύτροπος, ὁ δὲ Ἀχιλλεὺς πολύτροπός τις φαίνεται κατὰ τὸν σὸν λόγον· ψεύδεται γοῦν. προειπὼν γὰρ ταῦτα τὰ ἔπη, ἅπερ καὶ σὺ εἶπες ἄρτι—ἐχθρὸς γάρ μοι κεῖνος ὁμῶς Ἀίδαο πύλῃσιν, ὅς χʼ ἕτερον μὲν κεύθῃ ἐνὶ φρεσίν, ἄλλο δὲ εἴπῃ, Hom. Il. 9.312f.
ὀλίγον ὕστερον λέγει ὡς οὔτʼ ἂν ἀναπεισθείη ὑπὸ τοῦ Ὀδυσσέως τε καὶ τοῦ Ἀγαμέμνονος οὔτε μένοι τὸ παράπαν ἐν τῇ Τροίᾳ, ἀλλʼ—αὔριον ἱρὰ Διὶ ῥέξας, φησί, καὶ πᾶσι θεοῖσιν, νηήσας εὖ νῆας, ἐπὴν ἅλαδε προερύσσω, ὄψεαι, αἴ κʼ ἐθέλῃσθα καὶ αἴ κέν τοι τὰ μεμήλῃ, ἦρι μάλʼ Ἑλλήσποντον ἐπʼ ἰχθυόεντα πλεούσας
370cBundan da önce Agamemnon'a sövüp sayarken şöyle demişti: Şimdi Phthia'ya gidiyorum, çünkü çok daha iyi kara gemilerle eve dönmek; sanmam ki burada *onursuz kalıp senin için servet ve zenginlik biriktireyim.*
νῆας ἐμάς, ἐν δʼ ἄνδρας ἐρεσσέμεναι μεμαῶτας· εἰ δέ κεν εὐπλοΐην δώῃ κλυτὸς Ἐννοσίγαιος, ἤματί κεν τριτάτῳ Φθίην ἐρίβωλον ἱκοίμην. Hom. Il. 9.357ἔτι δὲ πρότερον τούτων πρὸς τὸν Ἀγαμέμνονα λοιδορούμενος εἶπεν—νῦν δʼ εἶμι Φθίηνδʼ, ἐπεὶ ἦ πολὺ λώϊόν ἐστιν οἴκαδʼ ἴμεν σὺν νηυσὶ κορωνίσιν, οὐδέ σʼ ὀίω
370dBunları bir kez bütün ordunun önünde, bir kez de kendi arkadaşlarına söylediği hâlde, gemileri denize indirip eve dönmek için ne bir hazırlık yaptığı ne de buna giriştiği görülür; tersine doğruyu söylemeyi pek soylu bir şekilde umursamaz. Ben de, Hippias, şair bu iki adamdan hangisini daha üstün tasvir etmiş diye kararsız kaldığım için en başta sana sordum. İkisinin de en iyi olduğunu, yalan ve doğruluk bakımından da, aretē'nin geri kalanı bakımından da hangisinin daha üstün olduğuna karar vermenin zor olduğunu düşünüyordum; çünkü bu bakımdan da ikisi birbirine çok yakın.
ἐνθάδʼ ἄτιμος ἐὼν ἄφενος καὶ πλοῦτον ἀφύξειν. Hom. Il. 1.169ταῦτα εἰπὼν τοτὲ μὲν ἐναντίον τῆς στρατιᾶς ἁπάσης, τοτὲ δὲ πρὸς τοὺς ἑαυτοῦ ἑταίρους, οὐδαμοῦ φαίνεται οὔτε παρασκευασάμενος οὔτʼ ἐπιχειρήσας καθέλκειν τὰς ναῦς ὡς ἀποπλευσούμενος οἴκαδε, ἀλλὰ πάνυ γενναίως ὀλιγωρῶν τοῦ τἀληθῆ λέγειν. ἐγὼ μὲν οὖν, ὦ Ἱππία, καὶ ἐξ ἀρχῆς σε ἠρόμην ἀπορῶν ὁπότερος τούτοιν τοῖν ἀνδροῖν ἀμείνων
370eHippias: Çünkü doğru bakmıyorsun, Sokrates. Akhilleus'un söylediği yalanları kasıtlı olarak değil, istemeyerek söylediği görülür; ordunun başına gelen felaket yüzünden kalıp yardım etmek zorunda kalmıştır. Odysseus ise yalanlarını isteyerek ve kasıtlı olarak söyler.
Sokrates: Beni aldatıyorsun, sevgili Hippias, kendin de Odysseus'u taklit ediyorsun.
πεποίηται τῷ ποιητῇ, καὶ ἡγούμενος ἀμφοτέρω ἀρίστω εἶναι καὶ δύσκριτον ὁπότερος ἀμείνων εἴη καὶ περὶ ψεύδους καὶ ἀληθείας καὶ τῆς ἄλλης ἀρετῆς· ἀμφοτέρω γὰρ καὶ κατὰ τοῦτο παραπλησίω ἐστόν.
ΙΠ. οὐ γὰρ καλῶς σκοπεῖς, ὦ Σώκρατες. ἃ μὲν γὰρ ὁ Ἀχιλλεὺς ψεύδεται, οὐκ ἐξ ἐπιβουλῆς φαίνεται ψευδόμενος ἀλλʼ ἄκων, διὰ τὴν συμφορὰν τὴν τοῦ στρατοπέδου ἀναγκασθεὶς καταμεῖναι καὶ βοηθῆσαι· ἃ δὲ ὁ Ὀδυσσεύς, ἑκών τε καὶ ἐξ ἐπιβουλῆς.
ΣΩ. ἐξαπατᾷς με, ὦ φίλτατε Ἱππία, καὶ αὐτὸς τὸν Ὀδυσσέα μιμῇ.
371aHippias: Asla, Sokrates. Neyi, neye dayanarak söylüyorsun?
Sokrates: Akhilleus'un kasıtlı olarak yalan söylemediğini söylüyorsun; oysa Homeros'un tasvirine göre o, palavracılığının yanı sıra öylesine bir büyücü, öylesine bir entrikacıydı ki, palavralarıyla Odysseus'u kolayca atlatmakta ondan çok daha akıllı görünüyor: Onun önünde kendi kendisiyle çelişen şeyler söylemeye cüret ediyor, Odysseus da bunu fark etmiyordu. En azından Odysseus, yalan söylediğini fark etmiş biri gibi ona hiçbir şey söylemiş görünmüyor.
ΙΠ. οὐδαμῶς, ὦ Σώκρατες· λέγεις δὴ τί καὶ πρὸς τί;
ΣΩ. ὅτι οὐκ ἐξ ἐπιβουλῆς φῂς τὸν Ἀχιλλέα ψεύδεσθαι, ὃς ἦν οὕτω γόης καὶ ἐπίβουλος πρὸς τῇ ἀλαζονείᾳ, ὡς πεποίηκεν Ὅμηρος, ὥστε καὶ τοῦ Ὀδυσσέως τοσοῦτον φαίνεται φρονεῖν πλέον πρὸς τὸ ῥᾳδίως λανθάνειν αὐτὸν ἀλαζονευόμενος, ὥστε ἐναντίον αὐτοῦ αὐτὸς ἑαυτῷ ἐτόλμα ἐναντία λέγειν καὶ ἐλάνθανεν τὸν Ὀδυσσέα· οὐδὲν γοῦν φαίνεται εἰπὼν πρὸς αὐτὸν ὡς αἰσθανόμενος αὐτοῦ ψευδομένου
371bHippias: Neden söz ediyorsun, Sokrates?
Sokrates: Bilmiyor musun? Odysseus'a şafakla birlikte denize açılacağını söyledikten sonra Aias'a bu kez açılacağını söylemiyor, başka şeyler söylüyor.
Hippias: Nerede?
Sokrates: Şu dizelerde: "Kanlı savaşı düşünmem, ta ki yürekli Priamos'un oğlu, ulu Hektor, Argoslu'ları kırarak Myrmidonların çadırlarına, gemilerine varıp gemileri ateşe verene dek. Ama benim çadırımın, kara gemimin önünde *Hektor, savaşa ne denli can atsa da, durdurulur sanırım."*
ὁ Ὀδυσσεύς.
ΙΠ. ποῖα δὴ ταῦτα λέγεις, ὦ Σώκρατες;
ΣΩ. οὐκ οἶσθα ὅτι λέγων ὕστερον ἢ ὡς πρὸς τὸν Ὀδυσσέα ἔφη ἅμα τῇ ἠοῖ ἀποπλευσεῖσθαι, πρὸς τὸν Αἴαντα οὐκ αὖ φησιν ἀποπλευσεῖσθαι, ἀλλὰ ἄλλα λέγει;
ΙΠ. ποῦ δή;
ΣΩ. ἐν οἷς λέγει—οὐ γὰρ πρὶν πολέμοιο μεδήσομαι αἱματόεντος,
371cPeki Hippias, Thetis'in oğlunu, en bilge Kheiron'un yetiştirdiği adamı o kadar unutkan mı sanıyorsun ki, palavracılara az önce en ağır sözlerle sövdükten hemen sonra Odysseus'a denize açılacağını, Aias'a ise kalacağını söylesin? Bunu Odysseus'a tuzak kurduğu, onu saf biri saydığı ve tam da bu hilekârlıkta, bu yalancılıkta onu geçeceğini düşündüğü için yapmıyor mu?
πρίν γʼ υἱὸν Πριάμοιο δαΐφρονος, Ἕκτορα δῖον, Μυρμιδόνων ἐπί τε κλισίας καὶ νῆας ἱκέσθαι κτείνοντʼ Ἀργείους, κατά τε φλέξαι πυρὶ νῆας· ἀμφὶ δέ μιν τῇ ʼμῇ κλισίῃ καὶ νηῒ μελαίνῃ Ἕκτορα καὶ μεμαῶτα μάχης σχήσεσθαι ὀίω. Hom. Il. 9.360σὺ δὴ οὖν, ὦ Ἱππία, πότερον οὕτως ἐπιλήσμονα οἴει εἶναι
371dHippias: Bence öyle değil, Sokrates. Aias'a Odysseus'a söylediğinden başka şeyler söylerken de iyi niyetine yenilip fikir değiştirmişti. Odysseus ise doğruyu söylerken de hep bir hesapla söyler, yalan söylerken de.
τὸν τῆς Θέτιδός τε καὶ ὑπὸ τοῦ σοφωτάτου Χείρωνος πεπαιδευμένον, ὥστε ὀλίγον πρότερον λοιδοροῦντα τοὺς ἀλαζόνας τῇ ἐσχάτῃ λοιδορίᾳ αὐτὸν παραχρῆμα πρὸς μὲν τὸν Ὀδυσσέα φάναι ἀποπλευσεῖσθαι, πρὸς δὲ τὸν Αἴαντα μενεῖν, ἀλλʼ οὐκ ἐπιβουλεύοντά τε καὶ ἡγούμενον ἀρχαῖον εἶναι τὸν Ὀδυσσέα καὶ αὐτοῦ αὐτῷ τούτῳ τῷ τεχνάζειν τε καὶ ψεύδεσθαι περιέσεσθαι;
ΙΠ. οὔκουν ἔμοιγε δοκεῖ, ὦ Σώκρατες· ἀλλὰ καὶ αὐτὰ
371eSokrates: Öyleyse Odysseus Akhilleus'tan daha iyi, öyle görünüyor.
Hippias: Hiç de değil, Sokrates.
Sokrates: Nasıl? Az önce isteyerek yalan söyleyenlerin istemeyerek söyleyenlerden daha iyi olduğu ortaya çıkmamış mıydı?
Hippias: Peki Sokrates, isteyerek haksızlık edenler, isteyerek tuzak kurup kötülük yapanlar istemeyerek yapanlardan nasıl daha iyi olabilir? İnsan bilmeden haksızlık eder, yalan söyler ya da başka bir kötülük yaparsa, ona büyük bir hoşgörü gösterilmesi gerektiği kabul edilir. Kanunlar da isteyerek kötülük yapanlara ve yalan söyleyenlere, istemeyerek yapanlardan çok daha ağır davranır elbette.
ταῦτα ὑπὸ εὐνοίας ἀναπεισθεὶς πρὸς τὸν Αἴαντα ἄλλα εἶπεν ἢ πρὸς τὸν Ὀδυσσέα· ὁ δὲ Ὀδυσσεὺς ἅ τε ἀληθῆ λέγει, ἐπιβουλεύσας ἀεὶ λέγει, καὶ ὅσα ψεύδεται, ὡσαύτως.
ΣΩ. ἀμείνων ἄρʼ ἐστίν, ὡς ἔοικεν, ὁ Ὀδυσσεὺς Ἀχιλλέως.
ΙΠ. ἥκιστά γε δήπου, ὦ Σώκρατες.
ΣΩ. τί δέ; οὐκ ἄρτι ἐφάνησαν οἱ ἑκόντες ψευδόμενοι βελτίους ἢ οἱ ἄκοντες;
ΙΠ. καὶ πῶς ἄν, ὦ Σώκρατες, οἱ ἑκόντες ἀδικοῦντες καὶ
372aSokrates: Görüyor musun, Hippias? Bilgelere soru sormakta ne kadar ısrarcı olduğumu söylerken doğruyu söylüyormuşum.
ἑκόντες ἐπιβουλεύσαντες καὶ κακὰ ἐργασάμενοι βελτίους ἂν εἶεν τῶν ἀκόντων, οἷς πολλὴ δοκεῖ συγγνώμη εἶναι, ἐὰν μὴ εἰδώς τις ἀδικήσῃ ἢ ψεύσηται ἢ ἄλλο τι κακὸν ποιήσῃ; καὶ οἱ νόμοι δήπου πολὺ χαλεπώτεροί εἰσι τοῖς ἑκοῦσι κακὰ ἐργαζομένοις καὶ ψευδομένοις ἢ τοῖς ἄκουσιν.
ΣΩ. ὁρᾷς, ὦ Ἱππία, ὅτι ἐγὼ ἀληθῆ λέγω, λέγων ὡς
372bGaliba yalnız bu tek iyi yanım var, gerisi pek kötü. Çünkü şeylerin nasıl olduğunu yanlış biliyorum, neyin nerede durduğunu bilmiyorum. Bunun yeterli bir kanıtı da şu: Sizden, bilgeliğiyle ün salmış, bilgeliğine bütün Yunanlıların tanıklık ettiği biriyle ne zaman bir araya gelsem, hiçbir şey bilmediğim ortaya çıkıyor; çünkü neredeyse hiçbir konuda sizin düşündüğünüzü düşünmüyorum.
λιπαρής εἰμι πρὸς τὰς ἐρωτήσεις τῶν σοφῶν; καὶ κινδυνεύω ἓν μόνον ἔχειν τοῦτο ἀγαθόν, τἆλλα ἔχων πάνυ φαῦλα· τῶν μὲν γὰρ πραγμάτων ᾗ ἔχει ἔσφαλμαι, καὶ οὐκ οἶδʼ ὅπῃ ἐστί. τεκμήριον δέ μοι τούτου ἱκανόν, ὅτι ἐπειδὰν συγγένωμαί τῳ ὑμῶν τῶν εὐδοκιμούντων ἐπὶ σοφίᾳ καὶ οἷς οἱ Ἕλληνες πάντες μάρτυρές εἰσι τῆς σοφίας, φαίνομαι οὐδὲν εἰδώς· οὐδὲν γάρ μοι δοκεῖ τῶν αὐτῶν καὶ ὑμῖν, ὡς ἔπος
372cOysa insanın bilge adamlarla ters düşmesinden daha büyük bir cehalet kanıtı olabilir mi? Ama beni kurtaran şaşılacak bir iyi yanım da var: Öğrenmekten utanmam; araştırırım, sorarım, cevap verene de çok minnet duyarım, kimseyi teşekkürden yoksun bırakmadım. Bir şey öğrendiğimde bunu inkâr edip öğrendiğimi kendi buluşummuş gibi göstermedim hiç; bana öğreteni bilge biri diye över, ondan neler öğrendiğimi açıkça söylerim. İşte şimdi de söylediklerine katılmıyorum, sana bütün gücümle karşı çıkıyorum.
εἰπεῖν. καίτοι τί μεῖζον ἀμαθίας τεκμήριον ἢ ἐπειδάν τις σοφοῖς ἀνδράσι διαφέρηται; ἓν δὲ τοῦτο θαυμάσιον ἔχω ἀγαθόν, ὅ με σῴζει· οὐ γὰρ αἰσχύνομαι μανθάνων, ἀλλὰ πυνθάνομαι καὶ ἐρωτῶ καὶ χάριν πολλὴν ἔχω τῷ ἀποκρινομένῳ, καὶ οὐδένα πώποτε ἀπεστέρησα χάριτος. οὐ γὰρ πώποτε ἔξαρνος ἐγενόμην μαθών τι, ἐμαυτοῦ ποιούμενος τὸ μάθημα εἶναι ὡς εὕρημα· ἀλλʼ ἐγκωμιάζω τὸν διδάξαντά με ὡς σοφὸν ὄντα, ἀποφαίνων ἃ ἔμαθον παρʼ αὐτοῦ. καὶ δὴ καὶ
372dBunun benden kaynaklandığını da iyi biliyorum: Ben neysem oyum — kendim hakkında daha büyük bir şey söylemeyeyim. Bana göre, Hippias, durum senin dediğinin tam tersidir: İnsanlara zarar verenler, haksızlık edenler, yalan söyleyenler, aldatanlar ve hata işleyenler, bunu istemeyerek değil de isteyerek yapıyorlarsa, istemeyerek yapanlardan daha iyidirler. Ama bazen bunun tersi de doğru geliyor bana, bu konuda bocalıyorum; besbelli bilmediğim için.
νῦν ἃ σὺ λέγεις οὐχ ὁμολογῶ σοι, ἀλλὰ διαφέρομαι πάνυ σφόδρα· καὶ τοῦτʼ εὖ οἶδα ὅτι διʼ ἐμὲ γίγνεται, ὅτι τοιοῦτός εἰμι οἷόσπερ εἰμί, ἵνα μηδὲν ἐμαυτὸν μεῖζον εἴπω. ἐμοὶ γὰρ φαίνεται, ὦ Ἱππία, πᾶν τοὐναντίον ἢ ὃ σὺ λέγεις· οἱ βλάπτοντες τοὺς ἀνθρώπους καὶ ἀδικοῦντες καὶ ψευδόμενοι καὶ ἐξαπατῶντες καὶ ἁμαρτάνοντες ἑκόντες ἀλλὰ μὴ ἄκοντες, βελτίους εἶναι ἢ οἱ ἄκοντες. ἐνίοτε μέντοι καὶ τοὐναντίον δοκεῖ μοι τούτων καὶ πλανῶμαι περὶ ταῦτα, δῆλον ὅτι διὰ
372eŞu sıralar ise üzerime bir nöbet gelmiş gibi; bir konuda isteyerek hata yapanlar istemeyerek yapanlardan daha iyi görünüyor bana. Bu hâlimin sebebi bence önceki konuşmalarımız: Şu an bunların her birini istemeyerek yapanlar, isteyerek yapanlardan daha kötü görünüyorsa, onlar yüzündendir. Sen de lütfet, psykhē'mi iyileştirmekten esirgeme kendini; çünkü psykhē'mi cehaletten kurtarırsan bana bedenimi hastalıktan kurtarmandan çok daha büyük bir iyilik etmiş olursun.
τὸ μὴ εἰδέναι· νυνὶ δὲ ἐν τῷ παρόντι μοι ὥσπερ κατηβολὴ περιελήλυθεν, καὶ δοκοῦσί μοι οἱ ἑκόντες ἐξαμαρτάνοντες περί τι βελτίους εἶναι τῶν ἀκόντων. αἰτιῶμαι δὲ τοῦ νῦν παρόντος παθήματος τοὺς ἔμπροσθεν λόγους αἰτίους εἶναι, ὥστε φαίνεσθαι νῦν ἐν τῷ παρόντι τοὺς ἄκοντας τούτων ἕκαστα ποιοῦντας πονηροτέρους ἢ τοὺς ἑκόντας.
ΣΩ. σὺ οὖν χάρισαι καὶ μὴ φθονήσῃς ἰάσασθαι τὴν ψυχήν μου· πολὺ
373aAma uzun bir söylev çekmek istersen baştan söyleyeyim, beni iyileştiremezsin, çünkü seni takip edemem. Az önceki gibi sorularıma cevap vermek istersen ise bana çok yararın dokunur; sanırım sen de bundan zarar görmezsin. Seni de yardıma çağırmakta haklıyım, Apemantos'un oğlu; beni Hippias'la konuşmaya sen kışkırttın, şimdi de Hippias bana cevap vermek istemezse benim için ona sen rica et.
Eudikos: Ama Sokrates, sanırım Hippias'ın bizim ricamıza hiç ihtiyacı olmayacak.
γάρ τοι μεῖζόν με ἀγαθὸν ἐργάσῃ ἀμαθίας παύσας τὴν ψυχὴν ἢ νόσου τὸ σῶμα. μακρὸν μὲν οὖν λόγον εἰ ʼθέλεις λέγειν, προλέγω σοι ὅτι οὐκ ἄν με ἰάσαιο—οὐ γὰρ ἂν ἀκολουθήσαιμι —ὥσπερ δὲ ἄρτι εἰ ʼθέλεις μοι ἀποκρίνεσθαι, πάνυ ὀνήσεις, οἶμαι δὲ οὐδʼ αὐτὸν σὲ βλαβήσεσθαι. δικαίως δʼ ἂν καὶ σὲ παρακαλοίην, ὦ παῖ Ἀπημάντου· σὺ γάρ με ἐπῆρας Ἱππίᾳ διαλέγεσθαι, καὶ νῦν, ἐὰν μή μοι ἐθέλῃ Ἱππίας ἀποκρίνεσθαι, δέου αὐτοῦ ὑπὲρ ἐμοῦ.
ΕΥ. ἀλλʼ, ὦ Σώκρατες, οἶμαι οὐδὲν δεήσεσθαι Ἱππίαν
373bÇünkü önceden söyledikleri böyle değildi; hiç kimsenin sorusundan kaçmayacağını söylemişti. Öyle değil mi, Hippias? Böyle söylememiş miydin?
Hippias: Söyledim. Ama Eudikos, Sokrates konuşmalarda hep ortalığı karıştırıyor, sanki kötü niyetle iş görüyor.
Sokrates: Sevgili Hippias, bunu hiç de isteyerek yapmıyorum — yoksa senin sözüne göre bilge ve usta biri olurdum —, istemeden yapıyorum; o yüzden beni hoş gör. Çünkü sen de, istemeden kötülük edeni hoş görmek gerektiğini söylüyorsun.
τῆς ἡμετέρας δεήσεως· οὐ γὰρ τοιαῦτα αὐτῷ ἐστι τὰ προειρημένα, ἀλλʼ ὅτι οὐδενὸς ἂν φύγοι ἀνδρὸς ἐρώτησιν. ἦ γάρ, ὦ Ἱππία; οὐ ταῦτα ἦν ἃ ἔλεγες;
ΙΠ. ἔγωγε· ἀλλὰ Σωκράτης, ὦ Εὔδικε, ἀεὶ ταράττει ἐν τοῖς λόγοις καὶ ἔοικεν ὥσπερ κακουργοῦντι.
ΣΩ. ὦ βέλτιστε Ἱππία, οὔτι ἑκών γε ταῦτα ἐγὼ ποιῶ— σοφὸς γὰρ ἂν ἦ καὶ δεινὸς κατὰ τὸν σὸν λόγον—ἀλλὰ ἄκων, ὥστε μοι συγγνώμην ἔχε· φῂς γὰρ αὖ δεῖν, ὃς ἂν κακουργῇ ἄκων, συγγνώμην ἔχειν.
373cEudikos: Sakın başka türlü davranma, Hippias; hem bizim hatırımız için hem de önceden söylediğin sözler uğruna, Sokrates sana ne sorarsa cevap ver.
Hippias: Peki, sen rica ettiğine göre cevap vereceğim. Ne istersen sor.
Sokrates: Hippias, az önce söylenen şeyi, yani isteyerek hata yapanların mı yoksa istemeyerek hata yapanların mı daha iyi olduğunu incelemeyi çok istiyorum. Bu incelemeye en doğru şöyle girişiriz sanırım. Cevap ver bakalım: İyi koşucu dediğin biri var mı?
ΕΥ. καὶ μηδαμῶς γε, ὦ Ἱππία, ἄλλως ποίει, ἀλλὰ καὶ ἡμῶν ἕνεκα καὶ τῶν προειρημένων σοι λόγων ἀποκρίνου ἃ ἄν σε ἐρωτᾷ Σωκράτης.
ΙΠ. ἀλλʼ ἀποκρινοῦμαι, σοῦ γε δεομένου. ἀλλʼ ἐρώτα ὅτι βούλει.
ΣΩ. καὶ μὴν σφόδρα γε ἐπιθυμῶ, ὦ Ἱππία, διασκέψασθαι τὸ νυνδὴ λεγόμενον, πότεροί ποτε ἀμείνους, οἱ ἑκόντες ἢ οἱ ἄκοντες ἁμαρτάνοντες. οἶμαι οὖν ἐπὶ τὴν σκέψιν ὀρθότατʼ ἂν ὧδε ἐλθεῖν. ἀλλʼ ἀπόκριναι· καλεῖς τινα δρομέα ἀγαθόν;
373dHippias: Var.
Sokrates: Kötü koşucu da?
Hippias: Evet.
Sokrates: İyi koşan iyi, kötü koşan kötü değil mi?
Hippias: Evet.
Sokrates: Yavaş koşan kötü, hızlı koşan iyi koşuyor değil mi?
Hippias: Evet.
Sokrates: Demek koşuda, koşmada hız iyi, yavaşlık kötü.
Hippias: Başka ne olacak?
Sokrates: Peki hangisi daha iyi koşucu: isteyerek yavaş koşan mı, istemeyerek yavaş koşan mı?
Hippias: İsteyerek koşan.
Sokrates: Koşmak bir şey yapmak değil mi?
Hippias: Elbette yapmaktır.
Sokrates: Yapmaksa, bir iş ortaya koymak da değil mi?
ΙΠ. ἔγωγε.
ΣΩ. καὶ κακόν;
ΙΠ. ναί.
ΣΩ. οὐκοῦν ἀγαθὸς μὲν ὁ εὖ θέων, κακὸς δὲ ὁ κακῶς;
ΙΠ. ναί.
ΣΩ. οὐκοῦν ὁ βραδέως θέων κακῶς θεῖ, ὁ δὲ ταχέως εὖ;
ΙΠ. ναί.
ΣΩ. ἐν δρόμῳ μὲν ἄρα καὶ τῷ θεῖν τάχος μὲν ἀγαθόν, βραδυτὴς δὲ κακόν;
ΙΠ. ἀλλὰ τί μέλλει;
ΣΩ. πότερος οὖν ἀμείνων δρομεύς, ὁ ἑκὼν βραδέως θέων ἢ ὁ ἄκων;
ΙΠ. ὁ ἑκών.
ΣΩ. ἆρʼ οὖν οὐ ποιεῖν τί ἐστι τὸ θεῖν;
ΙΠ. ποιεῖν μὲν οὖν.
ΣΩ. εἰ δὲ ποιεῖν, οὐ καὶ ἐργάζεσθαί
373eHippias: Evet.
Sokrates: Demek kötü koşan, koşuda kötü ve çirkin bir iş ortaya koyuyor.
Hippias: Kötü bir iş; nasıl olmasın?
Sokrates: Yavaş koşan kötü koşuyor, değil mi?
Hippias: Evet.
Sokrates: O hâlde iyi koşucu bu kötü ve çirkin işi isteyerek, kötü koşucu ise istemeyerek yapıyor.
Hippias: Öyle görünüyor.
Sokrates: Demek koşuda istemeyerek kötü iş çıkaran, isteyerek çıkarandan daha kötüdür.
τι;
ΙΠ. ναί.
ΣΩ. ὁ κακῶς ἄρα θέων κακὸν καὶ αἰσχρὸν ἐν δρόμῳ τοῦτο ἐργάζεται;
ΙΠ. κακόν· πῶς γὰρ οὔ;
ΣΩ. κακῶς δὲ θεῖ ὁ βραδέως θέων;
ΙΠ. ναί.
ΣΩ. οὐκοῦν ὁ μὲν ἀγαθὸς δρομεὺς ἑκὼν τὸ κακὸν τοῦτο ἐργάζεται καὶ τὸ αἰσχρόν, ὁ δὲ κακὸς ἄκων;
ΙΠ. ἔοικέν γε.
ΣΩ. ἐν δρόμῳ μὲν ἄρα πονηρότερος ὁ ἄκων κακὰ ἐργαζόμενος
374aHippias: Koşuda öyle.
Sokrates: Ya güreşte? Hangisi daha iyi güreşçi: isteyerek düşen mi, istemeyerek düşen mi?
Hippias: İsteyerek düşen, öyle görünüyor.
Sokrates: Güreşte hangisi daha kötü ve çirkin: düşmek mi, rakibi yere sermek mi?
Hippias: Düşmek.
Sokrates: Demek güreşte de kötü ve çirkin şeyleri isteyerek yapan, istemeyerek yapandan daha iyi güreşçidir.
Hippias: Öyle görünüyor.
Sokrates: Ya bedenin öteki bütün kullanımlarında? Bedence daha iyi olan her ikisini de, hem güçlü hem güçsüz, hem çirkin hem güzel işleri yapabilir, değil mi? Öyle ki bedence kötü bir iş yapıldığında, bedence daha iyi olan bunu isteyerek, daha kötü olan istemeyerek yapar.
ἢ ὁ ἑκών;
ΙΠ. ἐν δρόμῳ γε.
ΣΩ. τί δʼ ἐν πάλῃ; πότερος παλαιστὴς ἀμείνων, ὁ ἑκὼν πίπτων ἢ ὁ ἄκων;
ΙΠ. ὁ ἑκών, ὡς ἔοικεν.
ΣΩ. πονηρότερον δὲ καὶ αἴσχιον ἐν πάλῃ τὸ πίπτειν ἢ τὸ καταβάλλειν;
ΙΠ. τὸ πίπτειν.
ΣΩ. καὶ ἐν πάλῃ ἄρα ὁ ἑκὼν τὰ πονηρὰ καὶ αἰσχρὰ ἐργαζόμενος βελτίων παλαιστὴς ἢ ὁ ἄκων.
ΙΠ. ἔοικεν.
ΣΩ. τί δὲ ἐν τῇ ἄλλῃ πάσῃ τῇ τοῦ σώματος χρείᾳ; οὐχ ὁ βελτίων τὸ σῶμα δύναται ἀμφότερα ἐργάζεσθαι, καὶ τὰ ἰσχυρὰ καὶ τὰ
374bHippias: Güç bakımından da durum böyle görünüyor.
Sokrates: Ya duruşun güzelliği, Hippias? Çirkin ve kötü duruşlara isteyerek girmek daha iyi bedenin, istemeyerek girmek daha kötü bedenin işi değil mi? Sence nasıl?
Hippias: Öyle.
Sokrates: Demek biçimsizliğin isteyerek olanı bedenin aretē'sinden, istemeyerek olanı ise kusurundan gelir.
ἀσθενῆ, καὶ τὰ αἰσχρὰ καὶ τὰ καλά· ὥστε ὅταν κατὰ τὸ σῶμα πονηρὰ ἐργάζηται, ἑκὼν ἐργάζεται ὁ βελτίων τὸ σῶμα, ὁ δὲ πονηρότερος ἄκων;
ΙΠ. ἔοικεν καὶ τὰ κατὰ τὴν ἰσχὺν οὕτως ἔχειν.
ΣΩ. τί δὲ κατʼ εὐσχημοσύνην, ὦ Ἱππία; οὐ τοῦ βελτίονος σώματός ἐστιν ἑκόντος τὰ αἰσχρὰ καὶ πονηρὰ σχήματα σχηματίζειν, τοῦ δὲ πονηροτέρου ἄκοντος; ἢ πῶς σοι δοκεῖ;
ΙΠ. οὕτως.
ΣΩ. καὶ ἀσχημοσύνη ἄρα ἡ μὲν ἑκούσιος
374cHippias: Öyle görünüyor.
Sokrates: Ya ses için ne dersin? Hangisi daha iyi: isteyerek falso veren mi, istemeyerek falso veren mi?
Hippias: İsteyerek veren.
Sokrates: İstemeyerek vereni daha kusurlu mu?
Hippias: Evet.
Sokrates: İyi şeylere mi sahip olmak istersin, kötü şeylere mi?
Hippias: İyi şeylere.
Sokrates: Peki isteyerek topallayan ayaklara mı sahip olmak istersin, istemeyerek topallayanlara mı?
πρὸς ἀρετῆς ἐστιν, ἡ δὲ ἀκούσιος πρὸς πονηρίας σώματος.
ΙΠ. φαίνεται.
ΣΩ. τί δὲ φωνῆς πέρι λέγεις; ποτέραν φῂς εἶναι βελτίω, τὴν ἑκουσίως ἀπᾴδουσαν ἢ τὴν ἀκουσίως;
ΙΠ. τὴν ἑκουσίως.
ΣΩ. μοχθηροτέραν δὲ τὴν ἀκουσίως;
ΙΠ. ναί.
ΣΩ. δέξαιο δʼ ἂν πότερον τἀγαθὰ κεκτῆσθαι ἢ τὰ κακά;
ΙΠ. τἀγαθά.
ΣΩ. πότερον οὖν ἂν δέξαιο πόδας κεκτῆσθαι ἑκουσίως χωλαίνοντας ἢ ἀκουσίως;
374dHippias: İsteyerek topallayanlara.
Sokrates: Ayakların topallığı bir kusur, bir çirkinlik değil mi?
Hippias: Evet.
Sokrates: Ya görme bulanıklığı? Gözlerin bir kusuru değil mi?
Hippias: Evet.
Sokrates: Peki hangi gözlere sahip olmak, hangileriyle yaşamak isterdin? İnsanın isteyerek bulanık ve yanlış gördüğü gözlerle mi, istemeden öyle gördüğü gözlerle mi?
Hippias: İsteyerek öyle gördüğü gözlerle.
Sokrates: Demek kendine ait şeylerden kötü işi isteyerek yapanları, istemeyerek yapanlardan daha iyi sayıyorsun.
Hippias: Bu türden olanları, evet.
Sokrates: O hâlde kulaklar, burun, ağız ve bütün hisler için de tek bir ilke geçerli değil mi: İstemeyerek kötü iş görenlere kötü oldukları için sahip olmamalı, isteyerek kötü iş görenlere iyi oldukları için sahip olmalı.
ΙΠ. ἑκουσίως.
ΣΩ. χωλεία δὲ ποδῶν οὐχὶ πονηρία καὶ ἀσχημοσύνη ἐστίν;
ΙΠ. ναί.
ΣΩ. τί δέ; ἀμβλυωπία οὐ πονηρία ὀφθαλμῶν;
ΙΠ. ναί.
ΣΩ. ποτέρους οὖν ἂν βούλοιο ὀφθαλμοὺς κεκτῆσθαι καὶ ποτέροις συνεῖναι; οἷς ἑκὼν ἄν τις ἀμβλυώττοι καὶ παρορῴη ἢ οἷς ἄκων;
ΙΠ. οἷς ἑκών.
ΣΩ. βελτίω ἄρα ἥγησαι τῶν σαυτοῦ τὰ ἑκουσίως πονηρὰ ἐργαζόμενα ἢ τὰ ἀκουσίως;
ΙΠ. τὰ γοῦν τοιαῦτα.
ΣΩ. οὐκοῦν πάντα, οἷον καὶ ὦτα καὶ ῥῖνας καὶ στόμα καὶ πάσας τὰς αἰσθήσεις, εἷς λόγος συνέχει, τὰς μὲν ἀκόντως
374eHippias: Bana öyle geliyor.
Sokrates: Ya aletler? Hangileriyle çalışmak daha iyi: insanın isteyerek kötü iş çıkardıklarıyla mı, istemeyerek çıkardıklarıyla mı? Örneğin istemeden kötü kullandığın dümen mi daha iyi, isteyerek kötü kullandığın mı?
Hippias: İsteyerek kötü kullandığın.
Sokrates: Yay da öyle değil mi, lir de, aulos da, ötekilerin hepsi de?
κακὰ ἐργαζομένας ἀκτήτους εἶναι ὡς πονηρὰς οὔσας, τὰς δὲ ἑκουσίως κτητὰς ὡς ἀγαθὰς οὔσας.
ΙΠ. ἔμοιγε δοκεῖ.
ΣΩ. τί δέ; ὀργάνων ποτέρων βελτίων ἡ κοινωνία, οἷς ἑκών τις κακὰ ἐργάζεται ἢ οἷς ἄκων; οἷον πηδάλιον ᾧ ἄκων κακῶς τις κυβερνήσει βέλτιον ἢ ᾧ ἑκών;
ΙΠ. ὧι ἑκών.
ΣΩ. οὐ καὶ τόξον ὡσαύτως καὶ λύρα καὶ αὐλοὶ καὶ τἆλλα σύμπαντα;
375aHippias: Doğru söylüyorsun.
Sokrates: Ya şu? İnsanın isteyerek kötü sürdüğü bir atın psykhē'sine sahip olmak mı daha iyi, istemeyerek kötü sürdüğününkine mi?
Hippias: İsteyerek kötü sürdüğününkine.
Sokrates: Demek o psykhē daha iyi.
Hippias: Evet.
Sokrates: Demek atın daha iyi psykhē'siyle insan bu psykhē'nin kötü işlerini isteyerek yapar, kötü psykhē'siyle ise istemeyerek.
Hippias: Elbette.
Sokrates: Köpek için de, bütün öteki hayvanlar için de öyle değil mi?
Hippias: Evet.
Sokrates: Peki ya insan? Bir okçuda hedefi isteyerek ıskalayan psykhē'ye sahip olmak mı daha iyi, istemeyerek ıskalayana mı?
ΙΠ. ἀληθῆ λέγεις.
ΣΩ. τί δέ; ψυχὴν κεκτῆσθαι ἵππου, ᾗ ἑκών τις κακῶς ἱππεύσει, ἄμεινον ἢ ⟨ᾗ⟩ ἄκων;
ΙΠ. ἧι ἑκών.
ΣΩ. ἀμείνων ἄρα ἐστίν.
ΙΠ. ναί.
ΣΩ. τῇ ἀμείνονι ἄρα ψυχῇ ἵππου τὰ τῆς ψυχῆς ἔργα ταύτης τὰ πονηρὰ ἑκουσίως ἂν ποιοῖ, τῇ δὲ τῆς πονηρᾶς ἀκουσίως;
ΙΠ. πάνυ γε.
ΣΩ. οὐκοῦν καὶ κυνὸς καὶ τῶν ἄλλων ζῴων πάντων;
ΙΠ. ναί.
ΣΩ. τί δὲ δή; ἀνθρώπου ψυχὴν ἐκτῆσθαι τοξότου ἄμεινόν ἐστιν, ἥτις ἑκουσίως ἁμαρτάνει
375bHippias: İsteyerek ıskalayana.
Sokrates: Okçuluk bakımından daha iyi olan da bu değil mi?
Hippias: Evet.
Sokrates: Demek istemeyerek ıskalayan psykhē, isteyerek ıskalayandan daha kötü.
Hippias: Okçulukta öyle.
Sokrates: Ya hekimlikte? Bedenlere isteyerek kötülük eden psykhē hekimliği daha iyi bilen değil mi?
Hippias: Evet.
Sokrates: Demek bu tekhnē'de o, hekimliği bilmeyenden daha iyidir.
Hippias: Daha iyidir.
Sokrates: Ya kitarayı daha iyi çalan, aulosu daha iyi üfleyen psykhē, tekhnē'lere ve epistēmē'lere dair ötekilerin hepsinde de durum böyle değil mi: Daha iyi olan psykhē kötü ve çirkin işleri isteyerek yapar, isteyerek hata eder, daha kötü olan ise istemeyerek?
τοῦ σκοποῦ, ἢ ἥτις ἀκουσίως;
ΙΠ. ἥτις ἑκουσίως.
ΣΩ. οὐκοῦν καὶ αὕτη ἀμείνων εἰς τοξικήν ἐστιν;
ΙΠ. ναί.
ΣΩ. καὶ ψυχὴ ἄρα ἀκουσίως ἁμαρτάνουσα πονηροτέρα ἢ ἑκουσίως;
ΙΠ. ἐν τοξικῇ γε.
ΣΩ. τί δʼ ἐν ἰατρικῇ; οὐχὶ ἡ ἑκοῦσα κακὰ ἐργαζομένη περὶ τὰ σώματα ἰατρικωτέρα;
ΙΠ. ναί.
ΣΩ. ἀμείνων ἄρα αὕτη ἐν ταύτῃ τῇ τέχνῃ τῆς μὴ [ἰατρικῆς].
ΙΠ. ἀμείνων.
ΣΩ. τί δέ; ἡ κιθαριστικωτέρα καὶ αὐλητικωτέρα καὶ τἆλλα πάντα τὰ κατὰ τὰς τέχνας
375cHippias: Öyle görünüyor.
Sokrates: Ama kölelerin de hata ve kötülüğü istemeyerek yapanlarındansa isteyerek yapanlarının psykhē'lerine sahip olmayı tercih ederiz herhalde; çünkü bu işlerde onlar daha iyidir.
Hippias: Evet.
Sokrates: Peki ya kendi psykhē'mizin mümkün olduğunca iyi olmasını istemez miyiz?
τε καὶ τὰς ἐπιστήμας, οὐχὶ ἡ ἀμείνων ἑκοῦσα τὰ κακὰ ἐργάζεται καὶ τὰ αἰσχρὰ καὶ ἐξαμαρτάνει, ἡ δὲ πονηροτέρα ἄκουσα;
ΙΠ. φαίνεται.
ΣΩ. ἀλλὰ μήν που τάς γε τῶν δούλων ψυχὰς κεκτῆσθαι δεξαίμεθʼ ἂν μᾶλλον τὰς ἑκουσίως ἢ τὰς ἀκουσίως ἁμαρτανούσας τε καὶ κακουργούσας, ὡς ἀμείνους οὔσας εἰς ταῦτα.
ΙΠ. ναί.
ΣΩ. τί δέ; τὴν ἡμετέραν αὐτῶν οὐ βουλοίμεθʼ ἂν ὡς βελτίστην ἐκτῆσθαι;
375dHippias: Evet.
Sokrates: Peki o, kötülüğü ve hatayı isteyerek yaparsa mı daha iyi olur, istemeyerek yaparsa mı?
Hippias: İsteyerek haksızlık edenler istemeyerek edenlerden daha iyi olacaksa, bu korkunç bir şey olurdu, Sokrates.
Sokrates: Ama söylediklerimizden öyle çıkıyor.
Hippias: Bana öyle çıkmıyor.
Sokrates: Ben sana da öyle görüneceğini sanmıştım, Hippias. Yine cevap ver: Adalet ya bir güç (dynamis) ya bir bilgi (episteme) ya da ikisi birden değil mi? Yoksa adaletin bunlardan hiç değilse biri olması zorunlu değil mi?
ΙΠ. ναί.
ΣΩ. οὐκοῦν βελτίων ἔσται, ἐὰν ἑκοῦσα κακουργῇ τε καὶ ἐξαμαρτάνῃ, ἢ ἐὰν ἄκουσα;
ΙΠ. δεινὸν μεντἂν εἴη, ὦ Σώκρατες, εἰ οἱ ἑκόντες ἀδικοῦντες βελτίους ἔσονται ἢ οἱ ἄκοντες.
ΣΩ. ἀλλὰ μὴν φαίνονταί γε ἐκ τῶν εἰρημένων.
ΙΠ. οὔκουν ἔμοιγε.
ΣΩ. ἐγὼ δʼ ᾤμην, ὦ Ἱππία, καὶ σοὶ φανῆναι. πάλιν δʼ ἀπόκριναι· ἡ δικαιοσύνη οὐχὶ ἢ δύναμίς τίς ἐστιν ἢ ἐπιστήμη ἢ ἀμφότερα; ἢ οὐκ ἀνάγκη ἕν γέ τι τούτων εἶναι τὴν
375eHippias: Evet.
Sokrates: Eğer adalet psykhē'nin bir gücüyse, daha güçlü psykhē daha adil olur, değil mi? Çünkü böylesinin daha iyi olduğu ortaya çıkmıştı, dostum.
Hippias: Çıkmıştı, evet.
Sokrates: Ya bir bilgiyse? Daha bilge psykhē daha adil, daha cahil psykhē daha adaletsiz olmaz mı?
Hippias: Evet.
Sokrates: Ya ikisi birdense? İkisine birden, hem bilgiye hem güce sahip olan daha adil, daha cahil olan daha adaletsiz olmaz mı? Durumun böyle olması zorunlu değil mi?
Hippias: Öyle görünüyor.
Sokrates: Peki daha güçlü ve daha bilge olan bu psykhē'nin daha iyi olduğu, her işte hem güzeli hem çirkini yapmaya daha muktedir olduğu ortaya çıkmamış mıydı?
δικαιοσύνην;
ΙΠ. ναί.
ΣΩ. οὐκοῦν εἰ μὲν δύναμίς ἐστι τῆς ψυχῆς ἡ δικαιοσύνη, ἡ δυνατωτέρα ψυχὴ δικαιοτέρα ἐστί; βελτίων γάρ που ἡμῖν ἐφάνη, ὦ ἄριστε, ἡ τοιαύτη.
ΙΠ. ἐφάνη γάρ.
ΣΩ. τί δʼ εἰ ἐπιστήμη; οὐχ ἡ σοφωτέρα ψυχὴ δικαιοτέρα, ἡ δὲ ἀμαθεστέρα ἀδικωτέρα;
ΙΠ. ⟨ναί.⟩
ΣΩ. τί δʼ εἰ ἀμφότερα; οὐχ ἡ ἀμφοτέρας ἔχουσα, ἐπιστήμην καὶ δύναμιν, δικαιοτέρα, ἡ δʼ ἀμαθεστέρα ἀδικωτέρα; οὐχ οὕτως ἀνάγκη ἔχειν;
ΙΠ. φαίνεται.
ΣΩ. οὐκοῦν ἡ δυνατωτέρα καὶ σοφωτέρα αὕτη ἀμείνων οὖσα ἐφάνη καὶ ἀμφότερα μᾶλλον δυναμένη ποιεῖν, καὶ τὰ
376aHippias: Evet.
Sokrates: Demek çirkin işler yaptığında bunu gücü ve tekhnē'si sayesinde isteyerek yapar; bunlar da, ya ikisi birden ya da biri, adalete ait görünüyor.
Hippias: Öyle görünüyor.
Sokrates: Haksızlık etmek kötü iş yapmak, haksızlık etmemek ise güzel iş yapmaktır.
Hippias: Evet.
Sokrates: O hâlde daha güçlü ve daha iyi psykhē, ne zaman haksızlık ederse isteyerek edecek, kötü psykhē ise istemeyerek, değil mi?
Hippias: Öyle görünüyor.
καλὰ καὶ τὰ αἰσχρά, περὶ πᾶσαν ἐργασίαν;
ΙΠ. ναί.
ΣΩ. ὅταν ἄρα τὰ αἰσχρὰ ἐργάζηται, ἑκοῦσα ἐργάζεται διὰ δύναμιν καὶ τέχνην· ταῦτα δὲ δικαιοσύνης φαίνεται, ἤτοι ἀμφότερα ἢ τὸ ἕτερον.
ΙΠ. ἔοικεν.
ΣΩ. καὶ τὸ μέν γε ἀδικεῖν κακὰ ποιεῖν ἐστιν, τὸ δὲ μὴ ἀδικεῖν καλά.
ΙΠ. ναί.
ΣΩ. οὐκοῦν ἡ δυνατωτέρα καὶ ἀμείνων ψυχή, ὅτανπερ ἀδικῇ, ἑκοῦσα ἀδικήσει, ἡ δὲ πονηρὰ ἄκουσα;
ΙΠ. φαίνεται.
376bSokrates: İyi psykhē'ye sahip olan iyi adam, kötüsüne sahip olan kötü adam değil mi?
Hippias: Evet.
Sokrates: Demek isteyerek haksızlık etmek iyi adamın, istemeyerek etmek kötü adamın işidir; iyi adamın iyi bir psykhē'si varsa tabii.
Hippias: Var elbette.
Sokrates: O hâlde, Hippias, isteyerek hata eden, çirkin ve adaletsiz işler yapan — eğer böyle biri varsa — iyi adamdan başkası olamaz.
Hippias: Bu konuda sana nasıl hak vereceğimi bilemiyorum, Sokrates.
Sokrates: Ben de kendime hak veremiyorum, Hippias. Ama şimdilik bu konuşmadan böyle çıkması kaçınılmaz.
ΣΩ. οὐκοῦν ἀγαθὸς ἀνὴρ ὁ τὴν ἀγαθὴν ψυχὴν ἔχων, κακὸς δὲ ὁ τὴν κακήν;
ΙΠ. ναί.
ΣΩ. ἀγαθοῦ μὲν ἄρα ἀνδρός ἐστιν ἑκόντα ἀδικεῖν, κακοῦ δὲ ἄκοντα, εἴπερ ὁ ἀγαθὸς ἀγαθὴν ψυχὴν ἔχει.
ΙΠ. ἀλλὰ μὴν ἔχει γε.
ΣΩ. ὁ ἄρα ἑκὼν ἁμαρτάνων καὶ αἰσχρὰ καὶ ἄδικα ποιῶν, ὦ Ἱππία, εἴπερ τίς ἐστιν οὗτος, οὐκ ἂν ἄλλος εἴη ἢ ὁ ἀγαθός.
ΙΠ. οὐκ ἔχω ὅπως σοι συγχωρήσω, ὦ Σώκρατες, ταῦτα.
ΣΩ. οὐδὲ γὰρ ἐγὼ ἐμοί, ὦ Ἱππία· ἀλλʼ ἀναγκαῖον οὕτω
376cNe var ki demin de söylediğim gibi, ben bu konuda bir aşağı bir yukarı bocalayıp duruyorum, aynı şey bana hiçbir zaman aynı görünmüyor. Benim ya da sıradan bir adamın bocalaması şaşılacak bir şey değil; ama siz bilgeler de bocalayacaksanız, bu artık bizim için de korkunç bir şey: Size gelip de bocalamaktan kurtulamayacaksak.
φαίνεσθαι νῦν γε ἡμῖν ἐκ τοῦ λόγου. ὅπερ μέντοι πάλαι ἔλεγον, ἐγὼ περὶ ταῦτα ἄνω καὶ κάτω πλανῶμαι καὶ οὐδέποτε ταὐτά μοι δοκεῖ. καὶ ἐμὲ μὲν οὐδὲν θαυμαστὸν πλανᾶσθαι οὐδὲ ἄλλον ἰδιώτην· εἰ δὲ καὶ ὑμεῖς πλανήσεσθε οἱ σοφοί, τοῦτο ἤδη καὶ ἡμῖν δεινὸν εἰ μηδὲ παρʼ ὑμᾶς ἀφικόμενοι παυσόμεθα τῆς πλάνης.