İçeriğe geç
Platon

Platon

Kritias

Κριτίας

106aTimaios: Uzun bir yolun sonunda dinlenmeye kavuşmuş biri gibi, Sokrates, sözün bu uzun yolculuğundan da öyle sevinçle, gönül rahatlığıyla kurtuldum! Çok önce gerçekte, şimdi de az önce sözlerle doğmuş olan tanrıya dua ediyorum: söylediklerimizden ölçülü söylenmiş olanları bizim için korusun; bunlar hakkında istemeden ahenge aykırı bir şey söylediysek de bize yakışan cezayı versin.

106a

ΤΙ. ὡς ἅσμενος, ὦ Σώκρατες, οἷον ἐκ μακρᾶς ἀναπεπαυμένος ὁδοῦ, νῦν οὕτως ἐκ τῆς τοῦ λόγου διαπορείας ἀγαπητῶς ἀπήλλαγμαι. τῷ δὲ πρὶν μὲν πάλαι ποτʼ ἔργῳ, νῦν δὲ λόγοις ἄρτι θεῷ γεγονότι προσεύχομαι, τῶν ῥηθέντων ὅσα μὲν ἐρρήθη μετρίως, σωτηρίαν ἡμῖν αὐτὸν αὐτῶν

106bDoğru ceza da ahenkten çıkanı ahenge sokmaktır. O hâlde bundan sonra tanrıların doğuşu hakkındaki sözleri doğru söyleyelim diye, ondan bize ilaçların en eksiksizini ve en iyisini, epistēmē'yi vermesini diliyoruz. Duamızı ettikten sonra, anlaştığımız gibi sıradaki sözü Kritias'a bırakıyoruz.

Kritias: Kabul ediyorum, Timaios. Ama sen başta büyük şeyler hakkında konuşacağını söyleyerek nasıl hoşgörü dilediysen, ben de şimdi aynı şeyi diliyorum; hatta söyleyeceklerim yüzünden bu hoşgörüye daha da büyük ölçüde layık olmayı istiyorum.

106b

διδόναι, παρὰ μέλος δὲ εἴ τι περὶ αὐτῶν ἄκοντες εἴπομεν, δίκην τὴν πρέπουσαν ἐπιτιθέναι. δίκη δὲ ὀρθὴ τὸν πλημμελοῦντα ἐμμελῆ ποιεῖν· ἵνʼ οὖν τὸ λοιπὸν τοὺς περὶ θεῶν γενέσεως ὀρθῶς λέγωμεν λόγους, φάρμακον ἡμῖν αὐτὸν τελεώτατον καὶ ἄριστον φαρμάκων ἐπιστήμην εὐχόμεθα διδόναι, προσευξάμενοι δὲ παραδίδομεν κατὰ τὰς ὁμολογίας Κριτίᾳ τὸν ἑξῆς λόγον.

ΚΡΙ. ἀλλʼ, ὦ Τίμαιε, δέχομαι μέν, ᾧ δὲ καὶ σὺ κατʼ

106c

ἀρχὰς ἐχρήσω, συγγνώμην αἰτούμενος ὡς περὶ μεγάλων μέλλων λέγειν, ταὐτὸν καὶ νῦν ἐγὼ τοῦτο παραιτοῦμαι,

107aGerçi bu dileğimin pek iddialı ve gereğinden kaba olduğunu aşağı yukarı biliyorum; yine de söylemem gerek. Senin söylediklerinin iyi söylenmediğini aklı başında kim ileri sürmeye kalkar? Ama söyleyeceklerimin daha güç olduğu için daha çok hoşgörüye muhtaç olduğunu bir şekilde göstermeye çalışmalıyım. Çünkü Timaios, tanrılar hakkında insanlara bir şey söyleyen kişinin yeterince iyi konuştuğu izlenimini uyandırması, ölümlüler hakkında bize konuşanınkinden daha kolaydır.

107a

μειζόνως δὲ αὐτοῦ τυχεῖν ἔτι μᾶλλον ἀξιῶ περὶ τῶν μελλόντων ῥηθήσεσθαι.

ΚΡΙ. καίτοι σχεδὸν μὲν οἶδα παραίτησιν εὖ μάλα φιλότιμον καὶ τοῦ δέοντος ἀγροικοτέραν μέλλων παραιτεῖσθαι, ῥητέον δὲ ὅμως. ὡς μὲν γὰρ οὐκ εὖ τὰ παρὰ σοῦ λεχθέντα εἴρηται, τίς ἂν ἐπιχειρήσειεν ἔμφρων λέγειν; ὅτι δὲ τὰ ῥηθησόμενα πλείονος συγγνώμης δεῖται χαλεπώτερα ὄντα, τοῦτο πειρατέον πῃ διδάξαι. περὶ θεῶν γάρ, ὦ Τίμαιε, λέγοντά τι πρὸς ἀνθρώπους δοκεῖν ἱκανῶς

107bÇünkü dinleyenler bir konuda tecrübesiz ve büsbütün bilgisizse, bu durum o konuda bir şey söyleyecek kişiye bol bol imkân sağlar; tanrılar hakkında ise ne durumda olduğumuzu biliyoruz. Ne demek istediğimi daha açık göstermek için beni şöyle izleyin. Hepimizin söylediklerinin bir taklit ve benzetme olması gerekir herhalde. Ressamların ilahi ve insani bedenleri resmetmesine, görenlere yeterince taklit edilmiş görünmenin kolaylığı ve güçlüğü bakımından bir bakalım. Göreceğiz ki biri yeri, dağları, ırmakları, ormanı, bütün göğü ve onda olan, onda dolaşan şeyleri birazcık bile benzeterek taklit edebilirse önce buna seviniriz; üstelik bu tür şeyler hakkında kesin bir şey bilmediğimiz için resmedilenleri ne inceleriz ne de sınarız, onlar için belirsiz ve aldatıcı bir gölge boyamayla yetiniriz.

107b

λέγειν ῥᾷον ἢ περὶ θνητῶν πρὸς ἡμᾶς. ἡ γὰρ ἀπειρία καὶ σφόδρα ἄγνοια τῶν ἀκουόντων περὶ ὧν ἂν οὕτως ἔχωσιν πολλὴν εὐπορίαν παρέχεσθον τῷ μέλλοντι λέγειν τι περὶ αὐτῶν· περὶ δὲ δὴ θεῶν ἴσμεν ὡς ἔχομεν. ἵνα δὲ σαφέστερον ὃ λέγω δηλώσω, τῇδέ μοι συνεπίσπεσθε. μίμησιν μὲν γὰρ δὴ καὶ ἀπεικασίαν τὰ παρὰ πάντων ἡμῶν ῥηθέντα χρεών που γενέσθαι· τὴν δὲ τῶν γραφέων εἰδωλοποιίαν περὶ τὰ θεῖά τε καὶ τὰ ἀνθρώπινα σώματα γιγνομένην

107c

ἴδωμεν ῥᾳστώνης τε πέρι καὶ χαλεπότητος πρὸς τὸ τοῖς ὁρῶσιν δοκεῖν ἀποχρώντως μεμιμῆσθαι, καὶ κατοψόμεθα ὅτι γῆν μὲν καὶ ὄρη καὶ ποταμοὺς καὶ ὕλην οὐρανόν τε σύμπαντα καὶ τὰ περὶ αὐτὸν ὄντα καὶ ἰόντα πρῶτον μὲν ἀγαπῶμεν ἄν τίς τι καὶ βραχὺ πρὸς ὁμοιότητα αὐτῶν ἀπομιμεῖσθαι δυνατὸς ᾖ, πρὸς δὲ τούτοις, ἅτε οὐδὲν εἰδότες ἀκριβὲς περὶ τῶν τοιούτων, οὔτε ἐξετάζομεν οὔτε ἐλέγχομεν τὰ γεγραμμένα,

107dAma biri bizim bedenlerimizi resmetmeye kalkınca, hep yanımızda olan gözlemimiz sayesinde eksik bırakılanı çabucak fark eder ve bütün benzerlikleri tam olarak vermeyen kişiye karşı çetin yargıçlar oluruz. Aynı şeyin sözlerde de olduğunu görmek gerekir: göksel ve ilahi şeyler azıcık akla yakın söylense bile seviniriz, ölümlü ve insani şeyleri ise titizlikle inceleriz. Öyleyse şimdi hazırlıksız söyleyeceğim şeylerde yakışanı tam olarak veremezsek hoş görmek gerekir; çünkü ölümlü şeyleri insanların kanaatine uyacak biçimde benzetmenin kolay değil güç olduğunu düşünmek gerekir.

107d

σκιαγραφίᾳ δὲ ἀσαφεῖ καὶ ἀπατηλῷ χρώμεθα περὶ αὐτά· τὰ δὲ ἡμέτερα ὁπόταν τις ἐπιχειρῇ σώματα ἀπεικάζειν, ὀξέως αἰσθανόμενοι τὸ παραλειπόμενον διὰ τὴν ἀεὶ σύνοικον κατανόησιν χαλεποὶ κριταὶ γιγνόμεθα τῷ μὴ πάσας πάντως τὰς ὁμοιότητας ἀποδιδόντι. ταὐτὸν δὴ καὶ κατὰ τοὺς λόγους ἰδεῖν δεῖ γιγνόμενον, ὅτι τὰ μὲν οὐράνια καὶ θεῖα ἀγαπῶμεν καὶ σμικρῶς εἰκότα λεγόμενα, τὰ δὲ θνητὰ καὶ ἀνθρώπινα ἀκριβῶς ἐξετάζομεν. ἐκ δὴ τοῦ παραχρῆμα

107e

νῦν λεγόμενα, τὸ πρέπον ἂν μὴ δυνώμεθα πάντως ἀποδιδόναι, συγγιγνώσκειν χρεών· οὐ γὰρ ὡς ῥᾴδια τὰ θνητὰ ἀλλʼ ὡς χαλεπὰ πρὸς δόξαν ὄντα ἀπεικάζειν δεῖ διανοεῖσθαι.

108aSokrates, bütün bunları size bunu hatırlatmak ve söyleyeceklerim için daha az değil daha çok hoşgörü dilemek istediğim için söyledim. Bu armağanı istemekte haklı görünüyorsam, gönüllü olarak verin.

Sokrates: Neden vermeyelim, Kritias? Üstelik üçüncü olarak aynı şey bizden Hermokrates'e de verilmiş olsun. Çünkü biraz sonra konuşması gerektiğinde onun da sizin gibi hoşgörü dileyeceği açık.

108a

ΚΡΙ. ταῦτα δὴ βουλόμενος ὑμᾶς ὑπομνῆσαι, καὶ τὸ τῆς συγγνώμης οὐκ ἔλαττον ἀλλὰ μεῖζον αἰτῶν περὶ τῶν μελλόντων ῥηθήσεσθαι, πάντα ταῦτα εἴρηκα, ὦ Σώκρατες. εἰ δὴ δικαίως αἰτεῖν φαίνομαι τὴν δωρεάν, ἑκόντες δίδοτε.

ΣΩ. τί δʼ οὐ μέλλομεν, ὦ Κριτία, διδόναι; καὶ πρός γε ἔτι τρίτῳ δεδόσθω ταὐτὸν τοῦτο Ἑρμοκράτει παρʼ ἡμῶν. δῆλον γὰρ ὡς ὀλίγον ὕστερον, ὅταν αὐτὸν δέῃ λέγειν,

108bBaşka bir giriş bulsun, aynı girişi yapmak zorunda kalmasın diye, o zaman için hoşgörüsü hazırmış gibi konuşsun. Ama sevgili Kritias, seyircilerin düşüncesini sana şimdiden söyleyeyim: senden önceki şair burada şaşılacak kadar beğenildi; bu yüzden onun yerini alabileceksen sana pek çok hoşgörü gerekecek.

Hermokrates: Sokrates, bana da ona söylediğin şeyi söylüyorsun.

108b

παραιτήσεται καθάπερ ὑμεῖς· ἵνʼ οὖν ἑτέραν ἀρχὴν ἐκπορίζηται καὶ μὴ τὴν αὐτὴν ἀναγκασθῇ λέγειν, ὡς ὑπαρχούσης αὐτῷ συγγνώμης εἰς τότε οὕτω λεγέτω. προλέγω γε μήν, ὦ φίλε Κριτία, σοὶ τὴν τοῦ θεάτρου διάνοιαν, ὅτι θαυμαστῶς ὁ πρότερος ηὐδοκίμηκεν ἐν αὐτῷ ποιητής, ὥστε τῆς συγγνώμης δεήσει τινός σοι παμπόλλης, εἰ μέλλεις αὐτὰ δυνατὸς γενέσθαι παραλαβεῖν.

ΕΡ. ταὐτὸν μήν, ὦ Σώκρατες, κἀμοὶ παραγγέλλεις ὅπερ

108cAma Kritias, yüreği kırık adamlar hiç zafer anıtı dikmemiştir. O hâlde söze cesaretle girişmeli, Paian'ı ve Musaları çağırarak eski vatandaşlarının iyi insanlar olduğunu gösterip onları övmelisin.

Kritias: Sevgili Hermokrates, sen sonraki sıradasın, önünde bir başkası var; bu yüzden hâlâ cesaretlisin. Bunun nasıl bir şey olduğunu sana çok geçmeden kendisi gösterecektir. Ama madem beni teselli edip yüreklendiriyorsun, sana uymalıyım; adını andığın tanrılara ek olarak ötekileri de, hele en çok Mnemosyne'yi çağırmalıyım.

108c

τῷδε. ἀλλὰ γὰρ ἀθυμοῦντες ἄνδρες οὔπω τρόπαιον ἔστησαν, ὦ Κριτία· προϊέναι τε οὖν ἐπὶ τὸν λόγον ἀνδρείως χρή, καὶ τὸν Παίωνά τε καὶ τὰς μούσας ἐπικαλούμενον τοὺς παλαιοὺς πολίτας ἀγαθοὺς ὄντας ἀναφαίνειν τε καὶ ὑμνεῖν.

ΚΡΙ. ὦ φίλε Ἑρμόκρατες, τῆς ὑστέρας τεταγμένος, ἐπίπροσθεν ἔχων ἄλλον, ἔτι θαρρεῖς. τοῦτο μὲν οὖν οἷόν ἐστιν, αὐτό σοι τάχα δηλώσει· παραμυθουμένῳ δʼ οὖν καὶ

108dÇünkü sözlerimizin en önemli kısımlarının hemen hepsi bu tanrıçaya bağlıdır. Rahiplerin bir zamanlar söylediklerini ve Solon'un buraya getirdiklerini yeterince hatırlayıp anlatırsak, şu seyircilerin gözünde yakışanı ölçülü bir biçimde yerine getirmiş görüneceğimizi aşağı yukarı biliyorum. Öyleyse artık bunu yapmalı, hiç oyalanmamalıyız.

108d

παραθαρρύνοντί σοι πειστέον, καὶ πρὸς οἷς θεοῖς εἶπες τούς τε ἄλλους κλητέον καὶ δὴ καὶ τὰ μάλιστα Μνημοσύνην. σχεδὸν γὰρ τὰ μέγιστα ἡμῖν τῶν λόγων ἐν ταύτῃ τῇ θεῷ πάντʼ ἐστίν· μνησθέντες γὰρ ἱκανῶς καὶ ἀπαγγείλαντες τά ποτε ῥηθέντα ὑπὸ τῶν ἱερέων καὶ δεῦρο ὑπὸ Σόλωνος κομισθέντα σχεδὸν οἶδʼ ὅτι τῷδε τῷ θεάτρῳ δόξομεν τὰ προσήκοντα μετρίως ἀποτετελεκέναι. τοῦτʼ οὖν αὔτʼ ἤδη δραστέον, καὶ μελλητέον οὐδὲν ἔτι.

108eHer şeyden önce hatırlayalım: Herakles Sütunları'nın dışında oturanlarla içeride oturanların hepsi arasında çıktığı bildirilen savaşın üzerinden toplam dokuz bin yıl geçmiştir; şimdi bu savaşı baştan sona anlatmamız gerekiyor. Söylendiğine göre bir tarafa bu şehir önderlik etmiş ve bütün savaşı sonuna kadar yürütmüş, öteki tarafa ise Atlantis adasının kralları. Bu adanın bir zamanlar Libya'dan ve Asya'dan büyük olduğunu, şimdi ise depremlerle batıp buradan açık denize açılmak isteyenlerin önünde geçit vermeyen bir çamur yığını olarak durduğunu, artık yolculuğa engel olduğunu söylemiştik.

108e

πάντων δὴ πρῶτον μνησθῶμεν ὅτι τὸ κεφάλαιον ἦν ἐνακισχίλια ἔτη, ἀφʼ οὗ γεγονὼς ἐμηνύθη πόλεμος τοῖς θʼ ὑπὲρ Ἡρακλείας στήλας ἔξω κατοικοῦσιν καὶ τοῖς ἐντὸς πᾶσιν· ὃν δεῖ νῦν διαπεραίνειν. τῶν μὲν οὖν ἥδε ἡ πόλις ἄρξασα καὶ πάντα τὸν πόλεμον διαπολεμήσασα ἐλέγετο, τῶν δʼ οἱ τῆς Ἀτλαντίδος νήσου βασιλῆς, ἣν δὴ Λιβύης καὶ Ἀσίας μείζω νῆσον οὖσαν ἔφαμεν εἶναί ποτε, νῦν δὲ ὑπὸ σεισμῶν δῦσαν ἄπορον πηλὸν τοῖς ἐνθένδε ἐκπλέουσιν

109aPek çok barbar kavmini ve o zaman var olan Yunan soylarını, sözün akışı yumak çözer gibi ilerledikçe, her biri sırası geldikçe tek tek gösterecek. Ama önce o zamanki Atinalıların ve onlarla savaşan düşmanlarının durumunu, iki tarafın gücünü ve yönetim düzenini baştan anlatmak gerekir. Bunlardan da önce buradakileri anlatmayı öne almalıyız.

109a

ἐπὶ τὸ πᾶν πέλαγος, ὥστε μηκέτι πορεύεσθαι, κωλυτὴν παρασχεῖν.

ΚΡΙ. τὰ μὲν δὴ πολλὰ ἔθνη βάρβαρα, καὶ ὅσα Ἑλλήνων ἦν γένη τότε, καθʼ ἕκαστα ἡ τοῦ λόγου διέξοδος οἷον ἀνειλλομένη τὸ προστυχὸν ἑκασταχοῦ δηλώσει· τὸ δὲ Ἀθηναίων τε τῶν τότε καὶ τῶν ἐναντίων, οἷς διεπολέμησαν, ἀνάγκη κατʼ ἀρχὰς διελθεῖν πρῶτα, τήν τε δύναμιν ἑκατέρων καὶ τὰς πολιτείας. αὐτῶν δὲ τούτων τὰ τῇδε ἔμπροσθεν προτιμητέον εἰπεῖν.

109bBir zamanlar tanrılar bütün yeryüzünü bölge bölge kurayla paylaştılar; ama kavgayla değil, çünkü tanrıların her birine neyin yakıştığını bilmemeleri ya da başkalarına daha uygun olanı bildikleri hâlde kavgayla kendilerine almaya kalkmaları akla uygun olmazdı. Adil kuralarla sevdikleri yeri alarak ülkelere yerleştiler; yerleştikten sonra da, çobanların sürülerini otlatması gibi, bizi kendi malları ve hayvanları olarak beslediler. Ama çobanların hayvanları sopayla gütmesi gibi bedenlere bedenle zor kullanmadılar; en kolay yönlendirilebilen bir canlıyı kıçtan dümen tutarak yönetir gibi, ikna gücünü bir dümen gibi kullanıp kendi düşüncelerine göre psykhē'ye dokundular; bütün ölümlüleri böyle güderek yönettiler.

109b

θεοὶ γὰρ ἅπασαν γῆν ποτε κατὰ τοὺς τόπους διελάγχανον—οὐ κατʼ ἔριν· οὐ γὰρ ἂν ὀρθὸν ἔχοι λόγον θεοὺς ἀγνοεῖν τὰ πρέποντα ἑκάστοις αὑτῶν, οὐδʼ αὖ γιγνώσκοντας τὸ μᾶλλον ἄλλοις προσῆκον τοῦτο ἑτέρους αὑτοῖς διʼ ἐρίδων ἐπιχειρεῖν κτᾶσθαι—δίκης δὴ κλήροις τὸ φίλον λαγχάνοντες κατῴκιζον τὰς χώρας, καὶ κατοικίσαντες, οἷον νομῆς ποίμνια, κτήματα καὶ θρέμματα ἑαυτῶν ἡμᾶς ἔτρεφον, πλὴν οὐ σώμασι

109cTanrılardan her biri kurayla aldığı yerleri düzenledi. Hephaistos ile Athena ise ortak bir tabiata sahipti: hem aynı babadan kardeştiler, hem de felsefe ve tekhnē sevgisiyle aynı şeylere yönelmişlerdi. Bu yüzden ikisi birlikte tek bir pay olarak bu ülkeyi aldılar, çünkü ülke aretē'ye ve phronēsis'e uygun ve elverişli bir tabiattaydı. Oraya topraktan doğma iyi adamlar yerleştirip yönetim düzenini onların aklına yerleştirdiler.

109c

σώματα βιαζόμενοι, καθάπερ ποιμένες κτήνη πληγῇ νέμοντες, ἀλλʼ ᾗ μάλιστα εὔστροφον ζῷον, ἐκ πρύμνης ἀπευθύνοντες, οἷον οἴακι πειθοῖ ψυχῆς ἐφαπτόμενοι κατὰ τὴν αὐτῶν διάνοιαν, οὕτως ἄγοντες τὸ θνητὸν πᾶν ἐκυβέρνων. ἄλλοι μὲν οὖν κατʼ ἄλλους τόπους κληρουχήσαντες θεῶν ἐκεῖνα ἐκόσμουν, Ἥφαιστος δὲ κοινὴν καὶ Ἀθηνᾶ φύσιν ἔχοντες, ἅμα μὲν ἀδελφὴν ἐκ ταὐτοῦ πατρός, ἅμα δὲ φιλοσοφίᾳ φιλοτεχνίᾳ τε ἐπὶ τὰ αὐτὰ ἐλθόντες, οὕτω μίαν ἄμφω λῆξιν τήνδε τὴν χώραν εἰλήχατον ὡς οἰκείαν καὶ πρόσφορον ἀρετῇ

109dBunların adları korunmuş, işleri ise onları devralanların yok olması ve zamanın uzunluğu yüzünden silinip gitmiştir. Çünkü daha önce de söylendiği gibi, her seferinde hayatta kalan soy dağlarda yaşayan ve yazı bilmeyen bir soydu; ülkedeki hükümdarların yalnızca adlarını, bir de işlerinden birkaç şey duymuştu. Bu adları sevdikleri için çocuklarına koydular; ama öncekilerin aretē'lerini ve kanunlarını, her biri hakkındaki birtakım karanlık rivayetler dışında bilmiyorlardı. Kendileri ve çocukları birçok kuşak boyunca zorunlu ihtiyaçlarında darlık çektikleri için akıllarını bu sıkıntılara verdiler, sözlerini de bunlar hakkında söylediler ve önceden, çok eskiden olup bitenleri umursamadılar.

109d

καὶ φρονήσει πεφυκυῖαν, ἄνδρας δὲ ἀγαθοὺς ἐμποιήσαντες αὐτόχθονας ἐπὶ νοῦν ἔθεσαν τὴν τῆς πολιτείας τάξιν· ὧν τὰ μὲν ὀνόματα σέσωται, τὰ δὲ ἔργα διὰ τὰς τῶν παραλαμβανόντων φθορὰς καὶ τὰ μήκη τῶν χρόνων ἠφανίσθη. τὸ γὰρ περιλειπόμενον ἀεὶ γένος, ὥσπερ καὶ πρόσθεν ἐρρήθη, κατελείπετο ὄρειον καὶ ἀγράμματον, τῶν ἐν τῇ χώρᾳ δυναστῶν τὰ ὀνόματα ἀκηκοὸς μόνον καὶ βραχέα πρὸς αὐτοῖς τῶν ἔργων. τὰ μὲν οὖν ὀνόματα τοῖς ἐκγόνοις ἐτίθεντο

109e

ἀγαπῶντες, τὰς δὲ ἀρετὰς καὶ τοὺς νόμους τῶν ἔμπροσθεν οὐκ εἰδότες, εἰ μὴ σκοτεινὰς περὶ ἑκάστων τινὰς ἀκοάς, ἐν ἀπορίᾳ δὲ τῶν ἀναγκαίων ἐπὶ πολλὰς γενεὰς ὄντες αὐτοὶ

110aÇünkü mythos anlatmak ve eskileri araştırmak şehirlere boş vakitle birlikte gelir: insanların hayatın zorunlu ihtiyaçlarını karşılamış olduğunu gördükleri zaman, daha önce değil. Eskilerin adlarının işleri olmadan korunmuş olması bu yüzdendir. Bunu şuna dayanarak söylüyorum: Solon'un dediğine göre rahipler o savaşı anlatırken, Kekrops, Erekhtheus, Erikhthonios, Erysikhthon ve Theseus'tan önceki ötekilerin anılan adlarının çoğunu anıyorlardı; kadınların adlarını da aynı biçimde.

110a

καὶ παῖδες, πρὸς οἷς ἠπόρουν τὸν νοῦν ἔχοντες, τούτων πέρι καὶ τοὺς λόγους ποιούμενοι, τῶν ἐν τοῖς πρόσθεν καὶ πάλαι ποτὲ γεγονότων ἠμέλουν.

ΚΡΙ. μυθολογία γὰρ ἀναζήτησίς τε τῶν παλαιῶν μετὰ σχολῆς ἅμʼ ἐπὶ τὰς πόλεις ἔρχεσθον, ὅταν ἴδητόν τισιν ἤδη τοῦ βίου τἀναγκαῖα κατεσκευασμένα, πρὶν δὲ οὔ. ταύτῃ δὴ τὰ τῶν παλαιῶν ὀνόματα ἄνευ τῶν ἔργων διασέσωται. λέγω δὲ αὐτὰ τεκμαιρόμενος ὅτι Κέκροπός τε καὶ Ἐρεχθέως καὶ Ἐριχθονίου καὶ Ἐρυσίχθονος

110bTanrıçanın biçimi ve heykeli de öyle: o zaman savaşla ilgili uğraşlar kadınlarla erkekler için ortak olduğundan, o zamanın insanları tanrıçanın silahlı heykelini o âdete uygun olarak adamışlardı. Bu, sürü hâlinde yaşayan bütün dişi ve erkek canlıların her türe uygun aretē'yi ortaklaşa uygulayabilecek tabiatta olduğunun göstergesiydi.

110b

τῶν τε ἄλλων τὰ πλεῖστα ὅσαπερ καὶ Θησέως τῶν ἄνω περὶ τῶν ὀνομάτων ἑκάστων ἀπομνημονεύεται, τούτων ἐκείνους τὰ πολλὰ ἐπονομάζοντας τοὺς ἱερέας Σόλων ἔφη τὸν τότε διηγεῖσθαι πόλεμον, καὶ τὰ τῶν γυναικῶν κατὰ τὰ αὐτά. καὶ δὴ καὶ τὸ τῆς θεοῦ σχῆμα καὶ ἄγαλμα, ὡς κοινὰ τότʼ ἦν τὰ ἐπιτηδεύματα ταῖς τε γυναιξὶ καὶ τοῖς ἀνδράσι τὰ περὶ τὸν πόλεμον, οὕτω κατʼ ἐκεῖνον τὸν νόμον ὡπλισμένην τὴν θεὸν ἀνάθημα εἶναι τοῖς τότε, ἔνδειγμα ὅτι πάνθʼ

110cO zaman bu ülkede vatandaşların öteki sınıfları zanaatlar ve topraktan elde edilen besinle uğraşarak yaşıyordu. Savaşçı sınıf ise başlangıçta ilahi adamlar tarafından ayrılmış olarak ayrı yaşıyordu ve beslenme ve terbiye için gereken her şeye sahipti. İçlerinden hiç kimsenin kendine ait bir şeyi yoktu; her şeyi hepsinin ortak malı sayıyorlardı; öteki vatandaşlardan yeterli besinden fazlasını almayı uygun görmüyorlardı ve dün önerdiğimiz bekçiler hakkında söylenen bütün uğraşları sürdürüyorlardı.

110c

ὅσα σύννομα ζῷα θήλεα καὶ ὅσα ἄρρενα, τὴν προσήκουσαν ἀρετὴν ἑκάστῳ γένει πᾶν κοινῇ δυνατὸν ἐπιτηδεύειν πέφυκεν.

ὤικει δὲ δὴ τότʼ ἐν τῇδε τῇ χώρᾳ τὰ μὲν ἄλλα ἔθνη τῶν πολιτῶν περὶ τὰς δημιουργίας ὄντα καὶ τὴν ἐκ τῆς γῆς τροφήν, τὸ δὲ μάχιμον ὑπʼ ἀνδρῶν θείων κατʼ ἀρχὰς ἀφορισθὲν ᾤκει χωρίς, πάντα εἰς τροφὴν καὶ παίδευσιν τὰ προσήκοντα ἔχον, ἴδιον μὲν αὐτῶν οὐδεὶς οὐδὲν κεκτημένος,

110dÜlkemiz hakkında da inandırıcı ve doğru şeyler söyleniyordu. Önce sınırları o zaman bir yandan Kıstak'a kadar, öteki kara tarafında da Kithairon ve Parnes doruklarına kadar uzanıyordu; sınırlar sağda Oropos bölgesini bırakarak aşağı iniyor, solda deniz tarafında Asopos'la ayrılıyordu.

110d

ἅπαντα δὲ πάντων κοινὰ νομίζοντες αὑτῶν, πέρα δὲ ἱκανῆς τροφῆς οὐδὲν ἀξιοῦντες παρὰ τῶν ἄλλων δέχεσθαι πολιτῶν, καὶ πάντα δὴ τὰ χθὲς λεχθέντα ἐπιτηδεύματα ἐπιτηδεύοντες, ὅσα περὶ τῶν ὑποτεθέντων ἐρρήθη φυλάκων. καὶ δὴ καὶ τὸ περὶ τῆς χώρας ἡμῶν πιθανὸν καὶ ἀληθὲς ἐλέγετο, πρῶτον μὲν τοὺς ὅρους αὐτὴν ἐν τῷ τότʼ ἔχειν ἀφωρισμένους πρὸς τὸν Ἰσθμὸν καὶ τὸ κατὰ τὴν ἄλλην ἤπειρον μέχρι τοῦ

110eToprağın verimliliğinde de buradaki toprak bütün toprakları geçiyordu; bu yüzden ülke o zaman tarım işlerinden muaf büyük bir orduyu besleyebiliyordu.

Bu verimliliğin büyük bir kanıtı var: bugün ondan kalan artık bile her şeyi yetiştirmesi, meyvesinin bolluğu ve bütün hayvanlar için otlağının iyiliğiyle herhangi bir toprakla yarışabilir.

110e

Κιθαιρῶνος καὶ Πάρνηθος τῶν ἄκρων, καταβαίνειν δὲ τοὺς ὅρους ἐν δεξιᾷ τὴν Ὠρωπίαν ἔχοντας, ἐν ἀριστερᾷ δὲ πρὸς θαλάττης ἀφορίζοντας τὸν Ἀσωπόν· ἀρετῇ δὲ πᾶσαν γῆν ὑπὸ τῆς ἐνθάδε ὑπερβάλλεσθαι, διὸ καὶ δυνατὴν εἶναι τότε τρέφειν τὴν χώραν στρατόπεδον πολὺ τῶν περὶ γῆν ἀργὸν ἔργων.

ΚΡΙ. μέγα δὲ τεκμήριον ἀρετῆς· τὸ γὰρ νῦν αὐτῆς λείψανον ἐνάμιλλόν ἐστι πρὸς ἡντινοῦν τῷ πάμφορον εὔκαρπόν

111aO zaman ise bu güzelliğin yanında bunları pek bol da veriyordu. Peki buna nasıl inanılır ve neye dayanarak bugünkü toprağa o zamanki toprağın artığı demek doğru olur? Ülkenin tamamı öteki karadan denize doğru uzun uzanan bir burun gibi durur; çevresindeki deniz çanağı da her yerde kıyının hemen dibinden derindir. Dokuz bin yılda birçok büyük tufan oldu; o zamandan bugüne bu kadar yıl geçmiştir. Bu zamanlarda ve bu felaketlerde yükseklerden akan toprak, başka yerlerde olduğu gibi anılmaya değer bir dolgu biriktirmez, hep çevresinden akıp derinlikte kaybolur.

111a

τε εἶναι καὶ τοῖς ζῴοις πᾶσιν εὔβοτον. τότε δὲ πρὸς τῷ κάλλει καὶ παμπλήθη ταῦτα ἔφερεν. πῶς οὖν δὴ τοῦτο πιστόν, καὶ κατὰ τί λείψανον τῆς τότε γῆς ὀρθῶς ἂν λέγοιτο; πᾶσα ἀπὸ τῆς ἄλλης ἠπείρου μακρὰ προτείνουσα εἰς τὸ πέλαγος οἷον ἄκρα κεῖται· τὸ δὴ τῆς θαλάττης ἀγγεῖον περὶ αὐτὴν τυγχάνει πᾶν ἀγχιβαθὲς ὄν. πολλῶν οὖν γεγονότων καὶ μεγάλων κατακλυσμῶν ἐν τοῖς ἐνακισχιλίοις ἔτεσι—τοσαῦτα γὰρ πρὸς τὸν νῦν ἀπʼ ἐκείνου τοῦ χρόνου

111bBu yüzden, küçük adalarda olduğu gibi, bugün kalan, o zamanki toprağa göre hastalanmış bir bedenin kemikleri gibidir: toprağın yağlı ve yumuşak kısmı akıp gitmiş, ülkenin yalnızca cılız gövdesi kalmıştır. O zaman ise ülke bozulmamış olduğundan dağlarının yerinde yüksek toprak tepeler vardı, bugün taşlık denen ovalar yağlı toprakla doluydu, dağlarda da bol orman vardı; bunun açık kanıtları bugün bile duruyor.

111b

γέγονεν ἔτη—τὸ τῆς γῆς ἐν τούτοις τοῖς χρόνοις καὶ πάθεσιν ἐκ τῶν ὑψηλῶν ἀπορρέον οὔτε χῶμα, ὡς ἐν ἄλλοις τόποις, προχοῖ λόγου ἄξιον ἀεί τε κύκλῳ περιρρέον εἰς βάθος ἀφανίζεται· λέλειπται δή, καθάπερ ἐν ταῖς σμικραῖς νήσοις, πρὸς τὰ τότε τὰ νῦν οἷον νοσήσαντος σώματος ὀστᾶ, περιερρυηκυίας τῆς γῆς ὅση πίειρα καὶ μαλακή, τοῦ λεπτοῦ σώματος τῆς χώρας μόνου λειφθέντος. τότε δὲ ἀκέραιος

111cÇünkü dağların bazıları bugün yalnız arılara yiyecek sağlar; ama çok uzun zaman önce değil, oradan kesilen ağaçlardan en büyük yapılar için çatı kirişleri yapılmıştı ve bu çatılar hâlâ sağlamdır. Başka birçok yüksek meyve ağacı da vardı ve ülke hayvanlara sınırsız otlak sağlıyordu. Üstelik her yıl Zeus'tan gelen suyun da yararını görüyordu: bu su bugünkü gibi çıplak topraktan denize akıp kaybolmuyordu. Ülke bol toprağa sahip olduğundan suyu içine alıyor, kil gibi geçirimsiz toprağında saklıyor, yükseklerden emdiği suyu oyuklara bırakarak her yerde bol pınar ve ırmak akıntıları sağlıyordu. Eskiden kaynakların bulunduğu yerlerde bugün de kalan kutsal yerler, ülke hakkında şimdi söylenenlerin doğru olduğunun işaretleridir.

111c

οὖσα τά τε ὄρη γηλόφους ὑψηλοὺς εἶχε, καὶ τὰ φελλέως νῦν ὀνομασθέντα πεδία πλήρη γῆς πιείρας ἐκέκτητο, καὶ πολλὴν ἐν τοῖς ὄρεσιν ὕλην εἶχεν, ἧς καὶ νῦν ἔτι φανερὰ τεκμήρια· τῶν γὰρ ὀρῶν ἔστιν ἃ νῦν μὲν ἔχει μελίτταις μόναις τροφήν, χρόνος δʼ οὐ πάμπολυς ὅτε δένδρων αὐτόθεν εἰς οἰκοδομήσεις τὰς μεγίστας ἐρεψίμων τμηθέντων στεγάσματʼ ἐστὶν ἔτι σᾶ. πολλὰ δʼ ἦν ἄλλʼ ἥμερα ὑψηλὰ δένδρα, νομὴν δὲ βοσκήμασιν ἀμήχανον ἔφερεν. καὶ δὴ καὶ

111d

τὸ κατʼ ἐνιαυτὸν ὕδωρ ἐκαρποῦτʼ ἐκ Διός, οὐχ ὡς νῦν ἀπολλῦσα ῥέον ἀπὸ ψιλῆς τῆς γῆς εἰς θάλατταν, ἀλλὰ πολλὴν ἔχουσα καὶ εἰς αὐτὴν καταδεχομένη, τῇ κεραμίδι στεγούσῃ γῇ διαταμιευομένη, τὸ καταποθὲν ἐκ τῶν ὑψηλῶν ὕδωρ εἰς τὰ κοῖλα ἀφιεῖσα κατὰ πάντας τοὺς τόπους παρείχετο ἄφθονα κρηνῶν καὶ ποταμῶν νάματα, ὧν καὶ νῦν ἔτι ἐπὶ ταῖς πηγαῖς πρότερον οὔσαις ἱερὰ λελειμμένα ἐστὶν σημεῖα ὅτι περὶ αὐτῆς ἀληθῆ λέγεται τὰ νῦν.

111eÜlkenin geri kalanı tabiatça böyleydi ve akla yakın olduğu gibi gerçek çiftçiler tarafından düzenlenmişti: yalnız bu işle uğraşan, güzelliği seven ve iyi yaratılışlı, en iyi toprağa, en bol suya ve toprağın üstünde en ölçülü karışmış mevsimlere sahip çiftçiler. Şehrin kendisi ise o zaman şöyle kurulmuştu.

Önce Akropolis o zaman bugünkü gibi değildi.

111e

τὰ μὲν οὖν τῆς ἄλλης χώρας φύσει τε οὕτως εἶχε, καὶ διεκεκόσμητο ὡς εἰκὸς ὑπὸ γεωργῶν μὲν ἀληθινῶν καὶ πραττόντων αὐτὸ τοῦτο, φιλοκάλων δὲ καὶ εὐφυῶν, γῆν δὲ ἀρίστην καὶ ὕδωρ ἀφθονώτατον ἐχόντων καὶ ὑπὲρ τῆς γῆς ὥρας μετριώτατα κεκραμένας· τὸ δʼ ἄστυ κατῳκισμένον ὧδʼ ἦν ἐν τῷ τότε χρόνῳ.

ΚΡΙ. πρῶτον μὲν τὸ τῆς ἀκροπόλεως εἶχε

112aBugün olağanüstü yağmurlu tek bir gece toprağını eritip onu çıplak bırakmıştır; Deukalion zamanındaki yıkımdan önce gelen üçüncü olağanüstü tufanda depremler de aynı anda olmuştu. Daha önce, başka bir zamanda ise Akropolis'in genişliği Eridanos'a ve İlisos'a kadar uzanıyor, Pnyks'i içine alıyor ve Pnyks'in karşısındaki Lykabettos'u sınır olarak tutuyordu; baştan başa topraklıydı ve üstü, birkaç yer dışında, düzdü.

112a

τότε οὐχ ὡς τὰ νῦν ἔχει. νῦν μὲν γὰρ μία γενομένη νὺξ ὑγρὰ διαφερόντως γῆς αὐτὴν ψιλὴν περιτήξασα πεποίηκε, σεισμῶν ἅμα καὶ πρὸ τῆς ἐπὶ Δευκαλίωνος φθορᾶς τρίτου πρότερον ὕδατος ἐξαισίου γενομένου· τὸ δὲ πρὶν ἐν ἑτέρῳ χρόνῳ μέγεθος μὲν ἦν πρὸς τὸν Ἠριδανὸν καὶ τὸν Ἰλισὸν ἀποβεβηκυῖα καὶ περιειληφυῖα ἐντὸς τὴν Πύκνα καὶ τὸν Λυκαβηττὸν ὅρον ἐκ τοῦ καταντικρὺ τῆς Πυκνὸς ἔχουσα, γεώδης δʼ ἦν πᾶσα καὶ πλὴν ὀλίγον ἐπίπεδος ἄνωθεν.

112bDışarıda, yamaçlarının hemen altında, zanaatkârlar ve yakında toprak süren çiftçiler oturuyordu. Yukarıda ise savaşçı sınıf yalnız başına Athena ve Hephaistos tapınağının çevresine yerleşmişti; tek bir evin bahçesi gibi kendilerini tek bir duvarla çevirmişlerdi. Kuzey tarafında oturuyor, orada ortak evler ve kışlık ortak yemekhaneler kurmuşlardı; ortak yönetim düzenlerine uygun olan her şeyi, kendileri ve tapınaklar için gereken bütün binaları altın ve gümüş olmadan yapmışlardı. Çünkü bunları hiçbir yerde hiçbir şekilde kullanmıyor, kibirle cimrilik arasındaki orta yolu izleyerek gösterişsiz evler yapıyorlardı; bu evlerde kendileri, çocukları ve çocuklarının çocukları yaşlanıyor, evleri de hep kendilerine benzeyen başkalarına aynen devrediyorlardı. Güney tarafını ise bahçeler, jimnastik yerleri ve yazlık yemekhaneler için bırakmış, oraları bu işler için kullanıyorlardı.

112b

ᾠκεῖτο δὲ τὰ μὲν ἔξωθεν, ὑπʼ αὐτὰ τὰ πλάγια αὐτῆς, ὑπὸ τῶν δημιουργῶν καὶ τῶν γεωργῶν ὅσοι πλησίον ἐγεώργουν· τὰ δʼ ἐπάνω τὸ μάχιμον αὐτὸ καθʼ αὑτὸ μόνον γένος περὶ τὸ τῆς Ἀθηνᾶς Ἡφαίστου τε ἱερὸν κατῳκήκειν, οἷον μιᾶς οἰκίας κῆπον ἑνὶ περιβόλῳ προσπεριβεβλημένοι. τὰ γὰρ πρόσβορρα αὐτῆς ᾤκουν οἰκίας κοινὰς καὶ συσσίτια χειμερινὰ κατασκευασάμενοι, καὶ πάντα ὅσα πρέποντʼ ἦν τῇ κοινῇ

112cBugünkü Akropolis'in yerinde tek bir pınar vardı. Depremlerle kurumuş, bugün çevresinde yalnız küçük akıntılar kalmıştır; ama o zamanki herkese bol su sağlıyordu ve kışın da yazın da ılımandı.

112c

πολιτείᾳ διʼ οἰκοδομήσεων ὑπάρχειν αὐτῶν καὶ τῶν ἱερῶν, ἄνευ χρυσοῦ καὶ ἀργύρου—τούτοις γὰρ οὐδὲν οὐδαμόσε προσεχρῶντο, ἀλλὰ τὸ μέσον ὑπερηφανίας καὶ ἀνελευθερίας μεταδιώκοντες κοσμίας ᾠκοδομοῦντο οἰκήσεις, ἐν αἷς αὐτοί τε καὶ ἐκγόνων ἔκγονοι καταγηρῶντες ἄλλοις ὁμοίοις τὰς αὐτὰς ἀεὶ παρεδίδοσαν—τὰ δὲ πρὸς νότου, κήπους καὶ γυμνάσια συσσίτιά τε ἀνέντες οἷα θέρους, κατεχρῶντο ἐπὶ ταῦτα αὐτοῖς. κρήνη δʼ ἦν μία κατὰ τὸν τῆς νῦν ἀκροπόλεως τόπον, ἧς

112dİşte bu düzende yaşıyorlardı: kendi vatandaşlarının bekçileri, öteki Yunanlıların da onların isteğiyle önderleri olarak. Erkeklerinin ve kadınlarının, artık ya da hâlâ savaşabilecek olanların sayısını her zaman olabildiğince aynı, yaklaşık yirmi binde tutmaya çalışıyorlardı.

112d

ἀποσβεσθείσης ὑπὸ τῶν σεισμῶν τὰ νῦν νάματα μικρὰ κύκλῳ καταλέλειπται, τοῖς δὲ τότε πᾶσιν παρεῖχεν ἄφθονον ῥεῦμα, εὐκρὰς οὖσα πρὸς χειμῶνά τε καὶ θέρος. τούτῳ δὴ κατῴκουν τῷ σχήματι, τῶν μὲν αὑτῶν πολιτῶν φύλακες, τῶν δὲ ἄλλων Ἑλλήνων ἡγεμόνες ἑκόντων, πλῆθος δὲ διαφυλάττοντες ὅτι μάλιστα ταὐτὸν αὑτῶν εἶναι πρὸς τὸν ἀεὶ χρόνον ἀνδρῶν καὶ γυναικῶν, τὸ δυνατὸν πολεμεῖν ἤδη καὶ τὸ ἔτι, περὶ δύο

112eKendileri böyle olan ve kendi ülkelerini de Yunanistan'ı da her zaman böyle bir tarzda adaletle yöneten bu insanlar, bütün Avrupa ve Asya'da hem bedenlerinin güzelliğiyle hem de psykhē'lerinin her türlü aretē'siyle tanınıyor, o zamanki bütün insanların en ünlüleri sayılıyorlardı. Onlara karşı savaşanların nasıl olduklarını ve başlangıçtan beri nasıl oluştuklarını ise, çocukken duyduklarımızın hatırasını yitirmediysek, şimdi siz dostlarla paylaşmak üzere ortaya koyacağız.

112e

μάλιστα ὄντας μυριάδας.

οὗτοι μὲν οὖν δὴ τοιοῦτοί τε ὄντες αὐτοὶ καί τινα τοιοῦτον ἀεὶ τρόπον τήν τε αὑτῶν καὶ τὴν Ἑλλάδα δίκῃ διοικοῦντες, ἐπὶ πᾶσαν Εὐρώπην καὶ Ἀσίαν κατά τε σωμάτων κάλλη καὶ κατὰ τὴν τῶν ψυχῶν παντοίαν ἀρετὴν ἐλλόγιμοί τε ἦσαν καὶ ὀνομαστότατοι πάντων τῶν τότε· τὰ δὲ δὴ τῶν ἀντιπολεμησάντων αὐτοῖς οἷα ἦν ὥς τε ἀπʼ ἀρχῆς ἐγένετο, μνήμης ἂν μὴ στερηθῶμεν ὧν ἔτι παῖδες ὄντες ἠκούσαμεν, εἰς τὸ μέσον αὐτὰ νῦν ἀποδώσομεν ὑμῖν τοῖς φίλοις εἶναι κοινά.

113aAma sözden önce kısaca bir şeyi açıklamam gerek; yoksa barbar adamlara Yunanca adlar verildiğini sık sık duyunca şaşırabilirsiniz. Bunun sebebini öğreneceksiniz. Solon bu hikâyeyi kendi şiirinde kullanmayı düşündüğünden adların anlamını araştırmış ve onları ilk yazıya geçiren Mısırlıların bunları kendi dillerine aktardıklarını bulmuştu; kendisi de her adın anlamını yeniden ele alıp bizim dilimize çevirerek yazıya geçirdi.

113a

ΚΡΙ.

τὸ δʼ ἔτι βραχὺ πρὸ τοῦ λόγου δεῖ δηλῶσαι, μὴ πολλάκις ἀκούοντες Ἑλληνικὰ βαρβάρων ἀνδρῶν ὀνόματα θαυμάζητε· τὸ γὰρ αἴτιον αὐτῶν πεύσεσθε. Σόλων, ἅτʼ ἐπινοῶν εἰς τὴν αὑτοῦ ποίησιν καταχρήσασθαι τῷ λόγῳ, διαπυνθανόμενος τὴν τῶν ὀνομάτων δύναμιν, ηὗρεν τούς τε Αἰγυπτίους τοὺς πρώτους ἐκείνους αὐτὰ γραψαμένους εἰς τὴν αὑτῶν φωνὴν μετενηνοχότας, αὐτός τε αὖ πάλιν ἑκάστου τὴν διάνοιαν ὀνόματος

113bBu yazılar dedemdeydi, hâlâ da bendedir; çocukken üzerlerinde çok çalıştım. Bu yüzden buradakiler gibi adlar duyarsanız hiç şaşırmayın; sebebini biliyorsunuz. Uzun bir hikâyenin başlangıcı o zaman şöyleydi.

Daha önce tanrıların paylarına dair söylendiği gibi, tanrılar bütün yeryüzünü bir yerde büyük, bir yerde küçük paylar olarak aralarında bölüştüler ve kendilerine tapınaklar kurup kurbanlar düzenlediler. Böylece Poseidon da Atlantis adasını pay olarak alınca, ölümlü bir kadından doğurduğu çocuklarını adanın şöyle bir yerine yerleştirdi.

113b

ἀναλαμβάνων εἰς τὴν ἡμετέραν ἄγων φωνὴν ἀπεγράφετο· καὶ ταῦτά γε δὴ τὰ γράμματα παρὰ τῷ πάππῳ τʼ ἦν καὶ ἔτʼ ἐστὶν παρʼ ἐμοὶ νῦν, διαμεμελέτηταί τε ὑπʼ ἐμοῦ παιδὸς ὄντος. ἂν οὖν ἀκούητε τοιαῦτα οἷα καὶ τῇδε ὀνόματα, μηδὲν ὑμῖν ἔστω θαῦμα· τὸ γὰρ αἴτιον αὐτῶν ἔχετε. μακροῦ δὲ δὴ λόγου τοιάδε τις ἦν ἀρχὴ τότε.

καθάπερ ἐν τοῖς πρόσθεν ἐλέχθη περὶ τῆς τῶν θεῶν λήξεως, ὅτι κατενείμαντο γῆν πᾶσαν ἔνθα μὲν μείζους

113cDeniz kıyısında, bütün adanın ortasında bir ova vardı; söylendiğine göre bütün ovaların en güzeli ve verimlilik bakımından da tam yeterli bir ova. Ovanın yanında da, ortasından yaklaşık elli stadion uzakta, her yanı alçak bir dağ vardı. Bu dağda, başlangıçta oradaki topraktan doğmuş adamlardan biri olan Euenor oturuyordu; Leukippe adlı bir kadınla evliydi.

113c

λήξεις, ἔνθα δὲ καὶ ἐλάττους, ἱερὰ θυσίας τε αὑτοῖς κατασκευάζοντες, οὕτω δὴ καὶ τὴν νῆσον Ποσειδῶν τὴν Ἀτλαντίδα λαχὼν ἐκγόνους αὑτοῦ κατῴκισεν ἐκ θνητῆς γυναικὸς γεννήσας ἔν τινι τόπῳ τοιῷδε τῆς νήσου. πρὸς θαλάττης μέν, κατὰ δὲ μέσον πάσης πεδίον ἦν, ὃ δὴ πάντων πεδίων κάλλιστον ἀρετῇ τε ἱκανὸν γενέσθαι λέγεται, πρὸς τῷ πεδίῳ δὲ αὖ κατὰ μέσον σταδίους ὡς πεντήκοντα ἀφεστὸς ἦν ὄρος βραχὺ πάντῃ. τούτῳ δʼ ἦν ἔνοικος τῶν ἐκεῖ κατὰ ἀρχὰς ἐκ

113dİkisinin tek bir kızı oldu, Kleito. Kız evlenme çağına geldiğinde annesi de babası da öldü; Poseidon ona arzu duyup onunla birleşti. Kızın oturduğu tepeyi korunaklı hâle getirmek için de çepeçevre kesip ayırdı: adanın ortasından sanki tornada çevirir gibi, birbirinin çevresinde dönüşümlü olarak deniz ve topraktan daha küçük ve daha büyük halkalar yaptı, ikisi topraktan, üçü denizden. Halkalar her yönden eşit uzaklıktaydı, öyle ki insanlar oraya geçemiyordu; çünkü o zaman henüz gemi de denizcilik de yoktu.

113d

γῆς ἀνδρῶν γεγονότων Εὐήνωρ μὲν ὄνομα, γυναικὶ δὲ συνοικῶν Λευκίππῃ· Κλειτὼ δὲ μονογενῆ θυγατέρα ἐγεννησάσθην. ἤδη δʼ εἰς ἀνδρὸς ὥραν ἡκούσης τῆς κόρης ἥ τε μήτηρ τελευτᾷ καὶ ὁ πατήρ, αὐτῆς δὲ εἰς ἐπιθυμίαν Ποσειδῶν ἐλθὼν συμμείγνυται, καὶ τὸν γήλοφον, ἐν ᾧ κατῴκιστο, ποιῶν εὐερκῆ περιρρήγνυσιν κύκλῳ, θαλάττης γῆς τε ἐναλλὰξ ἐλάττους μείζους τε περὶ ἀλλήλους ποιῶν τροχούς, δύο μὲν γῆς, θαλάττης δὲ τρεῖς οἷον τορνεύων ἐκ μέσης τῆς νήσου,

113eOrtadaki adayı ise bir tanrıya yaraşır biçimde kolayca düzenledi: yer altından iki su kaynağını yukarı çıkardı, biri sıcak, öteki bir pınardan akan soğuk su; topraktan da her türlü ve yeterli yiyecek bitirdi.

Beş kez ikiz erkek çocuk doğurup yetiştirdi ve Atlantis adasının tamamını on parçaya böldü. En büyük ikizlerden önce doğana annesinin evini ve çevresindeki en geniş ve en iyi payı verdi; onu ötekilerin kralı yaptı, ötekileri ise yönetici yaptı ve her birine birçok insan üzerinde yönetim ve geniş bir toprak verdi.

113e

πάντῃ ἴσον ἀφεστῶτας, ὥστε ἄβατον ἀνθρώποις εἶναι· πλοῖα γὰρ καὶ τὸ πλεῖν οὔπω τότε ἦν. αὐτὸς δὲ τήν τε ἐν μέσῳ νῆσον οἷα δὴ θεὸς εὐμαρῶς διεκόσμησεν, ὕδατα μὲν διττὰ ὑπὸ γῆς ἄνω πηγαῖα κομίσας, τὸ μὲν θερμόν, ψυχρὸν δὲ ἐκ κρήνης ἀπορρέον ἕτερον, τροφὴν δὲ παντοίαν καὶ ἱκανὴν ἐκ τῆς γῆς ἀναδιδούς.

ΚΡΙ. παίδων δὲ ἀρρένων πέντε γενέσεις διδύμους γεννησάμενος ἐθρέψατο, καὶ τὴν νῆσον τὴν Ἀτλαντίδα πᾶσαν δέκα μέρη κατανείμας τῶν μὲν πρεσβυτάτων τῷ προτέρῳ

114aHepsine adlar koydu. En büyüğüne, yani krala, bütün adanın ve denizin adını aldığı adı verdi: deniz Atlantik diye anılır, çünkü o zaman ilk hüküm süren kralın adı Atlas'tı.

114a

γενομένῳ τήν τε μητρῴαν οἴκησιν καὶ τὴν κύκλῳ λῆξιν, πλείστην καὶ ἀρίστην οὖσαν, ἀπένειμε, βασιλέα τε τῶν ἄλλων κατέστησε, τοὺς δὲ ἄλλους ἄρχοντας, ἑκάστῳ δὲ ἀρχὴν πολλῶν ἀνθρώπων καὶ τόπον πολλῆς χώρας ἔδωκεν. ὀνόματα δὲ πᾶσιν ἔθετο, τῷ μὲν πρεσβυτάτῳ καὶ βασιλεῖ τοῦτο οὗ δὴ καὶ πᾶσα ἡ νῆσος τό τε πέλαγος ἔσχεν ἐπωνυμίαν, Ἀτλαντικὸν λεχθέν, ὅτι τοὔνομʼ ἦν τῷ πρώτῳ βασιλεύσαντι

114bOndan sonra doğan ikizine, adanın Herakles Sütunları'na bakan ucunu, bugün o yöredeki Gadeira bölgesine doğru uzanan kısmı pay olarak verdi ve ona Yunanca Eumelos, yerli dilde Gadeiros adını koydu; bölgeye bu adı vermiş olan da bu ad olsa gerek. İkinci ikizlerden birine Ampheres, ötekine Euaimon adını verdi; üçüncülerin önce doğanına Mneseus, ondan sonrakine Autokhthon adını verdi.

114b

τότε Ἄτλας· τῷ δὲ διδύμῳ μετʼ ἐκεῖνόν τε γενομένῳ, λῆξιν δὲ ἄκρας τῆς νήσου πρὸς Ἡρακλείων στηλῶν εἰληχότι ἐπὶ τὸ τῆς Γαδειρικῆς νῦν χώρας κατʼ ἐκεῖνον τὸν τόπον ὀνομαζομένης, Ἑλληνιστὶ μὲν Εὔμηλον, τὸ δʼ ἐπιχώριον Γάδειρον, ὅπερ τʼ ἦν ἐπίκλην ταύτῃ ὄνομʼ ἂ⟨ν⟩ παράσχοι. τοῖν δὲ δευτέροιν γενομένοιν τὸν μὲν Ἀμφήρη, τὸν δὲ Εὐαίμονα ἐκάλεσεν· τρίτοις δέ, Μνησέα μὲν τῷ προτέρῳ γενομένῳ,

114cDördüncülerin önce doğanına Elasippos, sonra doğanına Mestor adını verdi; beşincilerin de öncekine Azaes, sonrakine Diaprepes adı kondu. Bunların hepsi, kendileri de soyundan gelenler de birçok kuşak boyunca orada yaşadılar; denizdeki başka birçok adayı yönetiyor, ayrıca daha önce de söylendiği gibi, iç tarafta Mısır'a ve Tyrrhenia'ya kadar uzanan yerlere hükmediyorlardı.

114c

τῷ δὲ μετὰ τοῦτον Αὐτόχθονα· τῶν δὲ τετάρτων Ἐλάσιππον μὲν τὸν πρότερον, Μήστορα δὲ τὸν ὕστερον· ἐπὶ δὲ τοῖς πέμπτοις τῷ μὲν ἔμπροσθεν Ἀζάης ὄνομα ἐτέθη, τῷ δʼ ὑστέρῳ Διαπρέπης. οὗτοι δὴ πάντες αὐτοί τε καὶ ἔκγονοι τούτων ἐπὶ γενεὰς πολλὰς ᾤκουν ἄρχοντες μὲν πολλῶν ἄλλων κατὰ τὸ πέλαγος νήσων, ἔτι δέ, ὥσπερ καὶ πρότερον ἐρρήθη, μέχρι τε Αἰγύπτου καὶ Τυρρηνίας τῶν ἐντὸς δεῦρο ἐπάρχοντες.

114dAtlas'tan kalabalık ve saygın bir soy türedi. Her seferinde en yaşlı kral krallığı soyunun en yaşlısına devrederek krallığı birçok kuşak boyunca korudular. Daha önce hiçbir kral hanedanında görülmemiş, sonra da kolay kolay görülmeyecek büyüklükte bir servet edinmişlerdi; şehirde ve ülkenin geri kalanında yapılması gereken her şey onlar için yapılmıştı. Hâkimiyetleri sayesinde dışarıdan onlara çok şey geliyordu; ama hayatın ihtiyaçları için en çok şeyi ada kendisi sağlıyordu. Önce madenlerden kazılan katı ve eritilebilen her şeyi; bugün yalnız adı kalmış, ama o zaman addan fazlası olan oreikhalkos türünü de: adanın birçok yerinde topraktan kazılırdı ve o zamanki insanlar arasında altından sonra en değerli madendi. Ormanın marangozların işleri için sağladığı her şeyi de bol bol yetiştiriyor, evcil ve yabani hayvanları da yeterince besliyordu.

114d

Ἄτλαντος δὴ πολὺ μὲν ἄλλο καὶ τίμιον γίγνεται γένος, βασιλεὺς δὲ ὁ πρεσβύτατος ἀεὶ τῷ πρεσβυτάτῳ τῶν ἐκγόνων παραδιδοὺς ἐπὶ γενεὰς πολλὰς τὴν βασιλείαν διέσῳζον, πλοῦτον μὲν κεκτημένοι πλήθει τοσοῦτον, ὅσος οὔτε πω πρόσθεν ἐν δυναστείαις τισὶν βασιλέων γέγονεν οὔτε ποτὲ ὕστερον γενέσθαι ῥᾴδιος, κατεσκευασμένα δὲ πάντʼ ἦν αὐτοῖς ὅσα ἐν πόλει καὶ ὅσα κατὰ τὴν ἄλλην χώραν ἦν ἔργον κατασκευάσασθαι. πολλὰ μὲν γὰρ διὰ τὴν ἀρχὴν αὐτοῖς προσῄειν

114eAdada fil soyu da pek çoktu; çünkü bataklıklarda, göllerde ve ırmak kıyılarında, dağlarda ve ovalarda otlayan bütün öteki hayvanlar için bol otlak vardı, en iri ve en obur olan bu hayvan için de.

114e

ἔξωθεν, πλεῖστα δὲ ἡ νῆσος αὐτὴ παρείχετο εἰς τὰς τοῦ βίου κατασκευάς, πρῶτον μὲν ὅσα ὑπὸ μεταλλείας ὀρυττόμενα στερεὰ καὶ ὅσα τηκτὰ γέγονε, καὶ τὸ νῦν ὀνομαζόμενον μόνον—τότε δὲ πλέον ὀνόματος ἦν τὸ γένος ἐκ γῆς ὀρυττόμενον ὀρειχάλκου κατὰ τόπους πολλοὺς τῆς νήσου, πλὴν χρυσοῦ τιμιώτατον ἐν τοῖς τότε ὄν—καὶ ὅσα ὕλη πρὸς τὰ τεκτόνων διαπονήματα παρέχεται, πάντα φέρουσα ἄφθονα, τά τε αὖ περὶ τὰ ζῷα ἱκανῶς ἥμερα καὶ ἄγρια τρέφουσα.

ΚΡΙ. καὶ δὴ καὶ ἐλεφάντων ἦν ἐν αὐτῇ γένος πλεῖστον· νομὴ γὰρ τοῖς τε ἄλλοις ζῴοις, ὅσα καθʼ ἕλη καὶ λίμνας καὶ ποταμούς, ὅσα

115aBunlara ek olarak, toprağın bugün herhangi bir yerde yetiştirdiği bütün güzel kokulu şeyleri, kökleri, otları, ağaçları, damlayan özsuları, çiçekleri ya da meyveleri ada da yetiştiriyor ve iyi besliyordu. Ayrıca ekilen ürünü, yani besinimiz olan kuru taneyi ve yemeğe katık ettiğimiz şeyleri (bunların bütün türlerine bakliyat deriz); içecek, yiyecek ve yağ veren ağaç ürününü; oyun ve keyif için yetişen ama saklanması güç olan ağaç meyvesini; tokluğun ağırlığını hafifletmek için yemekten sonra yorgun birine hoşa gitsin diye sunduğumuz yemişleri: o zaman güneşin altında duran o kutsal ada bütün bunları güzel, şaşılacak ve sayısız miktarda veriyordu.

115a

τʼ αὖ κατʼ ὄρη καὶ ὅσα ἐν τοῖς πεδίοις νέμεται, σύμπασιν παρῆν ἅδην, καὶ τούτῳ κατὰ ταὐτὰ τῷ ζῴῳ, μεγίστῳ πεφυκότι καὶ πολυβορωτάτῳ. πρὸς δὲ τούτοις, ὅσα εὐώδη τρέφει που γῆ τὰ νῦν, ῥιζῶν ἢ χλόης ἢ ξύλων ἢ χυλῶν στακτῶν εἴτε ἀνθῶν ἢ καρπῶν, ἔφερέν τε ταῦτα καὶ ἔτρεφεν εὖ· ἔτι δὲ τὸν ἥμερον καρπόν, τόν τε ξηρόν, ὃς ἡμῖν τῆς τροφῆς ἕνεκά ἐστιν, καὶ ὅσοις χάριν τοῦ σίτου προσχρώμεθα—καλοῦμεν δὲ αὐτοῦ

115bTopraktan bütün bunları alarak tapınakları, kral saraylarını, limanları, tersaneleri ve ülkenin geri kalanının tamamını yaptılar ve hepsini şu düzende düzenlediler.

115b

τὰ μέρη σύμπαντα ὄσπρια—καὶ τὸν ὅσος ξύλινος, πώματα καὶ βρώματα καὶ ἀλείμματα φέρων, παιδιᾶς τε ὃς ἕνεκα ἡδονῆς τε γέγονε δυσθησαύριστος ἀκροδρύων καρπός, ὅσα τε παραμύθια πλησμονῆς μεταδόρπια ἀγαπητὰ κάμνοντι τίθεμεν, ἅπαντα ταῦτα ἡ τότε [ποτὲ] οὖσα ὑφʼ ἡλίῳ νῆσος ἱερὰ καλά τε καὶ θαυμαστὰ καὶ πλήθεσιν ἄπειρʼ ἔφερεν. ταῦτα οὖν λαμβάνοντες πάντα παρὰ τῆς γῆς κατεσκευάζοντο τά τε

115cÖnce eski ana şehri çevreleyen deniz halkalarının üzerine köprüler kurarak dışarıya ve saraya giden bir yol açtılar. Sarayı da daha başlangıçta tanrının ve atalarının bu yerleşim yerinde hemen yapmışlardı. Her kral onu öncekinden devralıp süslü olanı daha da süsleyerek, her seferinde elinden geldiğince öncekini geçmeye çalıştı; sonunda yapıların büyüklüğü ve güzelliğiyle görenleri hayrete düşüren bir saray ortaya çıkardılar.

115c

ἱερὰ καὶ τὰς βασιλικὰς οἰκήσεις καὶ τοὺς λιμένας καὶ τὰ νεώρια καὶ σύμπασαν τὴν ἄλλην χώραν, τοιᾷδʼ ἐν τάξει διακοσμοῦντες.

τοὺς τῆς θαλάττης τροχούς, οἳ περὶ τὴν ἀρχαίαν ἦσαν μητρόπολιν, πρῶτον μὲν ἐγεφύρωσαν, ὁδὸν ἔξω καὶ ἐπὶ τὰ βασίλεια ποιούμενοι. τὰ δὲ βασίλεια ἐν ταύτῃ τῇ τοῦ θεοῦ καὶ τῶν προγόνων κατοικήσει κατʼ ἀρχὰς ἐποιήσαντο εὐθύς, ἕτερος δὲ παρʼ ἑτέρου δεχόμενος, κεκοσμημένα κοσμῶν,

115dDenizden başlayarak genişliği üç plethron, derinliği yüz ayak, uzunluğu elli stadion olan bir kanal kazıp en dıştaki halkaya bağladılar; böylece denizden oraya bir limana girer gibi gemiyle çıkılabiliyordu, çünkü en büyük gemilerin girebileceği genişlikte bir ağız açmışlardı. Deniz halkalarını birbirinden ayıran toprak halkaları da köprülerin hizasında, bir triremin birinden ötekine geçebileceği genişlikte kestiler ve gemiler altından geçsin diye üstlerini örttüler; toprak halkaların kıyıları denizden yeterince yüksekti.

115d

ὑπερεβάλλετο εἰς δύναμιν ἀεὶ τὸν ἔμπροσθεν, ἕως εἰς ἔκπληξιν μεγέθεσιν κάλλεσίν τε ἔργων ἰδεῖν τὴν οἴκησιν ἀπηργάσαντο. διώρυχα μὲν γὰρ ἐκ τῆς θαλάττης ἀρχόμενοι τρίπλεθρον τὸ πλάτος, ἑκατὸν δὲ ποδῶν βάθος, μῆκος δὲ πεντήκοντα σταδίων, ἐπὶ τὸν ἐξωτάτω τροχὸν συνέτρησαν, καὶ τὸν ἀνάπλουν ἐκ τῆς θαλάττης ταύτῃ πρὸς ἐκεῖνον ὡς εἰς λιμένα ἐποιήσαντο, διελόντες στόμα ναυσὶν ταῖς μεγίσταις ἱκανὸν εἰσπλεῖν. καὶ δὴ καὶ τοὺς τῆς γῆς τροχούς, οἳ τοὺς

115eDenizin içine açıldığı en büyük halkanın genişliği üç stadion, ondan sonra gelen toprak halkanınki de onunla aynıydı; ikinci çiftin su halkası iki stadion, kara halkası da yine önceki su halkasına eşitti; ortadaki adanın çevresini dolanan halka ise bir stadion genişliğindeydi.

115e

τῆς θαλάττης διεῖργον, κατὰ τὰς γεφύρας διεῖλον ὅσον μιᾷ τριήρει διέκπλουν εἰς ἀλλήλους, καὶ κατεστέγασαν ἄνωθεν ὥστε τὸν ὑπόπλουν κάτωθεν εἶναι· τὰ γὰρ τῶν τῆς γῆς τροχῶν χείλη βάθος εἶχεν ἱκανὸν ὑπερέχον τῆς θαλάττης. ἦν δὲ ὁ μὲν μέγιστος τῶν τροχῶν, εἰς ὃν ἡ θάλαττα συνετέτρητο, τριστάδιος τὸ πλάτος, ὁ δʼ ἑξῆς τῆς γῆς ἴσος ἐκείνῳ· τοῖν δὲ δευτέροιν ὁ μὲν ὑγρὸς δυοῖν σταδίοιν πλάτος, ὁ δὲ ξηρὸς ἴσος αὖ πάλιν τῷ πρόσθεν ὑγρῷ· σταδίου δὲ ὁ

116aSarayın bulunduğu adanın çapı beş stadiondu. Bu adayı, halkaları ve bir plethron genişliğindeki köprüyü her iki yandan taş bir surla çevirdiler; deniz geçitlerinin olduğu her yerde köprülerin üzerine kuleler ve kapılar diktiler. Taşı ortadaki adanın çevresinden ve halkaların dış ve iç kıyılarının altından kesiyorlardı; kimi beyaz, kimi siyah, kimi kırmızıydı. Keserken aynı zamanda içeride, kayanın kendisiyle örtülü çifte gemi barınakları oyuyorlardı.

116a

περὶ αὐτὴν τὴν ἐν μέσῳ νῆσον περιθέων.

ΚΡΙ. ἡ δὲ νῆσος, ἐν ᾗ τὰ βασίλεια ἦν, πέντε σταδίων τὴν διάμετρον εἶχεν. ταύτην δὴ κύκλῳ καὶ τοὺς τροχοὺς καὶ τὴν γέφυραν πλεθριαίαν τὸ πλάτος οὖσαν ἔνθεν καὶ ἔνθεν λιθίνῳ περιεβάλλοντο τείχει, πύργους καὶ πύλας ἐπὶ τῶν γεφυρῶν κατὰ τὰς τῆς θαλάττης διαβάσεις ἑκασταχόσε ἐπιστήσαντες· τὸν δὲ λίθον ἔτεμνον ὑπὸ τῆς νήσου κύκλῳ τῆς ἐν μέσῳ καὶ ὑπὸ τῶν τροχῶν ἔξωθεν καὶ ἐντός, τὸν μὲν λευκόν, τὸν δὲ μέλανα,

116bBinaların kimini yalın yaptılar, kimini de eğlence olsun diye taşları karıştırarak alacalı ördüler ve onlara doğal bir güzellik kattılar. En dış halkanın çevresindeki surun bütün dolanımını bir sıva gibi tunçla kapladılar, iç suru eritilmiş kalayla, Akropolis'in kendisini çevreleyen suru da ateş gibi parıldayan oreikhalkosla.

116b

τὸν δὲ ἐρυθρὸν ὄντα, τέμνοντες δὲ ἅμʼ ἠργάζοντο νεωσοίκους κοίλους διπλοῦς ἐντός, κατηρεφεῖς αὐτῇ τῇ πέτρᾳ. καὶ τῶν οἰκοδομημάτων τὰ μὲν ἁπλᾶ, τὰ δὲ μειγνύντες τοὺς λίθους ποικίλα ὕφαινον παιδιᾶς χάριν, ἡδονὴν αὐτοῖς σύμφυτον ἀπονέμοντες· καὶ τοῦ μὲν περὶ τὸν ἐξωτάτω τροχὸν τείχους χαλκῷ περιελάμβανον πάντα τὸν περίδρομον, οἷον ἀλοιφῇ προσχρώμενοι, τοῦ δʼ ἐντὸς καττιτέρῳ περιέτηκον, τὸν δὲ

116cAkropolis'in içindeki saray şöyle yapılmıştı. Ortada Kleito'nun ve Poseidon'un kutsal tapınağı girilmez bir yer olarak bırakılmış ve altın bir duvarla çevrilmişti; on kralın soyunu başlangıçta orada döllemiş ve doğurmuşlardı. Her yıl on payın hepsinden oraya, her birine mevsimin ilk ürünlerini kurban olarak getiriyorlardı. Poseidon'un kendi tapınağı ise bir stadion uzunluğunda, üç plethron genişliğinde ve bunlara orantılı bir yükseklikteydi; görünüşü biraz barbarcaydı.

116c

περὶ αὐτὴν τὴν ἀκρόπολιν ὀρειχάλκῳ μαρμαρυγὰς ἔχοντι πυρώδεις.

τὰ δὲ δὴ τῆς ἀκροπόλεως ἐντὸς βασίλεια κατεσκευασμένα ὧδʼ ἦν. ἐν μέσῳ μὲν ἱερὸν ἅγιον αὐτόθι τῆς τε Κλειτοῦς καὶ τοῦ Ποσειδῶνος ἄβατον ἀφεῖτο, περιβόλῳ χρυσῷ περιβεβλημένον, τοῦτʼ ἐν ᾧ κατʼ ἀρχὰς ἐφίτυσαν καὶ ἐγέννησαν τὸ τῶν δέκα βασιλειδῶν γένος· ἔνθα καὶ κατʼ ἐνιαυτὸν ἐκ πασῶν τῶν δέκα λήξεων ὡραῖα αὐτόσε ἀπετέλουν ἱερὰ ἐκείνων ἑκάστῳ. τοῦ δὲ Ποσειδῶνος αὐτοῦ νεὼς ἦν, σταδίου

116dTapınağın bütün dışını, çatı süsleri dışında gümüşle, çatı süslerini ise altınla kapladılar. İçeride tavan baştan başa fildişindendi ve altın, gümüş ve oreikhalkosla süslenmişti; duvarların, sütunların ve zeminin geri kalan her yerini oreikhalkosla kapladılar. İçine altın heykeller diktiler: tanrı altı kanatlı atın çektiği bir arabada ayakta durmuş dizginleri tutuyordu; boyunun büyüklüğünden başı tavanın tepesine değiyordu. Çevresinde yunusların üstünde yüz Nereid vardı, çünkü o zamanki insanlar onların bu kadar olduğuna inanırdı; içeride ayrıca özel kişilerin adadığı başka birçok heykel vardı.

116d

μὲν μῆκος, εὖρος δὲ τρίπλεθρος, ὕψος δʼ ἐπὶ τούτοις σύμμετρον ἰδεῖν, εἶδος δέ τι βαρβαρικὸν ἔχοντος. πάντα δὲ ἔξωθεν περιήλειψαν τὸν νεὼν ἀργύρῳ, πλὴν τῶν ἀκρωτηρίων, τὰ δὲ ἀκρωτήρια χρυσῷ· τὰ δʼ ἐντός, τὴν μὲν ὀροφὴν ἐλεφαντίνην ἰδεῖν πᾶσαν χρυσῷ καὶ ἀργύρῳ καὶ ὀρειχάλκῳ πεποικιλμένην, τὰ δὲ ἄλλα πάντα τῶν τοίχων τε καὶ κιόνων καὶ ἐδάφους ὀρειχάλκῳ περιέλαβον. χρυσᾶ δὲ ἀγάλματα ἐνέστησαν, τὸν μὲν θεὸν ἐφʼ ἅρματος ἑστῶτα ἓξ ὑποπτέρων

116eTapınağın dışında, çevrede, on kraldan gelmiş olan herkesin ve onların kadınlarının altın heykelleri duruyordu; kralların ve özel kişilerin, hem şehrin kendisinden hem de hükmettikleri dış yerlerden gelen başka birçok büyük adağı da vardı.

Sunak da büyüklüğü ve işçiliğiyle bu yapıya uygundu; saray da aynı şekilde hem hâkimiyetin büyüklüğüne hem de tapınakların süsüne yaraşırdı.

116e

ἵππων ἡνίοχον, αὐτόν τε ὑπὸ μεγέθους τῇ κορυφῇ τῆς ὀροφῆς ἐφαπτόμενον, Νηρῇδας δὲ ἐπὶ δελφίνων ἑκατὸν κύκλῳ— τοσαύτας γὰρ ἐνόμιζον αὐτὰς οἱ τότε εἶναι—πολλὰ δʼ ἐντὸς ἄλλα ἀγάλματα ἰδιωτῶν ἀναθήματα ἐνῆν. περὶ δὲ τὸν νεὼν ἔξωθεν εἰκόνες ἁπάντων ἕστασαν ἐκ χρυσοῦ, τῶν γυναικῶν καὶ αὐτῶν ὅσοι τῶν δέκα ἐγεγόνεσαν βασιλέων, καὶ πολλὰ ἕτερα ἀναθήματα μεγάλα τῶν τε βασιλέων καὶ ἰδιωτῶν ἐξ αὐτῆς τε τῆς πόλεως καὶ τῶν ἔξωθεν ὅσων ἐπῆρχον.

ΚΡΙ. βωμός

117aİki pınarı, soğuk su pınarını ve sıcak su pınarını, çevrelerine binalar kurup sulara uygun ağaçlar dikerek kullanıyorlardı; ikisi de bol suluydu, suları da tadı ve niteliğiyle kullanıma şaşılacak kadar elverişliydi. Çevrelerine havuzlar yaptılar, kimini açık havada, kimini de kış için sıcak banyolara ayrılmış üstü kapalı olarak: kral havuzlarını ayrı, halkınkileri ayrı, ayrıca kadınlar için başkalarını, atlar ve öteki yük hayvanları için de başkalarını yaptılar; her birine uygun düzeni verdiler.

117a

τε δὴ συνεπόμενος ἦν τὸ μέγεθος καὶ τὸ τῆς ἐργασίας ταύτῃ τῇ κατασκευῇ, καὶ τὰ βασίλεια κατὰ τὰ αὐτὰ πρέποντα μὲν τῷ τῆς ἀρχῆς μεγέθει, πρέποντα δὲ τῷ περὶ τὰ ἱερὰ κόσμῳ. ταῖς δὲ δὴ κρήναις, τῇ τοῦ ψυχροῦ καὶ τῇ τοῦ θερμοῦ νάματος, πλῆθος μὲν ἄφθονον ἐχούσαις, ἡδονῇ δὲ καὶ ἀρετῇ τῶν ὑδάτων πρὸς ἑκατέρου τὴν χρῆσιν θαυμαστοῦ πεφυκότος, ἐχρῶντο περιστήσαντες οἰκοδομήσεις καὶ δένδρων φυτεύσεις πρεπούσας

117bTaşan suyu, toprağın verimliliği sayesinde güzellikleri ve boyları olağanüstü olan türlü türlü ağaçların bulunduğu Poseidon korusuna, köprüler boyunca kanallarla da dış halkalara akıtıyorlardı.

117b

ὕδασι, δεξαμενάς τε αὖ τὰς μὲν ὑπαιθρίους, τὰς δὲ χειμερινὰς τοῖς θερμοῖς λουτροῖς ὑποστέγους περιτιθέντες, χωρὶς μὲν βασιλικάς, χωρὶς δὲ ἰδιωτικάς, ἔτι δὲ γυναιξὶν ἄλλας καὶ ἑτέρας ἵπποις καὶ τοῖς ἄλλοις ὑποζυγίοις, τὸ πρόσφορον τῆς κοσμήσεως ἑκάστοις ἀπονέμοντες. τὸ δὲ ἀπορρέον ἦγον ἐπὶ τὸ τοῦ Ποσειδῶνος ἄλσος, δένδρα παντοδαπὰ κάλλος ὕψος τε δαιμόνιον ὑπʼ ἀρετῆς τῆς γῆς ἔχοντα, καὶ ἐπὶ τοὺς ἔξω κύκλους διʼ ὀχετῶν κατὰ τὰς γεφύρας

117cOrada birçok tanrının birçok tapınağı, birçok bahçe ve birçok jimnastik yeri yapılmıştı; her iki halka adasında ayrı ayrı insanlar ve atlar için. Bunlar dışında büyük adanın ortasında kendilerine ayrılmış bir hipodrom vardı; genişliği bir stadiondu, uzunluğu ise atların yarışması için bütün halka boyunca serbest bırakılmıştı. Çevresinde her iki yanda muhafızların kalabalığı için muhafız evleri vardı.

117c

ἐπωχέτευον· οὗ δὴ πολλὰ μὲν ἱερὰ καὶ πολλῶν θεῶν, πολλοὶ δὲ κῆποι καὶ πολλὰ γυμνάσια ἐκεχειρούργητο, τὰ μὲν ἀνδρῶν, τὰ δὲ ἵππων χωρὶς ἐν ἑκατέρᾳ τῇ τῶν τροχῶν νήσῳ, τά τε ἄλλα καὶ κατὰ μέσην τὴν μείζω τῶν νήσων ἐξῃρημένος ἱππόδρομος ἦν αὐτοῖς, σταδίου τὸ πλάτος ἔχων, τὸ δὲ μῆκος περὶ τὸν κύκλον ὅλον ἀφεῖτο εἰς ἅμιλλαν τοῖς ἵπποις. δορυφορικαὶ δὲ περὶ αὐτὸν ἔνθεν τε καὶ ἔνθεν οἰκήσεις ἦσαν

117dDaha güvenilir olanlara, daha küçük olan ve Akropolis'e daha yakın halkada nöbet yerleri ayrılmıştı; güvenilirlikte herkesten üstün olanlara ise Akropolis'in içinde, kralların hemen yanında evler verilmişti. Tersaneler trirem ve triremlere gereken donanımla doluydu, her şey eksiksiz hazırdı. Kralların oturduğu yerin çevresi böyle düzenlenmişti. Dışarıdaki üç limanı geçince, denizden başlayıp çepeçevre dolanan bir sur vardı; en büyük halkadan ve limandan her yönde elli stadion uzaktaydı ve kanalın deniz tarafındaki ağzında kapanıyordu.

117d

τῷ πλήθει τῶν δορυφόρων· τοῖς δὲ πιστοτέροις ἐν τῷ μικροτέρῳ τροχῷ καὶ πρὸς τῆς ἀκροπόλεως μᾶλλον ὄντι διετέτακτο ἡ φρουρά, τοῖς δὲ πάντων διαφέρουσιν πρὸς πίστιν ἐντὸς τῆς ἀκροπόλεως περὶ τοὺς βασιλέας αὐτοὺς ἦσαν οἰκήσεις δεδομέναι. τὰ δὲ νεώρια τριήρων μεστὰ ἦν καὶ σκευῶν ὅσα τριήρεσιν προσήκει, πάντα δὲ ἐξηρτυμένα ἱκανῶς. καὶ τὰ μὲν δὴ περὶ τὴν τῶν βασιλέων οἴκησιν οὕτω κατεσκεύαστο· διαβάντι δὲ τοὺς λιμένας ἔξω τρεῖς ὄντας ἀρξάμενον ἀπὸ

117eBu alanın tamamı birçok sık evle doluydu. Giriş kanalı ve en büyük liman her yerden gelen gemiler ve tüccarlarla doluydu; kalabalıkları yüzünden gece gündüz türlü türlü sesler, gürültü ve patırtı eksik olmuyordu.

Şehri ve eski yerleşim yerinin çevresini, o zaman anlatıldığı gibi, aşağı yukarı hatırlamış olduk; ülkenin geri kalanının tabiatının nasıl olduğunu ve düzeninin biçimini de hatırlamaya çalışmalıyım.

117e

τῆς θαλάττης ᾔειν ἐν κύκλῳ τεῖχος, πεντήκοντα σταδίους τοῦ μεγίστου τροχοῦ τε καὶ λιμένος ἀπέχον πανταχῇ, καὶ συνέκλειεν εἰς ταὐτὸν πρὸς τὸ τῆς διώρυχος στόμα τὸ πρὸς θαλάττης. τοῦτο δὴ πᾶν συνῳκεῖτο μὲν ὑπὸ πολλῶν καὶ πυκνῶν οἰκήσεων, ὁ δὲ ἀνάπλους καὶ ὁ μέγιστος λιμὴν ἔγεμεν πλοίων καὶ ἐμπόρων ἀφικνουμένων πάντοθεν, φωνὴν καὶ θόρυβον παντοδαπὸν κτύπον τε μεθʼ ἡμέραν καὶ διὰ νυκτὸς ὑπὸ πλήθους παρεχομένων.

ΚΡΙ.

τὸ μὲν οὖν ἄστυ καὶ τὸ περὶ τὴν ἀρχαίαν οἴκησιν σχεδὸν ὡς τότʼ ἐλέχθη νῦν διεμνημόνευται· τῆς δʼ ἄλλης χώρας

118aÖnce, söylendiğine göre, bütün bölge çok yüksekti ve denizden dik bir şekilde yükseliyordu; şehrin çevresi ise baştan başa bir ovaydı. Bu ova şehri çevreliyor, kendisi de denize kadar inen dağlarla çepeçevre kuşatılıyordu; düz ve dümdüzdü, baştan başa uzunca bir dörtgen biçimindeydi: bir yönde üç bin stadion, ortasında denizden yukarı doğru iki bin stadion.

118a

ὡς ἡ φύσις εἶχεν καὶ τὸ τῆς διακοσμήσεως εἶδος, ἀπομνημονεῦσαι πειρατέον. πρῶτον μὲν οὖν ὁ τόπος ἅπας ἐλέγετο σφόδρα τε ὑψηλὸς καὶ ἀπότομος ἐκ θαλάττης, τὸ δὲ περὶ τὴν πόλιν πᾶν πεδίον, ἐκείνην μὲν περιέχον, αὐτὸ δὲ κύκλῳ περιεχόμενον ὄρεσιν μέχρι πρὸς τὴν θάλατταν καθειμένοις, λεῖον καὶ ὁμαλές, πρόμηκες δὲ πᾶν, ἐπὶ μὲν θάτερα τρισχιλίων σταδίων, κατὰ δὲ μέσον ἀπὸ θαλάττης ἄνω δισχιλίων.

118bBu bölge bütün adanın güneye bakan kısmıydı ve kuzeyden korunaklıydı. Çevresindeki dağların o zaman sayıca, büyüklükçe ve güzellikçe bugün var olan bütün dağları geçtiği övülürdü: içlerinde çevrede oturanların birçok zengin köyü, bütün evcil ve yabani hayvanlara yetecek besini sağlayan ırmaklar, göller ve çayırlar, her türlü iş için ve her biri için bol, miktarca ve çeşitçe zengin ormanlar vardı. Ova böylece hem tabiatı gereği hem de birçok kralın uzun zaman boyunca emeğiyle işlenmişti.

118b

ὁ δὲ τόπος οὗτος ὅλης τῆς νήσου πρὸς νότον ἐτέτραπτο, ἀπὸ τῶν ἄρκτων κατάβορρος. τὰ δὲ περὶ αὐτὸν ὄρη τότε ὑμνεῖτο πλῆθος καὶ μέγεθος καὶ κάλλος παρὰ πάντα τὰ νῦν ὄντα γεγονέναι, πολλὰς μὲν κώμας καὶ πλουσίας περιοίκων ἐν ἑαυτοῖς ἔχοντα, ποταμοὺς δὲ καὶ λίμνας καὶ λειμῶνας τροφὴν τοῖς πᾶσιν ἡμέροις καὶ ἀγρίοις ἱκανὴν θρέμμασιν, ὕλην δὲ καὶ πλήθει καὶ γένεσι ποικίλην σύμπασίν τε τοῖς ἔργοις καὶ πρὸς ἕκαστα ἄφθονον. ὧδε οὖν τὸ πεδίον φύσει

118cOva kendiliğinden çoğunlukla dörtgen, düzgün ve uzunca idi; eksik kalan yerleri ise çevresine kazılan bir hendekle düzeltilmişti. Bu hendeğin derinliği, genişliği ve uzunluğu, el emeğiyle yapılmış bir işin öteki işlerin üstüne bu kadar büyük olması söylenince inanılmaz geliyor; ama duyduğumuzu söylemeliyiz. Derinliği bir plethron kazılmıştı, genişliği her yerde bir stadiondu; bütün ovanın çevresine kazıldığından uzunluğu on bin stadiona varıyordu.

118c

καὶ ὑπὸ βασιλέων πολλῶν ἐν πολλῷ χρόνῳ διεπεπόνητο. τετράγωνον μὲν αὔθʼ ὑπῆρχεν τὰ πλεῖστʼ ὀρθὸν καὶ πρόμηκες, ὅτι δὲ ἐνέλειπε, κατηύθυντο τάφρου κύκλῳ περιορυχθείσης· τὸ δὲ βάθος καὶ πλάτος τό τε μῆκος αὐτῆς ἄπιστον μὲν λεχθέν, ὡς χειροποίητον ἔργον, πρὸς τοῖς ἄλλοις διαπονήμασι τοσοῦτον εἶναι, ῥητέον δὲ ὅ γε ἠκούσαμεν· πλέθρου μὲν γὰρ βάθος ὀρώρυκτο, τὸ δὲ πλάτος ἁπάντῃ σταδίου,

118dHendek dağlardan inen akıntıları içine alıyor, ovanın çevresini dolanıp şehrin iki yanından ona ulaşıyor ve oradan denize boşaltılıyordu. Hendekten yukarıya doğru, genişliği yaklaşık yüz ayak olan düz kanallar ova boyunca kesilmiş ve yeniden denize yakın hendeğe bağlanmıştı; aralarında yüzer stadion vardı. Bu kanallardan dağlardaki keresteyi şehre indiriyor, öteki mevsim ürünlerini de gemilerle taşıyorlardı; kanallardan birbirine ve şehre doğru yan geçitler açmışlardı.

118d

περὶ δὲ πᾶν τὸ πεδίον ὀρυχθεῖσα συνέβαινεν εἶναι τὸ μῆκος σταδίων μυρίων. τὰ δʼ ἐκ τῶν ὀρῶν καταβαίνοντα ὑποδεχομένη ῥεύματα καὶ περὶ τὸ πεδίον κυκλωθεῖσα, πρὸς τὴν πόλιν ἔνθεν τε καὶ ἔνθεν ἀφικομένη, ταύτῃ πρὸς θάλατταν μεθεῖτο ἐκρεῖν. ἄνωθεν δὲ ἀπʼ αὐτῆς τὸ πλάτος μάλιστα ἑκατὸν ποδῶν διώρυχες εὐθεῖαι τετμημέναι κατὰ τὸ πεδίον πάλιν εἰς τὴν τάφρον τὴν πρὸς θαλάττης ἀφεῖντο, ἑτέρα δὲ ἀφʼ ἑτέρας αὐτῶν σταδίους ἑκατὸν ἀπεῖχεν· ᾗ δὴ τήν

118eTopraktan yılda iki kez ürün alıyorlardı: kışın Zeus'tan gelen sulardan yararlanıyor, yazın ise toprağın verdiği ürünler için kanallardan su getiriyorlardı.

Sayıya gelince, ovadaki savaşa elverişli adamlar için her arazi payının bir komutan çıkarması kararlaştırılmıştı; bir payın büyüklüğü on kere on stadiondu, bütün payların sayısı altmış bindi.

118e

τε ἐκ τῶν ὀρῶν ὕλην κατῆγον εἰς τὸ ἄστυ καὶ τἆλλα δὲ ὡραῖα πλοίοις κατεκομίζοντο, διάπλους ἐκ τῶν διωρύχων εἰς ἀλλήλας τε πλαγίας καὶ πρὸς τὴν πόλιν τεμόντες. καὶ δὶς δὴ τοῦ ἐνιαυτοῦ τὴν γῆν ἐκαρποῦντο, χειμῶνος μὲν τοῖς ἐκ Διὸς ὕδασι χρώμενοι, θέρους δὲ ὅσα γῆ φέρει τὰ ἐκ τῶν διωρύχων ἐπάγοντες νάματα.

ΚΡΙ. πλῆθος δέ, τῶν μὲν ἐν τῷ πεδίῳ χρησίμων πρὸς πόλεμον ἀνδρῶν ἐτέτακτο τὸν

119aDağlardan ve ülkenin geri kalanından gelen insanların sayısının ise sonsuz olduğu söylenirdi; hepsi bölgelerine ve köylerine göre bu paylara, komutanlara dağıtılmıştı. Komutanın savaş için şunları vermesi kararlaştırılmıştı: on bin savaş arabasını tamamlamak üzere bir savaş arabasının altıda biri; iki at ve iki atlı; ayrıca arabasız bir at çifti, bunun üstünde aşağı inip savaşan küçük kalkanlı bir asker ve onun arkasında iki atı süren bir sürücü; iki ağır piyade; ikişer okçu ve sapancı; üçer hafif silahlı taş atıcı ve mızrak atıcı; bin iki yüz gemilik donanmaya mürettebat olarak da dört denizci.

119a

κλῆρον ἕκαστον παρέχειν ἄνδρα ἡγεμόνα, τὸ δὲ τοῦ κλήρου μέγεθος εἰς δέκα δεκάκις ἦν στάδια, μυριάδες δὲ συμπάντων τῶν κλήρων ἦσαν ἕξ· τῶν δʼ ἐκ τῶν ὀρῶν καὶ τῆς ἄλλης χώρας ἀπέραντος μὲν ἀριθμὸς ἀνθρώπων ἐλέγετο, κατὰ δὲ τόπους καὶ κώμας εἰς τούτους τοὺς κλήρους πρὸς τοὺς ἡγεμόνας ἅπαντες διενενέμηντο. τὸν οὖν ἡγεμόνα ἦν τεταγμένον εἰς τὸν πόλεμον παρέχειν ἕκτον μὲν ἅρματος πολεμιστηρίου μόριον εἰς μύρια ἅρματα, ἵππους δὲ δύο καὶ

119bKral şehrinin savaş düzeni böyleydi; öteki dokuz şehrinki ise başka başkaydı, onları anlatmak uzun sürer.

119b

ἀναβάτας, ἔτι δὲ συνωρίδα χωρὶς δίφρου καταβάτην τε μικράσπιδα καὶ τὸν ἀμφοῖν μετʼ ἐπιβάτην τοῖν ἵπποιν ἡνίοχον ἔχουσαν, ὁπλίτας δὲ δύο καὶ τοξότας σφενδονήτας τε ἑκατέρους δύο, γυμνῆτας δὲ λιθοβόλους καὶ ἀκοντιστὰς τρεῖς ἑκατέρους, ναύτας δὲ τέτταρας εἰς πλήρωμα διακοσίων καὶ χιλίων νεῶν. τὰ μὲν οὖν πολεμιστήρια οὕτω διετέτακτο τῆς βασιλικῆς πόλεως, τῶν δὲ ἐννέα ἄλλα ἄλλως, ἃ μακρὸς ἂν χρόνος εἴη λέγειν.

119cYönetimler ve makamlar baştan beri şöyle düzenlenmişti. On kralın her biri kendi bölgesinde, kendi şehrinde, adamlara ve kanunların çoğuna hâkimdi; dilediğini cezalandırıyor ve öldürüyordu. Birbirleri arasındaki yönetim ve ortaklık ise Poseidon'un buyruklarına göreydi: kanunun onlara devrettiği ve ilk kralların adanın ortasındaki Poseidon tapınağında duran oreikhalkos bir dikilitaşa yazdığı yazılara göre. Krallar beşinci yılda bir, kimi zaman da dönüşümlü olarak altıncı yılda bir orada toplanıyor, böylece tek sayıya da çift sayıya da eşit pay veriyorlardı. Toplanınca ortak işler hakkında görüşüyor, içlerinden birinin bir kuralı çiğneyip çiğnemediğini soruşturuyor ve yargılıyorlardı.

119c

τὰ δὲ τῶν ἀρχῶν καὶ τιμῶν ὧδʼ εἶχεν ἐξ ἀρχῆς διακοσμηθέντα. τῶν δέκα βασιλέων εἷς ἕκαστος ἐν μὲν τῷ καθʼ αὑτὸν μέρει κατὰ τὴν αὑτοῦ πόλιν τῶν ἀνδρῶν καὶ τῶν πλείστων νόμων ἦρχεν, κολάζων καὶ ἀποκτεινὺς ὅντινʼ ἐθελήσειεν· ἡ δὲ ἐν ἀλλήλοις ἀρχὴ καὶ κοινωνία κατὰ ἐπιστολὰς ἦν τὰς τοῦ Ποσειδῶνος, ὡς ὁ νόμος αὐτοῖς παρέδωκεν καὶ γράμματα ὑπὸ τῶν πρώτων ἐν στήλῃ γεγραμμένα

119dYargılayacakları zaman önce birbirlerine şöyle güvence verirlerdi. Poseidon tapınağında serbest dolaşan boğalar vardı. On kral yalnız kalınca, tanrının hoşuna gidecek kurbanı yakalamak için dua eder, demir kullanmadan sopalar ve ilmeklerle avlanırlardı. Yakaladıkları boğayı dikilitaşa getirip tepesinde, yazıların üzerine kurban ederlerdi.

119d

ὀρειχαλκίνῃ, ἣ κατὰ μέσην τὴν νῆσον ἔκειτʼ ἐν ἱερῷ Ποσειδῶνος, οἷ δὴ διʼ ἐνιαυτοῦ πέμπτου, τοτὲ δὲ ἐναλλὰξ ἕκτου, συνελέγοντο, τῷ τε ἀρτίῳ καὶ τῷ περιττῷ μέρος ἴσον ἀπονέμοντες, συλλεγόμενοι δὲ περί τε τῶν κοινῶν ἐβουλεύοντο καὶ ἐξήταζον εἴ τίς τι παραβαίνοι, καὶ ἐδίκαζον. ὅτε δὲ δικάζειν μέλλοιεν, πίστεις ἀλλήλοις τοιάσδε ἐδίδοσαν πρότερον. ἀφέτων ὄντων ταύρων ἐν τῷ τοῦ Ποσειδῶνος ἱερῷ, μόνοι γιγνόμενοι δέκα ὄντες, ἐπευξάμενοι τῷ θεῷ τὸ κεχαρισμένον

119eDikilitaşta kanunların yanında, söz dinlemeyenlere büyük lanetler okuyan bir ant da vardı.

Kendi kanunlarına göre kurbanı kesip boğanın bütün uzuvlarını kutsadıktan sonra bir kâsede şarap karıştırır, her biri için içine bir pıhtı kan atar, geri kalanını da dikilitaşı çepeçevre temizleyerek ateşe taşırlardı.

119e

αὐτῷ θῦμα ἑλεῖν, ἄνευ σιδήρου ξύλοις καὶ βρόχοις ἐθήρευον, ὃν δὲ ἕλοιεν τῶν ταύρων, πρὸς τὴν στήλην προσαγαγόντες κατὰ κορυφὴν αὐτῆς ἔσφαττον κατὰ τῶν γραμμάτων. ἐν δὲ τῇ στήλῃ πρὸς τοῖς νόμοις ὅρκος ἦν μεγάλας ἀρὰς ἐπευχόμενος τοῖς ἀπειθοῦσιν.

ΚΡΙ. ὅτʼ οὖν κατὰ τοὺς

120aBundan sonra kâseden altın taslarla şarap alıp ateşin üzerine dökerek ant içerlerdi: dikilitaştaki kanunlara göre yargılayacak, önceden bir kuralı çiğnemiş olanı cezalandıracak, bundan sonra da yazılardan hiçbirini isteyerek çiğnemeyeceklerdi; babalarının kanunlarına göre emir verenden başkasına ne emir verecek ne de itaat edeceklerdi.

120a

αὑτῶν νόμους θύσαντες καθαγίζοιεν πάντα τοῦ ταύρου τὰ μέλη, κρατῆρα κεράσαντες ὑπὲρ ἑκάστου θρόμβον ἐνέβαλλον αἵματος, τὸ δʼ ἄλλʼ εἰς τὸ πῦρ ἔφερον, περικαθήραντες τὴν στήλην· μετὰ δὲ τοῦτο χρυσαῖς φιάλαις ἐκ τοῦ κρατῆρος ἀρυτόμενοι, κατὰ τοῦ πυρὸς σπένδοντες ἐπώμνυσαν δικάσειν τε κατὰ τοὺς ἐν τῇ στήλῃ νόμους καὶ κολάσειν εἴ τίς τι πρότερον παραβεβηκὼς εἴη, τό τε αὖ μετὰ τοῦτο μηδὲν τῶν γραμμάτων ἑκόντες παραβήσεσθαι, μηδὲ ἄρξειν μηδὲ ἄρχοντι

120bHer biri kendisi ve soyu için bu dileklerde bulunduktan sonra şarabı içer, tası tanrının tapınağına adar, akşam yemeği ve gerekli işlerle vakit geçirirdi. Hava kararıp kurbanların çevresindeki ateş soğuyunca hepsi en güzel lacivert giysilerini giyer, ant kurbanlarının küllerinin yanında yere oturur, geceleyin tapınağın çevresindeki bütün ateşi söndürerek, biri ötekini bir kuralı çiğnemekle suçluyorsa yargılanır ve yargılarlardı. Yargıladıktan sonra, gün ağarınca verdikleri hükümleri altın bir levhaya yazar ve giysileriyle birlikte hatıra olarak adarlardı.

120b

πείσεσθαι πλὴν κατὰ τοὺς τοῦ πατρὸς ἐπιτάττοντι νόμους. ταῦτα ἐπευξάμενος ἕκαστος αὐτῶν αὑτῷ καὶ τῷ ἀφʼ αὑτοῦ γένει, πιὼν καὶ ἀναθεὶς τὴν φιάλην εἰς τὸ ἱερὸν τοῦ θεοῦ, περὶ τὸ δεῖπνον καὶ τἀναγκαῖα διατρίψας, ἐπειδὴ γίγνοιτο σκότος καὶ τὸ πῦρ ἐψυγμένον τὸ περὶ τὰ θύματα εἴη, πάντες οὕτως ἐνδύντες ὅτι καλλίστην κυανῆν στολήν, ἐπὶ τὰ τῶν ὁρκωμοσίων καύματα χαμαὶ καθίζοντες, νύκτωρ,

120cHer kralın ayrıcalıklarıyla ilgili kendine özgü başka birçok kanun vardı; en önemlileri şunlardı: birbirlerine karşı asla silah kaldırmayacak, içlerinden biri herhangi bir şehirde kral soyunu yıkmaya kalkarsa hepsi yardıma koşacaklardı; atalarının yaptığı gibi savaş ve öteki işler hakkındaki kararları birlikte alacak, önderliği Atlas soyuna bırakacaklardı.

120c

πᾶν τὸ περὶ τὸ ἱερὸν ἀποσβεννύντες πῦρ, ἐδικάζοντό τε καὶ ἐδίκαζον εἴ τίς τι παραβαίνειν αὐτῶν αἰτιῷτό τινα· δικάσαντες δέ, τὰ δικασθέντα, ἐπειδὴ φῶς γένοιτο, ἐν χρυσῷ πίνακι γράψαντες μετὰ τῶν στολῶν μνημεῖα ἀνετίθεσαν. νόμοι δὲ πολλοὶ μὲν ἄλλοι περὶ τὰ γέρα τῶν βασιλέων ἑκάστων ἦσαν ἴδιοι, τὰ δὲ μέγιστα, μήτε ποτὲ ὅπλα ἐπʼ ἀλλήλους οἴσειν βοηθήσειν τε πάντας, ἄν πού τις αὐτῶν ἔν τινι πόλει τὸ βασιλικὸν καταλύειν ἐπιχειρῇ γένος, κοινῇ

120dOn kralın yarısından fazlası onaylamadıkça kralın akrabalarından hiçbirini ölüme mahkûm etme yetkisi yoktu.

Tanrı o zaman o yerlerde bulunan bu kadar büyük ve böyle bir gücü, anlatıldığına göre şöyle bir sebeple düzene sokup bu yerlere karşı getirdi.

120d

δέ, καθάπερ οἱ πρόσθεν, βουλευόμενοι τὰ δόξαντα περὶ πολέμου καὶ τῶν ἄλλων πράξεων, ἡγεμονίαν ἀποδιδόντες τῷ Ἀτλαντικῷ γένει. θανάτου δὲ τὸν βασιλέα τῶν συγγενῶν μηδενὸς εἶναι κύριον, ὃν ἂν μὴ τῶν δέκα τοῖς ὑπὲρ ἥμισυ δοκῇ.

ταύτην δὴ τοσαύτην καὶ τοιαύτην δύναμιν ἐν ἐκείνοις τότε οὖσαν τοῖς τόποις ὁ θεὸς ἐπὶ τούσδε αὖ τοὺς τόπους συντάξας ἐκόμισεν ἔκ τινος τοιᾶσδε, ὡς λόγος, προφάσεως.

120eBirçok kuşak boyunca, içlerindeki tanrı tabiatı yeterli oldukça kanunlara kulak verdiler ve akrabaları olan ilahi olana sevgiyle bağlı kaldılar.

Çünkü düşünceleri gerçek ve her bakımdan yüceydi; başlarına gelen talihlere karşı da birbirlerine karşı da phronēsis'le birlikte yumuşaklık gösteriyorlardı. Bu yüzden aretē dışında her şeyi hor görüyor, ellerindekini küçük sayıyor, altının ve öteki malların yığınını bir yük gibi kolayca taşıyorlardı. Zenginlik yüzünden sefahatle sarhoş olup kendilerine hâkim olamayarak sendelemiyorlardı; ayık kalıp keskin bir biçimde görüyorlardı ki bütün bunlar da ortak dostlukla ve aretē'yle birlikte artar, bunlara düşkünlük ve değer vermekle ise hem kendileri erir hem de aretē onlarla birlikte yok olur.

120e

ἐπὶ πολλὰς μὲν γενεάς, μέχριπερ ἡ τοῦ θεοῦ φύσις αὐτοῖς ἐξήρκει, κατήκοοί τε ἦσαν τῶν νόμων καὶ πρὸς τὸ συγγενὲς θεῖον φιλοφρόνως εἶχον·

ΚΡΙ. τὰ γὰρ φρονήματα ἀληθινὰ καὶ πάντῃ μεγάλα ἐκέκτηντο, πρᾳότητι μετὰ φρονήσεως πρός τε τὰς ἀεὶ συμβαινούσας τύχας καὶ πρὸς ἀλλήλους χρώμενοι, διὸ πλὴν ἀρετῆς πάντα ὑπερορῶντες μικρὰ ἡγοῦντο

121aBöyle bir düşünceyle ve ilahi tabiat onlarda kaldıkça, daha önce anlattığımız her şey onlar için arttı. Ama içlerindeki tanrı payı birçok ölümlü öğeyle sık sık karışarak silinmeye başlayıp insani huy üstün gelince, artık ellerindekini taşıyamaz oldular ve yakışıksız davrandılar. Görebilen birine çirkin göründüler, çünkü en değerli şeylerin en güzellerini yitiriyorlardı; saadete götüren gerçek hayatı göremeyenlere ise, haksız bir açgözlülük ve güçle dolup taştıkları için tam o zaman pek güzel ve mesut göründüler.

121a

τὰ παρόντα καὶ ῥᾳδίως ἔφερον οἷον ἄχθος τὸν τοῦ χρυσοῦ τε καὶ τῶν ἄλλων κτημάτων ὄγκον, ἀλλʼ οὐ μεθύοντες ὑπὸ τρυφῆς διὰ πλοῦτον ἀκράτορες αὑτῶν ὄντες ἐσφάλλοντο, νήφοντες δὲ ὀξὺ καθεώρων ὅτι καὶ ταῦτα πάντα ἐκ φιλίας τῆς κοινῆς μετʼ ἀρετῆς αὐξάνεται, τῇ δὲ τούτων σπουδῇ καὶ τιμῇ φθίνει ταῦτά τε αὐτὰ κἀκείνη συναπόλλυται τούτοις. ἐκ δὴ λογισμοῦ τε τοιούτου καὶ φύσεως θείας παραμενούσης πάντʼ αὐτοῖς ηὐξήθη ἃ πρὶν διήλθομεν. ἐπεὶ δʼ ἡ τοῦ θεοῦ μὲν μοῖρα ἐξίτηλος ἐγίγνετο ἐν αὐτοῖς πολλῷ τῷ θνητῷ καὶ

121bTanrıların tanrısı, kanunlarla hüküm süren Zeus ise bu tür şeyleri görebildiği için, değerli bir soyun perişan bir hâle düştüğünü fark etti ve itidale gelip daha ahenkli olsunlar diye onlara bir ceza vermek istedi. Bütün tanrıları, kâinatın ortasında duran ve oluştan pay alan her şeyi gören en değerli evlerinde topladı ve toplayınca şöyle dedi: …

121b

πολλάκις ἀνακεραννυμένη, τὸ δὲ ἀνθρώπινον ἦθος ἐπεκράτει, τότε ἤδη τὰ παρόντα φέρειν ἀδυνατοῦντες ἠσχημόνουν, καὶ τῷ δυναμένῳ μὲν ὁρᾶν αἰσχροὶ κατεφαίνοντο, τὰ κάλλιστα ἀπὸ τῶν τιμιωτάτων ἀπολλύντες, τοῖς δὲ ἀδυνατοῦσιν ἀληθινὸν πρὸς εὐδαιμονίαν βίον ὁρᾶν τότε δὴ μάλιστα πάγκαλοι μακάριοί τε ἐδοξάζοντο εἶναι, πλεονεξίας ἀδίκου καὶ δυνάμεως ἐμπιμπλάμενοι. θεὸς δὲ ὁ θεῶν Ζεὺς ἐν νόμοις βασιλεύων, ἅτε δυνάμενος καθορᾶν τὰ τοιαῦτα, ἐννοήσας γένος ἐπιεικὲς ἀθλίως διατιθέμενον, δίκην αὐτοῖς

121c

ἐπιθεῖναι βουληθείς, ἵνα γένοιντο ἐμμελέστεροι σωφρονισθέντες, συνήγειρεν θεοὺς πάντας εἰς τὴν τιμιωτάτην αὐτῶν οἴκησιν, ἣ δὴ κατὰ μέσον παντὸς τοῦ κόσμου βεβηκυῖα καθορᾷ πάντα ὅσα γενέσεως μετείληφεν, καὶ συναγείρας εἶπεν— …

(Metin burada yarıda kesilir; Kritias diyaloğu tamamlanmamıştır.)

Çeviri değerlendirmesi

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…