Platon
Âşıklar (Erastai)
Ἐρασταί
132aGramer öğretmeni Dionysios'un okuluna girdim; orada gençlerin görünüşçe en seçkin sayılanlarını, tanınmış babaların oğullarını ve onların âşıklarını gördüm. Delikanlılardan ikisi tartışıyordu; ne hakkında tartıştıklarını pek duyamıyordum. Yine de ya Anaksagoras ya da Oinopides hakkında tartışıyor gibiydiler.
εἰς Διονυσίου τοῦ γραμματιστοῦ εἰσῆλθον, καὶ εἶδον αὐτόθι τῶν τε νέων τοὺς ἐπιεικεστάτους δοκοῦντας εἶναι τὴν ἰδέαν καὶ πατέρων εὐδοκίμων, καὶ τούτων ἐραστάς. ἐτυγχανέτην οὖν δύο τῶν μειρακίων ἐρίζοντε, περὶ ὅτου δέ, οὐ σφόδρα κατήκουον. ἐφαινέσθην μέντοι ἢ περὶ Ἀναξαγόρου
132bHiç değilse daireler çiziyor gibiydiler; elleriyle de birtakım eğimleri taklit ediyor, büyük bir ciddiyetle kollarını eğip büküyorlardı. İkisinden birinin âşığının yanında oturuyordum; onu dirseğimle dürtüp iki delikanlının neyle böyle ciddi ciddi uğraştığını sordum ve "Bu kadar ciddiyetle uğraştıklarına göre büyük ve güzel bir şey olmalı," dedim.
O da, "Ne büyüğü, ne güzeli?" dedi. "Bunlar gökteki şeyler hakkında gevezelik ediyor, felsefe yapacağız diye saçmalıyorlar."
ἢ περὶ Οἰνοπίδου ἐρίζειν· κύκλους γοῦν γράφειν ἐφαινέσθην καὶ ἐγκλίσεις τινὰς ἐμιμοῦντο τοῖν χεροῖν ἐπικλίνοντε καὶ μάλʼ ἐσπουδακότε. κἀγώ—καθήμην γὰρ παρὰ τὸν ἐραστὴν τοῦ ἑτέρου αὐτοῖν—κινήσας οὖν αὐτὸν τῷ ἀγκῶνι ἠρόμην ὅτι ποτὲ οὕτως ἐσπουδακότε τὼ μειρακίω εἴτην, καὶ εἶπον· ἦ που μέγα τι καὶ καλόν ἐστι περὶ ὃ τοσαύτην σπουδὴν πεποιημένω ἐστόν;
ὁ δʼ εἶπε, ποῖον, ἔφη, μέγα καὶ καλόν; ἀδολεσχοῦσι μὲν οὖν οὗτοί γε περὶ τῶν μετεώρων καὶ φλυαροῦσι φιλοσοφοῦντες.
132cCevabına şaşırıp, "Delikanlı," dedim, "felsefe yapmak sana çirkin bir şey mi görünüyor? Yoksa neden böyle sert konuşuyorsun?"
Öteki de onun yakınında oturuyordu, rakip âşıktı. Benim sorduğumu, onun cevap verdiğini duyunca, "Bunun felsefeyi çirkin sayıp saymadığını sorman bile sana yakışmıyor, Sokrates," dedi. "Bütün ömrünü güreşte boyun kapışarak, tıka basa yiyip uyuyarak geçirdiğini bilmiyor musun? Felsefenin çirkin bir şey olduğundan başka ne cevap vermesini bekliyordun ki?"
καὶ ἐγὼ θαυμάσας αὐτοῦ τὴν ἀπόκρισιν εἶπον· ὦ νεανία, αἰσχρὸν δοκεῖ σοι εἶναι τὸ φιλοσοφεῖν; ἢ τί οὕτως χαλεπῶς λέγεις;
καὶ ὁ ἕτερος—πλησίον γὰρ καθήμενος ἐτύγχανεν αὐτοῦ, ἀντεραστὴς ὤν—ἀκούσας ἐμοῦ τε ἐρομένου κἀκείνου ἀποκρινομένου, οὐ πρὸς σοῦ γε, ἔφη, ὦ Σώκρατες, ποιεῖς τὸ καὶ ἀνερέσθαι τοῦτον εἰ αἰσχρὸν ἡγεῖται φιλοσοφίαν εἶναι. ἢ οὐκ οἶσθα τοῦτον ὅτι τραχηλιζόμενος καὶ ἐμπιμπλάμενος καὶ καθεύδων πάντα τὸν βίον διατετέλεκεν; ὥστε σὺ τί αὐτὸν ᾤου ἀποκρινεῖσθαι ἀλλʼ ἢ ὅτι αἰσχρόν ἐστι φιλοσοφία;
132dİki âşıktan bu, ömrünü mûsikî ile, onun aşağıladığı öteki ise jimnastikle geçirmişti. Sorulanı bir yana bırakmam gerektiğini düşündüm, çünkü o kendisi de sözden değil işten anladığını ileri sürüyordu; daha bilge olduğunu iddia edeni ise sorguya çekmeliydim ki elimden gelirse ondan bir fayda göreyim. Bunun üzerine sorumu ikisine birden sorduğumu söyledim: "Ama sen bundan daha güzel cevap verebileceğini düşünüyorsan, ona sorduğumun aynısını sana soruyorum: felsefe yapmak sana güzel bir şey mi görünüyor, değil mi?"
ἦν δὲ οὗτος μὲν τοῖν ἐρασταῖν περὶ μουσικὴν διατετριφώς, ὁ δʼ ἕτερος, ὃν ἐλοιδόρει, περὶ γυμναστικήν. καί μοι ἔδοξε χρῆναι τὸν μὲν ἕτερον ἀφιέναι, τὸν ἐρωτώμενον, ὅτι οὐδʼ αὐτὸς προσεποιεῖτο περὶ λόγων ἔμπειρος εἶναι ἀλλὰ περὶ ἔργων, τὸν δὲ σοφώτερον προσποιούμενον εἶναι διερωτῆσαι, ἵνα καὶ εἴ τι δυναίμην παρʼ αὐτοῦ ὠφεληθείην. εἶπον οὖν ὅτι εἰς κοινὸν μὲν τὸ ἐρώτημα ἠρόμην· εἰ δὲ σὺ οἴει τοῦδε κάλλιον ἂν ἀποκρίνασθαι, σὲ ἐρωτῶ τὸ αὐτὸ ὅπερ καὶ τοῦτον, εἰ δοκεῖ σοι τὸ φιλοσοφεῖν καλὸν εἶναι ἢ οὔ.
133aBiz aşağı yukarı bunları konuşurken iki delikanlı bizi duyup sustular, kendi tartışmalarını bırakıp bizi dinlemeye koyuldular. Âşıkların ne hissettiğini bilmiyorum, ama ben şaşkına dönmüştüm; zaten genç ve güzel insanlar karşısında hep şaşkına dönerim. Öteki de bana benden az heyecanlı görünmüyordu; yine de bana büyük bir hırsla cevap verdi. "Felsefe yapmayı çirkin saydığım gün, Sokrates," dedi, "ne kendimi insan sayarım ne de böyle düşünen başka birini." Bunu söylerken rakip âşığını gösteriyor, sevgilisi duysun diye de yüksek sesle konuşuyordu.
σχεδὸν οὖν ταῦτα λεγόντων ἡμῶν ἐπακούσαντε τὼ μειρακίω ἐσιγησάτην, καὶ αὐτὼ παυσαμένω τῆς ἔριδος ἡμῶν ἀκροαταὶ ἐγενέσθην. καὶ ὅτι μὲν οἱ ἐρασταὶ ἔπαθον οὐκ οἶδα, αὐτὸς δʼ οὖν ἐξεπλάγην· ἀεὶ γάρ ποτε ὑπὸ τῶν νέων τε καὶ καλῶν ἐκπλήττομαι. ἐδόκει μέντοι μοι καὶ ὁ ἕτερος οὐχ ἧττον ἐμοῦ ἀγωνιᾶν· οὐ μὴν ἀλλʼ ἀπεκρίνατό γέ μοι καὶ μάλα φιλοτίμως. ὁπότε γάρ τοι, ἔφη, ὦ Σώκρατες,
133bBen de, "Demek felsefe yapmak sana güzel görünüyor?" dedim.
"Elbette," dedi.
"Peki," dedim, "insan bir şeyin ne olduğunu hiç bilmezse, onun güzel mi çirkin mi olduğunu bilebilir mi sence?"
"Hayır," dedi.
τὸ φιλοσοφεῖν αἰσχρὸν ἡγησαίμην εἶναι, οὐδʼ ἂν ἄνθρωπον νομίσαιμι ἐμαυτὸν εἶναι, οὐδʼ ἄλλον τὸν οὕτω διακείμενον, ἐνδεικνύμενος εἰς τὸν ἀντεραστήν, καὶ λέγων μεγάλῃ τῇ φωνῇ, ἵνʼ αὐτοῦ κατακούοι τὰ παιδικά.
καὶ ἐγὼ εἶπον, καλὸν ἄρα δοκεῖ σοι τὸ φιλοσοφεῖν;
πάνυ μὲν οὖν, ἔφη.
τί οὖν, ἐγὼ ἔφην· ἦ δοκεῖ σοι οἷόν τʼ εἶναι εἰδέναι πρᾶγμα ὁτιοῦν εἴτε καλὸν εἴτε αἰσχρόν ἐστιν, ὃ μὴ εἰδείη τις τὴν ἀρχὴν ὅτι ἔστιν;
οὐκ ἔφη.
133c"O hâlde felsefe yapmanın ne olduğunu biliyorsun?" dedim.
"Elbette," dedi.
"Peki nedir?" dedim.
"Solon'un dediğinden başka ne olabilir? Solon bir yerde şöyle demiş: Yaşlanıyorum durmadan çok şey öğrenerek. Bence de felsefe yapacak kişi, genç olsun yaşlı olsun, ömründe olabildiğince çok şey öğrenmek için hep böyle bir şeyler öğrenmelidir." İlk başta bana bir şey söylemiş gibi geldi; sonra biraz düşünüp ona felsefeyi çok şey bilmek mi saydığını sordum.
οἶσθʼ ἄρα, ἦν δʼ ἐγώ, ὅτι ἔστιν τὸ φιλοσοφεῖν;
πάνυ γε, ἔφη.
τί οὖν ἔστιν; ἔφην ἐγώ.
τί δʼ ἄλλο γε ἢ κατὰ τὸ Σόλωνος; Σόλων γάρ που εἶπε—γηράσκω δʼ αἰεὶ πολλὰ διδασκόμενος· Solon Fr. 18καὶ ἐμοὶ δοκεῖ οὕτως ἀεὶ χρῆναι ἕν γέ τι μανθάνειν τὸν μέλλοντα φιλοσοφήσειν, καὶ νεώτερον ὄντα καὶ πρεσβύτερον, ἵνʼ ὡς πλεῖστα ἐν τῷ βίῳ μάθῃ. καί μοι τὸ μὲν πρῶτον ἔδοξε τὶ εἰπεῖν, ἔπειτά πως ἐννοήσας ἠρόμην αὐτὸν εἰ τὴν φιλοσοφίαν πολυμαθίαν ἡγοῖτο.
133dO da, "Elbette," dedi.
"Peki felsefeyi yalnız güzel mi sayıyorsun, iyi de mi?" dedim.
"İyi de, hem de çok," dedi.
"Peki bunu felsefeye özgü bir şey olarak mı görüyorsun, yoksa sence başka şeylerde de durum böyle mi? Örneğin idman düşkünlüğünü yalnız güzel değil, iyi de sayıyor musun, saymıyor musun?"
O da pek alaycı bir tavırla iki türlü cevap verdi: "Buna söyleyeceğim şu: ne güzel ne iyi. Ama sana, Sokrates, hem güzel hem iyi olduğunu kabul ediyorum; çünkü doğrusunun bu olduğunu düşünüyorum."
κἀκεῖνος, πάνυ, ἔφη.
ἡγῇ δὲ δὴ καλὸν εἶναι μόνον τὴν φιλοσοφίαν ἢ καὶ ἀγαθόν; ἦν δʼ ἐγώ.
καὶ ἀγαθόν, ἔφη, πάνυ.
πότερον οὖν ἐν φιλοσοφίᾳ τι τοῦτο ἴδιον ἐνορᾷς, ἢ καὶ ἐν τοῖς ἄλλοις οὕτω σοι δοκεῖ ἔχειν; οἷον φιλογυμναστίαν οὐ μόνον ἡγῇ καλὸν εἶναι, ἀλλὰ καὶ ἀγαθόν; ἢ οὔ;
ὁ δὲ καὶ μάλα εἰρωνικῶς εἶπε δύο· πρὸς μὲν τόνδε μοι εἰρήσθω ὅτι οὐδέτερα· πρὸς μέντοι σέ, ὦ Σώκρατες,
133eBunun üzerine sordum: "Peki idmanda da çok çalışmayı idman düşkünlüğü sayıyor musun?"
O da, "Elbette," dedi, "tıpkı felsefe yaparken çok şey bilmeyi felsefe saydığım gibi."
Ben de, "Peki idmana düşkün olanların, bedenlerini iyi hâle getirmekten başka bir şey arzu ettiğini mi düşünüyorsun?" dedim.
"Bunu arzu ederler," dedi.
"Peki bedeni iyi hâle getiren çok çalışmak mıdır?" dedim.
ὁμολογῶ καὶ καλὸν εἶναι καὶ ἀγαθόν· ἡγοῦμαι γὰρ ὀρθῶς.
ἠρώτησα οὖν ἐγώ, ἆρʼ οὖν καὶ ἐν τοῖς γυμνασίοις τὴν πολυπονίαν φιλογυμναστίαν ἡγῇ εἶναι;
κἀκεῖνος ἔφη, πάνυ γε, ὥσπερ γε καὶ ἐν τῷ φιλοσοφεῖν τὴν πολυμαθίαν φιλοσοφίαν ἡγοῦμαι εἶναι.
κἀγὼ εἶπον, ἡγῇ δὲ δὴ τοὺς φιλογυμναστοῦντας ἄλλου του ἐπιθυμεῖν ἢ τούτου, ὅτι ποιήσει αὐτοὺς εὖ ἔχειν τὸ σῶμα;
τούτου, ἔφη.
ἦ οὖν οἱ πολλοὶ πόνοι τὸ σῶμα, ἦν δʼ ἐγώ, ποιοῦσιν εὖ ἔχειν;
134a"Az çalışmayla insanın bedeni nasıl iyi hâle gelsin ki?" dedi.
Artık burada, jimnastikteki tecrübesiyle bana yardım etsin diye idman düşkününü harekete geçirmem gerektiğini düşündüm. Ona sordum: "Sen niye susuyorsun, iyi dostum, bu bunları söylerken? Sence de insanların bedenleri çok çalışmayla mı iyi hâle gelir, yoksa ölçülü çalışmayla mı?"
"Ben, Sokrates," dedi, "ölçülü çalışmanın bedenleri iyi hâle getirdiğini, hani derler ya, domuzun bile bileceğini sanırdım; uykusuz, aç, boynu güreşte hiç hırpalanmamış, kaygıdan bir deri bir kemik kalmış bir adam bunu nasıl bilmesin!"
πῶς γὰρ ἄν, ἔφη, ἀπό γε ὀλίγων πόνων τὸ σῶμά τις εὖ ἔχοι;
καί μοι ἔδοξεν ἤδη ἐνταῦθα κινητέος εἶναι ὁ φιλογυμναστής, ἵνα μοι βοηθήσῃ διὰ τὴν ἐμπειρίαν τῆς γυμναστικῆς· κἄπειτα ἠρόμην αὐτόν, σὺ δὲ δὴ τί σιγᾷς ἡμῖν, ὦ λῷστε, τούτου ταῦτα λέγοντος; ἢ καὶ σοὶ δοκοῦσιν οἱ ἄνθρωποι εὖ τὰ σώματα ἔχειν ἀπὸ τῶν πολλῶν πόνων, ἢ ἀπὸ τῶν μετρίων;
ἐγὼ μέν, ὦ Σώκρατες, ἔφη, ᾤμην τὸ λεγόμενον δὴ τοῦτο κἂν ὗν γνῶναι ὅτι οἱ μέτριοι πόνοι εὖ ποιοῦσιν ἔχειν τὰ
134bO bunları söyleyince delikanlılar hoşlanıp güldüler, öteki ise kızardı.
Ben de, "Ne o?" dedim. "İnsanların bedenlerini iyi hâle getirenin ne çok ne az, ölçülü çalışma olduğunu artık kabul ediyor musun? Yoksa bu konuda ikimize birden karşı mı koyacaksın?"
σώματα, πόθεν δὴ οὐχὶ ἄνδρα γε ἄγρυπνόν τε καὶ ἄσιτον καὶ ἀτριβῆ τὸν τράχηλον ἔχοντα καὶ λεπτὸν ὑπὸ μεριμνῶν; καὶ αὐτοῦ ταῦτα εἰπόντος ἥσθη τὰ μειράκια καὶ ἐπεγέλασεν, ὁ δʼ ἕτερος ἠρυθρίασε.
καὶ ἐγὼ εἶπον, τί οὖν; σὺ ἤδη συγχωρεῖς μήτε πολλοὺς μήτε ὀλίγους πόνους εὖ ποιεῖν ἔχειν τὰ σώματα τοὺς ἀνθρώπους, ἀλλὰ τοὺς μετρίους; ἢ διαμάχῃ δυοῖν ὄντοιν νῷν περὶ τοῦ λόγου;
134cO da, "Buna karşı," dedi, "seve seve çekişirdim; ileri sürdüğüm iddiayı, hatta bundan daha zayıfını ileri sürmüş olsam bile, savunmaya yeteceğimi iyi biliyorum, çünkü bu adam bir hiçtir. Ama seninle kanaatime aykırı olarak inatlaşmaya hiç gerek yok; insanlara sağlam bir beden yapısını çok idmanın değil, ölçülü idmanın kazandırdığını kabul ediyorum."
"Peki ya yiyecekler? Ölçülüsü mü, çoğu mu?" dedim.
Yiyecekler için de kabul etti.
κἀκεῖνος, πρὸς μὲν τοῦτον, ἔφη, κἂν πάνυ ἡδέως διαγωνισαίμην, καὶ εὖ οἶδʼ ὅτι ἱκανὸς ἂν γενοίμην βοηθῆσαι τῇ ὑποθέσει ἣν ὑπεθέμην, καὶ εἰ ταύτης ἔτι φαυλοτέραν ὑπεθέμην—οὐδὲν γάρ ἐστι—πρὸς μέντοι σὲ οὐδὲν δέομαι παρὰ δόξαν φιλονικεῖν, ἀλλʼ ὁμολογῶ μὴ τὰ πολλὰ ἀλλὰ τὰ μέτρια γυμνάσια τὴν εὐεξίαν ἐμποιεῖν τοῖς ἀνθρώποις.
τί δὲ τὰ σιτία; τὰ μέτρια ἢ τὰ πολλά; ἔφην ἐγώ.
καὶ τὰ σιτία ὡμολόγει.
134dBunun üstüne bir de beden için başka her şeyde de en faydalının ölçülü olan olduğunu, ne çok olanın ne az olanın faydalı olduğunu kabul etmeye zorladım; bunu da kabul etti.
"Peki," dedim, "ya psykhēyle ilgili şeyler? Ona verilenlerden faydalı olanlar ölçülü olanlar mı, ölçüsüz olanlar mı?"
"Ölçülü olanlar," dedi.
"Öğrenilen bilgiler de psykhēye verilen şeylerden biri değil mi?"
Kabul etti.
"Demek bunlarda da faydalı olan ölçülü olanlardır, çok olanlar değil?"
Onayladı.
ἔτι δὲ κἀγὼ προσηνάγκαζον αὐτὸν ὁμολογεῖν καὶ τἆλλα πάντα τὰ περὶ τὸ σῶμα ὠφελιμώτατα εἶναι τὰ μέτρια ἀλλὰ μὴ τὰ πολλὰ μηδὲ τὰ ὀλίγα· καί μοι ὡμολόγει τὰ μέτρια.
τί δʼ, ἔφην, τὰ περὶ τὴν ψυχήν; τὰ μέτρια ὠφελεῖ ἢ τὰ ἄμετρα τῶν προσφερομένων;
τὰ μέτρια, ἔφη.
οὐκοῦν ἓν τῶν προσφερομένων ψυχῇ ἐστι καὶ τὰ μαθήματα;
ὡμολόγει.
καὶ τούτων ἄρα τὰ μέτρια ὠφελεῖ ἀλλʼ οὐ τὰ πολλά;
συνέφη.
134e"Peki beden için hangi idmanın ve hangi yiyeceğin ölçülü olduğunu kime sorsak doğru sormuş oluruz?"
Üçümüz de doktora ya da beden eğitmenine sormamız gerektiğinde anlaştık.
"Ya tohum ekerken ne kadarının ölçülü olduğunu kime sorardık?"
Bunu da çiftçiye sormamız gerektiğinde anlaştık.
"Peki bilgilerin psykhēye dikilip ekilmesinde ne kadarının, ne türlülerinin ölçülü olduğunu kime sorsak doğru sormuş oluruz?"
τίνα οὖν ἐρόμενοι ἂν δικαίως ἐροίμεθα ὁποῖοι μέτριοι πόνοι καὶ σιτία πρὸς τὸ σῶμά ἐστιν;
ὡμολογοῦμεν μὲν τρεῖς ὄντες, ὅτι ἰατρὸν ἢ παιδοτρίβην.
τίνα δʼ ἂν περὶ σπερμάτων σπορᾶς ὁπόσον μέτριον;
καὶ τούτου τὸν γεωργὸν ὡμολογοῦμεν.
τίνα δὲ περὶ μαθημάτων εἰς ψυχὴν φυτεύσεώς τε καὶ σπορᾶς ἐρωτῶντες δικαίως ἂν ἐροίμεθα ὁπόσα καὶ ὁποῖα μέτρια;
135aBu noktada hepimiz aporia içinde kaldık. Ben de onlarla şakalaşarak sordum: "Biz aporia içinde olduğumuza göre, şu delikanlılara soralım mı, ister misiniz? Yoksa Homeros'un taliplerin hâlini anlattığı gibi, yayı bizden başka birinin germesine gönlümüz razı olmadığı için utanıyor muyuz?"
Sözümüze hevesleri kaçmış göründüğünden, başka bir yoldan incelemeye çalıştım ve dedim ki: "Mademki felsefe yapanın bütün bilgileri, hatta çok sayıda bilgiyi öğrenmesi gerekmiyor, öğrenmesi gerekenlerin en çok hangileri olduğunu tahmin ediyoruz?"
τοὐντεῦθεν ἤδη ἀπορίας μεστοὶ ἦμεν ἅπαντες· κἀγὼ προσπαίζων αὐτοὺς ἠρόμην, βούλεσθε, ἔφην, ἐπειδὴ ἡμεῖς ἐν ἀπορίᾳ ἐσμέν, ἐρώμεθα ταυτὶ τὰ μειράκια; ἢ ἴσως αἰσχυνόμεθα, ὥσπερ ἔφη τοὺς μνηστῆρας Ὅμηρος, μὴ ἀξιούντων εἶναί τινα ἄλλον ὅστις ἐντενεῖ τὸ τόξον;
ἐπειδὴ οὖν μοι ἐδόκουν ἀθυμεῖν πρὸς τὸν λόγον, ἄλλῃ ἐπειρώμην σκοπεῖν, καὶ εἶπον, ποῖα δὲ μάλιστα ἄττα τοπάζομεν εἶναι τῶν μαθημάτων ἃ δεῖ τὸν φιλοσοφοῦντα μανθάνειν, ἐπειδὴ οὐχὶ πάντα οὐδὲ πολλά;
135bDaha bilge olanı söze girip, bilgilerin en güzeli ve en uygununun, insana felsefe konusunda en büyük ünü kazandıracak olanlar olduğunu söyledi. En büyük ünü de bütün tekhnēlerde, bu olmazsa hiç değilse bunların olabildiğince çoğunda, özellikle de kayda değer olanlarında tecrübeli görünürse kazanırmış; bunlardan da özgür insanların öğrenmesi yakışanları, yani el emeğine değil anlayışa dayananları öğrenerek.
"Marangozlukta olduğu gibi mi demek istiyorsun?" dedim.
ὑπολαβὼν οὖν ὁ σοφώτερος εἶπεν ὅτι κάλλιστα ταῦτʼ εἴη τῶν μαθημάτων καὶ προσήκοντα ἀφʼ ὧν ἂν πλείστην δόξαν ἔχοι τις εἰς φιλοσοφίαν· πλείστην δʼ ἂν ἔχοι δόξαν, εἰ δοκοίη τῶν τεχνῶν ἔμπειρος εἶναι πασῶν, εἰ δὲ μή, ὡς πλείστων γε καὶ μάλιστα τῶν ἀξιολόγων, μαθὼν αὐτῶν ταῦτα ἃ προσήκει τοῖς ἐλευθέροις μαθεῖν, ὅσα συνέσεως ἔχεται, μὴ ὅσα χειρουργίας.
ἆρʼ οὖν οὕτω λέγεις, ἔφην ἐγώ, ὥσπερ ἐν τῇ τεκτονικῇ;
135c"Orada da bir marangozu beş altı minaya satın alabilirsin, ama usta bir mimarı on bin drahmiye bile alamazsın; zaten bütün Yunanlılar arasında bile az bulunurlar. Böyle bir şey mi kastediyorsun?" O da beni dinleyince kendisinin de böyle bir şey kastettiğini kabul etti.
Ona, aynı kişinin bu şekilde iki tekhnēyi bile öğrenmesinin imkânsız olup olmadığını sordum; çok sayıda büyük tekhnēyi bırakalım. O da, "Beni yanlış anlama, Sokrates," dedi. "Felsefe yapanın her tekhnēyi, o tekhnēye sahip olan kişinin kendisi kadar inceden inceye bilmesi gerektiğini söylemiyorum. Özgür ve terbiye görmüş bir insana yakışacak ölçüde, ustanın söylediklerini orada bulunanlardan daha iyi takip edebilmesi ve kendisi de fikrini katabilmesi gerektiğini söylüyorum; öyle ki tekhnēler hakkında söylenen ve yapılan şeylerde, her seferinde orada bulunanların en incelikli ve en bilgesi görünsün."
καὶ γὰρ ἐκεῖ τέκτονα μὲν ἂν πρίαιο πέντε ἢ ἓξ μνῶν, ἄκρον ἀρχιτέκτονα δὲ οὐδʼ ἂν μυρίων δραχμῶν· ὀλίγοι γε μὴν κἂν ἐν πᾶσι τοῖς Ἕλλησι γίγνοιντο. ἆρα μή τι τοιοῦτον λέγεις; καὶ ὃς ἀκούσας μου συνεχώρει καὶ αὐτὸς λέγειν τοιοῦτον.
ἠρόμην δʼ αὐτὸν εἰ οὐκ ἀδύνατον εἴη δύο μόνας τέχνας οὕτω μαθεῖν τὸν αὐτόν, μὴ ὅτι πολλὰς καὶ μεγάλας· ὁ δέ, μὴ οὕτως μου, ἔφη, ὑπολάβῃς, ὦ Σώκρατες, ὡς λέγοντος ὅτι δεῖ ἑκάστην τῶν τεχνῶν τὸν φιλοσοφοῦντα ἐπίστασθαι
135dBen de, sözüyle ne demek istediğinden hâlâ emin olamadığım için, "Filozof derken nasıl bir adamı kastettiğini anlıyor muyum acaba?" dedim.
ἀκριβῶς ὥσπερ αὐτὸν τὸν τὴν τέχνην ἔχοντα, ἀλλʼ ὡς εἰκὸς ἄνδρα ἐλεύθερόν τε καὶ πεπαιδευμένον, ἐπακολουθῆσαί τε τοῖς λεγομένοις ὑπὸ τοῦ δημιουργοῦ οἷόν τʼ εἶναι διαφερόντως τῶν παρόντων, καὶ αὐτὸν ξυμβάλλεσθαι γνώμην, ὥστε δοκεῖν χαριέστατον εἶναι καὶ σοφώτατον τῶν ἀεὶ παρόντων ἐν τοῖς λεγομένοις τε καὶ πραττομένοις περὶ τὰς τέχνας.
κἀγώ, ἔτι γὰρ αὐτοῦ ἠμφεγνόουν τὸν λόγον ὅτι ἐβούλετο,
135e"Bana kalırsa, yarışmalarda beşli yarışmacıların koşucular ya da güreşçiler karşısındaki durumunu kastediyorsun. Onlar da bunların kendi dallarında bunların gerisinde kalır, onlara karşı ikinci olurlar; ama öteki sporculara karşı birincidirler, onları yenerler. Belki felsefenin de bu uğraşla meşgul olanları böyle bir hâle getirdiğini söylemek istiyorsun: tekhnēleri anlamakta birincilerin gerisinde kalırlar, ama ikinciliği alarak ötekilerden üstün olurlar; böylece felsefe yapmış olan kişi her şeyde zirvenin hemen altında kalan biri olur. Bana böyle birini tarif ediyormuşsun gibi geliyor."
ἆρʼ ἐννοῶ, ἔφην, οἷον λέγεις τὸν φιλόσοφον ἄνδρα; δοκεῖς γάρ μοι λέγειν οἷοι ἐν τῇ ἀγωνίᾳ εἰσὶν οἱ πένταθλοι πρὸς τοὺς δρομέας ἢ τοὺς παλαιστάς. καὶ γὰρ ἐκεῖνοι τούτων μὲν λείπονται κατὰ τὰ τούτων ἆθλα καὶ δεύτεροί εἰσι πρὸς τούτους, τῶν δʼ ἄλλων ἀθλητῶν πρῶτοι καὶ νικῶσιν αὐτούς.
τάχʼ ἂν ἴσως τοιοῦτόν τι λέγοις καὶ τὸ φιλοσοφεῖν ἀπεργάζεσθαι τοὺς ἐπιτηδεύοντας τοῦτο τὸ ἐπιτήδευμα· τῶν μὲν
136a"Filozof hakkındaki düşünceyi, Sokrates," dedi, "onu beşli yarışmacıya benzetmekle bence çok iyi kavramışsın. Çünkü o tam da hiçbir işin kölesi olmayan, hiçbir şeyi en ince ayrıntısına kadar işlemek için zahmete girmemiş biridir; zanaatkârlar gibi tek bir şeyle uğraştığı için ötekilerin hepsinde geride kalmamış, her birine ölçülü olarak el atmıştır."
πρώτων εἰς σύνεσιν περὶ τὰς τέχνας ἐλλείπεσθαι, τὰ δευτερεῖα δʼ ἔχοντας τῶν ἄλλων περιεῖναι, καὶ οὕτως γίγνεσθαι περὶ πάντα ὕπακρόν τινα ἄνδρα τὸν πεφιλοσοφηκότα· τοιοῦτόν τινά μοι δοκεῖς ἐνδείκνυσθαι.
καλῶς γέ μοι, ἔφη, ὦ Σώκρατες, φαίνῃ ὑπολαμβάνειν τὰ περὶ τοῦ φιλοσόφου, ἀπεικάσας αὐτὸν τῷ πεντάθλῳ. ἔστιν γὰρ ἀτεχνῶς τοιοῦτος οἷος μὴ δουλεύειν μηδενὶ πράγματι, μηδʼ εἰς τὴν ἀκρίβειαν μηδὲν διαπεπονηκέναι, ὥστε διὰ τὴν τοῦ ἑνὸς τούτου ἐπιμέλειαν τῶν ἄλλων ἁπάντων
136bBu cevaptan sonra ne demek istediğini açıkça öğrenmeye can atarak, iyi insanları yararlı mı yararsız mı saydığını sordum.
"Yararlı elbette, Sokrates," dedi.
"Peki, iyiler yararlıysa, kötüler yararsız mıdır?"
Kabul etti.
"Ya filozofları? Yararlı sayıyor musun, saymıyor musun?"
ἀπολελεῖφθαι, ὥσπερ οἱ δημιουργοί, ἀλλὰ πάντων μετρίως ἐφῆφθαι.
μετὰ ταύτην δὴ τὴν ἀπόκρισιν ἐγὼ προθυμούμενος σαφῶς εἰδέναι ὅτι λέγοι, ἐπυνθανόμην αὐτοῦ τοὺς ἀγαθοὺς πότερον χρησίμους ἢ ἀχρήστους εἶναι ὑπολαμβάνοι.
χρησίμους δήπου, ὦ Σώκρατες, ἔφη.
ἆρʼ οὖν, εἴπερ οἱ ἀγαθοὶ χρήσιμοι, οἱ πονηροὶ ἄχρηστοι;
ὡμολόγει.
τί δέ; τοὺς φιλοσόφους ἄνδρας χρησίμους ἡγῇ ἢ οὔ;
136cYararlı olduklarını kabul etti; hatta en yararlılar olduklarını düşündüğünü söyledi.
"Haydi öyleyse, doğru söylüyorsan, bu zirvenin altında kalanlar bize nerede yararlı oluyor, görelim. Çünkü filozofun, tekhnē sahiplerinin her birinden daha aşağı olduğu belli."
Kabul etti.
"Haydi söyle," dedim, "diyelim ki kendin hastalandın ya da çok değer verdiğin dostlarından biri hastalandı; sağlığa kavuşmak isteyerek o zirvenin altında kalanı mı eve getirirdin, yoksa doktoru mu çağırırdın?"
ὁ δὲ ὡμολόγει χρησίμους, καὶ πρός γε ἔφη χρησιμωτάτους εἶναι ἡγεῖσθαι.
φέρε δὴ γνῶμεν, εἰ σὺ ἀληθῆ λέγεις, ποῦ καὶ χρήσιμοι ἡμῖν εἰσιν οἱ ὕπακροι οὗτοι; δῆλον γὰρ ὅτι ἑκάστου γε τῶν τὰς τέχνας ἐχόντων φαυλότερός ἐστιν ὁ φιλόσοφος.
ὡμολόγει.
φέρε δὴ σύ, ἦν δʼ ἐγώ, εἰ τύχοις ἢ αὐτὸς ἀσθενήσας ἢ τῶν φίλων τις τῶν σῶν περὶ ὧν σὺ σπουδὴν μεγάλην ἔχεις, πότερον ὑγείαν βουλόμενος κτήσασθαι τὸν ὕπακρον ἐκεῖνον [τὸν φιλόσοφον] εἰσάγοις ἂν εἰς τὴν οἰκίαν ἢ τὸν ἰατρὸν λάβοις;
136d"Ben ikisini de çağırırdım," dedi.
"Bana ikisini de deme," dedim; "hangisini daha çok ve önce çağıracağını söyle."
"Doktoru daha çok ve önce çağıracağına kimse itiraz etmez," dedi.
"Peki ya fırtınaya yakalanmış bir gemide kendini ve malını hangisine emanet ederdin, dümenciye mi, filozofa mı?"
"Dümenciye."
"Öteki her şeyde de durum böyle değil mi: bir zanaatkâr bulunduğu sürece filozof yararlı değildir?"
"Öyle görünüyor," dedi.
ἀμφοτέρους ἔγωγʼ ἄν, ἔφη.
μή μοι, εἶπον ἐγώ, ἀμφοτέρους λέγε, ἀλλʼ ὁπότερον μᾶλλόν τε καὶ πρότερον.
οὐδεὶς ἄν, ἔφη, τοῦτό γε ἀμφισβητήσειεν, ὡς οὐχὶ τὸν ἰατρὸν καὶ μᾶλλον καὶ πρότερον.
τί δʼ; ἐν νηὶ χειμαζομένῃ ποτέρῳ ἂν μᾶλλον ἐπιτρέποις σαυτόν τε καὶ τὰ σεαυτοῦ, τῷ κυβερνήτῃ ἢ τῷ φιλοσόφῳ;
τῷ κυβερνήτῃ ἔγωγε.
οὐκοῦν καὶ τἆλλα πάνθʼ οὕτως, ἕως ἄν τις δημιουργὸς ᾖ, οὐ χρήσιμός ἐστιν ὁ φιλόσοφος;
φαίνεται, ἔφη.
136e"O hâlde filozof bizim için yararsız biri olmuyor mu şimdi? Çünkü elimizin altında her zaman zanaatkârlar vardır. Oysa iyilerin yararlı, kötülerin yararsız olduğunu kabul ettik."
Kabul etmek zorunda kaldı.
"Peki sonra ne olacak? Sana sorayım mı, yoksa sormak biraz kabalık mı olur?"
"Ne istersen sor."
"Söylediklerimizi bir kez daha toplu olarak gözden geçirmekten başka bir şey istemiyorum," dedim.
οὐκοῦν νῦν ἄχρηστός τις ἡμῖν ἐστιν ὁ φιλόσοφος; εἰσὶ γὰρ ἡμῖν ἀεί που δημιουργοί· ὡμολογήσαμεν δὲ τοὺς μὲν ἀγαθοὺς χρησίμους εἶναι, τοὺς δὲ μοχθηροὺς ἀχρήστους.
ἠναγκάζετο ὁμολογεῖν.
τί οὖν μετὰ τοῦτο; ἔρωμαί σε ἢ ἀγροικότερόν ἐστιν ἐρέσθαι—
ἐροῦ ὅτι βούλει.
οὐδὲν δή, ἔφην ἐγώ, ζητῶ ἄλλο ἢ ἀνομολογήσασθαι τὰ
137a"Durum aşağı yukarı şöyle: felsefenin güzel bir şey olduğunu, kendimizin de filozof olduğumuzu, filozofların iyi, iyilerin yararlı, kötülerin yararsız olduğunu kabul ettik. Sonra da filozofların, zanaatkârlar bulunduğu sürece yararsız olduğunu, zanaatkârların da her zaman bulunduğunu kabul ettik. Bunlar kabul edilmedi mi?"
"Elbette," dedi.
"Demek ki, öyle görünüyor, senin söylediğine göre, felsefe yapmak senin dediğin şekilde tekhnēleri bilmekse, insanlar arasında tekhnēler bulundukça filozofların kötü ve yararsız olduğunu kabul etmiş oluyoruz.
εἰρημένα. ἔχει δέ πως ὡδί. ὡμολογήσαμεν καλὸν εἶναι τὴν φιλοσοφίαν καὶ αὐτοὶ φιλόσοφοι εἶναι, τοὺς δὲ φιλοσόφους ἀγαθούς, τοὺς δὲ ἀγαθοὺς χρησίμους, τοὺς δὲ πονηροὺς ἀχρήστους· αὖθις δʼ αὖ τοὺς φιλοσόφους ὡμολογήσαμεν, ἕως ἂν οἱ δημιουργοὶ ὦσιν, ἀχρήστους εἶναι, δημιουργοὺς δὲ ἀεὶ εἶναι. οὐ γὰρ ταῦτα ὡμολόγηται;
πάνυ γε, ἦ δʼ ὅς.
ὡμολογοῦμεν ἄρα, ὡς ἔοικε, κατά γε τὸν σὸν λόγον, εἴπερ τὸ φιλοσοφεῖν ἐστι περὶ τὰς τέχνας ἐπιστήμονας εἶναι ὃν σὺ λέγεις τὸν τρόπον, πονηροὺς αὐτοὺς εἶναι καὶ
137bAma dostum, durum böyle olmasın; felsefe yapmak bu olmasın, yani tekhnēlerle uğraşmak, her işe burnunu sokup başını önüne eğerek didinmek ya da çok şey öğrenmek değil, başka bir şey olsun. Çünkü ben bunun ayıp bir şey olduğunu, tekhnēlerle uğraşanlara da bayağı zanaatçılar dendiğini sanıyordum. Doğru söyleyip söylemediğimi, şu soruma cevap verirsen daha açık anlarız: atları doğru şekilde cezalandırmayı kimler bilir?
ἀχρήστους, ἕως ἂν ἐν ἀνθρώποις τέχναι ὦσιν. ἀλλὰ μὴ οὐχ οὕτως, ὦ φίλε, ἔχωσι, μηδʼ ᾖ τοῦτο φιλοσοφεῖν, περὶ τὰς τέχνας ἐσπουδακέναι, οὐδὲ πολυπραγμονοῦντα κυπτάζοντα ζῆν οὐδὲ πολυμαθοῦντα, ἀλλʼ ἄλλο τι, ἐπεὶ ἐγὼ ᾤμην καὶ ὄνειδος εἶναι τοῦτο καὶ βαναύσους καλεῖσθαι τοὺς περὶ τὰς τέχνας ἐσπουδακότας. ὧδε δὲ σαφέστερον εἰσόμεθα εἰ ἄρα ἀληθῆ λέγω, ἐὰν τοῦτο ἀποκρίνῃ· τίνες ἵππους ἐπίστανται
137cOnları en iyi hâle getirenler mi, başkaları mı?"
"En iyi hâle getirenler."
"Peki ya köpekler? Onları en iyi hâle getirmeyi bilenler, doğru şekilde cezalandırmayı da bilmez mi?"
"Evet."
"Demek ki en iyi hâle getiren de doğru şekilde cezalandıran da aynı tekhnēdir?"
"Bana öyle görünüyor," dedi.
"Peki en iyi hâle getiren ve doğru şekilde cezalandıran tekhnē, iyileri ve kötüleri tanıyan tekhnēyle aynı mıdır, yoksa bu başka bir tekhnē mi?"
"Aynıdır," dedi.
"Peki insanlar için de, insanları en iyi hâle getiren tekhnēnin, onları doğru şekilde cezalandıran, iyileri ve kötüleri ayırt eden tekhnē olduğunu kabul etmek ister misin?"
κολάζειν ὀρθῶς; πότερον οἵπερ βελτίστους ποιοῦσιν ἢ ἄλλοι;
οἵπερ βελτίστους.
τί δέ; κύνας οὐχ οἳ βελτίστους ἐπίστανται ποιεῖν, οὗτοι καὶ κολάζειν ὀρθῶς ἐπίστανται;
ναί.
ἡ αὐτὴ ἄρα τέχνη βελτίστους τε ποιεῖ καὶ κολάζει ὀρθῶς;
φαίνεταί μοι, ἦ δʼ ὅς.
τί δέ; πότερον ἥπερ βελτίστους τε ποιεῖ καὶ κολάζει ὀρθῶς, ἡ αὐτὴ δὲ καὶ γιγνώσκει τοὺς χρηστοὺς καὶ τοὺς μοχθηρούς, ἢ ἑτέρα τις;
ἡ αὐτή, ἔφη.
ἐθελήσεις οὖν καὶ κατʼ ἀνθρώπους τοῦτο ὁμολογεῖν,
137d"Elbette," dedi.
"Bir kişiye bunu yapan çok kişiye de yapar, çok kişiye yapan bir kişiye de, değil mi?"
"Evet."
"Atlar için de, öteki bütün canlılar için de durum böyle mi?"
"Evet diyorum."
"Peki şehirlerde taşkınlık eden ve kanunlara aykırı davrananları doğru şekilde cezalandıran epistēmē hangisidir? Yargıçlık değil mi?"
"Evet."
"Adalet dediğin bundan başka bir şey mi, yoksa bu mu?"
"Başka değil, bu."
ἥπερ βελτίστους ἀνθρώπους ποιεῖ, ταύτην εἶναι καὶ τὴν κολάζουσαν ὀρθῶς καὶ διαγιγνώσκουσαν τοὺς χρηστούς τε καὶ μοχθηρούς;
πάνυ γʼ, ἔφη.
οὐκοῦν καὶ ἥτις ἕνα, καὶ πολλούς, καὶ ἥτις πολλούς, καὶ ἕνα;
ναί.
καὶ καθʼ ἵππων δὴ καὶ τῶν ἄλλων ἁπάντων οὕτως;
φημί.
τίς οὖν ἐστιν ἡ ἐπιστήμη, ἥτις τοὺς ἐν ταῖς πόλεσιν ἀκολασταίνοντας καὶ παρανομοῦντας ὀρθῶς κολάζει; οὐχ ἡ δικαστική;
ναί.
ἦ ἄλλην οὖν τινα καλεῖς καὶ δικαιοσύνην ἢ ταύτην;
οὐκ, ἀλλὰ ταύτην.
137e"Doğru şekilde cezalandırdıkları şeyle iyileri ve kötüleri de tanırlar, değil mi?"
"Onunla."
"Bir kişiyi tanıyan, çok kişiyi de tanır, değil mi?"
"Evet."
"Çok kişiyi tanımayan, bir kişiyi de tanımaz, değil mi?"
"Evet diyorum."
"Demek bir at iyi ve kötü atları tanımıyorsa, kendisinin ne türden olduğunu da tanımaz?"
"Evet diyorum."
"Bir öküz de iyi ve kötü öküzleri tanımıyorsa, kendisinin ne türden olduğunu da tanımaz?"
"Evet," dedi.
"Köpek için de durum böyle mi?"
Kabul etti.
οὐκοῦν ᾗπερ κολάζουσιν ὀρθῶς, ταύτῃ καὶ γιγνώσκουσι τοὺς χρηστοὺς καὶ μοχθηρούς;
ταύτῃ.
ὅστις δὲ ἕνα γιγνώσκει, καὶ πολλοὺς γνώσεται;
ναί.
καὶ ὅστις γε πολλοὺς ἀγνοεῖ, καὶ ἕνα;
φημί.
εἰ ἄρα ἵππος ὢν ἀγνοοῖ τοὺς χρηστοὺς καὶ πονηροὺς ἵππους, κἂν ἑαυτὸν ἀγνοοῖ ποῖός τίς ἐστιν;
φημί.
καὶ εἰ βοῦς ὢν ἀγνοοῖ τοὺς πονηροὺς καὶ χρηστοὺς ⟨βοῦς⟩, κἂν αὑτὸν ἀγνοοῖ ποῖός τίς ἐστιν;
ναί, ἔφη.
οὕτω δὴ καὶ εἰ κύων;
ὡμολόγει.
138a"Peki ya insan olan biri iyi ve kötü insanları tanımıyorsa, kendisi de insan olduğuna göre kendisinin iyi mi kötü mü olduğunu da tanımaz, değil mi?"
Onayladı.
"Kendini tanımamak itidalli olmak mıdır, itidalsiz olmak mı?"
"İtidalsiz olmak."
"Demek ki kendini tanımak itidalli olmaktır?"
"Evet diyorum," dedi.
"Demek, öyle görünüyor, Delphoi'deki yazının öğütlediği de bu: itidal ve adalet üzerinde çalışmak."
"Öyle görünüyor."
"Doğru şekilde cezalandırmayı da bununla mı biliyoruz?"
"Evet."
τί δʼ; ἐπειδὰν ἄνθρωπός τις ὢν ἀγνοῇ τοὺς χρηστοὺς καὶ μοχθηροὺς ἀνθρώπους, ἆρʼ οὐχ αὑτὸν ἀγνοεῖ πότερον χρηστός ἐστιν ἢ πονηρός, ἐπειδὴ καὶ αὐτὸς ἄνθρωπός ἐστιν;
συνεχώρει.
τὸ δὲ αὑτὸν ἀγνοεῖν σωφρονεῖν ἐστιν ἢ μὴ σωφρονεῖν;
μὴ σωφρονεῖν.
τὸ ἑαυτὸν ἄρα γιγνώσκειν ἐστὶ σωφρονεῖν;
φημί, ἔφη.
τοῦτʼ ἄρα, ὡς ἔοικε, τὸ ἐν Δελφοῖς γράμμα παρακελεύεται, σωφροσύνην ἀσκεῖν καὶ δικαιοσύνην.
ἔοικεν.
τῇ αὐτῇ δὲ ταύτῃ καὶ κολάζειν ὀρθῶς ἐπιστάμεθα;
ναί.
138b"O hâlde doğru şekilde cezalandırmayı bildiğimiz şey adalet, hem kendimizi hem başkalarını ayırt etmeyi bildiğimiz şey de itidal değil mi?"
"Öyle görünüyor," dedi.
"Demek ki adalet de itidal de aynı şeydir?"
"Öyle görünüyor."
"Gerçekten de şehirler, haksızlık edenler cezalarını çektiği zaman iyi yönetilir."
"Doğru söylüyorsun," dedi.
"Demek ki siyaset sanatı da budur."
O da öyle düşündü.
"Peki tek bir adam bir şehri doğru şekilde yönettiğinde ona verilen ad tiran ve kral değil mi?"
"Evet diyorum."
"O hâlde krallık ve tiranlık tekhnēsiyle yönetir, değil mi?"
"Öyle."
"Demek ki bu tekhnēler de ötekilerle aynıdır?"
"Öyle görünüyor."
οὐκοῦν ᾗ μὲν κολάζειν ὀρθῶς ἐπιστάμεθα, δικαιοσύνη αὕτη ἐστίν, ᾗ δὲ διαγιγνώσκειν καὶ ἑαυτὸν καὶ ἄλλους, σωφροσύνη;
ἔοικεν, ἔφη.
ταὐτὸν ἄρα ἐστὶ καὶ δικαιοσύνη καὶ σωφροσύνη;
φαίνεται.
καὶ μὴν οὕτω γε καὶ αἱ πόλεις εὖ οἰκοῦνται, ὅταν οἱ ἀδικοῦντες δίκην διδῶσιν.
ἀληθῆ λέγεις, ἔφη.
καὶ πολιτικὴ ἄρα αὑτή ἐστιν.
συνεδόκει.
τί δὲ ὅταν εἷς ἀνὴρ ὀρθῶς πόλιν διοικῇ, ὄνομά γε τούτῳ οὐ τύραννός τε καὶ βασιλεύς;
φημί.
οὐκοῦν βασιλικῇ τε καὶ τυραννικῇ τέχνῃ διοικεῖ;
οὕτως.
καὶ αὗται ἄρʼ αἱ αὐταὶ τέχναι εἰσὶν ἐκείναις;
φαίνονται.
138c"Peki tek bir adam bir evi doğru şekilde yönettiğinde ona ne ad verilir? Ev yöneticisi ve efendi değil mi?"
"Evet."
"Peki bu kişi de evi adaletle mi iyi yönetir, yoksa başka bir tekhnēyle mi?"
"Adaletle."
"Demek ki, öyle görünüyor, kral, tiran, siyaset adamı, ev yöneticisi, efendi, itidalli insan ve adil insan aynı şeydir. Krallık, tiranlık, siyaset sanatı, efendilik, ev yönetimi, adalet ve itidal de tek bir tekhnēdir."
"Öyle görünüyor," dedi.
τί δʼ ὅταν εἷς ὢν ἀνὴρ οἰκίαν διοικῇ ὀρθῶς, τί ὄνομα τούτῳ ἐστίν; οὐκ οἰκονόμος τε καὶ δεσπότης;
ναί.
πότερον οὖν καὶ οὗτος δικαιοσύνῃ εὖ ἂν τὴν οἰκίαν διοικοῖ ἢ κἄλλῃ τινὶ τέχνῃ;
δικαιοσύνῃ.
ἔστιν ἄρα ταὐτόν, ὡς ἔοικε, βασιλεύς, τύραννος, πολιτικός, οἰκονόμος, δεσπότης, σώφρων, δίκαιος. καὶ μία τέχνη ἐστὶν βασιλική, τυραννική, πολιτική, δεσποτική, οἰκονομική, δικαιοσύνη, σωφροσύνη.
φαίνεται, ἔφη, οὕτως.
138d"Peki bir doktor hastalar hakkında bir şey söylediğinde filozofun söylenenleri takip edememesi, söylenen ya da yapılan şeylere hiçbir katkıda bulunamaması utanç verici de, başka bir zanaatkâr konuştuğunda da öyleyken, bir yargıç, bir kral ya da az önce saydığımız ötekilerden biri konuştuğunda bunları takip edememesi ve bunlara hiçbir katkıda bulunamaması utanç verici değil midir?"
"Nasıl utanç verici olmasın, Sokrates, bu kadar önemli şeylere hiçbir katkıda bulunamamak?"
πότερον οὖν τῷ φιλοσόφῳ, ὅταν μὲν ἰατρὸς περὶ τῶν καμνόντων τι λέγῃ, αἰσχρὸν μήθʼ ἕπεσθαι τοῖς λεγομένοις δύνασθαι μήτε συμβάλλεσθαι μηδὲν περὶ τῶν λεγομένων ἢ πραττομένων, καὶ ὁπόταν ἄλλος τις τῶν δημιουργῶν, ὡσαύτως· ὅταν δὲ δικαστὴς ἢ βασιλεὺς ἢ ἄλλος τις ὧν νυνδὴ διεληλύθαμεν, οὐκ αἰσχρὸν περὶ τούτων μήτε ἕπεσθαι δύνασθαι μήτε συμβάλλεσθαι περὶ αὐτῶν;
πῶς δʼ οὐκ αἰσχρόν, ὦ Σώκρατες, περί γε τοσούτων πραγμάτων μηδὲν ἔχειν συμβάλλεσθαι;
138e"Peki bu konularda da," dedim, "filozofun beşli yarışmacı, zirvenin hemen altında kalan biri olması, burada da herkesin ardından ikinciliği alması ve böyle biri bulundukça işe yaramaz olması gerektiğini mi söyleyelim? Yoksa evi iyi yönetilecekse, önce kendi evini başkasına emanet etmemesi, bu işte ikinciliğe razı olmaması, doğru hüküm vererek cezayı kendisinin vermesi mi gerekir?"
Bana hak verdi.
"Sonra, dostları bir anlaşmazlıklarını çözmesini ona havale ederlerse ya da şehir ondan bir şeye karar vermesini veya bir davaya bakmasını isterse, herhalde böyle işlerde ikinci ya da üçüncü görünmesi, önde gelmemesi utanç verici olur, değil mi dostum?"
πότερον οὖν καὶ περὶ ταῦτα λέγωμεν, ἔφην, πένταθλον αὐτὸν δεῖν εἶναι καὶ ὕπακρον, καὶ ταύτης μὲν τὰ δευτερεῖα ἔχοντα πάντων τὸν φιλόσοφον, καὶ ἀχρεῖον εἶναι ἕως ἂν τούτων τις ᾖ, ἢ πρῶτον μὲν τὴν αὑτοῦ οἰκίαν οὐκ ἄλλῳ ἐπιτρεπτέον οὐδὲ τὰ δευτερεῖα ἐν τούτῳ ἑκτέον, ἀλλʼ αὐτὸν κολαστέον δικάζοντα ὀρθῶς, εἰ μέλλει εὖ οἰκεῖσθαι αὐτοῦ ἡ οἰκία;
συνεχώρει δή μοι.
ἔπειτά γε δήπου ἐάντε οἱ φίλοι αὐτῷ διαίτας ἐπιτρέπωσιν, ἐάντε ἡ πόλις τι προστάττῃ διακρίνειν ἢ δικάζειν,
139a"Bence öyle."
"Demek ki, iyi dostum, felsefe yapmak çok şey bilmek ve tekhnēlerle uğraşmak olmaktan çok uzak."
Ben bunları söyleyince, bilge olan önceki sözlerinden utanıp sustu; bilgisiz olan ise durumun böyle olduğunu söyledi; ötekiler de söylenenleri övdüler.
αἰσχρὸν ἐν τούτοις, ὦ ἑταῖρε, δεύτερον φαίνεσθαι ἢ τρίτον καὶ μὴ οὐχ ἡγεῖσθαι;
δοκεῖ μοι.
πολλοῦ ἄρα δεῖ ἡμῖν, ὦ βέλτιστε, τὸ φιλοσοφεῖν πολυμαθία τε εἶναι καὶ ἡ περὶ τὰς τέχνας πραγματεία.
εἰπόντος δʼ ἐμοῦ ταῦτα ὁ μὲν σοφὸς αἰσχυνθεὶς τοῖς προειρημένοις ἐσίγησεν, ὁ δὲ ἀμαθὴς ἔφη ἐκείνως εἶναι· καὶ οἱ ἄλλοι ἐπῄνεσαν τὰ εἰρημένα.