Platon
Alkibiades I
Ἀλκιβιάδης αʹ
103aSokrates: Kleinias'ın oğlu, sanırım şaşırıyorsun: ilk âşığın ben olduğum hâlde, ötekiler senden vazgeçtikten sonra bir tek ben senden ayrılmıyorum; üstelik onlar seninle konuşmak için başının etini yerken ben bunca yıl sana bir selam bile vermedim. Bunun sebebi insanca bir şey değil, daimonik bir engeldi; onun gücünü sen de sonra öğreneceksin. Şimdi artık engel olmadığı için sana böyle geldim.
ΣΩ. ὦ παῖ Κλεινίου, οἶμαί σε θαυμάζειν ὅτι πρῶτος ἐραστής σου γενόμενος τῶν ἄλλων πεπαυμένων μόνος οὐκ ἀπαλλάττομαι, καὶ ὅτι οἱ μὲν ἄλλοι διʼ ὄχλου ἐγένοντό σοι διαλεγόμενοι, ἐγὼ δὲ τοσούτων ἐτῶν οὐδὲ προσεῖπον. τούτου δὲ τὸ αἴτιον γέγονεν οὐκ ἀνθρώπειον, ἀλλά τι δαιμόνιον ἐναντίωμα, οὗ σὺ τὴν δύναμιν καὶ ὕστερον πεύσῃ. νῦν δὲ
103bBundan sonra da engel olmayacağını umuyorum. Bu süre içinde seni gözleyerek âşıklarına nasıl davrandığını aşağı yukarı anladım: sayıca çok ve kendilerini pek büyük gören insanlar oldukları hâlde, gururda senin tarafından geçilip kaçmayan tek biri bile olmadı.
ἐπειδὴ οὐκέτι ἐναντιοῦται, οὕτω προσελήλυθα· εὔελπις δʼ εἰμὶ καὶ τὸ λοιπὸν μὴ ἐναντιώσεσθαι αὐτό. σχεδὸν οὖν κατανενόηκα ἐν τούτῳ τῷ χρόνῳ σκοπούμενος ὡς πρὸς τοὺς ἐραστὰς ἔσχες· πολλῶν γὰρ γενομένων καὶ μεγαλοφρόνων οὐδεὶς ὃς οὐχ ὑπερβληθεὶς τῷ φρονήματι ὑπὸ σοῦ πέφευγεν.
104aSokrates: Onları böyle küçümsemene yol açan gerekçeyi baştan sona anlatmak istiyorum. Hiçbir şey için hiçbir insana muhtaç olmadığını söylüyorsun; çünkü sahip oldukların, bedenden başlayıp psykhēde biterek, öyle büyük ki kimseye ihtiyacın yok. Önce, en güzel ve en uzun boylu olduğunu düşünüyorsun — bunda yanılmadığını görmek herkes için kolay; sonra Yunan şehirlerinin en büyüğü olan kendi şehrinde en gözüpek soydan geldiğini, orada baba tarafından pek çok ve pek seçkin dostun, akraban olduğunu, gerekirse bunların sana hizmet edeceğini, anne tarafından olanların da onlardan ne aşağı ne az olduğunu düşünüyorsun.
ΣΩ. τὸν δὲ λόγον, ᾧ ὑπερπεφρόνηκας, ἐθέλω διελθεῖν. οὐδενὸς φῂς ἀνθρώπων ἐνδεὴς εἶναι εἰς οὐδέν· τὰ γὰρ ὑπάρχοντά σοι μεγάλα εἶναι, ὥστε μηδενὸς δεῖσθαι, ἀπὸ τοῦ σώματος ἀρξάμενα τελευτῶντα εἰς τὴν ψυχήν. οἴει γὰρ δὴ εἶναι πρῶτον μὲν κάλλιστός τε καὶ μέγιστος—καὶ τοῦτο μὲν δὴ παντὶ δῆλον ἰδεῖν ὅτι οὐ ψεύδῃ—ἔπειτα νεανικωτάτου γένους ἐν τῇ σεαυτοῦ
104bAma saydıklarımın hepsinden daha büyük bir güç olarak, babanın sana ve kardeşine vasi bıraktığı Ksanthippos oğlu Perikles'i görüyorsun; o yalnız bu şehirde değil, bütün Yunanistan'da ve barbarların pek çok büyük kavmi arasında da istediğini yapabilecek güçtedir. Zengin olduğunu da ekleyeyim.
ἐνταῦθα πρὸς πατρός τέ σοι φίλους καὶ συγγενεῖς πλείστους εἶναι καὶ ἀρίστους, οἳ εἴ τι δέοι ὑπηρετοῖεν ἄν σοι, τούτων δὲ τοὺς πρὸς μητρὸς οὐδὲν χείρους οὐδʼ ἐλάττους. συμπάντων δὲ ὧν εἶπον μείζω οἴει σοι δύναμιν ὑπάρχειν Περικλέα τὸν Ξανθίππου, ὃν ὁ πατὴρ ἐπίτροπον κατέλιπε σοί τε καὶ τῷ ἀδελφῷ· ὃς οὐ μόνον ἐν τῇδε τῇ πόλει δύναται πράττειν ὅτι ἂν βούληται, ἀλλʼ ἐν πάσῃ τῇ Ἑλλάδι καὶ τῶν βαρβάρων ἐν πολλοῖς καὶ μεγάλοις γένεσιν. προσθήσω δὲ καὶ ὅτι τῶν
104cAma bana kalırsa en az bununla övünüyorsun. İşte bütün bunlarla böbürlenerek âşıklarına üstün geldin; onlar da senden aşağı kaldıkları için yenildiler. Bu senin de gözünden kaçmadı. Bu yüzden iyi biliyorum ki merak ediyorsun: acaba aklımda ne var da aşkımdan vazgeçmiyorum, ötekiler kaçıp gittiği hâlde hangi umutla beklemeye devam ediyorum?
Alkibiades: Belki bilmiyorsun ama, Sokrates, beni az farkla geçtin.
πλουσίων· δοκεῖς δέ μοι ἐπὶ τούτῳ ἥκιστα μέγα φρονεῖν. κατὰ πάντα δὴ ταῦτα σύ τε μεγαλαυχούμενος κεκράτηκας τῶν ἐραστῶν ἐκεῖνοί τε ὑποδεέστεροι ὄντες ἐκρατήθησαν, καί σε ταῦτʼ οὐ λέληθεν· ὅθεν δὴ εὖ οἶδα ὅτι θαυμάζεις τί διανοούμενός ποτε οὐκ ἀπαλλάττομαι τοῦ ἔρωτος, καὶ ἥντινʼ ἔχων ἐλπίδα ὑπομένω τῶν ἄλλων πεφευγότων.
ΑΛ. καὶ ἴσως γε, ὦ Σώκρατες, οὐκ οἶσθʼ ὅτι σμικρόν
104dAsıl ben sana gelip tam bunu soracaktım: ne istiyorsun, hangi umuda bakıyorsun da nerede olsam büyük bir titizlikle hep orada bulunup beni rahatsız ediyorsun? Gerçekten derdinin ne olduğunu merak ediyorum; öğrensem çok sevinirim.
Sokrates: Öyleyse, dediğin gibi aklımdan geçenleri bilmek istiyorsan, herhâlde beni istekle dinleyeceksin; ben de dinleyecek ve sonuna kadar bekleyecek birine konuşur gibi konuşuyorum.
Alkibiades: Elbette; söyle haydi.
με ἔφθης. ἐγὼ γάρ τοι ἐν νῷ εἶχον πρότερός σοι προσελθὼν αὐτὰ ταῦτʼ ἐρέσθαι, τί ποτε βούλει καὶ εἰς τίνα ἐλπίδα βλέπων ἐνοχλεῖς με, ἀεὶ ὅπου ἂν ὦ ἐπιμελέστατα παρών· τῷ ὄντι γὰρ θαυμάζω ὅτι ποτʼ ἐστὶ τὸ σὸν πρᾶγμα, καὶ ἥδιστʼ ἂν πυθοίμην.
ΣΩ. ἀκούσῃ μὲν ἄρα μου, ὡς τὸ εἰκός, προθύμως, εἴπερ, ὡς φῄς, ἐπιθυμεῖς εἰδέναι τί διανοοῦμαι, καὶ ὡς ἀκουσομένῳ καὶ περιμενοῦντι λέγω.
ΑΛ. πάνυ μὲν οὖν· ἀλλὰ λέγε.
104eSokrates: Ama dikkat et: zorlukla başladığım gibi zorlukla bitirirsem buna şaşmamak gerek.
Alkibiades: Söyle, iyi dostum; dinleyeceğim.
Sokrates: Söylemek gerek öyleyse. Âşıklarına boyun eğmeyen bir adama âşık olarak yaklaşmak zor; yine de düşüncemi açıkça söylemeye cesaret etmeliyim. Alkibiades, seni demin saydığım şeylerle yetinirken ve ömrünü bunlarla geçirmen gerektiğini düşünürken görseydim, çoktan aşkımdan vazgeçmiş olurdum; en azından kendimi buna inandırıyorum.
ΣΩ. ὅρα δή· οὐ γάρ τοι εἴη ἂν θαυμαστὸν εἰ, ὥσπερ μόγις ἠρξάμην, οὕτω μόγις καὶ παυσαίμην.
ΑΛ. ὠγαθὲ λέγε· ἀκούσομαι γάρ.
ΣΩ. λεκτέον ἂν εἴη. χαλεπὸν μὲν οὖν πρὸς ἄνδρα οὐχ ἥττονα ἐραστῶν προσφέρεσθαι ἐραστῇ, ὅμως δὲ τολμητέον φράσαι τὴν ἐμὴν διάνοιαν. ἐγὼ γάρ, ὦ Ἀλκιβιάδη, εἰ μέν σε ἑώρων ἃ νυνδὴ διῆλθον ἀγαπῶντα καὶ οἰόμενον δεῖν ἐν τούτοις καταβιῶναι, πάλαι ἂν ἀπηλλάγμην τοῦ ἔρωτος, ὥς
105aAma şimdi senin aklından geçen başka şeyleri, senin karşında, açığa vuracağım; bundan, gözümü senden hiç ayırmadığımı da anlayacaksın. Bana öyle geliyor ki tanrılardan biri sana 'Alkibiades, şimdi sahip olduklarınla mı yaşamak istersin, yoksa daha fazlasını edinemeyeceksen hemen ölmeyi mi?' diye sorsa, ölmeyi seçerdin. Peki şimdi hangi umutla yaşıyorsun, onu ben söyleyeyim. Düşünüyorsun ki Atina halkının önüne bir çıksan — bu da birkaç güne kalmaz — çıkınca Atinalılara ne Perikles'in ne de şimdiye kadar yaşamış başka birinin hak etmediği kadar itibarı hak ettiğini göstereceksin; bunu gösterince de şehirde en büyük güce sahip olacaksın; burada en büyük olursan öteki Yunanlılar arasında da, hatta yalnız Yunanlılar arasında değil, bizimle aynı kıtada yaşayan barbarlar arasında da en büyük olacaksın.
γε δὴ ἐμαυτὸν πείθω· νῦν δʼ ἕτερʼ αὖ κατηγορήσω διανοήματα σὰ πρὸς αὐτὸν σέ, ᾧ καὶ γνώσῃ ὅτι προσέχων γέ σοι τὸν νοῦν διατετέλεκα. δοκεῖς γάρ μοι, εἴ τίς σοι εἴποι θεῶν· ὦ Ἀλκιβιάδη, πότερον βούλει ζῆν ἔχων ἃ νῦν ἔχεις, ἢ αὐτίκα τεθνάναι εἰ μή σοι ἐξέσται μείζω κτήσασθαι; δοκεῖς ἄν μοι ἑλέσθαι τεθνάναι· ἀλλὰ νῦν ἐπὶ τίνι δή ποτε ἐλπίδι ζῇς, ἐγὼ φράσω. ἡγῇ, ἐὰν θᾶττον εἰς τὸν Ἀθηναίων
105bYine aynı tanrı sana, Avrupa'da hüküm sürmen gerektiğini ama Asya'ya geçmenin ve oradaki işlere el atmanın sana yasak olduğunu söylese, bana kalırsa yalnız bununla da yaşamak istemezdin; adınla ve gücünle, deyim yerindeyse, bütün insanlığı doldurmadıkça yetinmezdin.
δῆμον παρέλθῃς—τοῦτο δʼ ἔσεσθαι μάλα ὀλίγων ἡμερῶν— παρελθὼν οὖν ἐνδείξεσθαι Ἀθηναίοις ὅτι ἄξιος εἶ τιμᾶσθαι ὡς οὔτε Περικλῆς οὔτʼ ἄλλος οὐδεὶς τῶν πώποτε γενομένων, καὶ τοῦτʼ ἐνδειξάμενος μέγιστον δυνήσεσθαι ἐν τῇ πόλει, ἐὰν δʼ ἐνθάδε μέγιστος ᾖς, καὶ ἐν τοῖς ἄλλοις Ἕλλησι, καὶ οὐ μόνον ἐν Ἕλλησιν, ἀλλὰ καὶ ἐν τοῖς βαρβάροις, ὅσοι ἐν τῇ αὐτῇ ἡμῖν οἰκοῦσιν ἠπείρῳ. καὶ εἰ αὖ σοι εἴποι ὁ αὐτὸς οὗτος θεὸς ὅτι αὐτοῦ σε δεῖ δυναστεύειν ἐν τῇ Εὐρώπῃ,
105cSanırım Kyros ile Kserkses dışında anılmaya değer kimsenin gelip geçmediğini düşünüyorsun. Bu umudu taşıdığını tahmin etmiyorum, iyi biliyorum. Doğru söylediğimi bildiğin için belki şöyle diyeceksin: 'Peki Sokrates, bunun söyleyeceğini vaat ettiğin şeyle, yani benden neden ayrılmadığınla ne ilgisi var?'
διαβῆναι δὲ εἰς τὴν Ἀσίαν οὐκ ἐξέσται σοι οὐδὲ ἐπιθέσθαι τοῖς ἐκεῖ πράγμασιν, οὐκ ἂν αὖ μοι δοκεῖς ἐθέλειν οὐδʼ ἐπὶ τούτοις μόνοις ζῆν, εἰ μὴ ἐμπλήσεις τοῦ σοῦ ὀνόματος καὶ τῆς σῆς δυνάμεως πάντας ὡς ἔπος εἰπεῖν ἀνθρώπους· καὶ οἶμαί σε πλὴν Κύρου καὶ Ξέρξου ἡγεῖσθαι οὐδένα ἄξιον λόγου γεγονέναι. ὅτι μὲν οὖν ἔχεις ταύτην τὴν ἐλπίδα, εὖ οἶδα καὶ οὐκ εἰκάζω. ἴσως ἂν οὖν εἴποις, ἅτε εἰδὼς ὅτι ἀληθῆ λέγω, τί δὴ οὖν, ὦ Σώκρατες, τοῦτʼ ἐστί σοι πρὸς
105dSöyleyeceğim, sevgili Kleinias'ın ve Deinomakhe'nin oğlu. Bütün bu tasarılarını bensiz gerçekleştirmen imkânsız; senin işlerin ve senin üzerinde böyle bir güce sahip olduğumu sanıyorum. Tanrının bunca zamandır seninle konuşmama izin vermemesinin sebebi de bence bu; ben de ne zaman izin vereceğini bekliyordum. Çünkü sen şehirde her şeye değer olduğunu göstermeyi, gösterir göstermez de yapamayacağın hiçbir şey kalmamasını umuyorsun; ben de senin yanında, sana her şeye değer olduğumu göstererek en büyük güce erişmeyi umuyorum. Arzu ettiğin gücü sana ne vasin ne akraban ne de bir başkası verebilir; benden başka kimse — tanrının yardımıyla elbette.
λόγον; [ὃν ἔφησθα ἐρεῖν, διὸ ἐμοῦ οὐκ ἀπαλλάττῃ;] ἐγὼ δὲ σοί γε ἐρῶ, ὦ φίλε παῖ Κλεινίου καὶ Δεινομάχης. τούτων γάρ σοι ἁπάντων τῶν διανοημάτων τέλος ἐπιτεθῆναι ἄνευ ἐμοῦ ἀδύνατον· τοσαύτην ἐγὼ δύναμιν οἶμαι ἔχειν εἰς τὰ σὰ πράγματα καὶ εἰς σέ, διὸ δὴ καὶ πάλαι οἴομαί με τὸν θεὸν οὐκ ἐᾶν διαλέγεσθαί σοι, ὃν ἐγὼ περιέμενον ὁπηνίκα ἐάσει. ὥσπερ γὰρ σὺ ἐλπίδας ἔχεις ἐν τῇ πόλει ἐνδείξασθαι ὅτι
105eSen daha gençken ve içini böyle büyük bir umut doldurmadan önce, bana kalırsa, tanrı boşuna konuşmayayım diye seninle konuşmama izin vermiyordu.
αὐτῇ παντὸς ἄξιος εἶ, ἐνδειξάμενος δὲ [ὅτι] οὐδὲν ὅτι οὐ παραυτίκα δυνήσεσθαι, οὕτω κἀγὼ παρὰ σοὶ ἐλπίζω μέγιστον δυνήσεσθαι ἐνδειξάμενος ὅτι παντὸς ἄξιός εἰμί σοι καὶ οὔτε ἐπίτροπος οὔτε συγγενὴς οὔτʼ ἄλλος οὐδεὶς ἱκανὸς παραδοῦναι τὴν δύναμιν ἧς ἐπιθυμεῖς πλὴν ἐμοῦ, μετὰ τοῦ θεοῦ μέντοι. νεωτέρῳ μὲν οὖν ὄντι σοι καὶ πρὶν τοσαύτης ἐλπίδος γέμειν, ὡς ἐμοὶ δοκεῖ, οὐκ εἴα ὁ θεὸς διαλέγεσθαι, ἵνα μὴ μάτην
106aŞimdi ise izin verdi; çünkü artık beni dinlersin.
Alkibiades: Konuşmaya başladığından beri, Sokrates, susarak peşimden geldiğin zamandakinden de çok daha tuhaf görünüyorsun bana; oysa o zaman da görünüşün epey tuhaftı. Bunları düşünüp düşünmediğime, anlaşılan, sen zaten karar vermişsin; inkâr etsem de seni ikna etmeye yetmeyecek. Peki öyle olsun; diyelim ki tam da bunları düşünüyorum: bunlar neden senin aracılığınla olacakmış da sensiz olmayacakmış? Bunu söyleyebilir misin?
διαλεγοίμην. νῦν δʼ ἐφῆκεν· νῦν γὰρ ἄν μου ἀκούσαις.
ΑΛ. πολύ γέ μοι, ὦ Σώκρατες, νῦν ἀτοπώτερος αὖ φαίνῃ, ἐπειδὴ ἤρξω λέγειν, ἢ ὅτε σιγῶν εἵπου· καίτοι σφόδρα γε ἦσθʼ ἰδεῖν καὶ τότε τοιοῦτος. εἰ μὲν οὖν ἐγὼ ταῦτα διανοοῦμαι ἢ μή, ὡς ἔοικε, διέγνωκας, καὶ ἐὰν μὴ φῶ, οὐδέν μοι ἔσται πλέον πρὸς τὸ πείθειν σε. εἶεν· εἰ δὲ δὴ ὅτι μάλιστα ταῦτα διανενόημαι, πῶς διὰ σοῦ μοι ἔσται καὶ ἄνευ σοῦ οὐκ ἂν γένοιτο; ἔχεις λέγειν;
106bSokrates: Sana alışık olduğun türden uzun bir söylev çekip çekemeyeceğimi mi soruyorsun? Benim işim öyle değildir. Ama bana küçük bir tek hizmette bulunmayı kabul edersen, işin böyle olduğunu sana gösterebileceğimi sanıyorum.
Alkibiades: Zor bir hizmet istemiyorsan, kabul.
Sokrates: Sorulanlara cevap vermek zor mu geliyor?
Alkibiades: Zor değil.
Sokrates: Cevap ver öyleyse.
Alkibiades: Sor.
Sokrates: Soruyu, düşündüğünü söylediğim şeyleri gerçekten düşündüğünü varsayarak soruyorum, tamam mı?
ΣΩ. ἆρʼ ἐρωτᾷς εἴ τινʼ ἔχω εἰπεῖν λόγον μακρόν, οἵους δὴ ἀκούειν εἴθισαι; οὐ γάρ ἐστι τοιοῦτον τὸ ἐμόν· ἀλλʼ ἐνδείξασθαι μέν σοι, ὡς ἐγᾦμαι, οἷός τʼ ἂν εἴην ὅτι ταῦτα οὕτως ἔχει, ἐὰν ἓν μόνον μοι ἐθελήσῃς βραχὺ ὑπηρετῆσαι.
ΑΛ. ἀλλʼ εἴ γε δὴ μὴ χαλεπόν τι λέγεις τὸ ὑπηρέτημα, ἐθέλω.
ΣΩ. ἦ χαλεπὸν δοκεῖ τὸ ἀποκρίνασθαι τὰ ἐρωτώμενα;
ΑΛ. οὐ χαλεπόν.
ΣΩ. ἀποκρίνου δή.
ΑΛ. Ἐρώτα.
ΣΩ. οὐκοῦν ὡς διανοουμένου σου ταῦτα ἐρωτῶ, ἅ φημί σε
106cAlkibiades: Öyle olsun, istersen; ne diyeceğini de öğrenmiş olurum.
Sokrates: Haydi bakalım. Dediğim gibi, yakında Atinalılara öğüt vermek için meclise çıkmayı düşünüyorsun. Tam kürsüye çıkacakken seni durdurup sorsam: 'Alkibiades, Atinalılar ne hakkında karar vermeyi düşünüyor da sen öğüt vermek için ayağa kalkıyorsun? Onlardan daha iyi bildiğin şeyler hakkında mı?' Ne cevap verirdin?
διανοεῖσθαι;
ΑΛ. ἔστω, εἰ βούλει, οὕτως, ἵνα καὶ εἰδῶ ὅτι καὶ ἐρεῖς.
ΣΩ. φέρε δή· διανοῇ γάρ, ὡς ἐγώ φημι, παριέναι συμβουλεύσων Ἀθηναίοις ἐντὸς οὐ πολλοῦ χρόνου· εἰ οὖν μέλλοντός σου ἰέναι ἐπὶ τὸ βῆμα λαβόμενος ἐροίμην· ὦ Ἀλκιβιάδη, ἐπειδὴ περὶ τίνος Ἀθηναῖοι διανοοῦνται βουλεύεσθαι, ἀνίστασαι συμβουλεύσων; ἆρʼ ἐπειδὴ περὶ ὧν σὺ ἐπίστασαι βέλτιον ἢ οὗτοι; τί ἂν ἀποκρίναιο;
106dAlkibiades: Onlardan daha iyi bildiğim şeyler hakkında, derdim herhâlde.
Sokrates: Demek bildiğin şeyler hakkında iyi bir öğütçüsün.
Alkibiades: Elbette.
Sokrates: Peki yalnız başkalarından öğrendiğin ya da kendin bulduğun şeyleri bilirsin, değil mi?
Alkibiades: Başka neyi bilecektim?
Sokrates: Öğrenmek istemeden ya da kendin araştırmadan bir şeyi öğrenmen ya da bulman mümkün mü?
Alkibiades: Değil.
Sokrates: Peki, bildiğini sandığın şeyleri araştırmak ya da öğrenmek ister miydin?
Alkibiades: Elbette hayır.
ΑΛ. εἴποιμʼ ἂν δήπου, περὶ ὧν οἶδα βέλτιον ἢ οὗτοι.
ΣΩ. περὶ ὧν ἄρʼ εἰδὼς τυγχάνεις, ἀγαθὸς σύμβουλος εἶ.
ΑΛ. πῶς γὰρ οὔ;
ΣΩ. οὐκοῦν ταῦτα μόνον οἶσθα, ἃ παρʼ ἄλλων ἔμαθες ἢ αὐτὸς ἐξηῦρες;
ΑΛ. ποῖα γὰρ ἄλλα;
ΣΩ. ἔστιν οὖν ὅπως ἄν ποτε ἔμαθές τι ἢ ἐξηῦρες μήτε μανθάνειν ἐθέλων μήτʼ αὐτὸς ζητεῖν;
ΑΛ. οὐκ ἔστιν.
ΣΩ. τί δέ; ἠθέλησας ἂν ζητῆσαι ἢ μαθεῖν ἃ ἐπίστασθαι ᾤου;
ΑΛ. οὐ δῆτα.
106eSokrates: Demek şimdi bildiğin şeyleri bildiğini düşünmediğin bir zaman vardı?
Alkibiades: Mecburen.
Sokrates: Senin öğrendiklerini ben de aşağı yukarı biliyorum; bir şey gözümden kaçtıysa söyle. Hatırladığım kadarıyla okuma yazma, kithara çalmayı ve güreşi öğrendin; aulos çalmayı öğrenmek istememiştin. Bildiklerin bunlar; meğer ki bir şey öğrenirken gözümden kaçmış olasın. Ama sanmıyorum; ne gece ne gündüz, evden çıktığında gözümden kaçmadın.
Alkibiades: Bunlardan başka bir derse gitmedim zaten.
ΣΩ. ἃ ἄρα νῦν τυγχάνεις ἐπιστάμενος, ἦν χρόνος ὅτε οὐχ ἡγοῦ εἰδέναι;
ΑΛ. ἀνάγκη.
ΣΩ. ἀλλὰ μὴν ἅ γε μεμάθηκας σχεδόν τι καὶ ἐγὼ οἶδα· εἰ δέ τι ἐμὲ λέληθεν, εἰπέ. ἔμαθες γὰρ δὴ σύ γε κατὰ μνήμην τὴν ἐμὴν γράμματα καὶ κιθαρίζειν καὶ παλαίειν· οὐ γὰρ δὴ αὐλεῖν γε ἤθελες μαθεῖν. ταῦτʼ ἐστὶν ἃ σὺ ἐπίστασαι, εἰ μή πού τι μανθάνων ἐμὲ λέληθας· οἶμαι δέ γε, οὔτε νύκτωρ οὔτε μεθʼ ἡμέραν ἐξιὼν ἔνδοθεν.
ΑΛ. ἀλλʼ οὐ πεφοίτηκα εἰς ἄλλων ἢ τούτων.
107aSokrates: Peki Atinalılar okuma yazma hakkında, nasıl doğru yazacakları hakkında karar verirken mi onlara öğüt vermek için ayağa kalkacaksın?
Alkibiades: Zeus adına, hayır.
Sokrates: Lirde hangi teli nasıl çalacakları hakkında karar verirken mi?
Alkibiades: Asla.
Sokrates: Güreş oyunları hakkında da mecliste karar vermek âdetleri değildir.
Alkibiades: Değildir elbette.
Sokrates: Peki ne hakkında karar verirlerken? Herhâlde bina yapımı hakkında değil.
Alkibiades: Elbette değil.
Sokrates: Çünkü bu konuda bir yapı ustası senden daha iyi öğüt verir.
ΣΩ. πότερον οὖν, ὅταν περὶ γραμμάτων Ἀθηναῖοι βουλεύωνται, πῶς ἂν ὀρθῶς γράφοιεν, τότε ἀναστήσῃ αὐτοῖς συμβουλεύσων;
ΑΛ. μὰ Δίʼ οὐκ ἔγωγε.
ΣΩ. ἀλλʼ ὅταν περὶ κρουμάτων ἐν λύρᾳ;
ΑΛ. οὐδαμῶς.
ΣΩ. οὐδὲ μὴν οὐδὲ περὶ παλαισμάτων γε εἰώθασι βουλεύεσθαι ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ.
ΑΛ. οὐ μέντοι.
ΣΩ. ὅταν οὖν περὶ τίνος βουλεύωνται; οὐ γάρ που ὅταν γε περὶ οἰκοδομίας.
ΑΛ. οὐ δῆτα.
ΣΩ. οἰκοδόμος γὰρ ταῦτά γε σοῦ βέλτιον συμβουλεύσει.
107bAlkibiades: Evet.
Sokrates: Kehanet hakkında karar verirken de değil?
Alkibiades: Hayır.
Sokrates: Çünkü bu konuda da bir kâhin senden iyi bilir.
Alkibiades: Evet.
Sokrates: Hem de ister kısa boylu ister uzun, ister yakışıklı ister çirkin, ister soylu ister soysuz olsun.
Alkibiades: Elbette.
Sokrates: Çünkü sanırım her konuda öğüt vermek zenginin değil, bilenin işidir.
Alkibiades: Elbette.
Sokrates: Atinalılar şehirdekilerin sağlığını nasıl koruyacakları hakkında karar verirken, öğüt veren ister yoksul ister zengin olsun, onlar için fark etmez; öğütçünün hekim olmasını isterler.
ΑΛ. ναί.
ΣΩ. οὐδὲ μὴν ὅταν περὶ μαντικῆς βουλεύωνται;
ΑΛ. οὔ.
ΣΩ. μάντις γὰρ αὖ ταῦτα ἄμεινον ἢ σύ.
ΑΛ. ναί.
ΣΩ. ἐάν τέ γε σμικρὸς ἢ μέγας ᾖ, ἐάν τε καλὸς ἢ αἰσχρός, ἔτι τε γενναῖος ἢ ἀγεννής.
ΑΛ. πῶς γὰρ οὔ;
ΣΩ. εἰδότος γὰρ οἶμαι περὶ ἑκάστου ἡ συμβουλή, καὶ οὐ πλουτοῦντος.
ΑΛ. πῶς γὰρ οὔ;
ΣΩ. ἀλλʼ ἐάντε πένης ἐάντε πλούσιος ᾖ ὁ παραινῶν, οὐδὲν διοίσει Ἀθηναίοις ὅταν περὶ τῶν ἐν τῇ πόλει βουλεύωνται,
107cAlkibiades: Haklı olarak.
Sokrates: Peki ne üzerine düşünürlerken ayağa kalkıp öğüt vermeye girişirsen doğru kalkmış olursun?
Alkibiades: Kendi işleri üzerine düşünürlerken, Sokrates.
Sokrates: Gemi yapımıyla ilgili işlerini mi, yani gemilerini nasıl yaptırmaları gerektiğini mi kastediyorsun?
Alkibiades: Hayır, Sokrates.
Sokrates: Çünkü sanırım gemi yapmayı bilmiyorsun. Sebebi bu mu, başka bir şey mi?
Alkibiades: Hayır, bu.
πῶς ἂν ὑγιαίνοιεν, ἀλλὰ ζητήσουσιν ἰατρὸν εἶναι τὸν σύμβουλον.
ΑΛ. εἰκότως γε.
ΣΩ. ὅταν οὖν περὶ τίνος σκοπῶνται, τότε σὺ ἀνιστάμενος ὡς συμβουλεύσων ὀρθῶς ἀναστήσῃ;
ΑΛ. ὅταν περὶ τῶν ἑαυτῶν πραγμάτων, ὦ Σώκρατες.
ΣΩ. τῶν περὶ ναυπηγίας λέγεις, ὁποίας τινὰς χρὴ αὐτοὺς τὰς ναῦς ναυπηγεῖσθαι;
ΑΛ. οὐκ ἔγωγε, ὦ Σώκρατες.
ΣΩ. ναυπηγεῖν γὰρ οἶμαι οὐκ ἐπίστασαι. τοῦτʼ αἴτιον ἢ ἄλλο τι;
ΑΛ. οὔκ, ἀλλὰ τοῦτο.
107dSokrates: Peki kendi işlerinden hangileri üzerine düşünürlerken diyorsun?
Alkibiades: Savaş, barış ya da şehrin başka bir işi üzerine düşünürlerken, Sokrates.
Sokrates: Kimlerle barış yapmaları, kimlerle savaşmaları gerektiğini ve bunu nasıl yapacaklarını düşünürlerken mi diyorsun?
Alkibiades: Evet.
Sokrates: Kimlerle yapmak daha iyiyse onlarla yapmak gerekmez mi?
Alkibiades: Evet.
ΣΩ. ἀλλὰ περὶ ποίων τῶν ἑαυτῶν λέγεις πραγμάτων ὅταν βουλεύωνται;
ΑΛ. ὅταν περὶ πολέμου, ὦ Σώκρατες, ἢ περὶ εἰρήνης ἢ ἄλλου του τῶν τῆς πόλεως πραγμάτων.
ΣΩ. ἆρα λέγεις ὅταν βουλεύωνται πρὸς τίνας χρὴ εἰρήνην ποιεῖσθαι καὶ τίσιν πολεμεῖν καὶ τίνα τρόπον;
ΑΛ. ναί.
ΣΩ. χρὴ δʼ οὐχ οἷς βέλτιον;
ΑΛ. ναί.
107eSokrates: Ne zaman daha iyiyse o zaman?
Alkibiades: Elbette.
Sokrates: Ne kadar süre daha iyiyse o kadar?
Alkibiades: Evet.
Sokrates: Peki Atinalılar kimlerle güreşmeleri, kimlerle el dövüşü yapmaları gerektiğini ve bunu nasıl yapacaklarını düşünse, sen mi daha iyi öğüt verirdin, beden eğitimi hocası mı?
Alkibiades: Beden eğitimi hocası, herhâlde.
Sokrates: Peki hoca kimlerle güreşmek gerektiğine, kimlerle gerekmediğine, ne zaman ve nasıl güreşmek gerektiğine dair öğüt verirken neye bakar, söyleyebilir misin? Şunu demek istiyorum: kimlerle güreşmek daha iyiyse onlarla mı güreşmek gerekir, değil mi?
Alkibiades: Evet.
ΣΩ. καὶ τόθʼ ὁπότε βέλτιον;
ΑΛ. πάνυ γε.
ΣΩ. καὶ τοσοῦτον χρόνον ὅσον ἄμεινον;
ΑΛ. ναί.
ΣΩ. εἰ οὖν βουλεύοιντο Ἀθηναῖοι τίσιν χρὴ προσπαλαίειν καὶ τίσιν ἀκροχειρίζεσθαι καὶ τίνα τρόπον, σὺ ἄμεινον ἂν συμβουλεύοις ἢ ὁ παιδοτρίβης;
ΑΛ. ὁ παιδοτρίβης δήπου.
ΣΩ. ἔχεις οὖν εἰπεῖν πρὸς τί ⟨ἂν⟩ βλέπων ὁ παιδοτρίβης συμβουλεύσειεν οἷς δεῖ προσπαλαίειν καὶ οἷς μή, καὶ ὁπότε καὶ ὅντινα τρόπον; λέγω δὲ τὸ τοιόνδε· ἆρα τούτοις δεῖ προσπαλαίειν οἷς βέλτιον, ἢ οὔ;
ΑΛ. ναί.
108aSokrates: Ne kadar daha iyiyse o kadar mı?
Alkibiades: O kadar.
Sokrates: Ne zaman daha iyiyse o zaman da, değil mi?
Alkibiades: Elbette.
Sokrates: Peki şarkı söyleyen de bazen şarkıya eşlik ederek kithara çalmalı ve adım atmalı, değil mi?
Alkibiades: Evet, gerekir.
Sokrates: Ne zaman daha iyiyse o zaman, değil mi?
Alkibiades: Evet.
Sokrates: Ne kadar daha iyiyse o kadar?
Alkibiades: Evet.
Sokrates: Peki? İkisinde de, hem şarkıya eşlik ederek kithara çalmakta hem güreşte 'daha iyi' dediğine göre, kithara çalmaktaki daha iyiye ne ad veriyorsun? Ben güreşteki daha iyiye 'jimnastiğe uygun' diyorum; sen ötekine ne diyorsun?
ΣΩ. ἆρα καὶ τοσαῦτα ὅσα ἄμεινον;
ΑΛ. τοσαῦτα.
ΣΩ. οὐκοῦν καὶ τότε ὅτε ἄμεινον;
ΑΛ. πάνυ γε.
ΣΩ. ἀλλὰ μὴν καὶ ᾁδοντα δεῖ κιθαρίζειν ποτὲ πρὸς τὴν ᾠδὴν καὶ βαίνειν;
ΑΛ. δεῖ γάρ.
ΣΩ. οὐκοῦν τότε ὁπότε βέλτιον;
ΑΛ. ναί.
ΣΩ. καὶ τοσαῦθʼ ὅσα βέλτιον;
ΑΛ. φημί.
ΣΩ. τί οὖν; ἐπειδὴ βέλτιον μὲν ὠνόμαζες ἐπʼ ἀμφοτέροις,
108bAlkibiades: Aklıma gelmiyor.
Sokrates: Beni taklit etmeye çalış. Ben, herhâlde, her bakımdan doğru olanı cevap olarak verdim; doğru olan da elbette tekhnēye göre olandır, değil mi?
Alkibiades: Evet.
Sokrates: Bu tekhnē de jimnastik değil miydi?
Alkibiades: Elbette.
τῷ τε κιθαρίζειν πρὸς τὴν ᾠδὴν καὶ τῷ προσπαλαίειν, τί καλεῖς τὸ ἐν τῷ κιθαρίζειν βέλτιον, ὥσπερ ἐγὼ τὸ ἐν τῷ παλαίειν καλῶ γυμναστικόν· σὺ δʼ ἐκεῖνο τί καλεῖς;
ΑΛ. οὐκ ἐννοῶ.
ΣΩ. ἀλλὰ πειρῶ ἐμὲ μιμεῖσθαι. ἐγὼ γάρ που ἀπεκρινάμην τὸ διὰ παντὸς ὀρθῶς ἔχον, ὀρθῶς δὲ δήπου ἔχει τὸ κατὰ τὴν τέχνην γιγνόμενον· ἢ οὔ;
ΑΛ. ναί.
ΣΩ. ἡ δὲ τέχνη οὐ γυμναστικὴ ἦν;
ΑΛ. πῶς δʼ οὔ;
108cSokrates: Ben de güreşteki daha iyiye 'jimnastiğe uygun' dedim.
Alkibiades: Dedin.
Sokrates: Güzel demedim mi?
Alkibiades: Bence güzel dedin.
Sokrates: Haydi öyleyse sen de — güzel konuşmak herhâlde sana da yakışır — önce şunu söyle: kithara çalmayı, şarkı söylemeyi ve doğru adım atmayı içine alan tekhnē hangisidir? Hepsine birden ne ad verilir? Hâlâ söyleyemiyor musun?
Alkibiades: Hayır.
Sokrates: Şöyle dene: bu tekhnē hangi tanrıçalarındır?
Alkibiades: Musaları mı kastediyorsun, Sokrates?
ΣΩ. ἐγὼ δʼ εἶπον τὸ ἐν τῷ παλαίειν βέλτιον γυμναστικόν.
ΑΛ. εἶπες γάρ.
ΣΩ. οὐκοῦν καλῶς;
ΑΛ. ἔμοιγε δοκεῖ.
ΣΩ. ἴθι δὴ καὶ σύ—πρέποι γὰρ ἄν που καὶ σοὶ τὸ καλῶς διαλέγεσθαι—εἰπὲ πρῶτον τίς ἡ τέχνη ἧς τὸ κιθαρίζειν καὶ τὸ ᾁδειν καὶ τὸ ἐμβαίνειν ὀρθῶς; συνάπασα τίς καλεῖται; οὔπω δύνασαι εἰπεῖν;
ΑΛ. οὐ δῆτα.
ΣΩ. ἀλλʼ ὧδε πειρῶ· τίνες αἱ θεαὶ ὧν ἡ τέχνη;
ΑΛ. τὰς μούσας, ὦ Σώκρατες, λέγεις;
108dSokrates: Evet. Bak şimdi: tekhnē adını onlardan alarak ne diye anılıyor?
Alkibiades: Musikiyi kastediyorsun sanırım.
Sokrates: Evet. Peki buna göre doğru olan nedir? Orada sana tekhnēye, yani jimnastiğe göre olanı doğru diye söylemiştim; sen de burada aynı şekilde ne diyorsun? Nasıl olan doğrudur?
Alkibiades: Musikiye uygun olan, bence.
Sokrates: İyi söylüyorsun. Haydi şimdi, savaşmaktaki ve barış içinde yaşamaktaki daha iyiye ne ad veriyorsun? Orada her birinde daha iyiyi adlandırıyordun: birinde 'daha musikiye uygun', ötekinde 'daha jimnastiğe uygun' diyordun. Burada da daha iyiyi adlandırmaya çalış.
ΣΩ. ἔγωγε. ὅρα δή· τίνα ἀπʼ αὐτῶν ἐπωνυμίαν ἡ τέχνη ἔχει;
ΑΛ. μουσικήν μοι δοκεῖς λέγειν.
ΣΩ. λέγω γάρ. τί οὖν τὸ κατὰ ταύτην ὀρθῶς γιγνόμενόν ἐστιν; ὥσπερ ἐκεῖ ἐγώ σοι τὸ κατὰ τὴν τέχνην ἔλεγον ὀρθῶς, τὴν γυμναστικήν, καὶ σὺ δὴ οὖν οὕτως ἐνταῦθα τί φῄς; πῶς γίγνεσθαι;
ΑΛ. μουσικῶς μοι δοκεῖ.
ΣΩ. εὖ λέγεις. ἴθι δή, καὶ τὸ ἐν τῷ πολεμεῖν βέλτιον καὶ τὸ ἐν τῷ εἰρήνην ἄγειν, τοῦτο τὸ βέλτιον τί
108eAlkibiades: Pek bulamıyorum.
Sokrates: Ama ayıp olur doğrusu. Biri seni yiyecekler hakkında konuşup 'şu bundan daha iyi, şimdi ve bu kadar' diye öğüt verirken görse, sonra da 'Alkibiades, daha iyi derken neyi kastediyorsun?' diye sorsa, bu konuda 'daha sağlıklı olanı' diyebilirsin; oysa hekim olduğunu iddia etmiyorsun. Ama bilgi sahibi olduğunu iddia ettiğin ve bilen biri gibi ayağa kalkıp öğüt vereceğin konuda, anlaşılan, sorulunca cevap veremiyorsan, utanmaz mısın? Bu ayıp görünmez mi?
ὀνομάζεις; ὥσπερ ἐκεῖ ἐφʼ ἑκάστῳ ἔλεγες τὸ ἄμεινον, ὅτι μουσικώτερον καὶ ἐπὶ τῷ ἑτέρῳ, ὅτι γυμναστικώτερον· πειρῶ δὴ καὶ ἐνταῦθα λέγειν τὸ βέλτιον.
ΑΛ. ἀλλʼ οὐ πάνυ τι ἔχω.
ΣΩ. ἀλλὰ μέντοι αἰσχρόν γε εἰ μέν τις σε λέγοντα καὶ συμβουλεύοντα περὶ σιτίων ὅτι βέλτιον τόδε τοῦδε καὶ νῦν καὶ τοσοῦτον, ἔπειτα ἐρωτήσειεν τί τὸ ἄμεινον λέγεις, ὦ Ἀλκιβιάδη; περὶ μὲν τούτων ἔχειν εἰπεῖν ὅτι τὸ ὑγιεινότερον, καίτοι οὐ προσποιῇ γε ἰατρὸς εἶναι· περὶ δὲ οὗ
109aAlkibiades: Elbette görünür.
Sokrates: O hâlde düşün ve söylemeye gayret et: barış içinde yaşamaktaki ve gereken kişilerle savaşmaktaki daha iyi neyi hedefler?
Alkibiades: Düşünüyorum ama aklıma gelmiyor.
Sokrates: Savaş açtığımızda, birbirimizi uğradığımız bir zararla suçlayarak savaşa gittiğimizi ve gidince ona bir ad verdiğimizi de mi bilmiyorsun?
προσποιῇ ἐπιστήμων εἶναι καὶ συμβουλεύσεις ἀνιστάμενος ὡς εἰδώς, τούτου δʼ, ὡς ἔοικας, πέρι ἐρωτηθεὶς ἐὰν μὴ ἔχῃς εἰπεῖν, οὐκ αἰσχύνῃ; ἢ οὐκ αἰσχρὸν φανεῖται;
ΑΛ. πάνυ γε.
ΣΩ. σκόπει δὴ καὶ προθυμοῦ εἰπεῖν πρὸς τί τείνει τὸ ἐν τῷ εἰρήνην τε ἄγειν ἄμεινον καὶ τὸ ἐν τῷ πολεμεῖν οἷς δεῖ;
ΑΛ. ἀλλὰ σκοπῶν οὐ δύναμαι ἐννοῆσαι.
ΣΩ. οὐδʼ οἶσθα, ἐπειδὰν πόλεμον ποιώμεθα, ὅτι ἐγκαλοῦντες ἀλλήλοις πάθημα ἐρχόμεθα εἰς τὸ πολεμεῖν, καὶ ὅτι αὐτὸ ὀνομάζοντες ἐρχόμεθα;
109bAlkibiades: Biliyorum: aldatıldığımızı, zorbalığa uğradığımızı ya da bir şeyimizin elimizden alındığını söyleriz.
Sokrates: Dur: bunların her birine nasıl uğrayarak? Şöyle uğramakla böyle uğramak arasındaki farkı söylemeye çalış.
Alkibiades: 'Şöyle ya da böyle' derken, Sokrates, adilce mi haksızca mı demek istiyorsun?
Sokrates: Tam olarak bunu.
Alkibiades: Bu ikisi arasında elbette fark var, hem de baştan sona.
Sokrates: Peki? Atinalılara hangileriyle savaşmalarını öğütleyeceksin, haksızlık edenlerle mi, adil davrananlarla mı?
ΑΛ. ἔγωγε, ὅτι γε ἐξαπατώμενοί τι ἢ βιαζόμενοι ἢ ἀποστερούμενοι.
ΣΩ. ἔχε· πῶς ἕκαστα τούτων πάσχοντες; πειρῶ εἰπεῖν τί διαφέρει τὸ ὧδε ἢ ὧδε.
ΑΛ. ἦ τὸ ὧδε λέγεις, ὦ Σώκρατες, τὸ δικαίως ἢ τὸ ἀδίκως;
ΣΩ. αὐτὸ τοῦτο.
ΑΛ. ἀλλὰ μὴν τοῦτο γε διαφέρει ὅλον τε καὶ πᾶν.
ΣΩ. τί οὖν; Ἀθηναίοις σὺ πρὸς ποτέρους συμβουλεύσεις πολεμεῖν, τοὺς ἀδικοῦντας ἢ τοὺς τὰ δίκαια πράττοντας;
109cAlkibiades: Korkunç bir şey soruyorsun; biri adil davrananlarla savaşmak gerektiğini düşünse bile bunu kabul etmez.
Sokrates: Çünkü bu, anlaşılan, kanuna uygun değil.
Alkibiades: Değil elbette; güzel bir şey de sayılmıyor.
Sokrates: Demek sen de konuşmalarını buna göre yapacaksın?
Alkibiades: Mecburen.
Sokrates: O hâlde demin sorduğum daha iyi — savaşmakta ya da savaşmamakta, kimlerle ve ne zaman savaşmakta daha iyi olan — daha adil olandan başka bir şey değil, öyle mi?
Alkibiades: Öyle görünüyor.
ΑΛ. δεινὸν τοῦτό γε ἐρωτᾷς· εἰ γὰρ καὶ διανοεῖταί τις ὡς δεῖ πρὸς τοὺς τὰ δίκαια πράττοντας πολεμεῖν, οὐκ ἂν ὁμολογήσειέν γε.
ΣΩ. οὐ γὰρ νόμιμον τοῦθʼ, ὡς ἔοικεν.
ΑΛ. οὐ δῆτα· οὐδέ γε καλὸν δοκεῖ εἶναι.
ΣΩ. πρὸς ταῦτʼ ἄρα καὶ σὺ [τὸ δίκαιον] τοὺς λόγους ποιήσῃ;
ΑΛ. ἀνάγκη.
ΣΩ. ἄλλο τι οὖν, ὃ νυνδὴ ἐγὼ ἠρώτων βέλτιον πρὸς τὸ πολεμεῖν καὶ μή, καὶ οἷς δεῖ καὶ οἷς μή, καὶ ὁπότε καὶ μή, τὸ δικαιότερον τυγχάνει ὄν; ἢ οὔ;
ΑΛ. φαίνεταί γε.
109dSokrates: Bu nasıl oluyor, sevgili Alkibiades? Bunu bilmediğin senin kendi gözünden mi kaçtı, yoksa sana daha adil olanla daha haksız olanı ayırt etmeyi öğreten bir hocaya gidip öğrenirken benim gözümden mi kaçtın? Kimdir bu hoca? Bana da söyle de beni de ona öğrenci olarak sen tanıştır.
Alkibiades: Alay ediyorsun, Sokrates.
Sokrates: Hayır, senin de benim de dostluk tanrımız olan Zeus Philios adına; onun adına asla yalan yere yemin etmem. Söyleyebiliyorsan söyle, kimdir?
ΣΩ. πῶς οὖν, ὦ φίλε Ἀλκιβιάδη; πότερον σαυτὸν λέληθας ὅτι οὐκ ἐπίστασαι τοῦτο, ἢ ἐμὲ ἔλαθες μανθάνων καὶ φοιτῶν εἰς διδασκάλου ὅς σε ἐδίδασκε διαγιγνώσκειν τὸ δικαιότερόν τε καὶ ἀδικώτερον; καὶ τίς ἐστιν οὗτος; φράσον καὶ ἐμοί, ἵνα αὐτῷ φοιτητὴν προξενήσῃς καὶ ἐμέ.
ΑΛ. σκώπτεις, ὦ Σώκρατες.
ΣΩ. οὐ μὰ τὸν Φίλιον τὸν ἐμόν τε καὶ σόν, ὃν ἐγὼ ἥκιστʼ ἂν ἐπιορκήσαιμι· ἀλλʼ εἴπερ ἔχεις, εἰπὲ τίς ἐστιν.
109eAlkibiades: Ya söyleyemiyorsam? Adil olanı ve haksız olanı başka bir yoldan bilemeyeceğimi mi sanıyorsun?
Sokrates: Bilebilirsin, bulmuşsan.
Alkibiades: Bulamayacağımı mı düşünüyorsun?
Sokrates: Pekâlâ bulursun, araştırırsan.
Alkibiades: Araştırmayacağımı mı sanıyorsun?
Sokrates: Araştırırsın, bilmediğini düşünürsen.
Alkibiades: Peki, böyle düşündüğüm bir zaman olmadı mı?
Sokrates: Güzel söylüyorsun. Adil olanı ve haksız olanı bilmediğini düşündüğün o zamanı söyleyebilir misin?
ΑΛ. τί δʼ εἰ μὴ ἔχω; οὐκ ἂν οἴει με ἄλλως εἰδέναι περὶ τῶν δικαίων καὶ ἀδίκων;
ΣΩ. ναί, εἴ γε εὕροις.
ΑΛ. ἀλλʼ οὐκ ἂν εὑρεῖν με ἡγῇ;
ΣΩ. καὶ μάλα γε, εἰ ζητήσαις.
ΑΛ. εἶτα ζητῆσαι οὐκ ἂν οἴει με;
ΣΩ. ἔγωγε, εἰ οἰηθείης γε μὴ εἰδέναι.
ΑΛ. εἶτα οὐκ ἦν ὅτʼ εἶχον οὕτω;
ΣΩ. καλῶς λέγεις. ἔχεις οὖν εἰπεῖν τοῦτον τὸν χρόνον
110aHaydi bakalım: geçen yıl araştırıyor ve bilmediğini mi düşünüyordun? Yoksa bildiğini mi düşünüyordun? Doğruyu söyle ki konuşmalarımız boşa gitmesin.
Alkibiades: Bildiğimi düşünüyordum.
Sokrates: İki, üç, dört yıl önce de öyle değil miydi?
Alkibiades: Öyleydi.
Sokrates: Ondan önce ise çocuktun, değil mi?
Alkibiades: Evet.
Sokrates: O zaman bildiğini düşündüğünü ise iyi biliyorum.
Alkibiades: Nereden biliyorsun?
ὅτε οὐκ ᾤου εἰδέναι τὰ δίκαια καὶ τὰ ἄδικα; φέρε, πέρυσιν ἐζήτεις τε καὶ οὐκ ᾤου εἰδέναι; ἢ ᾤου; καὶ τἀληθῆ ἀποκρίνου, ἵνα μὴ μάτην οἱ διάλογοι γίγνωνται.
ΑΛ. ἀλλʼ ᾤμην εἰδέναι.
ΣΩ. τρίτον δʼ ἔτος καὶ τέταρτον καὶ πέμπτον οὐχ οὕτως;
ΑΛ. ἔγωγε.
ΣΩ. ἀλλὰ μὴν τό γε πρὸ τοῦ παῖς ἦσθα. ἦ γάρ;
ΑΛ. ναί.
ΣΩ. τότε μὲν τοίνυν εὖ οἶδα ὅτι ᾤου εἰδέναι.
ΑΛ. πῶς εὖ οἶσθα;
110bSokrates: Çocukken seni okulda ve başka yerlerde sık sık duyardım; aşık kemiği ya da başka bir oyun oynarken adil ve haksız olan hakkında hiç tereddüt etmez, hangi çocukla karşılaşsan onun kötü ve haksız olduğunu, sana haksızlık ettiğini yüksek sesle ve kendinden emin söylerdin. Doğru söylemiyor muyum?
Alkibiades: Biri bana haksızlık ettiğinde ne yapacaktım, Sokrates?
Sokrates: 'Ne yapacaktım?' diyorsun; peki o sırada sana haksızlık edilip edilmediğini bilmiyor idiysen?
ΣΩ. πολλάκις σοῦ ἐν διδασκάλων ἤκουον παιδὸς ὄντος καὶ ἄλλοθι, καὶ ὁπότε ἀστραγαλίζοις ἢ ἄλλην τινὰ παιδιὰν παίζοις, οὐχ ὡς ἀποροῦντος περὶ τῶν δικαίων καὶ ἀδίκων, ἀλλὰ μάλα μέγα καὶ θαρραλέως λέγοντος περὶ ὅτου τύχοις τῶν παίδων ὡς πονηρός τε καὶ ἄδικος εἴη καὶ ὡς ἀδικοῖ· ἢ οὐκ ἀληθῆ λέγω;
ΑΛ. ἀλλὰ τί ἔμελλον ποιεῖν, ὦ Σώκρατες, ὁπότε τίς με ἀδικοῖ;
ΣΩ. σὺ δʼ εἰ τύχοις ἀγνοῶν εἴτʼ ἀδικοῖο εἴτε μὴ τότε, λέγεις, τί σε χρὴ ποιεῖν;
110cAlkibiades: Zeus adına, bilmez değildim; haksızlığa uğradığımı açıkça görüyordum.
Sokrates: Demek, anlaşılan, çocukken bile adil olanı ve haksız olanı bildiğini düşünüyordun.
Alkibiades: Evet; hem de biliyordum.
Sokrates: Ne zaman bulmuştun? Herhâlde bildiğini düşündüğün zamanda değil.
Alkibiades: Elbette değil.
Sokrates: Peki ne zaman bilmediğini düşünüyordun? Bak bakalım; bu zamanı bulamayacaksın.
Alkibiades: Zeus adına, Sokrates, söyleyemiyorum.
ΑΛ. μὰ Δίʼ ἀλλʼ οὐκ ἠγνόουν ἔγωγε, ἀλλὰ σαφῶς ἐγίγνωσκον ὅτι ἠδικούμην.
ΣΩ. ὤιου ἄρα ἐπίστασθαι καὶ παῖς ὤν, ὡς ἔοικε, τὰ δίκαια καὶ τὰ ἄδικα.
ΑΛ. ἔγωγε· καὶ ἠπιστάμην γε.
ΣΩ. ἐν ποίῳ χρόνῳ ἐξευρών; οὐ γὰρ δήπου ἐν ᾧ γε ᾤου εἰδέναι.
ΑΛ. οὐ δῆτα.
ΣΩ. πότε οὖν ἀγνοεῖν ἡγοῦ; σκόπει· οὐ γὰρ εὑρήσεις τοῦτον τὸν χρόνον.
ΑΛ. μὰ τὸν Δίʼ, ὦ Σώκρατες, οὔκουν ἔχω γʼ εἰπεῖν.
110dSokrates: Demek onları bularak bilmiyorsun.
Alkibiades: Hiç öyle görünmüyor.
Sokrates: Demin öğrenerek bildiğini de söylememiştin. Ne bulduysan ne öğrendiysen, nasıl ve nereden biliyorsun?
Alkibiades: Belki sana kendim bularak bildiğimi söylerken doğru cevap vermedim.
Sokrates: Peki nasıldı?
Alkibiades: Sanırım ben de başkaları gibi öğrendim.
Sokrates: Yine aynı yere geldik. Kimden? Bana da söyle.
ΣΩ. εὑρὼν μὲν ἄρʼ οὐκ οἶσθα αὐτά.
ΑΛ. οὐ πάνυ φαίνομαι.
ΣΩ. ἀλλὰ μὴν ἄρτι γε οὐδὲ μαθὼν ἔφησθα εἰδέναι· εἰ δὲ μήθʼ ηὗρες μήτʼ ἔμαθες, πῶς οἶσθα καὶ πόθεν;
ΑΛ. ἀλλʼ ἴσως τοῦτό σοι οὐκ ὀρθῶς ἀπεκρινάμην, τὸ φάναι εἰδέναι αὐτὸς ἐξευρών.
ΣΩ. τὸ δὲ πῶς εἶχεν;
ΑΛ. ἔμαθον οἶμαι καὶ ἐγὼ ὥσπερ καὶ οἱ ἄλλοι.
ΣΩ. πάλιν εἰς τὸν αὐτὸν ἥκομεν λόγον. παρὰ τοῦ; φράζε κἀμοί.
110eAlkibiades: Halktan.
Sokrates: İşi halka bağlamakla pek ciddi hocalara sığınmış olmuyorsun.
Alkibiades: Neden? Onlar öğretmeye yetmez mi?
Sokrates: Dama oyununda neyin doğru hamle olup neyin olmadığını bile öğretmeye yetmezler; oysa bence bunlar adil olandan çok daha basit şeyler. Ne dersin? Sen de öyle düşünmüyor musun?
Alkibiades: Düşünüyorum.
Sokrates: Sonra, daha basit şeyleri öğretemiyorlar da daha ciddi olanları mı öğretiyorlar?
Alkibiades: Bence evet; en azından dama oynamaktan çok daha ciddi başka pek çok şeyi öğretebiliyorlar.
Sokrates: Ne gibi?
ΑΛ. παρὰ τῶν πολλῶν.
ΣΩ. οὐκ εἰς σπουδαίους γε διδασκάλους καταφεύγεις εἰς τοὺς πολλοὺς ἀναφέρων.
ΑΛ. τί δέ; οὐχ ἱκανοὶ διδάξαι οὗτοι;
ΣΩ. οὔκουν τὰ πεττευτικά γε καὶ τὰ μή· καίτοι φαυλότερα αὐτὰ οἶμαι τῶν δικαίων εἶναι. τί δέ; σὺ οὐχ οὕτως οἴει;
ΑΛ. ναί.
ΣΩ. εἶτα τὰ μὲν φαυλότερα οὐχ οἷοί τε διδάσκειν, τὰ δὲ σπουδαιότερα;
ΑΛ. οἶμαι ἔγωγε· ἄλλα γοῦν πολλὰ οἷοί τʼ εἰσὶν διδάσκειν σπουδαιότερα τοῦ πεττεύειν.
ΣΩ. ποῖα ταῦτα;
111aAlkibiades: Mesela Yunanca konuşmayı ben onlardan öğrendim; bir hocamın adını veremem, bunu senin ciddi hoca saymadığın o insanlara bağlarım.
Sokrates: Ama soylu dostum, halk bu konuda iyi bir hocadır; öğretmekteki becerisi için haklı olarak övülebilir.
Alkibiades: Neden?
Sokrates: Çünkü bu konuda iyi hocalarda bulunması gerekenler onlarda var.
Alkibiades: Ne demek istiyorsun?
Sokrates: Herhangi bir şeyi öğretecek olanların önce onu kendilerinin bilmesi gerektiğini bilmiyor musun? Öyle değil mi?
ΑΛ. οἷον καὶ τὸ ἑλληνίζειν παρὰ τούτων ἔγωγʼ ἔμαθον, καὶ οὐκ ἂν ἔχοιμι εἰπεῖν ἐμαυτοῦ διδάσκαλον, ἀλλʼ εἰς τοὺς αὐτοὺς ἀναφέρω οὓς σὺ φῂς οὐ σπουδαίους εἶναι διδασκάλους.
ΣΩ. ἀλλʼ, ὦ γενναῖε, τούτου μὲν ἀγαθοὶ διδάσκαλοι οἱ πολλοί, καὶ δικαίως ἐπαινοῖντʼ ἂν αὐτῶν εἰς διδασκαλίαν.
ΑΛ. τί δή;
ΣΩ. ὅτι ἔχουσι περὶ αὐτὰ ἃ χρὴ τοὺς ἀγαθοὺς διδασκάλους ἔχειν.
ΑΛ. τί τοῦτο λέγεις;
ΣΩ. οὐκ οἶσθʼ ὅτι χρὴ τοὺς μέλλοντας διδάσκειν ὁτιοῦν
111bAlkibiades: Elbette öyle.
Sokrates: Bilenlerin de birbirleriyle aynı şeyi söylemeleri, anlaşmazlığa düşmemeleri gerekmez mi?
Alkibiades: Evet.
Sokrates: Anlaşmazlığa düştükleri şeyleri bildiklerini söyleyebilir misin?
Alkibiades: Elbette hayır.
Sokrates: Peki bunların hocası nasıl olabilirler?
Alkibiades: Hiçbir şekilde olamazlar.
Sokrates: Peki? Halk taşın ya da tahtanın ne olduğu konusunda anlaşmazlığa düşüyor gibi mi geliyor sana? Kime sorsan aynı şeyi söylemezler mi, taş ya da tahta almak istediklerinde aynı şeye uzanmazlar mı?
αὐτοὺς πρῶτον εἰδέναι; ἢ οὔ;
ΑΛ. πῶς γὰρ οὔ;
ΣΩ. οὐκοῦν τοὺς εἰδότας ὁμολογεῖν τε ἀλλήλοις καὶ μὴ διαφέρεσθαι;
ΑΛ. ναί.
ΣΩ. ἐν οἷς δʼ ἂν διαφέρωνται, ταῦτα φήσεις εἰδέναι αὐτούς;
ΑΛ. οὐ δῆτα.
ΣΩ. τούτων οὖν διδάσκαλοι πῶς ἂν εἶεν;
ΑΛ. οὐδαμῶς.
ΣΩ. τί οὖν; δοκοῦσί σοι διαφέρεσθαι οἱ πολλοὶ ποῖόν ἐστι λίθος ἢ ξύλον; καὶ ἐάν τινα ἐρωτᾷς, ἆρʼ οὐ τὰ αὐτὰ
111cBu türden her şeyde de durum aynı. Yunanca bilmekten kastettiğin aşağı yukarı bu, anladığım kadarıyla; öyle değil mi?
Alkibiades: Evet.
Sokrates: Demek bu konularda, dediğimiz gibi, hem birbirleriyle hem de ayrı ayrı her biri kendi kendisiyle aynı şeyi söylüyor; şehirler de birbirleriyle çekişmiyor, biri şunu öteki bunu ileri sürmüyor, değil mi?
Alkibiades: Çekişmiyor.
Sokrates: O hâlde bu konularda iyi hocalar olmaları da doğal.
ὁμολογοῦσιν, καὶ ἐπὶ ταὐτὰ ὁρμῶσιν ὅταν βούλωνται λαβεῖν λίθον ἢ ξύλον; ὡσαύτως καὶ πάνθʼ ὅσα τοιαῦτα· σχεδὸν γάρ τι μανθάνω τὸ ἑλληνίζειν ἐπίστασθαι ὅτι τοῦτο λέγεις· ἢ οὔ;
ΑΛ. ναί.
ΣΩ. οὐκοῦν εἰς μὲν ταῦθʼ, ὥσπερ εἴπομεν, ἀλλήλοις τε ὁμολογοῦσι καὶ αὐτοὶ ἑαυτοῖς ἰδίᾳ, καὶ δημοσίᾳ αἱ πόλεις πρὸς ἀλλήλας οὐκ ἀμφισβητοῦσιν αἱ μὲν ταῦθʼ αἱ δʼ ἄλλα φάσκουσαι;
ΑΛ. οὐ γάρ.
ΣΩ. εἰκότως ἂν ἄρα τούτων γε καὶ διδάσκαλοι εἶεν ἀγαθοί.
111dAlkibiades: Evet.
Sokrates: Birinin bu konuları bilmesini istesek, onu halkın yanına ders almaya göndermekte haklı oluruz, değil mi?
Alkibiades: Elbette.
Sokrates: Peki yalnız insanların ya da atların ne olduğunu değil, hangilerinin iyi koşucu olup hangilerinin olmadığını da bilmek isteseydik? Halk bunu da öğretmeye yeter mi?
Alkibiades: Elbette yetmez.
Sokrates: Bu konularda birbirleriyle hiç anlaşamamaları, bunları bilmediklerine ve işe yarar hocalar olmadıklarına sana yeterli bir delil değil mi?
ΑΛ. ναί.
ΣΩ. οὐκοῦν εἰ μὲν βουλοίμεθα ποιῆσαί τινα περὶ αὐτῶν εἰδέναι, ὀρθῶς ἂν αὐτὸν πέμποιμεν εἰς διδασκαλίαν τούτων τῶν πολλῶν;
ΑΛ. πάνυ γε.
ΣΩ. τί δʼ εἰ βουληθεῖμεν εἰδέναι, μὴ μόνον ποῖοι ἄνθρωποί εἰσιν ἢ ποῖοι ἵπποι, ἀλλὰ καὶ τίνες αὐτῶν δρομικοί τε καὶ μή, ἆρʼ ἔτι οἱ πολλοὶ τοῦτο ἱκανοὶ διδάξαι;
ΑΛ. οὐ δῆτα.
ΣΩ. ἱκανὸν δέ σοι τεκμήριον ὅτι οὐκ ἐπίστανται οὐδὲ
111eAlkibiades: Bence yeterli.
Sokrates: Peki yalnız insanların ne olduğunu değil, hangilerinin sağlıklı hangilerinin hastalıklı olduğunu bilmek isteseydik? Halk bize yeterli bir hoca olur muydu?
Alkibiades: Elbette olmazdı.
Sokrates: Onları birbirleriyle anlaşmazlık içinde görseydin, bu konuda kötü hocalar olduklarına delil olmaz mıydı?
Alkibiades: Bence olurdu.
Sokrates: Peki şimdi? Adil ve haksız insanlar ve işler hakkında halk kendi içinde ya da birbiriyle anlaşıyor gibi mi görünüyor sana?
κρήγυοι διδάσκαλοί εἰσιν τούτων, ἐπειδὴ οὐδὲν ὁμολογοῦσιν ἑαυτοῖς περὶ αὐτῶν;
ΑΛ. ἔμοιγε.
ΣΩ. τί δʼ εἰ βουληθεῖμεν εἰδέναι, μὴ μόνον ποῖοι ἄνθρωποί εἰσιν, ἀλλʼ ὁποῖοι ὑγιεινοὶ ἢ νοσώδεις, ἆρʼ ἱκανοὶ ἂν ἡμῖν ἦσαν διδάσκαλοι οἱ πολλοί;
ΑΛ. οὐ δῆτα.
ΣΩ. ἦν δʼ ἄν σοι τεκμήριον ὅτι μοχθηροί εἰσι τούτων διδάσκαλοι, εἰ ἑώρας αὐτοὺς διαφερομένους;
ΑΛ. ἔμοιγε.
ΣΩ. τί δὲ δή; νῦν περὶ τῶν δικαίων καὶ ἀδίκων ἀνθρώπων
112aAlkibiades: Hiç de değil, Zeus adına, Sokrates.
Sokrates: Peki? En çok bu konuda mı anlaşmazlığa düşüyorlar?
Alkibiades: Hem de nasıl.
Sokrates: Sanmıyorum ki insanların neyin sağlıklı olup neyin olmadığı konusunda, bu yüzden dövüşecek ve birbirlerini öldürecek kadar şiddetle anlaşmazlığa düştüğünü hiç görmüş ya da duymuş olasın.
Alkibiades: Elbette görmedim.
Sokrates: Ama adil ve haksız olan konusunda böyle olduğunu, görmediysen bile en azından başka pek çok kişiden ve Homeros'tan duymuşsundur, eminim; çünkü Odysseia'yı da İlyada'yı da dinledin.
καὶ πραγμάτων οἱ πολλοὶ δοκοῦσί σοι ὁμολογεῖν αὐτοὶ ἑαυτοῖς ἢ ἀλλήλοις;
ΑΛ. ἥκιστα νὴ Δίʼ, ὦ Σώκρατες.
ΣΩ. τί δέ; μάλιστα περὶ αὐτῶν διαφέρεσθαι;
ΑΛ. πολύ γε.
ΣΩ. οὔκουν οἴομαί γε πώποτέ σε ἰδεῖν οὐδʼ ἀκοῦσαι σφόδρα οὕτω διαφερομένους ἀνθρώπους περὶ ὑγιεινῶν καὶ μή, ὥστε διὰ ταῦτα μάχεσθαί τε καὶ ἀποκτεινύναι ἀλλήλους.
ΑΛ. οὐ δῆτα.
ΣΩ. ἀλλὰ περὶ τῶν δικαίων καὶ ἀδίκων ἔγωγʼ οἶδʼ ὅτι,
112bAlkibiades: Elbette, Sokrates.
Sokrates: Bu şiirler adil ile haksız arasındaki bir anlaşmazlığı konu almıyor mu?
Alkibiades: Evet.
Sokrates: Akhalılarla Truvalılar arasındaki savaşlar ve ölümler de, Penelope'nin talipleriyle Odysseus arasındakiler de bu anlaşmazlık yüzünden oldu.
καὶ εἰ μὴ ἑώρακας, ἀκήκοας γοῦν ἄλλων τε πολλῶν καὶ Ὁμήρου· καὶ Ὀδυσσείας γὰρ καὶ Ἰλιάδος ἀκήκοας.
ΑΛ. πάντως δήπου, ὦ Σώκρατες.
ΣΩ. οὐκοῦν ταῦτα ποιήματά ἐστι περὶ διαφορᾶς δικαίων τε καὶ ἀδίκων;
ΑΛ. ναί.
ΣΩ. καὶ αἱ μάχαι γε καὶ οἱ θάνατοι διὰ ταύτην τὴν διαφορὰν τοῖς τε Ἀχαιοῖς καὶ τοῖς ἄλλοις Τρωσὶν ἐγένοντο, καὶ τοῖς μνηστῆρσι τοῖς τῆς Πηνελόπης καὶ τῷ Ὀδυσσεῖ.
112cAlkibiades: Doğru söylüyorsun.
Sokrates: Sanırım Tanagra'da ölen Atinalılar, Lakedaimonlular ve Boiotialılar için de, sonra Koroneia'da ölenler için de — baban Kleinias da orada hayatını kaybetmişti — ölümlere ve savaşlara yol açan anlaşmazlık, adil ve haksız olandan başka bir şey hakkında değildi. Öyle değil mi?
Alkibiades: Doğru söylüyorsun.
Sokrates: O hâlde bu insanların, birbirleriyle çekişirken birbirlerine en korkunç şeyleri yapacak kadar şiddetle anlaşmazlığa düştükleri şeyleri bildiklerini mi söyleyelim?
ΑΛ. ἀληθῆ λέγεις.
ΣΩ. οἶμαι δὲ καὶ τοῖς ἐν Τανάγρᾳ Ἀθηναίων τε καὶ Λακεδαιμονίων καὶ Βοιωτῶν ἀποθανοῦσι, καὶ τοῖς ὕστερον ἐν Κορωνείᾳ, ἐν οἷς καὶ ὁ σὸς πατὴρ [Κλεινίας] ἐτελεύτησεν, οὐδὲ περὶ ἑνὸς ἄλλου ἡ διαφορὰ ἢ περὶ τοῦ δικαίου καὶ ἀδίκου τοὺς θανάτους καὶ τὰς μάχας πεποίηκεν· ἦ γάρ;
ΑΛ. ἀληθῆ λέγεις.
ΣΩ. τούτους οὖν φῶμεν ἐπίστασθαι περὶ ὧν οὕτως
112dAlkibiades: Öyle görünmüyor.
Sokrates: Ama sen, bilmediklerini kendin de kabul ettiğin böyle hocalara dayanıyorsun, değil mi?
Alkibiades: Öyle görünüyor.
Sokrates: Peki hakkında böylesine bocaladığın, ne kimseden öğrenmiş ne de kendin bulmuş göründüğün adil ve haksız olanı bilmen nasıl akla yatkın olur?
Alkibiades: Senin söylediklerine bakılırsa akla yatkın değil.
σφόδρα διαφέρονται, ὥστε ἀμφισβητοῦντες ἀλλήλοις τὰ ἔσχατα σφᾶς αὐτοὺς ἐργάζονται;
ΑΛ. οὐ φαίνεταί γε.
ΣΩ. οὐκοῦν εἰς τοὺς τοιούτους διδασκάλους ἀναφέρεις οὓς ὁμολογεῖς αὐτὸς μὴ εἰδέναι;
ΑΛ. ἔοικα.
ΣΩ. πῶς οὖν εἰκός σε εἰδέναι τὰ δίκαια καὶ τὰ ἄδικα, περὶ ὧν οὕτω πλανᾷ καὶ οὔτε μαθὼν φαίνῃ παρʼ οὐδενὸς οὔτʼ αὐτὸς ἐξευρών;
ΑΛ. ἐκ μὲν ὧν σὺ λέγεις οὐκ εἰκός.
112eSokrates: Bunu da güzel söylemediğini görüyor musun, Alkibiades?
Alkibiades: Neyi?
Sokrates: Bunları benim söylediğimi ileri sürmeni.
Alkibiades: Nasıl yani? Adil ve haksız olan hakkında hiçbir şey bilmediğimi söyleyen sen değil misin?
Sokrates: Hayır.
Alkibiades: Ben mi yani?
Sokrates: Evet.
Alkibiades: Nasıl?
Sokrates: Şöyle anlayacaksın. Sana birle ikiden hangisinin daha çok olduğunu sorsam, iki diyeceksin, değil mi?
Alkibiades: Evet.
Sokrates: Ne kadar çok?
Alkibiades: Bir.
Sokrates: Peki ikimizden hangisi ikinin birden bir fazla olduğunu söylüyor?
Alkibiades: Ben.
Sokrates: Ben soruyordum, sen cevap veriyordun, değil mi?
Alkibiades: Evet.
ΣΩ. ὁρᾷς αὖ τοῦθʼ ὡς οὐ καλῶς εἶπες, ὦ Ἀλκιβιάδη;
ΑΛ. τὸ ποῖον;
ΣΩ. ὅτι ἐμὲ φῂς ταῦτα λέγειν.
ΑΛ. τί δέ; οὐ σὺ λέγεις ὡς ἐγὼ οὐδὲν ἐπίσταμαι περὶ τῶν δικαίων καὶ ἀδίκων;
ΣΩ. οὐ μέντοι.
ΑΛ. ἀλλʼ ἐγώ;
ΣΩ. ναί.
ΑΛ. πῶς δή;
ΣΩ. ὧδε εἴσῃ. ἐάν σε ἔρωμαι τὸ ἓν καὶ τὰ δύο πότερα πλείω ἐστί, φήσεις ὅτι τὰ δύο;
ΑΛ. ἔγωγε.
ΣΩ. πόσῳ;
ΑΛ. ἑνί.
ΣΩ. πότερος οὖν ἡμῶν ὁ λέγων ὅτι τὰ δύο τοῦ ἑνὸς ἑνὶ πλείω;
ΑΛ. ἐγώ.
ΣΩ. οὐκοῦν ἐγὼ μὲν ἠρώτων, σὺ δʼ ἀπεκρίνου;
ΑΛ. ναί.
113aSokrates: Peki bu konularda söyleyen kim gibi görünüyor, soran ben mi, cevap veren sen mi?
Alkibiades: Ben.
Sokrates: Ya ben 'Sokrates' adı hangi harflerden oluşuyor diye sorsam, sen de söylesen, söyleyen hangimiz olur?
Alkibiades: Ben.
Sokrates: Haydi tek cümleyle söyle: soru sorulup cevap verildiğinde söyleyen hangisidir, soran mı cevap veren mi?
Alkibiades: Bence cevap veren, Sokrates.
ΣΩ. περὶ δὴ τούτων μῶν ἐγὼ φαίνομαι λέγων ὁ ἐρωτῶν, ἢ σὺ ὁ ἀποκρινόμενος;
ΑΛ. ἐγώ.
ΣΩ. τί δʼ ἂν ἐγὼ μὲν ἔρωμαι ποῖα γράμματα Σωκράτους, σὺ δʼ εἴπῃς, πότερος ὁ λέγων;
ΑΛ. ἐγώ.
ΣΩ. ἴθι δή, ἑνὶ λόγῳ εἰπέ· ὅταν ἐρώτησίς τε καὶ ἀπόκρισις γίγνηται, πότερος ὁ λέγων, ὁ ἐρωτῶν ἢ ὁ ἀποκρινόμενος;
ΑΛ. ὁ ἀποκρινόμενος, ἔμοιγε δοκεῖ, ὦ Σώκρατες.
113bSokrates: Demin baştan sona soran ben değil miydim?
Alkibiades: Evet.
Sokrates: Cevap veren de sen?
Alkibiades: Elbette.
Sokrates: Peki? Söylenenleri hangimiz söyledi?
Alkibiades: Kabul ettiklerimize bakılırsa, Sokrates, ben söylemişim gibi görünüyor.
Sokrates: Söylenen şu değil miydi: Kleinias oğlu güzel Alkibiades adil ve haksız olanı bilmiyor ama bildiğini sanıyor ve meclise gidip Atinalılara hiçbir şey bilmediği konularda öğüt vermeye hazırlanıyor? Bu değil miydi?
ΣΩ. οὐκοῦν ἄρτι διὰ παντὸς ἐγὼ μὲν ἦ ὁ ἐρωτῶν;
ΑΛ. ναί.
ΣΩ. σὺ δʼ ὁ ἀποκρινόμενος;
ΑΛ. πάνυ γε.
ΣΩ. τί οὖν; τὰ λεχθέντα πότερος ἡμῶν εἴρηκεν;
ΑΛ. φαίνομαι μέν, ὦ Σώκρατες, ἐκ τῶν ὡμολογημένων ἐγώ.
ΣΩ. οὐκοῦν ἐλέχθη περὶ δικαίων καὶ ἀδίκων ὅτι Ἀλκιβιάδης ὁ καλὸς ὁ Κλεινίου οὐκ ἐπίσταιτο, οἴοιτο δέ, καὶ μέλλοι εἰς ἐκκλησίαν ἐλθὼν συμβουλεύσειν Ἀθηναίοις περὶ ὧν οὐδὲν οἶδεν; οὐ ταῦτʼ ἦν;
113cAlkibiades: Öyle görünüyor.
Sokrates: Demek Euripides'in sözü gerçekleşiyor, Alkibiades: bunları galiba benden değil, 'senden duydun'; bunları söyleyen ben değilim, sensin, beni boş yere suçluyorsun. Hem de doğru söylüyorsun: çünkü aklında çılgınca bir girişim var, iyi dostum; bilmediğin şeyleri, öğrenmeyi ihmal edip öğretmeye kalkıyorsun.
ΑΛ. φαίνεται.
ΣΩ. τὸ τοῦ Εὐριπίδου ἄρα συμβαίνει, ὦ Ἀλκιβιάδη· σοῦ τάδε κινδυνεύεις, οὐκ ἐμοῦ ἀκηκοέναι, οὐδʼ ἐγώ εἰμι ὁ ταῦτα λέγων, ἀλλὰ σύ, ἐμὲ δὲ αἰτιᾷ μάτην. καὶ μέντοι καὶ εὖ λέγεις. μανικὸν γὰρ ἐν νῷ ἔχεις ἐπιχείρημα ἐπιχειρεῖν, ὦ βέλτιστε, διδάσκειν ἃ οὐκ οἶσθα, ἀμελήσας μανθάνειν.
113dAlkibiades: Sanırım, Sokrates, Atinalılar da öteki Yunanlılar da neyin daha adil neyin daha haksız olduğu üzerine pek seyrek karar verirler; çünkü bu tür şeylerin açık olduğunu düşünür, onları bir kenara bırakıp hangisini yapmanın kendilerine yarayacağına bakarlar. Bence adil olanla yararlı olan aynı şey değildir: büyük haksızlıklar yapıp kârlı çıkmış pek çok kişi vardır, adil davranıp bundan hiçbir yarar görmemiş başkaları da vardır sanırım.
Sokrates: Peki? Adil olanla yararlı olan ne kadar farklı olursa olsun, insanlara neyin yararlı olduğunu ve neden yararlı olduğunu bildiğini sanmıyorsun herhâlde?
ΑΛ. οἶμαι μέν, ὦ Σώκρατες, ὀλιγάκις Ἀθηναίους βουλεύεσθαι καὶ τοὺς ἄλλους Ἕλληνας πότερα δικαιότερα ἢ ἀδικώτερα· τὰ μὲν γὰρ τοιαῦτα ἡγοῦνται δῆλα εἶναι, ἐάσαντες οὖν περὶ αὐτῶν σκοποῦσιν ὁπότερα συνοίσει πράξασιν. οὐ γὰρ ταὐτὰ οἶμαι ἐστὶν τά τε δίκαια καὶ τὰ συμφέροντα, ἀλλὰ πολλοῖς δὴ ἐλυσιτέλησεν ἀδικήσασι μεγάλα ἀδικήματα, καὶ ἑτέροις γε οἶμαι δίκαια ἐργασαμένοις οὐ συνήνεγκεν.
ΣΩ. τί οὖν; εἰ ὅτι μάλιστα ἕτερα μὲν τὰ δίκαια
113eAlkibiades: Ne engel var, Sokrates? Yeter ki bana yine kimden öğrendiğimi ya da kendim nasıl bulduğumu sorma.
Sokrates: Şu yaptığına bak! Bir şeyi doğru söylemediğinde, bu da az önceki aynı akıl yürütmeyle ispat edilebiliyorsa, sen yeni şeyler ve başka ispatlar duymak gerektiğini düşünüyorsun; sanki öncekiler eskiyip yıpranmış giysilermiş de sana biri temiz, lekesiz bir delil getirmedikçe onları artık giymezmişsin gibi.
τυγχάνει ὄντα, ἕτερα δὲ τὰ συμφέροντα, οὔ τί που αὖ σὺ οἴει ταῦτʼ εἰδέναι ἃ συμφέρει τοῖς ἀνθρώποις, καὶ διʼ ὅτι;
ΑΛ. τί γὰρ κωλύει, ὦ Σώκρατες; εἰ μή με αὖ ἐρήσῃ παρʼ ὅτου ἔμαθον ἢ ὅπως αὐτὸς ηὗρον.
ΣΩ. οἷον τοῦτο ποιεῖς. εἴ τι μὴ ὀρθῶς λέγεις, τυγχάνει δὲ δυνατὸν ὂν ἀποδεῖξαι διʼ οὗπερ καὶ τὸ πρότερον λόγου, οἴει δὴ καινὰ ἄττα δεῖν ἀκούειν ἀποδείξεις τε ἑτέρας, ὡς τῶν προτέρων οἷον σκευαρίων κατατετριμμένων, καὶ οὐκέτʼ ἂν σὺ αὐτὰ ἀμπίσχοιο, εἰ μή τίς σοι τεκμήριον καθαρὸν
114aBen ise lafı önden kesme girişimlerini bir yana bırakıp yine de soracağım: yararlı olanı nereden öğrenip biliyorsun, hocan kim? Önceden sorduğum her şeyi tek bir soruda soruyorum. Ama açık ki aynı yere varacaksın ve yararlı olanı ne kendin bularak ne de öğrenerek bildiğini ispat edebileceksin. Mademki nazlısın ve aynı sözün tadına artık zevkle bakmazsın, Atinalılar için yararlı olanı bilip bilmediğin konusunu bir yana bırakıyorum.
καὶ ἄχραντον οἴσει. ἐγὼ δὲ χαίρειν ἐάσας τὰς σὰς προδρομὰς τοῦ λόγου οὐδὲν ἧττον ἐρήσομαι πόθεν μαθὼν αὖ τὰ συμφέροντʼ ἐπίστασαι, καὶ ὅστις ἐστὶν ὁ διδάσκαλος, καὶ πάντʼ ἐκεῖνα τὰ πρότερον ἐρωτῶ μιᾷ ἐρωτήσει; ἀλλὰ γὰρ δῆλον ὡς εἰς ταὐτὸν ἥξεις καὶ οὐχ ἕξεις ἀποδεῖξαι οὔθʼ ὡς ἐξευρὼν οἶσθα τὰ συμφέροντα οὔθʼ ὡς μαθών. ἐπειδὴ δὲ τρυφᾷς καὶ οὐκέτʼ ἂν ἡδέως τοῦ αὐτοῦ γεύσαιο λόγου, τοῦτον μὲν ἐῶ χαίρειν, εἴτʼ οἶσθα εἴτε μὴ τὰ Ἀθηναίοις συμφέροντα·
114bAma adil olanla yararlı olanın aynı mı yoksa farklı mı olduğunu neden ispat etmedin? İstersen benim sana yaptığım gibi bana sorarak, istersen kendin baştan sona anlatarak ispat et.
Alkibiades: Ama Sokrates, bunu sana karşı anlatabilir miyim bilmiyorum.
Sokrates: İyi dostum, beni meclis ve halk say; orada da her birini tek tek ikna etmen gerekecek, değil mi?
Alkibiades: Evet.
Sokrates: Bildiği konularda bir kişiyi tek başına ikna etmek de, birçok kişiyi birden ikna etmek de aynı kişinin işi değil midir? Tıpkı okuma yazma hocasının harfler konusunda hem bir kişiyi hem birçoklarını ikna etmesi gibi.
πότερον δὲ ταὐτά ἐστι δίκαιά τε καὶ συμφέροντʼ ἢ ἕτερα, τί οὐκ ἀπέδειξας; εἰ μὲν βούλει, ἐρωτῶν με ὥσπερ ἐγὼ σέ, εἰ δέ, καὶ αὐτὸς ἐπὶ σεαυτοῦ λόγῳ διέξελθε.
ΑΛ. ἀλλʼ οὐκ οἶδα εἰ οἷός τʼ ἂν εἴην, ὦ Σώκρατες, πρὸς σὲ διελθεῖν.
ΣΩ. ἀλλʼ, ὠγαθέ, ἐμὲ ἐκκλησίαν νόμισον καὶ δῆμον· καὶ ἐκεῖ τοί σε δεήσει ἕνα ἕκαστον πείθειν. ἦ γάρ;
ΑΛ. ναί.
ΣΩ. οὐκοῦν τοῦ αὐτοῦ ἕνα τε οἷόν τε εἶναι κατὰ μόνας
114cAlkibiades: Evet.
Sokrates: Sayı konusunda da aynı kişi hem bir kişiyi hem birçoklarını ikna etmez mi?
Alkibiades: Evet.
Sokrates: Bu da bilen kişi, yani aritmetikçi olacak?
Alkibiades: Elbette.
Sokrates: O hâlde sen de birçoklarını ikna edebildiğin şeylerde bir kişiyi de ikna edebilirsin, değil mi?
Alkibiades: Doğal olarak.
Sokrates: Bunlar da açık ki bildiğin şeyler.
Alkibiades: Evet.
Sokrates: Halk önündeki hatiple böyle bir sohbetteki konuşmacı arasındaki fark yalnız şu değil mi: biri insanları aynı şeylere topluca ikna eder, öteki tek tek?
πείθειν καὶ συμπόλλους περὶ ὧν ἂν εἰδῇ, ὥσπερ ὁ γραμματιστὴς ἕνα τέ που πείθει περὶ γραμμάτων καὶ πολλούς;
ΑΛ. ναί.
ΣΩ. ἆρʼ οὖν οὐ καὶ περὶ ἀριθμοῦ ὁ αὐτὸς ἕνα τε καὶ πολλοὺς πείσει;
ΑΛ. ναί.
ΣΩ. οὗτος δʼ ἔσται ὁ εἰδώς, ὁ ἀριθμητικός;
ΑΛ. πάνυ γε.
ΣΩ. οὐκοῦν καὶ σὺ ἅπερ καὶ πολλοὺς οἷός τε πείθειν εἶ, ταῦτα καὶ ἕνα;
ΑΛ. εἰκός γε.
ΣΩ. ἔστι δὲ ταῦτα δῆλον ὅτι ἃ οἶσθα.
ΑΛ. ναί.
ΣΩ. ἄλλο τι οὖν τοσοῦτον μόνον διαφέρει τοῦ ἐν τῷ
114dAlkibiades: Galiba öyle.
Sokrates: Haydi şimdi, mademki birçoklarını da bir kişiyi de ikna etmek aynı kişinin işi gibi görünüyor, benim üzerimde alıştırma yap ve adil olanın bazen yararlı olmadığını göstermeye çalış.
Alkibiades: Küstahsın, Sokrates.
Sokrates: Öyleyse şimdi küstahlığımla seni, senin beni ikna etmek istemediğin şeyin tam tersine ikna edeceğim.
Alkibiades: Söyle öyleyse.
Sokrates: Sen yalnızca sorulanlara cevap ver.
δήμῳ ῥήτορος ὁ ἐν τῇ τοιᾷδε συνουσίᾳ, ὅτι ὁ μὲν ἁθρόους πείθει τὰ αὐτά, ὁ δὲ καθʼ ἕνα;
ΑΛ. κινδυνεύει.
ΣΩ. ἴθι νῦν, ἐπειδὴ τοῦ αὐτοῦ φαίνεται πολλούς τε καὶ ἕνα πείθειν, ἐν ἐμοὶ ἐμμελέτησον καὶ ἐπιχείρησον ἐπιδεῖξαι ὡς τὸ δίκαιον ἐνίοτε οὐ συμφέρει.
ΑΛ. ὑβριστὴς εἶ, ὦ Σώκρατες.
ΣΩ. νῦν γοῦν ὑφʼ ὕβρεως μέλλω σε πείθειν τἀναντία οἷς σὺ ἐμὲ οὐκ ἐθέλεις.
ΑΛ. λέγε δή.
ΣΩ. ἀποκρίνου μόνον τὰ ἐρωτώμενα.
114eAlkibiades: Hayır, sen kendin söyle.
Sokrates: Neden? İkna olmayı en çok sen istemiyor musun?
Alkibiades: Elbette istiyorum.
Sokrates: Bunların böyle olduğunu kendin söylersen, en çok o zaman ikna olmuş olmaz mısın?
Alkibiades: Bence olurum.
Sokrates: Cevap ver öyleyse; adil olanın yararlı olduğunu kendi ağzından duymazsan, başkası söylediğinde de inanma.
Alkibiades: İnanmam; ama cevap vermeliyim; zaten bundan bir zarar göreceğimi de sanmıyorum.
ΑΛ. μή, ἀλλὰ σὺ αὐτὸς λέγε.
ΣΩ. τί δʼ; οὐχ ὅτι μάλιστα βούλει πεισθῆναι;
ΑΛ. πάντως δήπου.
ΣΩ. οὐκοῦν εἰ λέγεις ὅτι ταῦθʼ οὕτως ἔχει, μάλιστʼ ἂν εἴης πεπεισμένος;
ΑΛ. ἔμοιγε δοκεῖ.
ΣΩ. ἀποκρίνου δή· καὶ ἐὰν μὴ αὐτὸς σὺ σαυτοῦ ἀκούσῃς ὅτι τὰ δίκαια καὶ συμφέροντά ἐστιν, ἄλλῳ γε λέγοντι μὴ πιστεύσῃς.
ΑΛ. οὔτοι, ἀλλʼ ἀποκριτέον· καὶ γὰρ οὐδὲν οἴομαι βλαβήσεσθαι.
115aSokrates: Kâhinsin doğrusu. Söyle bana: adil şeylerin bir kısmının yararlı olduğunu, bir kısmının olmadığını mı söylüyorsun?
Alkibiades: Evet.
Sokrates: Peki? Bir kısmının güzel, bir kısmının güzel olmadığını da mı?
Alkibiades: Bunu nasıl soruyorsun?
Sokrates: Sana hiç birisi çirkin ama adil şeyler yapıyor gibi göründü mü?
Alkibiades: Hayır.
Sokrates: Demek adil olan her şey güzel de?
Alkibiades: Evet.
Sokrates: Peki ya güzel olanlar? Hepsi iyi mi, yoksa bir kısmı iyi bir kısmı değil mi?
Alkibiades: Bence, Sokrates, güzel olanların bazıları kötüdür.
Sokrates: Çirkin olanların bazıları da iyi mi?
Alkibiades: Evet.
ΣΩ. μαντικὸς γὰρ εἶ. καί μοι λέγε· τῶν δικαίων φῂς ἔνια μὲν συμφέρειν, ἔνια δʼ οὔ;
ΑΛ. ναί.
ΣΩ. τί δέ; τὰ μὲν καλὰ αὐτῶν εἶναι, τὰ δʼ οὔ;
ΑΛ. πῶς τοῦτο ἐρωτᾷς;
ΣΩ. εἴ τις ἤδη σοι ἔδοξεν αἰσχρὰ μέν, δίκαια δὲ πράττειν;
ΑΛ. οὐκ ἔμοιγε.
ΣΩ. ἀλλὰ πάντα τὰ δίκαια καὶ καλά;
ΑΛ. ναί.
ΣΩ. τί δʼ αὖ τὰ καλά; πότερον πάντα ἀγαθά, ἢ τὰ μέν, τὰ δʼ οὔ;
ΑΛ. οἴομαι ἔγωγε, ὦ Σώκρατες, ἔνια τῶν καλῶν κακὰ εἶναι.
ΣΩ. ἦ καὶ αἰσχρὰ ἀγαθά;
ΑΛ. ναί.
115bSokrates: Şunun gibi şeyleri mi kastediyorsun: savaşta pek çok kişi bir arkadaşına ya da yakınına yardım ederken yaralanıp öldü, yardım etmeleri gerektiği hâlde etmeyenler ise sağ salim döndü?
Alkibiades: Tam olarak bunu.
Sokrates: Böyle bir yardımı, kurtarılması gerekenleri kurtarma girişimi bakımından güzel sayıyorsun; bu da cesarettir, değil mi?
Alkibiades: Evet.
Sokrates: Ama ölümler ve yaralar bakımından kötü, değil mi?
Alkibiades: Evet.
ΣΩ. ἆρα λέγεις τὰ τοιάδε, οἷον πολλοὶ ἐν πολέμῳ βοηθήσαντες ἑταίρῳ ἢ οἰκείῳ τραύματα ἔλαβον καὶ ἀπέθανον, οἱ δʼ οὐ βοηθήσαντες, δέον, ὑγιεῖς ἀπῆλθον;
ΑΛ. πάνυ μὲν οὖν.
ΣΩ. οὐκοῦν τὴν τοιαύτην βοήθειαν καλὴν μὲν λέγεις κατὰ τὴν ἐπιχείρησιν τοῦ σῶσαι οὓς ἔδει, τοῦτο δʼ ἐστὶν ἀνδρεία· ἢ οὔ;
ΑΛ. ναί.
ΣΩ. κακὴν δέ γε κατὰ τοὺς θανάτους τε καὶ ἕλκη· ἦ γάρ;
ΑΛ. ναί.
115cSokrates: Cesaret bir şey, ölüm başka bir şey değil mi?
Alkibiades: Elbette.
Sokrates: Demek dostlara yardım etmek aynı bakımdan hem güzel hem kötü değil.
Alkibiades: Öyle görünmüyor.
Sokrates: Şimdi bak bakalım: güzel olduğu bakımdan iyi de değil mi — nasıl ki ölüm bakımından kötüyse? Yardımın cesaret bakımından güzel olduğunu kabul ediyordun; şimdi bunun kendisini, yani cesareti incele: iyi mi kötü mü? Şöyle incele: sen hangisinin sende bulunmasını isterdin, iyi şeylerin mi kötü şeylerin mi?
Alkibiades: İyi şeylerin.
ΣΩ. ἆρʼ οὖν οὐκ ἄλλο μὲν ἡ ἀνδρεία, ἄλλο δὲ ὁ θάνατος;
ΑΛ. πάνυ γε.
ΣΩ. οὐκ ἄρα κατὰ ταὐτόν γʼ ἐστι καλὸν καὶ κακὸν τὸ τοῖς φίλοις βοηθεῖν;
ΑΛ. οὐ φαίνεται.
ΣΩ. ὅρα τοίνυν εἰ, ᾗ γε καλόν, καὶ ἀγαθόν, ὥσπερ καὶ ἐνταῦθα. κατὰ τὴν ἀνδρείαν γὰρ ὡμολόγεις καλὸν εἶναι τὴν βοήθειαν· τοῦτʼ οὖν αὐτὸ σκόπει, τὴν ἀνδρείαν, ἀγαθὸν ἢ κακόν; ὧδε δὲ σκόπει· σὺ πότερʼ ἂν δέξαιό σοι εἶναι, ἀγαθὰ ἢ κακά;
ΑΛ. ἀγαθά.
115dSokrates: En büyüklerinin de en çok, değil mi?
Alkibiades: Evet.
Sokrates: Bu tür şeylerden yoksun kalmayı da en az isterdin?
Alkibiades: Elbette.
Sokrates: Peki cesaret hakkında ne diyorsun? Neye karşılık ondan yoksun kalmayı kabul ederdin?
Alkibiades: Korkak olarak yaşamayı bile kabul etmezdim.
Sokrates: Demek korkaklık sana kötülüklerin en büyüğü gibi görünüyor.
Alkibiades: Evet.
Sokrates: Anlaşılan, onu ölmekle bir tutuyorsun.
Alkibiades: Evet.
Sokrates: Ölüme ve korkaklığa en zıt olanlar da hayat ve cesaret değil mi?
Alkibiades: Evet.
ΣΩ. οὐκοῦν τὰ μέγιστα μάλιστα.
ΑΛ. ⟨ναί.⟩
ΣΩ. καὶ ἥκιστα τῶν τοιούτων δέξαιο ἂν στέρεσθαι;
ΑΛ. πῶς γὰρ οὔ;
ΣΩ. πῶς οὖν λέγεις περὶ ἀνδρείας; ἐπὶ πόσῳ ἂν αὐτοῦ δέξαιο στέρεσθαι;
ΑΛ. οὐδὲ ζῆν ἂν ἐγὼ δεξαίμην δειλὸς ὤν.
ΣΩ. ἔσχατον ἄρα κακῶν εἶναί σοι δοκεῖ ἡ δειλία.
ΑΛ. ἔμοιγε.
ΣΩ. ἐξ ἴσου τῷ τεθνάναι, ὡς ἔοικε.
ΑΛ. φημί.
ΣΩ. οὐκοῦν θανάτῳ τε καὶ δειλίᾳ ἐναντιώτατον ζωὴ καὶ ἀνδρεία;
ΑΛ. ναί.
115eSokrates: Bunlardan birinin sende en çok, ötekinin en az bulunmasını isterdin, değil mi?
Alkibiades: Evet.
Sokrates: Birini en iyi, ötekini en kötü saydığın için mi?
Alkibiades: Elbette.
Sokrates: Demek cesareti en iyi şeyler arasında, ölümü en kötüler arasında sayıyorsun.
Alkibiades: Evet.
Sokrates: Demek savaşta dostlara yardım etmeye, güzel olduğu bakımdan, yani iyi bir şeyi, cesareti ortaya koyması bakımından güzel dedin?
Alkibiades: Öyle görünüyor.
Sokrates: Kötü bir şeyi, ölümü getirmesi bakımından da kötü?
Alkibiades: Evet.
Sokrates: O hâlde her eylemi şöyle adlandırmak doğru olur: kötü bir sonuç doğurduğu bakımdan ona kötü diyorsan, iyi bir sonuç doğurduğu bakımdan da iyi demek gerekir.
ΣΩ. καὶ τὰ μὲν μάλιστʼ ἂν εἶναι βούλοιό σοι, τὰ δὲ ἥκιστα;
ΑΛ. ναί.
ΣΩ. ἆρʼ ὅτι τὰ μὲν ἄριστα ἡγῇ, τὰ δὲ κάκιστα;
⟨
ΑΛ. πάνυ γε.⟩
⟨ΣΩ. ἐν τοῖς ἀρίστοις ἄρα σὺ ἡγῇ ἀνδρείαν εἶναι κἀν τοῖς κακίστοις θάνατον.⟩
ΑΛ. ἔγωγε.
ΣΩ. τὸ ἄρα βοηθεῖν ἐν πολέμῳ τοῖς φίλοις, ᾗ μὲν καλόν, κατʼ ἀγαθοῦ πρᾶξιν τὴν τῆς ἀνδρείας, καλὸν αὐτὸ προσεῖπας;
ΑΛ. φαίνομαί γε.
ΣΩ. κατὰ δέ γε κακοῦ πρᾶξιν τὴν τοῦ θανάτου κακόν;
ΑΛ. ναί.
ΣΩ. οὐκοῦν ὧδε δίκαιον προσαγορεύειν ἑκάστην τῶν πράξεων· εἴπερ ᾗ κακὸν ἀπεργάζεται κακὴν καλεῖς, καὶ ᾗ
116aAlkibiades: Bence de öyle.
Sokrates: Peki iyi olduğu bakımdan güzel, kötü olduğu bakımdan çirkin değil mi?
Alkibiades: Evet.
Sokrates: Demek savaşta dostlara yardımın hem güzel hem kötü olduğunu söylerken, onun hem iyi hem kötü olduğunu söylemekten hiç farklı bir şey söylemiyorsun.
Alkibiades: Bence doğru söylüyorsun, Sokrates.
Sokrates: O hâlde güzel olanlardan hiçbiri güzel olduğu ölçüde kötü değildir; çirkin olanlardan hiçbiri de çirkin olduğu ölçüde iyi değildir.
ἀγαθὸν ἀγαθὴν κλητέον.
ΑΛ. ἔμοιγε δοκεῖ.
ΣΩ. ἆρʼ οὖν καὶ ᾗ ἀγαθόν, καλόν· ᾗ δὲ κακόν, αἰσχρόν;
ΑΛ. ναί.
ΣΩ. τὴν ἄρʼ ἐν τῷ πολέμῳ τοῖς φίλοις βοήθειαν λέγων καλὴν μὲν εἶναι, κακὴν δέ, οὐδὲν διαφερόντως λέγεις ἢ εἰ προσεῖπες αὐτὴν ἀγαθὴν μέν, κακὴν δέ.
ΑΛ. ἀληθῆ μοι δοκεῖς λέγειν, ὦ Σώκρατες.
ΣΩ. οὐδὲν ἄρα τῶν καλῶν, καθʼ ὅσον καλόν, κακόν, οὐδὲ τῶν αἰσχρῶν, καθʼ ὅσον αἰσχρόν, ἀγαθόν.
116bAlkibiades: Öyle görünüyor.
Sokrates: Şimdi bir de şöyle bak: güzel yaşayan, iyi de yaşamış olmaz mı?
Alkibiades: Evet.
Sokrates: İyi yaşayanlar da mesut değil mi?
Alkibiades: Elbette.
Sokrates: Mesut olanlar da iyi şeylere sahip oldukları için mesutturlar, değil mi?
Alkibiades: Kesinlikle.
Sokrates: Bunlara da iyi ve güzel yaşayarak sahip olurlar?
Alkibiades: Evet.
Sokrates: Demek iyi yaşamak iyidir?
Alkibiades: Elbette.
Sokrates: İyi yaşamak da güzel değil mi?
Alkibiades: Evet.
ΑΛ. οὐ φαίνεται.
ΣΩ. ἔτι τοίνυν καὶ ὧδε σκέψαι. ὅστις καλῶς πράττει, οὐχὶ καὶ εὖ πράττει;
ΑΛ. ναί.
ΣΩ. οἱ δʼ εὖ πράττοντες οὐκ εὐδαίμονες;
ΑΛ. πῶς γὰρ οὔ;
ΣΩ. οὐκοῦν εὐδαίμονες διʼ ἀγαθῶν κτῆσιν;
ΑΛ. μάλιστα.
ΣΩ. κτῶνται δὲ ταῦτα τῷ εὖ καὶ καλῶς πράττειν;
ΑΛ. ναί.
ΣΩ. τὸ εὖ ἄρα πράττειν ἀγαθόν;
ΑΛ. πῶς δʼ οὔ;
ΣΩ. οὐκοῦν καλὸν ἡ εὐπραγία;
ΑΛ. ναί.
116cSokrates: Demek güzel ile iyi bize yine aynı şey gibi göründü.
Alkibiades: Öyle görünüyor.
Sokrates: O hâlde bu akıl yürütmeye göre güzel bulduğumuz her şeyi iyi de bulacağız.
Alkibiades: Mecburen.
Sokrates: Peki? İyi şeyler yararlı mıdır, değil midir?
Alkibiades: Yararlıdır.
Sokrates: Adil şeyler hakkında neyi kabul ettiğimizi hatırlıyor musun?
Alkibiades: Sanırım adil şeyler yapanların zorunlu olarak güzel şeyler yaptığını.
Sokrates: Güzel şeyler yapanların da iyi şeyler yaptığını, değil mi?
Alkibiades: Evet.
ΣΩ. ταὐτὸν ἄρα ἐφάνη ἡμῖν πάλιν αὖ καλόν τε καὶ ἀγαθόν.
ΑΛ. φαίνεται.
ΣΩ. ὅτι ἂν ἄρα εὕρωμεν καλόν, καὶ ἀγαθὸν εὑρήσομεν ἔκ γε τούτου τοῦ λόγου.
ΑΛ. ἀνάγκη.
ΣΩ. τί δέ; τὰ ἀγαθὰ συμφέρει ἢ οὔ;
ΑΛ. συμφέρει.
ΣΩ. μνημονεύεις οὖν περὶ τῶν δικαίων πῶς ὡμολογήσαμεν;
ΑΛ. οἶμαί γε τοὺς τὰ δίκαια πράττοντας ἀναγκαῖον εἶναι καλὰ πράττειν.
ΣΩ. οὐκοῦν καὶ τοὺς τὰ καλὰ ἀγαθά;
ΑΛ. ναί.
116dSokrates: İyi şeylerin de yararlı olduğunu?
Alkibiades: Evet.
Sokrates: Demek adil şeyler, Alkibiades, yararlıdır.
Alkibiades: Öyle görünüyor.
Sokrates: Peki? Bunları söyleyen sen değil misin, soran da ben?
Alkibiades: Galiba öyle görünüyor.
Sokrates: O hâlde biri, adil olanı ve haksız olanı bildiğini sanarak Atinalılara ya da Peparethoslulara öğüt vermek için ayağa kalksa ve adil şeylerin bazen kötü olduğunu söylese, ona gülmez miydin? Çünkü sen de adil şeylerle yararlı şeylerin aynı olduğunu söylüyorsun.
ΣΩ. τὰ δὲ ἀγαθὰ συμφέρειν;
ΑΛ. ναί.
ΣΩ. τὰ δίκαια ἄρα, ὦ Ἀλκιβιάδη, συμφέροντά ἐστιν.
ΑΛ. ἔοικεν.
ΣΩ. τί οὖν; ταῦτα οὐ σὺ ὁ λέγων, ἐγὼ δὲ ὁ ἐρωτῶν;
ΑΛ. φαίνομαι, ὡς ἔοικα.
ΣΩ. εἰ οὖν τις ἀνίσταται συμβουλεύσων εἴτε Ἀθηναίοις εἴτε Πεπαρηθίοις, οἰόμενος γιγνώσκειν τὰ δίκαια καὶ τὰ ἄδικα, φήσει δʼ εἶναι τὰ δίκαια κακὰ ἐνίοτε, ἄλλο τι ἢ καταγελῴης ἂν αὐτοῦ, ἐπειδήπερ τυγχάνεις καὶ σὺ λέγων
116eAlkibiades: Tanrılar adına, Sokrates, ne dediğimi bile bilmiyorum; düpedüz tuhaf bir hâldeyim galiba: sen sordukça bir öyle düşünüyorum, bir böyle.
Sokrates: Peki dostum, bu hâlin ne olduğunu bilmiyor musun?
Alkibiades: Hiç bilmiyorum.
Sokrates: Biri sana iki gözün mü üç gözün mü, iki elin mi dört elin mi var, ya da buna benzer başka bir şey sorsa, bir öyle bir böyle mi cevap verirdin, yoksa hep aynı cevabı mı?
ὅτι ταὐτά ἐστι δίκαιά τε καὶ συμφέροντα;
ΑΛ. ἀλλὰ μὰ τοὺς θεούς, ὦ Σώκρατες, οὐκ οἶδʼ ἔγωγε οὐδʼ ὅτι λέγω, ἀλλʼ ἀτεχνῶς ἔοικα ἀτόπως ἔχοντι· τοτὲ μὲν γάρ μοι ἕτερα δοκεῖ σοῦ ἐρωτῶντος, τοτὲ δʼ ἄλλα.
ΣΩ. εἶτα τοῦτο, ὦ φίλε, ἀγνοεῖς τὸ πάθημα τί ἐστιν;
ΑΛ. πάνυ γε.
ΣΩ. οἴει ἂν οὖν, εἴ τις ἐρωτῴη σε δύο ὀφθαλμοὺς ἢ τρεῖς ἔχεις, καὶ δύο χεῖρας ἢ τέτταρας, ἢ ἄλλο τι τῶν τοιούτων, τοτὲ μὲν ἕτερα ἂν ἀποκρίνασθαι, τοτὲ δὲ ἄλλα, ἢ ἀεὶ τὰ αὐτά;
117aAlkibiades: Artık kendimden korkmaya başladım ama sanırım hep aynı cevabı verirdim.
Sokrates: Bildiğin için mi? Sebebi bu mu?
Alkibiades: Sanırım.
Sokrates: O hâlde istemeyerek birbirine zıt cevaplar verdiğin konuları, açık ki bilmiyorsun.
Alkibiades: Doğal olarak.
Sokrates: Adil ve haksız, güzel ve çirkin, kötü ve iyi, yararlı ve yararsız şeyler hakkında cevap verirken de bocaladığını söylüyorsun, değil mi? Peki bu konularda bilgin olmadığı için bocaladığın açık değil mi?
ΑΛ. δέδοικα μὲν ἔγωγε ἤδη περὶ ἐμαυτοῦ, οἶμαι μέντοι τὰ αὐτά.
ΣΩ. οὐκοῦν ὅτι οἶσθα; τοῦτʼ αἴτιον;
ΑΛ. οἶμαι ἔγωγε.
ΣΩ. περὶ ὧν ἄρα ἄκων τἀναντία ἀποκρίνῃ, δῆλον ὅτι περὶ τούτων οὐκ οἶσθα.
ΑΛ. εἰκός γε.
ΣΩ. οὐκοῦν καὶ περὶ τῶν δικαίων καὶ ἀδίκων καὶ καλῶν καὶ αἰσχρῶν καὶ κακῶν καὶ ἀγαθῶν καὶ συμφερόντων καὶ μὴ ἀποκρινόμενος φῂς πλανᾶσθαι; εἶτα οὐ δῆλον ὅτι διὰ τὸ μὴ εἰδέναι περὶ αὐτῶν, διὰ ταῦτα πλανᾷ;
117bAlkibiades: Bence açık.
Sokrates: Durum da şöyle değil mi: biri bir şeyi bilmediğinde, onun psykhēsi o konuda zorunlu olarak bocalar?
Alkibiades: Elbette.
Sokrates: Peki? Gökyüzüne nasıl çıkacağını biliyor musun?
Alkibiades: Zeus adına, hayır.
Sokrates: Peki bu konuda kanaatin bocalıyor mu?
Alkibiades: Elbette hayır.
Sokrates: Sebebini biliyor musun, yoksa ben mi söyleyeyim?
Alkibiades: Söyle.
Sokrates: Sebebi şu, dostum: onu bilmediğin hâlde bildiğini sanmıyorsun.
ΑΛ. ἔμοιγε.
ΣΩ. ἆρʼ οὖν οὕτω καὶ ἔχει· ἐπειδάν τίς τι μὴ εἰδῇ, ἀναγκαῖον περὶ τούτου πλανᾶσθαι τὴν ψυχήν;
ΑΛ. πῶς γὰρ οὔ;
ΣΩ. τί οὖν; οἶσθα ὅντινα τρόπον ἀναβήσῃ εἰς τὸν οὐρανόν;
ΑΛ. μὰ Δίʼ οὐκ ἔγωγε.
ΣΩ. ἦ καὶ πλανᾶταί σου ἡ δόξα περὶ ταῦτα;
ΑΛ. οὐ δῆτα.
ΣΩ. τὸ δʼ αἴτιον οἶσθα ἢ ἐγὼ φράσω;
ΑΛ. φράσον.
ΣΩ. ὅτι, ὦ φίλε, οὐκ οἴει αὐτὸ ἐπίστασθαι οὐκ ἐπιστάμενος.
117cAlkibiades: Bunu da nasıl söylüyorsun?
Sokrates: Sen de benimle birlikte bak. Bilmediğin ve bilmediğini bildiğin şeyler hakkında bocalar mısın? Örneğin yemek pişirme konusunda herhâlde bilmediğini biliyorsun?
Alkibiades: Elbette.
Sokrates: Peki bu konuda nasıl pişirmek gerektiğine dair kendin kanaat edinip bocalıyor musun, yoksa işi bilene mi bırakıyorsun?
Alkibiades: Bilene bırakıyorum.
Sokrates: Ya bir gemiyle yolculuk etseydin? Dümeni içeri mi dışarı mı çekmek gerektiğine dair kanaat edinip bilmediğin için bocalar mıydın, yoksa işi kaptana bırakıp sessizce durur muydun?
ΑΛ. πῶς αὖ τοῦτο λέγεις;
ΣΩ. ὅρα καὶ σὺ κοινῇ. ἃ μὴ ἐπίστασαι, γιγνώσκεις δὲ ὅτι οὐκ ἐπίστασαι, πλανᾷ περὶ τὰ τοιαῦτα; ὥσπερ περὶ ὄψου σκευασίας οἶσθα δήπου ὅτι οὐκ οἶσθα;
ΑΛ. πάνυ γε.
ΣΩ. πότερον οὖν αὐτὸς περὶ ταῦτα δοξάζεις ὅπως χρὴ σκευάζειν καὶ πλανᾷ, ἢ τῷ ἐπισταμένῳ ἐπιτρέπεις;
ΑΛ. οὕτως.
ΣΩ. τί δʼ εἰ ἐν νηῒ πλέοις, ἆρα δοξάζοις ἂν πότερον
117dAlkibiades: Kaptana bırakırdım.
Sokrates: Demek bilmediğini bildiğin sürece, bilmediğin şeyler hakkında bocalamıyorsun?
Alkibiades: Galiba bocalamıyorum.
Sokrates: Peki eylemdeki hataların da bu bilgisizlikten, yani bilmediği hâlde bildiğini sanmaktan doğduğunu fark ediyor musun?
Alkibiades: Bunu da nasıl söylüyorsun?
Sokrates: Bir şeyi yapmaya, ne yaptığımızı bildiğimizi sandığımızda girişiriz, değil mi?
Alkibiades: Evet.
χρὴ τὸν οἴακα εἴσω ἄγειν ἢ ἔξω, καὶ ἅτε οὐκ εἰδὼς πλανῷο ἄν, ἢ τῷ κυβερνήτῃ ἐπιτρέψας ἂν ἡσυχίαν ἄγοις;
ΑΛ. τῷ κυβερνήτῃ.
ΣΩ. οὐκ ἄρα περὶ ἃ μὴ οἶσθα πλανᾷ, ἄνπερ εἰδῇς ὅτι οὐκ οἶσθα;
ΑΛ. οὐκ ἔοικα.
ΣΩ. ἐννοεῖς οὖν ὅτι καὶ τὰ ἁμαρτήματα ἐν τῇ πράξει διὰ ταύτην τὴν ἄγνοιάν ἐστι, τὴν τοῦ μὴ εἰδότα οἴεσθαι εἰδέναι;
ΑΛ. πῶς αὖ λέγεις τοῦτο;
ΣΩ. τότε που ἐπιχειροῦμεν πράττειν, ὅταν οἰώμεθα εἰδέναι ὅτι πράττομεν;
ΑΛ. ναί.
117eSokrates: Bazıları ise bildiklerini sanmadıklarında işi başkalarına bırakırlar, değil mi?
Alkibiades: Elbette.
Sokrates: O hâlde bilmeyenlerden bu türden olanlar, işi başkalarına bıraktıkları için hatasız yaşarlar?
Alkibiades: Evet.
Sokrates: Peki hata yapanlar kimler? Herhâlde bilenler değil.
Alkibiades: Elbette değil.
Sokrates: Hata yapanlar ne bilenler ne de bilmeyenlerden bilmediklerini bilenler olduğuna göre, geriye bilmedikleri hâlde bildiklerini sananlardan başkası kalıyor mu?
ΣΩ. ὅταν δέ γέ πού τινες μὴ οἴωνται εἰδέναι, ἄλλοις παραδιδόασι;
ΑΛ. πῶς δʼ οὔ;
ΣΩ. οὐκοῦν οἱ τοιοῦτοι τῶν μὴ εἰδότων ἀναμάρτητοι ζῶσι διὰ τὸ ἄλλοις περὶ αὐτῶν ἐπιτρέπειν;
ΑΛ. ναί.
ΣΩ. τίνες οὖν οἱ ἁμαρτάνοντες; οὐ γάρ που οἵ γε εἰδότες.
ΑΛ. οὐ δῆτα.
ΣΩ. ἐπειδὴ δʼ οὔθʼ οἱ εἰδότες οὔθʼ οἱ τῶν μὴ εἰδότων
118aAlkibiades: Hayır, yalnız onlar kalıyor.
Sokrates: Demek kötülüklerin sebebi bu bilgisizlik, o ayıplanası cehalet?
Alkibiades: Evet.
Sokrates: En önemli şeyler hakkında olduğunda da en zararlı ve en çirkin hâlini almaz mı?
Alkibiades: Hem de nasıl.
Sokrates: Peki? Adil, güzel, iyi ve yararlı şeylerden daha önemli bir şey söyleyebilir misin?
Alkibiades: Elbette hayır.
Sokrates: Sen de bu konularda bocaladığını söylüyorsun?
Alkibiades: Evet.
Sokrates: Bocalıyorsan, söylediklerimizden açık değil mi ki en önemli şeyleri yalnız bilmemekle kalmıyor, bilmediğin hâlde bildiğini de sanıyorsun?
εἰδότες ὅτι οὐκ ἴσασιν, ἦ ἄλλοι λείπονται ἢ οἱ μὴ εἰδότες, οἰόμενοι δʼ εἰδέναι;
ΑΛ. οὔκ, ἀλλʼ οὗτοι.
ΣΩ. αὕτη ἄρα ἡ ἄγνοια τῶν κακῶν αἰτία καὶ ἡ ἐπονείδιστος ἀμαθία;
ΑΛ. ναί.
ΣΩ. οὐκοῦν ὅταν ᾖ περὶ τὰ μέγιστα, τότε κακουργοτάτη καὶ αἰσχίστη;
ΑΛ. πολύ γε.
ΣΩ. τί οὖν; ἔχεις μείζω εἰπεῖν δικαίων τε καὶ καλῶν καὶ ἀγαθῶν καὶ συμφερόντων;
ΑΛ. οὐ δῆτα.
ΣΩ. οὐκοῦν περὶ ταῦτα σὺ φῂς πλανᾶσθαι;
ΑΛ. ναί.
ΣΩ. εἰ δὲ πλανᾷ, ἆρʼ οὐ δῆλον ἐκ τῶν ἔμπροσθεν ὅτι
118bAlkibiades: Galiba öyle.
Sokrates: Vay vay, Alkibiades, nasıl bir hâle düşmüşsün! Adını koymaya çekiniyorum, ama yalnız olduğumuza göre söylemek gerek. Sen, iyi dostum, cehaletin en ileri derecesiyle bir arada yaşıyorsun; seni hem söz suçluyor hem de sen kendini. Demek bu yüzden, terbiye görmeden siyasete atılıyorsun. Bu hâle düşen yalnız sen değilsin; birkaçı ve belki vasin Perikles dışında, bu şehrin işlerini yürütenlerin çoğu da öyle.
οὐ μόνον ἀγνοεῖς τὰ μέγιστα, ἀλλὰ καὶ οὐκ εἰδὼς οἴει αὐτὰ εἰδέναι;
ΑΛ. κινδυνεύω.
ΣΩ. βαβαῖ ἄρα, ὦ Ἀλκιβιάδη, οἷον πάθος πέπονθας· ὃ ἐγὼ ὀνομάζειν μὲν ὀκνῶ, ὅμως δέ, ἐπειδὴ μόνω ἐσμέν, ῥητέον. ἀμαθίᾳ γὰρ συνοικεῖς, ὦ βέλτιστε, τῇ ἐσχάτῃ, ὡς ὁ λόγος σου κατηγορεῖ καὶ σὺ σαυτοῦ· διὸ καὶ ᾁττεις ἄρα πρὸς τὰ πολιτικὰ πρὶν παιδευθῆναι. πέπονθας δὲ τοῦτο οὐ σὺ μόνος, ἀλλὰ καὶ οἱ πολλοὶ τῶν πραττόντων τὰ τῆσδε
118cAlkibiades: Söylendiğine göre, Sokrates, o bilgeliğe kendiliğinden ulaşmamış; pek çok bilge kişiyle, Pythokleides'le ve Anaksagoras'la görüşmüş; bu yaşında bile hâlâ aynı amaçla Damon'la birlikte oluyor.
Sokrates: Peki? Herhangi bir konuda bilge olup da başkasını kendi bildiği şeyde bilge yapamayan birini hiç gördün mü? Sana okuma yazma öğreten kişi gibi: kendisi bu işi biliyordu, seni de, istediği başka herkesi de bilir hâle getirdi. Öyle değil mi?
Alkibiades: Evet.
τῆς πόλεως, πλὴν ὀλίγων γε καὶ ἴσως τοῦ σοῦ ἐπιτρόπου Περικλέους.
ΑΛ. λέγεταί γέ τοι, ὦ Σώκρατες, οὐκ ἀπὸ τοῦ αὐτομάτου σοφὸς γεγονέναι, ἀλλὰ πολλοῖς καὶ σοφοῖς συγγεγονέναι, καὶ Πυθοκλείδῃ καὶ Ἀναξαγόρᾳ· καὶ νῦν ἔτι τηλικοῦτος ὢν Δάμωνι σύνεστιν αὐτοῦ τούτου ἕνεκα.
ΣΩ. τί οὖν; ἤδη τινʼ εἶδες σοφὸν ὁτιοῦν ἀδυνατοῦντα ποιῆσαι ἄλλον σοφὸν ἅπερ αὐτός; ὥσπερ ὅς σε ἐδίδαξεν γράμματα, αὐτός τʼ ἦν σοφὸς καὶ σὲ ἐποίησε τῶν τε ἄλλων ὅντινʼ ἐβούλετο· ἦ γάρ;
ΑΛ. ναί.
118dSokrates: Ondan öğrenmiş olan sen de başkasını öyle yapabileceksin, değil mi?
Alkibiades: Evet.
Sokrates: Kithara hocası da beden eğitimi hocası da aynı şekilde?
Alkibiades: Elbette.
Sokrates: Çünkü bir şeyi bilenlerin onu gerçekten bildiğine dair güzel bir delil şudur herhâlde: başkasını da bilir hâle getirip ortaya koyabilmeleri.
Alkibiades: Bence de öyle.
Sokrates: Peki? Perikles'in kimi bilge yaptığını söyleyebilir misin? Oğullarından başla.
ΣΩ. οὐκοῦν καὶ σὺ ὁ παρʼ ἐκείνου μαθὼν ἄλλον οἷός τε ἔσῃ;
ΑΛ. ναί.
ΣΩ. καὶ ὁ κιθαριστὴς δὲ καὶ ὁ παιδοτρίβης ὡσαύτως;
ΑΛ. πάνυ γε.
ΣΩ. καλὸν γὰρ δήπου τεκμήριον τοῦτο τῶν ἐπισταμένων ὁτιοῦν ὅτι ἐπίστανται, ἐπειδὰν καὶ ἄλλον οἷοί τʼ ὦσιν ἀποδεῖξαι ἐπιστάμενον.
ΑΛ. ἔμοιγε δοκεῖ.
ΣΩ. τί οὖν; ἔχεις εἰπεῖν Περικλῆς τίνα ἐποίησεν σοφόν, ἀπὸ τῶν ὑέων ἀρξάμενος;
118eAlkibiades: Ya Perikles'in iki oğlu ahmak çıktıysa, Sokrates?
Sokrates: Kardeşin Kleinias'ı söyle öyleyse.
Alkibiades: Kleinias'tan ne diye söz ediyorsun, o deli adamdan?
Sokrates: Mademki Kleinias deli, Perikles'in iki oğlu da ahmak çıktı, peki seni bu hâlde bırakıp umursamamasının sebebini neye bağlayalım?
Alkibiades: Sanırım sebep benim; ona kulak vermedim.
ΑΛ. τί δʼ εἰ τὼ Περικλέους ὑεῖ ἠλιθίω ἐγενέσθην, ὦ Σώκρατες;
ΣΩ. ἀλλὰ Κλεινίαν τὸν σὸν ἀδελφόν.
ΑΛ. τί δʼ ἂν αὖ Κλεινίαν λέγοις, μαινόμενον ἄνθρωπον;
ΣΩ. ἐπειδὴ τοίνυν Κλεινίας μὲν μαίνεται, τὼ δὲ Περικλέους ὑεῖ ἠλιθίω ἐγενέσθην, σοὶ τίνα αἰτίαν ἀναθῶμεν, διʼ ὅτι σε οὕτως ἔχοντα περιορᾷ;
ΑΛ. ἐγὼ οἶμαι αἴτιος οὐ προσέχων τὸν νοῦν.
119aSokrates: Peki öteki Atinalılardan ya da yabancılardan, köle ya da hür, Perikles'le birlikte olduğu için daha bilge olmuş sayılan birini söyle; tıpkı benim sana Zenon'la birlikte olmaları sayesinde İsolokhos oğlu Pythodoros'u ve Kalliades oğlu Kallias'ı gösterebildiğim gibi: her biri Zenon'a yüz mina ödeyip hem bilge hem ünlü oldu.
Alkibiades: Zeus adına, söyleyemem.
Sokrates: Pekâlâ. Peki kendin hakkında ne düşünüyorsun? Şimdiki hâlinde mi kalacaksın, yoksa kendine biraz özen mi göstereceksin?
ΣΩ. ἀλλὰ τῶν ἄλλων Ἀθηναίων ἢ τῶν ξένων δοῦλον ἢ ἐλεύθερον εἰπὲ ὅστις αἰτίαν ἔχει διὰ τὴν Περικλέους συνουσίαν σοφώτερος γεγονέναι, ὥσπερ ἐγὼ ἔχω σοι εἰπεῖν διὰ τὴν Ζήνωνος Πυθόδωρον τὸν Ἰσολόχου καὶ Καλλίαν τὸν Καλλιάδου, ὧν ἑκάτερος Ζήνωνι ἑκατὸν μνᾶς τελέσας σοφός τε καὶ ἐλλόγιμος γέγονεν.
ΑΛ. ἀλλὰ μὰ Δίʼ οὐκ ἔχω.
ΣΩ. εἶεν· τί οὖν διανοῇ περὶ σαυτοῦ; πότερον ἐᾶν ὡς νῦν ἔχεις, ἢ ἐπιμέλειάν τινα ποιεῖσθαι;
119bAlkibiades: Birlikte düşünelim, Sokrates. Gerçi söylediklerini anlıyorum ve katılıyorum: bana da şehrin işlerini yürütenler, birkaçı dışında, terbiye görmemiş insanlar gibi geliyor.
Sokrates: Peki bundan ne çıkıyor?
Alkibiades: Terbiye görmüş olsalardı, onlarla yarışmaya girişen kişinin, atletlerin karşısına çıkar gibi öğrenip alıştırma yaparak karşılarına çıkması gerekirdi. Ama şimdi onlar da işin acemisi olarak şehrin işlerine girdiklerine göre, ne diye alıştırma yapayım, öğrenmekle uğraşayım? Çünkü iyi biliyorum ki tabiatça onları çok çok geride bırakacağım.
ΑΛ. κοινὴ βουλή, ὦ Σώκρατες. καίτοι ἐννοῶ σου εἰπόντος καὶ συγχωρῶ· δοκοῦσι γάρ μοι οἱ τὰ τῆς πόλεως πράττοντες ἐκτὸς ὀλίγων ἀπαίδευτοι εἶναι.
ΣΩ. εἶτα τί δὴ τοῦτο;
ΑΛ. εἰ μέν που ἦσαν πεπαιδευμένοι, ἔδει ἂν τὸν ἐπιχειροῦντα αὐτοῖς ἀνταγωνίζεσθαι μαθόντα καὶ ἀσκήσαντα ἰέναι ὡς ἐπʼ ἀθλητάς· νῦν δʼ ἐπειδὴ καὶ οὗτοι ἰδιωτικῶς ἔχοντες ἐληλύθασιν ἐπὶ τὰ τῆς πόλεως, τί δεῖ ἀσκεῖν καὶ μανθάνοντα πράγματα ἔχειν; ἐγὼ γὰρ εὖ οἶδʼ ὅτι τούτων
119cSokrates: Vay vay, ne biçim bir söz söyledin, aziz dostum! Senin görünüşüne ve sahip olduğun öteki şeylere ne kadar yakışmayan bir söz!
Alkibiades: Tam olarak ne demek istiyorsun, neyi kastediyorsun, Sokrates?
Sokrates: Hem senin adına hem de kendi aşkım adına öfkeleniyorum.
Alkibiades: Neden?
Sokrates: Yarışının buradaki insanlara karşı olduğunu düşünmeye tenezzül ettin diye.
Alkibiades: Peki kime karşıymış?
τῇ γε φύσει πάνυ πολὺ περιέσομαι.
ΣΩ. βαβαῖ, οἷον, ὦ ἄριστε, τοῦτʼ εἴρηκας· ὡς ἀνάξιον τῆς ἰδέας καὶ τῶν ἄλλων τῶν σοι ὑπαρχόντων.
ΑΛ. τί μάλιστα καὶ πρὸς τί τοῦτο λέγεις, ὦ Σώκρατες;
ΣΩ. ἀγανακτῶ ὑπέρ τε σοῦ καὶ τοῦ ἐμαυτοῦ ἔρωτος.
ΑΛ. τί δή;
ΣΩ. εἰ ἠξίωσας τὸν ἀγῶνά σοι εἶναι πρὸς τοὺς ἐνθάδε ἀνθρώπους.
ΑΛ. ἀλλὰ πρὸς τίνας μήν;
119dSokrates: Bunu sorman da kendini yüce gönüllü sanan bir adama yakışır doğrusu.
Alkibiades: Ne diyorsun? Yarışım bunlara karşı değil mi?
Sokrates: Deniz savaşına girecek bir trieri yönetmeyi düşünseydin, tayfalar arasında dümencilikte en iyi olmak sana yeter miydi? Yoksa bunun zaten sende bulunması gerektiğini düşünüp gözünü gerçek rakiplerine mi dikerdin, şimdi yaptığın gibi yanında savaşanlara değil? Onları herhâlde o kadar geride bırakmalısın ki seninle yarışmaya kalkmasınlar, tersine küçümsenmeyi kabul edip düşmana karşı seninle birlikte savaşsınlar — eğer gerçekten hem kendine hem şehrine layık güzel bir iş ortaya koymayı düşünüyorsan.
ΣΩ. ἄξιον τοῦτό γε καὶ ἐρέσθαι ἄνδρα οἰόμενον μεγαλόφρονα εἶναι.
ΑΛ. πῶς λέγεις; οὐ πρὸς τούτους μοι ὁ ἀγών;
ΣΩ. ἀλλὰ κἂν εἰ τριήρη διενοοῦ κυβερνᾶν μέλλουσαν ναυμαχεῖν, ἤρκει ἄν σοι τῶν συνναυτῶν βελτίστῳ εἶναι τὰ κυβερνητικά, ἢ ταῦτα μὲν ᾤου ἂν δεῖν ὑπάρχειν, ἀπέβλεπες δʼ ἂν εἰς τοὺς ὡς ἀληθῶς ἀνταγωνιστάς, ἀλλʼ οὐχ ὡς νῦν εἰς τοὺς συναγωνιστάς; ὧν δήπου περιγενέσθαι σε δεῖ τοσοῦτον
119eAlkibiades: Elbette düşünüyorum.
Sokrates: Demek askerlerden daha iyi olmakla yetinmen tam sana yakışır! Gözünü düşman komutanlarına dikip bir gün onlardan daha iyi olup olmadığına bakmana, onları düşünerek alıştırma yapmana hiç gerek yok!
ὥστε μὴ ἀξιοῦν ἀνταγωνίζεσθαι, ἀλλὰ καταφρονηθέντας συναγωνίζεσθαί σοι πρὸς τοὺς πολεμίους, εἰ δὴ τῷ ὄντι γε καλόν τι ἔργον ἀποδείξασθαι διανοῇ καὶ ἄξιον σαυτοῦ τε καὶ τῆς πόλεως.
ΑΛ. ἀλλὰ μὲν δὴ διανοοῦμαί γε.
ΣΩ. πάνυ σοι ἄρα ἄξιον ἀγαπᾶν εἰ τῶν στρατιωτῶν βελτίων εἶ, ἀλλʼ οὐ πρὸς τοὺς τῶν ἀντιπάλων ἡγεμόνας ἀποβλέπειν εἴ ποτε ἐκείνων βελτίων γέγονας, σκοποῦντα καὶ ἀσκοῦντα πρὸς ἐκείνους.
120aAlkibiades: Kimleri kastediyorsun, Sokrates?
Sokrates: Şehrimizin her seferinde Lakedaimonlularla ve Büyük Kral'la savaştığını bilmiyor musun?
Alkibiades: Doğru söylüyorsun.
Sokrates: O hâlde bu şehrin önderi olmayı aklına koyduysan, yarışının Lakedaimon krallarına ve Pers krallarına karşı olduğunu düşünmekle doğru düşünmüş olmaz mısın?
Alkibiades: Galiba doğru söylüyorsun.
Sokrates: Hayır, iyi dostum; sen gözünü bıldırcın dövüştüren Meidias'a ve onun gibilere dikmelisin — şehrin işlerini yürütmeye kalkan, kadınların deyişiyle, kabalıklarından psykhēlerinde hâlâ köle saçı taşıyan ve onu henüz atmamış, üstelik hâlâ barbar ağzıyla konuşarak şehri yönetmek için değil şehre yaltaklanmak için gelmiş bu adamlara. İşte söylediğim bu adamlara bakarak kendini ihmal etmeli, bu kadar büyük bir yarışa girecekken ne öğrenilmesi gerekeni öğrenmeli ne de alıştırma isteyeni çalışmalısın; her türlü hazırlığı tamamlamış olarak şehrin işlerine öyle girmelisin!
ΑΛ. λέγεις δὲ τίνας τούτους, ὦ Σώκρατες;
ΣΩ. οὐκ οἶσθα ἡμῶν τὴν πόλιν Λακεδαιμονίοις τε καὶ τῷ μεγάλῳ βασιλεῖ πολεμοῦσαν ἑκάστοτε;
ΑΛ. ἀληθῆ λέγεις.
ΣΩ. οὐκοῦν εἴπερ ἐν νῷ ἔχεις ἡγεμὼν εἶναι τῆσδε τῆς πόλεως, πρὸς τοὺς Λακεδαιμονίων βασιλέας καὶ τοὺς Περσῶν τὸν ἀγῶνα ἡγούμενός σοι εἶναι ὀρθῶς ἂν ἡγοῖο;
ΑΛ. κινδυνεύεις ἀληθῆ λέγειν.
ΣΩ. οὔκ, ὠγαθέ, ἀλλὰ πρὸς Μειδίαν σε δεῖ τὸν ὀρτυγοκόπον
ἀποβλέπειν καὶ ἄλλους τοιούτους—οἳ τὰ τῆς πόλεως πράττειν ἐπιχειροῦσιν, ἔτι τὴν ἀνδραποδώδη, φαῖεν ἂν αἱ γυναῖκες, τρίχα ἔχοντες ἐν τῇ ψυχῇ ὑπʼ ἀμουσίας καὶ οὔπω ἀποβεβληκότες, ἔτι δὲ βαρβαρίζοντες ἐληλύθασι κολακεύσοντες τὴν πόλιν ἀλλʼ οὐκ ἄρξοντες—πρὸς τούτους σε δεῖ, οὕσπερ λέγω, βλέποντα σαυτοῦ δὴ ἀμελεῖν, καὶ μήτε μανθάνειν ὅσα μαθήσεως ἔχεται, μέλλοντα τοσοῦτον ἀγῶνα ἀγωνίζεσθαι, μήτε ἀσκεῖν ὅσα δεῖται ἀσκήσεως,
120cAlkibiades: Sokrates, doğru söylüyorsun gibi geliyor bana; yine de sanırım Lakedaimon komutanlarının da Pers kralının da ötekilerden hiçbir farkı yok.
Sokrates: Ama aziz dostum, bu sanının nasıl bir şey olduğuna bak.
Alkibiades: Ne bakımdan?
Sokrates: Önce şunu söyle: kendine hangi durumda daha çok özen gösterirdin, onlardan korkup onları zorlu rakipler sandığında mı, sanmadığında mı?
καὶ πᾶσαν παρασκευὴν παρεσκευασμένον οὕτως ἰέναι ἐπὶ τὰ τῆς πόλεως.
ΑΛ. ἀλλʼ, ὦ Σώκρατες, δοκεῖς μέν μοι ἀληθῆ λέγειν, οἶμαι μέντοι τούς τε Λακεδαιμονίων στρατηγοὺς καὶ τὸν Περσῶν βασιλέα οὐδὲν διαφέρειν τῶν ἄλλων.
ΣΩ. ἀλλʼ, ὦ ἄριστε, τὴν οἴησιν ταύτην σκόπει οἵαν ἔχεις.
ΑΛ. τοῦ πέρι;
ΣΩ. πρῶτον μὲν ποτέρως ἂν οἴει σαυτοῦ μᾶλλον ἐπιμεληθῆναι,
120dAlkibiades: Açık ki zorlu sandığımda.
Sokrates: Kendine özen göstermekle bir zarar göreceğini mi sanıyorsun?
Alkibiades: Hiç de değil; tersine, büyük fayda görürüm.
Sokrates: Demek bu sanının bir kötü yanı bu, hem de bu kadar büyük.
Alkibiades: Doğru söylüyorsun.
Sokrates: İkincisi, yanlış da olduğunu akla yatkın olandan hareketle incele.
Alkibiades: Nasıl?
Sokrates: Soylu soylarda daha iyi tabiatların yetişmesi akla yatkın mı, değil mi?
φοβούμενός τε καὶ οἰόμενος δεινοὺς αὐτοὺς εἶναι, ἢ μή;
ΑΛ. δῆλον ὅτι εἰ δεινοὺς οἰοίμην.
ΣΩ. μῶν οὖν οἴει τι βλαβήσεσθαι ἐπιμεληθεὶς σαυτοῦ;
ΑΛ. οὐδαμῶς, ἀλλὰ καὶ μεγάλα ὀνήσεσθαι.
ΣΩ. οὐκοῦν ἓν μὲν τοῦτο τοσοῦτον κακὸν ἔχει ἡ οἴησις αὕτη.
ΑΛ. ἀληθῆ λέγεις.
ΣΩ. τὸ δεύτερον τοίνυν, ὅτι καὶ ψευδής ἐστιν, ἐκ τῶν εἰκότων σκέψαι.
ΑΛ. πῶς δή;
ΣΩ. πότερον εἰκὸς ἀμείνους γίγνεσθαι φύσεις ἐν γενναίοις
120eAlkibiades: Açık ki soylu soylarda.
Sokrates: İyi doğanlar iyi de yetiştirilirlerse aretē bakımından ancak böyle olgunlaşırlar, değil mi?
Alkibiades: Mecburen.
Sokrates: Öyleyse bizimkileri onlarınkiyle karşılaştırarak bakalım: önce, Lakedaimon ve Pers kralları daha aşağı soylardan geliyor gibi mi görünüyor? Yoksa birinin Herakles'in, ötekinin Akhaimenes'in torunları olduğunu, Herakles'in soyunun da Akhaimenes'in soyunun da Zeus oğlu Perseus'a dayandığını bilmiyor muyuz?
γένεσιν ἢ μή;
ΑΛ. δῆλον ὅτι ἐν τοῖς γενναίοις.
ΣΩ. οὐκοῦν τοὺς εὖ φύντας, ἐὰν καὶ εὖ τραφῶσιν, οὕτω τελέους γίγνεσθαι πρὸς ἀρετήν;
ΑΛ. ἀνάγκη.
ΣΩ. σκεψώμεθα δή, τοῖς ἐκείνων τὰ ἡμέτερα ἀντιτιθέντες, πρῶτον μὲν εἰ δοκοῦσι φαυλοτέρων γενῶν εἶναι οἱ Λακεδαιμονίων καὶ Περσῶν βασιλῆς. ἢ οὐκ ἴσμεν ὡς οἱ μὲν Ἡρακλέους, οἱ δὲ Ἀχαιμένους ἔκγονοι, τὸ δʼ Ἡρακλέους τε γένος καὶ τὸ Ἀχαιμένους εἰς Περσέα τὸν Διὸς ἀναφέρεται;
121aAlkibiades: Bizim soyumuz da, Sokrates, Eurysakes'e, Eurysakes'inki de Zeus'a dayanır.
Sokrates: Bizimki de, soylu Alkibiades, Daidalos'a, Daidalos da Zeus oğlu Hephaistos'a dayanır. Ama onların soyu, kendilerinden başlayıp Zeus'a kadar, krallardan gelen krallardır: biri Argos ile Lakedaimon'un, öteki her zaman Persis'in, çoğu zaman da şimdiki gibi Asya'nın kralları; bizse hem kendimiz sıradan insanlarız hem babalarımız.
ΑΛ. καὶ γὰρ τὸ ἡμέτερον, ὦ Σώκρατες, εἰς Εὐρυσάκη, τὸ δʼ Εὐρυσάκους εἰς Δία.
ΣΩ. καὶ γὰρ τὸ ἡμέτερον, ὦ γενναῖε Ἀλκιβιάδη, εἰς Δαίδαλον, ὁ δὲ Δαίδαλος εἰς Ἥφαιστον τὸν Διός. ἀλλὰ τὰ μὲν τούτων ἀπʼ αὐτῶν ἀρξάμενα βασιλῆς εἰσιν ἐκ βασιλέων μέχρι Διός, οἱ μὲν Ἄργους τε καὶ Λακεδαίμονος, οἱ δὲ τῆς Περσίδος τὸ ἀεί, πολλάκις δὲ καὶ τῆς Ἀσίας, ὥσπερ καὶ νῦν· ἡμεῖς δὲ αὐτοί τε ἰδιῶται καὶ οἱ πατέρες.
121bHele atalarımızı ve Eurysakes'in yurdu Salamis'i ya da daha da eski atamız Aiakos'un yurdu Aigina'yı Kserkses oğlu Artakserkses'e göstermek zorunda kalsan, ne kadar gülünç duruma düşersin, bir düşün! Korkarım soyun görkeminde de geri kalan yetiştirilme bakımından da bu adamların gerisindeyiz. Lakedaimon krallarının ne büyük imkânlara sahip olduğunu fark etmedin mi? Karıları, kral elden geldiğince Herakles soyundan başka birinden doğmasın diye eforlar tarafından devlet eliyle gözetim altında tutulur.
εἰ δὲ καὶ τοὺς προγόνους σε δέοι καὶ τὴν πατρίδα Εὐρυσάκους ἐπιδεῖξαι Σαλαμῖνα ἢ τὴν Αἰακοῦ τοῦ ἔτι προτέρου Αἴγιναν Ἀρτοξέρξῃ τῷ Ξέρξου, πόσον ἂν οἴει γέλωτα ὀφλεῖν; ἀλλʼ ὅρα μὴ τοῦ τε γένους ὄγκῳ ἐλαττώμεθα τῶν ἀνδρῶν καὶ τῇ ἄλλῃ τροφῇ. ἢ οὐκ ᾔσθησαι τοῖς τε Λακεδαιμονίων βασιλεῦσιν ὡς μεγάλα τὰ ὑπάρχοντα, ὧν αἱ γυναῖκες δημοσίᾳ φυλάττονται ὑπὸ τῶν ἐφόρων, ὅπως εἰς δύναμιν μὴ λάθῃ ἐξ ἄλλου γενόμενος ὁ βασιλεὺς ἢ ἐξ
121cPers kralı ise onları o kadar geride bırakır ki kralın ondan başka birinden doğabileceğinden kimse şüphelenmez; bu yüzden kralın karısını korkudan başka hiçbir şey beklemez. Hükümranlığın kendisine geçeceği büyük oğul doğduğunda, önce kralın hükmü altındaki herkes bayram yapar; sonra bundan böyle her yıl o gün bütün Asya kralın doğum günü için kurban kesip bayram eder. Biz doğduğumuzda ise, komedi şairinin dediği gibi, Alkibiades, komşular bile pek farkına varmaz.
Ἡρακλειδῶν; ὁ δὲ Περσῶν τοσοῦτον ὑπερβάλλει, ὥστʼ οὐδεὶς ὑποψίαν ἔχει ὡς ἐξ ἄλλου ἂν βασιλεὺς γένοιτο ἢ ἐξ αὐτοῦ· διὸ οὐ φρουρεῖται ἡ βασιλέως γυνὴ ἀλλʼ ἢ ὑπὸ φόβου. ἐπειδὰν δὲ γένηται ὁ παῖς ὁ πρεσβύτατος, οὗπερ ἡ ἀρχή, πρῶτον μὲν ἑορτάζουσι πάντες οἱ ἐν τῇ βασιλέως, ὧν ἂν ἄρχῃ, εἶτα εἰς τὸν ἄλλον χρόνον ταύτῃ τῇ ἡμέρᾳ βασιλέως γενέθλια πᾶσα θύει καὶ ἑορτάζει ἡ Ἀσία· ἡμῶν
121dBundan sonra çocuk, değeri az bir sütninenin değil, kralın çevresindekilerin en iyileri sayılan hadımların elinde büyür. Onlara yeni doğanın her türlü bakımı yanında, uzuvlarına biçim verip düzelterek onu olabildiğince güzel kılmanın yollarını aramak da görev olarak verilmiştir; bunu yaptıkları için de büyük itibar görürler.
δὲ γενομένων, τὸ τοῦ κωμῳδοποιοῦ, οὐδʼ οἱ γείτονες σφόδρα τι αἰσθάνονται, ὦ Ἀλκιβιάδη. μετὰ τοῦτο τρέφεται ὁ παῖς, οὐχ ὑπὸ γυναικὸς τροφοῦ ὀλίγου ἀξίας, ἀλλʼ ὑπʼ εὐνούχων οἳ ἂν δοκῶσιν τῶν περὶ βασιλέα ἄριστοι εἶναι· οἷς τά τε ἄλλα προστέτακται ἐπιμέλεσθαι τοῦ γενομένου, καὶ ὅπως ὅτι κάλλιστος ἔσται μηχανᾶσθαι, ἀναπλάττοντας τὰ μέλη τοῦ παιδὸς καὶ κατορθοῦντας· καὶ ταῦτα δρῶντες
121eÇocuklar yedi yaşına gelince atlara ve at hocalarına gitmeye, ava da çıkmaya başlarlar. On dört yaşına gelen çocuğu, onların 'kral lalaları' dediği kişiler devralır: bunlar, olgunluk çağındaki Persler arasından en iyileri sayılan dört kişi olarak seçilmiştir: en bilgesi, en adili, en itidallisi ve en cesuru.
ἐν μεγάλῃ τιμῇ εἰσιν. ἐπειδὰν δὲ ἑπτέτεις γένωνται οἱ παῖδες, ἐπὶ τοὺς ἵππους καὶ ἐπὶ τοὺς τούτων διδασκάλους φοιτῶσιν, καὶ ἐπὶ τὰς θήρας ἄρχονται ἰέναι. δὶς ἑπτὰ δὲ γενόμενον ἐτῶν τὸν παῖδα παραλαμβάνουσιν οὓς ἐκεῖνοι βασιλείους παιδαγωγοὺς ὀνομάζουσιν· εἰσὶ δὲ ἐξειλεγμένοι Περσῶν οἱ ἄριστοι δόξαντες ἐν ἡλικίᾳ τέτταρες, ὅ τε σοφώτατος καὶ ὁ δικαιότατος καὶ ὁ σωφρονέστατος καὶ ὁ
122aBunlardan biri ona Horomazes oğlu Zoroastros'un maglığını — bu, tanrılara hizmettir — ve krala yakışan işleri öğretir; en adili, bütün hayatı boyunca doğruyu söylemeyi; en itidallisi, hazların bir tekinin bile hükmü altına girmemeyi öğretir ki hür, gerçekten kral olmaya, önce kendi içindekilere köle olmayıp onlara hükmetmeye alışsın; en cesuru da onu korkusuz ve yılmaz yapar, çünkü korkarsa köle olacaktır. Sana ise, Alkibiades, Perikles uşakları arasından yaşlılıktan en işe yaramaz olanı, Trakyalı Zopyros'u lala tayin etti.
ἀνδρειότατος.
ΣΩ. ὧν ὁ μὲν μαγείαν τε διδάσκει τὴν Ζωροάστρου τοῦ Ὡρομάζου—ἔστι δὲ τοῦτο θεῶν θεραπεία— διδάσκει δὲ καὶ τὰ βασιλικά, ὁ δὲ δικαιότατος ἀληθεύειν διὰ παντὸς τοῦ βίου, ὁ δὲ σωφρονέστατος μηδʼ ὑπὸ μιᾶς ἄρχεσθαι τῶν ἡδονῶν, ἵνα ἐλεύθερος εἶναι ἐθίζηται καὶ ὄντως βασιλεύς, ἄρχων πρῶτον τῶν ἐν αὑτῷ ἀλλὰ μὴ δουλεύων, ὁ δὲ ἀνδρειότατος ἄφοβον καὶ ἀδεᾶ παρασκευάζων, ὡς ὅταν δείσῃ δοῦλον ὄντα· σοὶ δʼ, ὦ Ἀλκιβιάδη,
122bRakiplerinin yetiştirilmesini ve terbiyesini daha da anlatırdım, ama hem uzun iş, hem de bunlar, onlardan çıkan geri kalan her şeyi göstermeye yeter. Senin doğumun, yetiştirilmen ve terbiyen ise, Alkibiades, ya da başka herhangi bir Atinalınınki, sana âşık olan biri yoksa, deyim yerindeyse kimsenin umurunda değil. Öte yandan Perslerin zenginliklerine, lükslerine, giysilerine, yerlerde sürüyen eteklerine, sürünülen kokularına, ardlarından gelen kalabalık hizmetkâr alaylarına ve geri kalan incelikli yaşayışlarına bakmak istersen, onlardan ne kadar geri olduğunu görüp kendinden utanırdın.
Περικλῆς ἐπέστησε παιδαγωγὸν τῶν οἰκετῶν τὸν ἀχρειότατον ὑπὸ γήρως, Ζώπυρον τὸν Θρᾷκα. διῆλθον δὲ καὶ τὴν ἄλλην ἄν σοι τῶν ἀνταγωνιστῶν τροφήν τε καὶ παιδείαν, εἰ μὴ πολὺ ἔργον ἦν καὶ ἅμα ταῦθʼ ἱκανὰ δηλῶσαι καὶ τἆλλα ὅσα τούτοις ἀκόλουθα· τῆς δὲ σῆς γενέσεως, ὦ Ἀλκιβιάδη, καὶ τροφῆς καὶ παιδείας, ἢ ἄλλου ὁτουοῦν Ἀθηναίων, ὡς ἔπος εἰπεῖν οὐδενὶ μέλει, εἰ μὴ εἴ τις ἐραστής σου τυγχάνει ὤν. εἰ δʼ αὖ ἐθέλεις εἰς πλούτους
122cBir de Lakedaimonluların itidaline ve edebine, rahatlığına ve yumuşak huyuna, yüce gönüllülüğüne ve disiplinine, cesaretine ve dayanıklılığına, çalışkanlığına, yenme ve şan tutkusuna bakmak istersen, bütün bunlar karşısında kendini bir çocuk sayardın.
ἀποβλέψαι καὶ τρυφὰς καὶ ἐσθῆτας ἱματίων θʼ ἕλξεις καὶ μύρων ἀλοιφὰς καὶ θεραπόντων πλήθους ἀκολουθίας τήν τε ἄλλην ἁβρότητα τὴν Περσῶν, αἰσχυνθείης ἂν ἐπὶ σεαυτῷ, αἰσθόμενος ὅσον αὐτῶν ἐλλείπεις. εἰ δʼ αὖ ἐθελήσεις εἰς σωφροσύνην τε καὶ κοσμιότητα ἀποβλέψαι καὶ εὐχέρειαν καὶ εὐκολίαν καὶ μεγαλοφροσύνην καὶ εὐταξίαν καὶ ἀνδρείαν καὶ καρτερίαν καὶ φιλοπονίαν καὶ φιλονικίαν καὶ φιλοτιμίας τὰς Λακεδαιμονίων, παῖδʼ ἂν ἡγήσαιο σαυτὸν πᾶσι τοῖς
122dYok eğer zenginliğe de önem veriyor ve bu bakımdan kendini bir şey sanıyorsan, bunu da söylemeden geçmeyelim; belki nerede durduğunu fark edersin. Lakedaimonluların zenginliklerine bakmak istersen, buradakilerin oradakilerden çok geri olduğunu anlarsın: kendi topraklarından ve Messene'den sahip oldukları toprakla buradakilerden hiçbiri ne genişlik ne verim bakımından yarışabilir; ne başka köleler, ne helotlar, ne atlar, ne de Messene'de otlayan öteki hayvanlar bakımından.
τοιούτοις. εἰ δʼ αὖ τι καὶ πλούτῳ προσέχεις καὶ κατὰ τοῦτο οἴει τι εἶναι, μηδὲ τοῦθʼ ἡμῖν ἄρρητον ἔστω, ἐάν πως αἴσθῃ οὗ εἶ. τοῦτο μὲν γὰρ εἰ ἐθέλεις ⟨εἰς⟩ τοὺς Λακεδαιμονίων πλούτους ἰδεῖν, γνώσῃ ὅτι πολὺ τἀνθάδε τῶν ἐκεῖ ἐλλείπει· γῆν μὲν γὰρ ὅσην ἔχουσιν τῆς θʼ ἑαυτῶν καὶ Μεσσήνης, οὐδʼ ἂν εἷς ἀμφισβητήσειε τῶν τῇδε πλήθει οὐδʼ ἀρετῇ, οὐδʼ αὖ ἀνδραπόδων κτήσει τῶν τε ἄλλων καὶ τῶν εἱλωτικῶν, οὐδὲ μὴν ἵππων γε, οὐδʼ ὅσα ἄλλα βοσκήματα
122eAma bütün bunları bir yana bırakıyorum; bütün Yunanistan'da, Lakedaimon'da özel ellerde bulunan kadar altın ve gümüş yoktur. Çünkü nice kuşaktır oraya bütün Yunanlılardan, çoğu zaman barbarlardan da altın gümüş girer ama hiçbir yere çıkmaz; tıpkı Aisopos'un masalında tilkinin aslana söylediği gibi: Lakedaimon'a giren paranın oraya yönelen izleri açıkça görülür, çıkan paranınsa izine hiçbir yerde rastlanmaz.
κατὰ Μεσσήνην νέμεται. ἀλλὰ ταῦτα μὲν πάντα ἐῶ χαίρειν, χρυσίον δὲ καὶ ἀργύριον οὐκ ἔστιν ἐν πᾶσιν Ἕλλησιν ὅσον ἐν Λακεδαίμονι ἰδίᾳ· πολλὰς γὰρ ἤδη γενεὰς εἰσέρχεται μὲν αὐτόσε ἐξ ἁπάντων τῶν Ἑλλήνων, πολλάκις δὲ καὶ ἐκ τῶν βαρβάρων, ἐξέρχεται δὲ οὐδαμόσε,
123aBu yüzden iyi bilmek gerek ki oradakiler altın ve gümüş bakımından Yunanlıların en zenginleridir, onların arasında da en zengini kraldır; çünkü bu türden en büyük ve en çok gelir krallara düşer, üstelik Lakedaimonluların krallarına ödediği kral vergisi de az değildir.
ἀλλʼ ἀτεχνῶς κατὰ τὸν Αἰσώπου μῦθον ὃν ἡ ἀλώπηξ πρὸς τὸν λέοντα εἶπεν, καὶ τοῦ εἰς Λακεδαίμονα νομίσματος εἰσιόντος μὲν τὰ ἴχνη τὰ ἐκεῖσε τετραμμένα δῆλα, ἐξιόντος δὲ οὐδαμῇ ἄν τις ἴδοι.
ΣΩ. ὥστε εὖ χρὴ εἰδέναι ὅτι καὶ χρυσῷ καὶ ἀργύρῳ οἱ ἐκεῖ πλουσιώτατοί εἰσιν τῶν Ἑλλήνων, καὶ αὐτῶν ἐκείνων ὁ βασιλεύς· ἔκ τε γὰρ τῶν τοιούτων μέγισται λήψεις καὶ πλεῖσταί εἰσι τοῖς βασιλεῦσιν, ἔτι δὲ καὶ ὁ βασιλικὸς φόρος οὐκ ὀλίγος γίγνεται, ὃν τελοῦσιν οἱ Λακεδαιμόνιοι
123bLakedaimonluların zenginliği Yunan zenginlikleriyle karşılaştırıldığında büyüktür ama Perslerinkiyle ve onların kralınınkiyle karşılaştırıldığında hiçtir. Nitekim bir keresinde, kralın yanına çıkmış güvenilir bir adamdan duymuştum: yaklaşık bir günlük yol tutan çok geniş ve verimli bir ülkeden geçtiğini, yerlilerin oraya 'kralın karısının kemeri' dediğini söylemişti; 'peçe' denen başka bir ülke de varmış; kraliçenin süsleri için ayrılmış daha pek çok güzel ve verimli yer varmış ve her biri adını bu süslerden birinden alıyormuş.
τοῖς βασιλεῦσιν. καὶ τὰ μὲν Λακεδαιμονίων ὡς πρὸς Ἑλληνικοὺς μὲν πλούτους μεγάλα, ὡς δὲ πρὸς τοὺς Περσικοὺς καὶ τοῦ ἐκείνων βασιλέως οὐδέν. ἐπεί ποτʼ ἐγὼ ἤκουσα ἀνδρὸς ἀξιοπίστου τῶν ἀναβεβηκότων παρὰ βασιλέα, ὃς ἔφη παρελθεῖν χώραν πάνυ πολλὴν καὶ ἀγαθήν, ἐγγὺς ἡμερησίαν ὁδόν, ἣν καλεῖν τοὺς ἐπιχωρίους ζώνην τῆς βασιλέως γυναικός· εἶναι δὲ καὶ ἄλλην ἣν αὖ καλεῖσθαι
123cÖyle ki, sanırım, biri kralın annesine, Kserkses'in karısı Amestris'e 'Deinomakhe'nin oğlu senin oğluna karşı çıkmayı aklına koymuş' dese — Deinomakhe'nin olsa olsa elli mina eden süsleri, oğlunun da Erkhia'da üç yüz pletron bile tutmayan toprağı var — Amestris bu Alkibiades'in neye güvenerek Artakserkses'le yarışmayı aklına koyduğuna şaşardı; sanırım bu adamın ancak özene ve bilgeliğe güvenerek böyle bir işe girişebileceğini de söylerdi; çünkü Yunanlılar arasında anılmaya değer olan yalnız bunlardır.
καλύπτραν, καὶ ἄλλους πολλοὺς τόπους καλοὺς καὶ ἀγαθοὺς εἰς τὸν κόσμον ἐξῃρημένους τὸν τῆς γυναικός, καὶ ὀνόματα ἔχειν ἑκάστους τῶν τόπων ἀπὸ ἑκάστου τῶν κόσμων. ὥστʼ οἶμαι ἐγώ, εἴ τις εἴποι τῇ βασιλέως μητρί, Ξέρξου δὲ γυναικί, Ἀμήστριδι, ὅτι ἐν νῷ ἔχει σοῦ τῷ ὑεῖ ἀντιτάττεσθαι ὁ Δεινομάχης ὑός, ᾗ ἔστι κόσμος ἴσως ἄξιος μνῶν πεντήκοντα εἰ πάνυ πολλοῦ, τῷ δʼ ὑεῖ αὐτῆς γῆς πλέθρα Ἐρχίασιν οὐδὲ τριακόσια, θαυμάσαι ἂν ὅτῳ ποτὲ πιστεύων
123dAma bu Alkibiades'in şimdi böyle bir işe girişirken önce daha yirmi yaşını pek doldurmamış, sonra hiçbir terbiye görmemiş olduğunu, üstelik âşığı ona önce öğrenmesi, kendine özen gösterip alıştırma yapması, krala karşı yarışmaya ancak ondan sonra girmesi gerektiğini söylediği hâlde bunu istemediğini, olduğu gibi yeterli olduğunu ileri sürdüğünü duysaydı, sanırım şaşırır ve sorardı: 'Peki bu delikanlı neye güveniyor?'
ἐν νῷ ἔχει οὗτος ὁ Ἀλκιβιάδης τῷ Ἀρτοξέρξῃ διαγωνίζεσθαι, καὶ οἶμαι ἂν αὐτὴν εἰπεῖν ὅτι οὐκ ἔσθʼ ὅτῳ ἄλλῳ πιστεύων οὗτος ἀνὴρ ἐπιχειρεῖ πλὴν ἐπιμελείᾳ τε καὶ σοφίᾳ· ταῦτα γὰρ μόνα ἄξια λόγου ἐν Ἕλλησιν. ἐπεὶ εἴ γε πύθοιτο ὅτι Ἀλκιβιάδης οὗτος νῦν ἐπιχειρεῖ πρῶτον μὲν ἔτη οὐδέπω γεγονὼς σφόδρα εἴκοσιν, ἔπειτα παντάπασιν ἀπαίδευτος, πρὸς δὲ τούτοις, τοῦ ἐραστοῦ αὐτῷ λέγοντος ὅτι χρὴ πρῶτον μαθόντα καὶ ἐπιμεληθέντα αὑτοῦ
123eBiz de güzelliğine, boyuna, soyuna, zenginliğine ve psykhēsinin tabiatına güveniyor desek, Alkibiades, kendi ülkesindeki bu türden bütün şeylere bakıp bizim deli olduğumuzu düşünürdü. Sanırım Leotykhidas'ın kızı, Arkhidamos'un karısı, Agis'in annesi Lampido da — hepsi kral olmuşlardır — kendi elindekilere bakıp, bu kadar kötü yetişmiş biri olarak onun oğluyla yarışmayı aklına koymana şaşardı.
καὶ ἀσκήσαντα οὕτως ἰέναι διαγωνιούμενον βασιλεῖ, οὐκ ἐθέλει, ἀλλά φησιν ἐξαρκεῖν καὶ ὡς ἔχει, οἶμαι ἂν αὐτὴν θαυμάσαι τε καὶ ἐρέσθαι· τί οὖν ποτʼ ἔστιν ὅτῳ πιστεύει τὸ μειράκιον; εἰ οὖν λέγοιμεν ὅτι κάλλει τε καὶ μεγέθει καὶ γένει καὶ πλούτῳ καὶ φύσει τῆς ψυχῆς, ἡγήσαιτʼ ἂν ἡμᾶς, ὦ Ἀλκιβιάδη, μαίνεσθαι πρὸς τὰ παρὰ σφίσιν ἀποβλέψασα πάντα τὰ τοιαῦτα.
ΣΩ. οἶμαι δὲ κἂν Λαμπιδώ, τὴν
124aDüşmanlarımızın kadınları, onlara karşı girişmek için nasıl insanlar olmamız gerektiğini bizden daha iyi düşünüyorsa, bu utanç verici değil mi? Ama, mübarek dostum, beni ve Delphoi'deki yazıyı dinle: kendini bil; rakiplerimiz bunlardır, senin sandıkların değil.
Λεωτυχίδου μὲν θυγατέρα, Ἀρχιδάμου δὲ γυναῖκα, Ἄγιδος δὲ μητέρα, οἳ πάντες βασιλῆς γεγόνασιν, θαυμάσαι ἂν καὶ ταύτην εἰς τὰ παρὰ σφίσιν ὑπάρχοντα ἀποβλέψασαν, εἰ σὺ ἐν νῷ ἔχεις τῷ ὑεῖ αὐτῆς διαγωνίζεσθαι οὕτω κακῶς ἠγμένος. καίτοι οὐκ αἰσχρὸν δοκεῖ εἶναι, εἰ αἱ τῶν πολεμίων γυναῖκες βέλτιον περὶ ἡμῶν διανοοῦνται, οἵους χρὴ ὄντας σφίσιν ἐπιχειρεῖν, ἢ ἡμεῖς περὶ ἡμῶν αὐτῶν; ἀλλʼ, ὦ μακάριε, πειθόμενος ἐμοί τε καὶ τῷ ἐν Δελφοῖς γράμματι, γνῶθι
124bOnları özen ve tekhnē dışında hiçbir şeyle yenemeyiz. Bunlardan yoksun kalırsan, Yunanlılar ve barbarlar arasında ün kazanmaktan da yoksun kalırsın; oysa bana öyle geliyor ki sen bunu kimsenin hiçbir şeyi sevmediği kadar seviyorsun.
Alkibiades: Peki nasıl bir özen göstermek gerekiyor, Sokrates? Açıklayabilir misin? Çünkü her şeyden çok doğru söylemişe benziyorsun.
Sokrates: Evet; ama nasıl olabildiğince iyi olabileceğimizi birlikte düşünmeliyiz.
σαυτόν, ὅτι οὗτοι ἡμῖν εἰσιν ἀντίπαλοι, ἀλλʼ οὐχ οὓς σὺ οἴει· ὧν ἄλλῳ μὲν οὐδʼ ἂν ἑνὶ περιγενοίμεθα, εἰ μή περ ἐπιμελείᾳ γε ἂν καὶ τέχνῃ. ὧν σὺ εἰ ἀπολειφθήσῃ, καὶ τοῦ ὀνομαστὸς γενέσθαι ἀπολειφθήσῃ ἐν Ἕλλησί τε καὶ βαρβάροις, οὗ μοι δοκεῖς ἐρᾶν ὡς οὐδεὶς ἄλλος ἄλλου.
ΑΛ. τίνα οὖν χρὴ τὴν ἐπιμέλειαν, ὦ Σώκρατες, ποιεῖσθαι; ἔχεις ἐξηγήσασθαι; παντὸς γὰρ μᾶλλον ἔοικας ἀληθῆ εἰρηκότι.
ΣΩ. ναί· ἀλλὰ γὰρ κοινὴ βουλὴ ᾧτινι τρόπῳ ἂν ὅτι
124cÇünkü senin terbiye görmen gerektiğini söyleyip benim gerekmediğini söylemiyorum; senden yalnız bir bakımdan farklıyım.
Alkibiades: Neyle?
Sokrates: Benim vasim senin vasin Perikles'ten daha iyi ve daha bilgedir.
Alkibiades: Kim bu, Sokrates?
Sokrates: Bir tanrı, Alkibiades; bugünden önce seninle konuşmama izin vermeyen tanrı. Ona güvenerek diyorum ki şöhrete benden başka hiç kimse aracılığıyla ulaşamayacaksın.
βέλτιστοι γενοίμεθα. ἐγὼ γάρ τοι οὐ περὶ μὲν σοῦ λέγω ὡς χρὴ παιδευθῆναι, περὶ ἐμοῦ δὲ οὔ· οὐ γὰρ ἔσθʼ ὅτῳ σου διαφέρω πλήν γʼ ἑνί.
ΑΛ. τίνι;
ΣΩ. ὁ ἐπίτροπος ὁ ἐμὸς βελτίων ἐστὶ καὶ σοφώτερος ἢ Περικλῆς ὁ σός.
ΑΛ. τίς οὗτος, ὦ Σώκρατες;
ΣΩ. θεός, ὦ Ἀλκιβιάδη, ὅσπερ σοί με οὐκ εἴα πρὸ τῆσδε τῆς ἡμέρας διαλεχθῆναι· ᾧ καὶ πιστεύων λέγω ὅτι ἡ ἐπιφάνεια διʼ οὐδενὸς ἄλλου σοι ἔσται ἢ διʼ ἐμοῦ.
124dAlkibiades: Şaka yapıyorsun, Sokrates.
Sokrates: Belki; ama özene ihtiyacımız olduğu konusunda doğru söylüyorum: bütün insanların ihtiyacı var, ama ikimizin pek çok daha fazla.
Alkibiades: Benim için yalan söylemiyorsun.
Sokrates: Benim için de söylemiyorum.
Alkibiades: Peki ne yapalım?
Sokrates: Vazgeçmemeli, gevşememeliyiz, dostum.
Alkibiades: Doğrusu bu bize yakışmaz, Sokrates.
Sokrates: Yakışmaz; birlikte düşünmeliyiz. Söyle bana: olabildiğince iyi olmak istediğimizi söylüyoruz, değil mi?
ΑΛ. παίζεις, ὦ Σώκρατες.
ΣΩ. ἴσως· λέγω μέντοι ἀληθῆ, ὅτι ἐπιμελείας δεόμεθα, μᾶλλον μὲν πάντες ἄνθρωποι, ἀτὰρ νώ γε καὶ μάλα σφόδρα.
ΑΛ. ὅτι μὲν ἐγώ, οὐ ψεύδῃ.
ΣΩ. οὐδὲ μὴν ὅτι γε ἐγώ.
ΑΛ. τί οὖν ἂν ποιοῖμεν;
ΣΩ. οὐκ ἀπορρητέον οὐδὲ μαλθακιστέον, ὦ ἑταῖρε.
ΑΛ. οὔτοι δὴ πρέπει γʼ, ὦ Σώκρατες.
ΣΩ. οὐ γάρ, ἀλλὰ σκεπτέον κοινῇ. καί μοι λέγε·
124eAlkibiades: Evet.
Sokrates: Hangi aretēde?
Alkibiades: Açık ki iyi adamların aretēsinde.
Sokrates: Neyde iyi olanların?
Alkibiades: Açık ki iş görmede iyi olanların.
Sokrates: Hangi işlerde? Binicilikle ilgili işlerde mi?
Alkibiades: Elbette hayır.
Sokrates: Çünkü o zaman binicilere giderdik, değil mi?
Alkibiades: Evet.
Sokrates: Denizcilikle ilgili işleri mi kastediyorsun?
Alkibiades: Hayır.
Sokrates: Çünkü o zaman denizcilere giderdik?
Alkibiades: Evet.
Sokrates: Peki hangi işler? Kimlerin yaptığı işler?
Alkibiades: Atinalıların 'iyi ve güzel' denen seçkinlerinin yaptığı işler.
φαμὲν γὰρ δὴ ὡς ἄριστοι βούλεσθαι γενέσθαι. ἦ γάρ;
ΑΛ. ναί.
ΣΩ. τίνα ἀρετήν;
ΑΛ. δῆλον ὅτι ἥνπερ οἱ ἄνδρες οἱ ἀγαθοί.
ΣΩ. οἱ τί ἀγαθοί;
ΑΛ. δῆλον ὅτι οἱ πράττειν τὰ πράγματα.
ΣΩ. ποῖα; ἆρα τὰ ἱππικά;
ΑΛ. οὐ δῆτα.
ΣΩ. παρὰ τοὺς ἱππικοὺς γὰρ ἂν ᾖμεν;
ΑΛ. ναί.
ΣΩ. ἀλλὰ τὰ ναυτικὰ λέγεις;
ΑΛ. οὔ.
ΣΩ. παρὰ τοὺς ναυτικοὺς γὰρ ἂν ᾖμεν;
ΑΛ. ναί.
ΣΩ. ἀλλὰ ποῖα; ἃ τίνες πράττουσιν;
ΑΛ. ἅπερ Ἀθηναίων οἱ καλοὶ κἀγαθοί.
125aSokrates: İyi ve güzel insanlar derken anlayışlı olanları mı kastediyorsun, anlayışsızları mı?
Alkibiades: Anlayışlıları.
Sokrates: Her biri neyde anlayışlıysa, onda iyidir, değil mi?
Alkibiades: Evet.
Sokrates: Neyde anlayışsızsa, onda kötü?
Alkibiades: Elbette.
Sokrates: Kunduracı ayakkabı yapımında anlayışlı mıdır?
Alkibiades: Elbette.
Sokrates: Demek bu işte iyidir?
Alkibiades: İyidir.
Sokrates: Peki? Giysi yapımında kunduracı anlayışsız değil mi?
Alkibiades: Evet.
ΣΩ. καλοὺς δὲ κἀγαθοὺς λέγεις τοὺς φρονίμους ἢ τοὺς ἄφρονας;
ΑΛ. τοὺς φρονίμους.
ΣΩ. οὐκοῦν ὃ ἕκαστος φρόνιμος, τοῦτʼ ἀγαθός;
ΑΛ. ναί.
ΣΩ. ὃ δὲ ἄφρων, πονηρός;
ΑΛ. πῶς γὰρ οὔ;
ΣΩ. ἆρʼ οὖν ὁ σκυτοτόμος φρόνιμος εἰς ὑποδημάτων ἐργασίαν;
ΑΛ. πάνυ γε.
ΣΩ. ἀγαθὸς ἄρʼ εἰς αὐτά;
ΑΛ. ἀγαθός.
ΣΩ. τί δʼ; εἰς ἱματίων ἐργασίαν οὐκ ἄφρων ὁ σκυτοτόμος;
ΑΛ. ναί.
125bSokrates: Demek bu işte kötü?
Alkibiades: Evet.
Sokrates: Demek bu akıl yürütmeye göre aynı kişi hem kötü hem iyi.
Alkibiades: Öyle görünüyor.
Sokrates: Peki iyi adamların aynı zamanda kötü olduğunu mu söylüyorsun?
Alkibiades: Elbette hayır.
Sokrates: Öyleyse iyiler derken kimleri kastediyorsun?
Alkibiades: Şehirde yönetebilecek güçte olanları.
Sokrates: Herhâlde atları değil?
Alkibiades: Elbette değil.
Sokrates: İnsanları mı?
Alkibiades: Evet.
Sokrates: Hastaları mı?
Alkibiades: Hayır.
Sokrates: Denizde yol alanları mı?
Alkibiades: Hayır.
Sokrates: Hasat yapanları mı?
Alkibiades: Hayır.
ΣΩ. κακὸς ἄρα εἰς τοῦτο;
ΑΛ. ναί.
ΣΩ. ὁ αὐτὸς ἄρα τούτῳ γε τῷ λόγῳ κακός τε καὶ ἀγαθός.
ΑΛ. φαίνεται.
ΣΩ. ἦ οὖν λέγεις τοὺς ἀγαθοὺς ἄνδρας εἶναι καὶ κακούς;
ΑΛ. οὐ δῆτα.
ΣΩ. ἀλλὰ τίνας ποτὲ τοὺς ἀγαθοὺς λέγεις;
ΑΛ. τοὺς δυναμένους ἔγωγε ἄρχειν ἐν τῇ πόλει.
ΣΩ. οὐ δήπου ἵππων γε;
ΑΛ. οὐ δῆτα.
ΣΩ. ἀλλʼ ἀνθρώπων;
ΑΛ. ναί.
ΣΩ. ἆρα καμνόντων;
ΑΛ. οὔ.
ΣΩ. ἀλλὰ πλεόντων;
ΑΛ. οὔ φημι.
ΣΩ. ἀλλὰ θεριζόντων;
ΑΛ. οὔ.
125cSokrates: Hiçbir şey yapmayanları mı, yoksa bir şey yapanları mı?
Alkibiades: Bir şey yapanları diyorum.
Sokrates: Ne yapanları? Bana da açıklamaya çalış.
Alkibiades: Birbirleriyle alışveriş eden ve birbirlerinden yararlanan, bizim şehirlerde yaşadığımız gibi yaşayan insanları.
Sokrates: Demek insanlardan yararlanan insanları yönetmekten söz ediyorsun?
Alkibiades: Evet.
Sokrates: Kürekçilerden yararlanan kürek başlarını mı?
Alkibiades: Elbette hayır.
Sokrates: Çünkü bu dümencilik aretēsidir?
Alkibiades: Evet.
Sokrates: Peki şarkıda insanlara öncülük eden ve koro üyelerinden yararlanan aulos çalgıcılarını yönetmekten mi söz ediyorsun?
ΣΩ. ἀλλʼ οὐδὲν ποιούντων ἤ τι ποιούντων;
ΑΛ. ποιούντων λέγω.
ΣΩ. τί; πειρῶ καὶ ἐμοὶ δηλῶσαι.
ΑΛ. οὐκοῦν τῶν καὶ συμβαλλόντων ἑαυτοῖς καὶ χρωμένων ἀλλήλοις, ὥσπερ ἡμεῖς ζῶμεν ἐν ταῖς πόλεσιν.
ΣΩ. οὐκοῦν ἀνθρώπων λέγεις ἄρχειν ἀνθρώποις χρωμένων;
ΑΛ. ναί.
ΣΩ. ἆρα κελευστῶν χρωμένων ἐρέταις;
ΑΛ. οὐ δῆτα.
ΣΩ. κυβερνητικὴ γὰρ αὕτη γε ἀρετή;
ΑΛ. ναί.
ΣΩ. ἀλλʼ ἀνθρώπων λέγεις ἄρχειν αὐλητῶν, ἀνθρώποις
125dAlkibiades: Elbette hayır.
Sokrates: Çünkü bu da koro hocalığıdır?
Alkibiades: Elbette.
Sokrates: Öyleyse insanlardan yararlanan insanları yönetebilmek derken neyi kastediyorsun?
Alkibiades: Şehir hayatına ortak olan ve birbirleriyle alışveriş eden insanları, şehirde bunları yönetmeyi kastediyorum.
Sokrates: Peki bu hangi tekhnēdir? Demin sorduklarımı yeniden sorsam: denizde yolculuğa ortak olanları yönetmeyi bilmeyi hangi tekhnē sağlar?
Alkibiades: Dümencilik.
ἡγουμένων ᾠδῆς καὶ χρωμένων χορευταῖς;
ΑΛ. οὐ δῆτα.
ΣΩ. χοροδιδασκαλικὴ γὰρ αὕτη γʼ αὖ;
ΑΛ. πάνυ γε.
ΣΩ. ἀλλὰ τί ποτε λέγεις χρωμένων ἀνθρώπων ἀνθρώποις οἷόν τʼ εἶναι ἄρχειν;
ΑΛ. κοινωνούντων ἔγωγε λέγω πολιτείας καὶ συμβαλλόντων πρὸς ἀλλήλους, τούτων ἄρχειν τῶν ἐν τῇ πόλει.
ΣΩ. τίς οὖν αὕτη ἡ τέχνη; ὥσπερ ἂν εἴ σε ἐροίμην πάλιν τὰ νυνδή, κοινωνούντων ναυτιλίας ἐπίστασθαι ἄρχειν τίς ποιεῖ τέχνη;
ΑΛ. κυβερνητική.
125eSokrates: Demin söylendiği gibi şarkıya ortak olanları yönetmeyi hangi epistēmē sağlar?
Alkibiades: Az önce senin söylediğin: koro hocalığı.
Sokrates: Peki? Şehir hayatına ortak olanları yönetmeyi sağlayan epistēmēye ne ad veriyorsun?
Alkibiades: Ben buna isabetli karar verme derim, Sokrates.
Sokrates: Peki? Dümencilerin bilgisi isabetsiz karar vermek mi sayılır?
Alkibiades: Elbette hayır.
Sokrates: İsabetli karar vermek mi?
ΣΩ. κοινωνούντων δʼ ᾠδῆς, ὡς νυνδὴ ἐλέγετο, τις ἐπιστήμη ποιεῖ ἄρχειν;
ΑΛ. ἥνπερ σὺ ἄρτι ἔλεγες, ἡ χοροδιδασκαλία.
ΣΩ. τί δέ; πολιτείας κοινωνούντων τίνα καλεῖς ἐπιστήμην;
ΑΛ. εὐβουλίαν ἔγωγε, ὦ Σώκρατες.
ΣΩ. τί δέ; μῶν ἀβουλία δοκεῖ εἶναι ἡ τῶν κυβερνητῶν;
ΑΛ. οὐ δῆτα.
ΣΩ. ἀλλʼ εὐβουλία;
126aAlkibiades: Bence öyle; denizdeyken kurtulmak için.
Sokrates: Güzel söylüyorsun. Peki senin isabetli karar dediğin şey neyi amaçlar?
Alkibiades: Şehri daha iyi yönetmeyi ve esenlik içinde tutmayı.
Sokrates: Bir şehir neyin varlığı ya da yokluğuyla daha iyi yönetilir ve esenlik içinde olur? Tıpkı bana 'Beden neyin varlığı ya da yokluğuyla daha iyi yönetilir ve esenlik içinde olur?' diye sorsan, 'Sağlığın varlığı ve hastalığın yokluğuyla' derdim. Sen de öyle düşünmüyor musun?
ΑΛ. ἔμοιγε δοκεῖ, εἴς γε τὸ σῴζεσθαι πλέοντας.
ΣΩ. καλῶς λέγεις. τί δέ; ἣν σὺ λέγεις εὐβουλίαν, εἰς τί ἐστιν;
ΑΛ. εἰς τὸ ἄμεινον τὴν πόλιν διοικεῖν καὶ σῴζεσθαι.
ΣΩ. ἄμεινον δὲ διοικεῖται καὶ σῴζεται τίνος παραγιγνομένου ἢ ἀπογιγνομένου; ὥσπερ ἂν εἰ σύ με ἔροιο· ἄμεινον διοικεῖται σῶμα καὶ σῴζεται τίνος παραγιγνομένου ἢ ἀπογιγνομένου; εἴποιμʼ ἂν ὅτι ὑγιείας μὲν παραγιγνομένης, νόσου δὲ ἀπογιγνομένης. οὐ καὶ σὺ οἴει οὕτως;
126bAlkibiades: Evet.
Sokrates: Yine bana 'Gözler neyin varlığıyla daha iyi olur?' diye sorsan, aynı şekilde 'Görmenin varlığı ve körlüğün yokluğuyla' derdim. Kulaklar da sağırlık gidip işitme gelince hem daha iyi olur hem daha iyi bakım görür.
Alkibiades: Doğru.
Sokrates: Peki ya şehir? Neyin varlığı ve yokluğuyla daha iyi olur, daha iyi bakım görür ve yönetilir?
ΑΛ. ναί.
ΣΩ. καὶ εἴ μʼ αὖ ἔροιο· τίνος δὲ παραγιγνομένου ἄμεινον ὄμματα; ὡσαύτως εἴποιμʼ ἂν ὅτι ὄψεως μὲν παραγιγνομένης, τυφλότητος δὲ ἀπογιγνομένης. καὶ ὦτα δὲ κωφότητος μὲν ἀπογιγνομένης, ἀκοῆς δὲ ἐγγιγνομένης βελτίω τε γίγνεται καὶ ἄμεινον θεραπεύεται.
ΑΛ. ὀρθῶς.
ΣΩ. τί δὲ δή; πόλις τίνος παραγιγνομένου καὶ ἀπογιγνομένου βελτίων τε γίγνεται καὶ ἄμεινον θεραπεύεται καὶ διοικεῖται;
126cAlkibiades: Bence, Sokrates, vatandaşlar arasında birbirlerine karşı dostluk oluştuğunda, nefret ve iç çekişme ortadan kalktığında.
Sokrates: Dostluk derken anlaşmayı mı kastediyorsun, anlaşmazlığı mı?
Alkibiades: Anlaşmayı.
Sokrates: Şehirler sayılar konusunda hangi tekhnē sayesinde anlaşır?
Alkibiades: Aritmetik sayesinde.
Sokrates: Ya tek tek kişiler? Aynı tekhnē sayesinde değil mi?
Alkibiades: Evet.
Sokrates: Her biri kendi kendisiyle de öyle anlaşmaz mı?
Alkibiades: Evet.
Sokrates: Peki her biri, bir karışla bir arşından hangisinin büyük olduğu konusunda kendi kendisiyle hangi tekhnē sayesinde anlaşır? Ölçme sanatı sayesinde değil mi?
ΑΛ. ἐμοὶ μὲν δοκεῖ, ὦ Σώκρατες, ὅταν φιλία μὲν αὐτοῖς γίγνηται πρὸς ἀλλήλους, τὸ μισεῖν δὲ καὶ στασιάζειν ἀπογίγνηται.
ΣΩ. ἆρʼ οὖν φιλίαν λέγεις ὁμόνοιαν ἢ διχόνοιαν;
ΑΛ. ὁμόνοιαν.
ΣΩ. διὰ τίνʼ οὖν τέχνην ὁμονοοῦσιν αἱ πόλεις περὶ ἀριθμούς;
ΑΛ. διὰ τὴν ἀριθμητικήν.
ΣΩ. τί δὲ οἱ ἰδιῶται; οὐ διὰ τὴν αὐτήν;
ΑΛ. ναί.
ΣΩ. οὐκοῦν καὶ αὐτὸς αὑτῷ ἕκαστος;
ΑΛ. ναί.
ΣΩ. διὰ τίνα δὲ τέχνην ἕκαστος αὐτὸς αὑτῷ ὁμονοεῖ
126dAlkibiades: Elbette.
Sokrates: Tek tek kişiler de birbirleriyle, şehirler de birbirleriyle aynı şekilde anlaşır, değil mi?
Alkibiades: Evet.
Sokrates: Peki? Ağırlık konusunda da durum aynı değil mi?
Alkibiades: Aynı.
Sokrates: Peki senin söylediğin anlaşma nedir, ne hakkındadır ve onu hangi tekhnē sağlar? Şehre sağlayan tekhnē, tek kişiye de, hem kendi kendisiyle hem başkasıyla ilişkisinde sağlar mı?
Alkibiades: Akla yatkın.
Sokrates: Peki nedir? Cevap vermekten yorulma, söylemeye gayret et.
περὶ σπιθαμῆς καὶ πήχεος ὁπότερον μεῖζον; οὐ διὰ τὴν μετρητικήν;
ΑΛ. τί μήν;
ΣΩ. οὐκοῦν καὶ οἱ ἰδιῶται ἀλλήλοις καὶ αἱ πόλεις;
ΑΛ. ναί.
ΣΩ. τί δέ; περὶ σταθμοῦ οὐχ ὡσαύτως;
ΑΛ. φημί.
ΣΩ. ἣν δὲ δὴ σὺ λέγεις ὁμόνοιαν, τίς ἐστι καὶ περὶ τοῦ, καὶ τίς αὐτὴν τέχνη παρασκευάζει; καὶ ἆρα ἥπερ πόλει, αὑτὴ καὶ ἰδιώτῃ, αὐτῷ τε πρὸς αὑτὸν καὶ πρὸς ἄλλον;
ΑΛ. εἰκός γέ τοι.
ΣΩ. τίς οὖν ἔστι; μὴ κάμῃς ἀποκρινόμενος, ἀλλὰ
126eAlkibiades: Sanırım, bir babanın oğlunu sevip onunla anlaştığı, bir annenin, bir kardeşin kardeşiyle, bir karının kocasıyla anlaştığı dostluğu ve anlaşmayı kastediyorum.
Sokrates: Peki Alkibiades, yün işini bilmeyen bir kocanın bilen karısıyla bu konuda anlaşabileceğini düşünür müsün?
Alkibiades: Elbette hayır.
Sokrates: Buna gerek de yok; çünkü bu kadınlara özgü bir bilgidir.
Alkibiades: Evet.
προθυμοῦ εἰπεῖν.
ΑΛ. ἐγὼ μὲν οἶμαι φιλίαν τε λέγειν καὶ ὁμόνοιαν, ἥνπερ πατήρ τε ὑὸν φιλῶν ὁμονοεῖ καὶ μήτηρ, καὶ ἀδελφὸς ἀδελφῷ καὶ γυνὴ ἀνδρί.
ΣΩ. οἴει ἂν οὖν, ὦ Ἀλκιβιάδη, ἄνδρα γυναικὶ περὶ ταλασιουργίας δύνασθαι ὁμονοεῖν, τὸν μὴ ἐπιστάμενον τῇ ἐπισταμένῃ;
ΑΛ. οὐ δῆτα.
ΣΩ. οὐδέ γε δεῖ οὐδέν· γυναικεῖον γὰρ τοῦτό γε μάθημα.
ΑΛ. ναί.
127aSokrates: Peki? Bir kadın, öğrenmemişse, ağır piyade savaşı konusunda kocasıyla anlaşabilir mi?
Alkibiades: Elbette hayır.
Sokrates: Çünkü bunun da erkeklere özgü olduğunu söylersin belki.
Alkibiades: Evet.
Sokrates: Demek senin sözüne göre bazı bilgiler kadınlara, bazıları erkeklere özgü.
Alkibiades: Elbette.
Sokrates: Demek bu konularda kadınlarla erkekler arasında anlaşma yok.
Alkibiades: Yok.
Sokrates: Dostluk da yok, eğer dostluk anlaşma idiyse.
Alkibiades: Öyle görünmüyor.
Sokrates: Demek kadınlar kendi işlerini yaptıkları ölçüde kocaları tarafından sevilmiyorlar.
ΣΩ. τί δέ; γυνὴ ἀνδρὶ περὶ ὁπλιτικῆς δύναιτʼ ἂν ὁμονοεῖν μὴ μαθοῦσα;
ΑΛ. οὐ δῆτα.
ΣΩ. ἀνδρεῖον γὰρ τοῦτό γε ἴσως αὖ φαίης ἂν εἶναι.
ΑΛ. ἔγωγε.
ΣΩ. ἔστιν ἄρα τὰ μὲν γυναικεῖα, τὰ δὲ ἀνδρεῖα μαθήματα κατὰ τὸν σὸν λόγον.
ΑΛ. πῶς δʼ οὔ;
ΣΩ. οὐκ ἄρα ἔν γε τούτοις ἐστὶν ὁμόνοια γυναιξὶ πρὸς ἄνδρας.
ΑΛ. οὔ.
ΣΩ. οὐδʼ ἄρα φιλία, εἴπερ ἡ φιλία ὁμόνοια ἦν.
ΑΛ. οὐ φαίνεται.
ΣΩ. ἧι ἄρα αἱ γυναῖκες τὰ αὑτῶν πράττουσιν, οὐ φιλοῦνται ὑπὸ τῶν ἀνδρῶν.
127bAlkibiades: Öyle görünüyor.
Sokrates: Erkekler de kendi işlerini yaptıkları ölçüde karıları tarafından sevilmiyor.
Alkibiades: Sevilmiyor.
Sokrates: Demek herkes kendi işini yaptığında şehirler de bu bakımdan iyi yönetilmiyor?
Alkibiades: Bence yönetiliyor, Sokrates.
Sokrates: Nasıl dersin? Dostluk olmadan mı? Hani varlığıyla şehirlerin iyi yönetildiğini, yokluğunda yönetilmediğini söylediğimiz dostluk olmadan?
Alkibiades: Ama bana öyle geliyor ki her iki taraf da kendi işini yaptığı için aralarında dostluk tam da bu yüzden oluşuyor.
ΑΛ. οὐκ ἔοικεν.
ΣΩ. οὐδʼ ἄρα οἱ ἄνδρες ὑπὸ τῶν γυναικῶν ᾗ τὰ αὑτῶν.
ΑΛ. οὔ.
ΣΩ. οὐδʼ εὖ ἄρα ταύτῃ οἰκοῦνται αἱ πόλεις, ὅταν τὰ αὑτῶν ἕκαστοι πράττωσιν;
ΑΛ. οἶμαι ἔγωγε, ὦ Σώκρατες.
ΣΩ. πῶς λέγεις, φιλίας μὴ παρούσης, ἧς ἔφαμεν ἐγγιγνομένης εὖ οἰκεῖσθαι τὰς πόλεις, ἄλλως δʼ οὔ;
ΑΛ. ἀλλά μοι δοκεῖ καὶ κατὰ τοῦτʼ αὐτοῖς φιλία ἐγγίγνεσθαι, ὅτι τὰ αὑτῶν ἑκάτεροι πράττουσιν.
127cSokrates: Demin öyle demiyordun. Şimdi yine ne diyorsun? Anlaşma oluşmadan dostluk oluşur mu? Yoksa bir kısmının bildiği, bir kısmının bilmediği şeylerde anlaşma oluşabilir mi?
Alkibiades: İmkânsız.
Sokrates: Herkes kendi işini yaptığında adil şeyler mi yaparlar, haksız şeyler mi?
Alkibiades: Adil şeyler; elbette.
Sokrates: Şehirde vatandaşlar adil şeyler yaparken aralarında dostluk oluşmaz mı?
Alkibiades: Bence yine zorunlu olarak oluşur, Sokrates.
ΣΩ. οὐκ ἄρτι γε· νῦν δὲ πῶς αὖ λέγεις; ὁμονοίας μὴ ἐγγιγνομένης φιλία ἐγγίγνεται; ἢ οἷόν θʼ ὁμόνοιαν ἐγγίγνεσθαι [περὶ τούτων] ὧν οἱ μὲν ἴσασι περὶ τούτων, οἱ δʼ οὔ;
ΑΛ. ἀδύνατον.
ΣΩ. δίκαια δὲ πράττουσιν ἢ ἄδικα, ὅταν τὰ αὑτῶν ἕκαστοι πράττωσιν;
ΑΛ. δίκαια· πῶς γὰρ οὔ;
ΣΩ. τὰ δίκαια οὖν πραττόντων ἐν τῇ πόλει τῶν πολιτῶν φιλία οὐκ ἐγγίγνεται πρὸς ἀλλήλους;
ΑΛ. ἀνάγκη αὖ μοι δοκεῖ εἶναι, ὦ Σώκρατες.
127dSokrates: Peki iyi adamlar olmak için bilge olmamız ve isabetli karar vermemiz gereken o dostluk ya da anlaşma nedir, hangi konudadır? Çünkü ne olduğunu da kimlerde bulunduğunu da öğrenemiyorum: senin sözüne bakılırsa aynı kişilerde bir varmış gibi görünüyor, bir yokmuş gibi.
Alkibiades: Tanrılar adına, Sokrates, ben de ne dediğimi bilmiyorum; galiba çoktandır, farkına varmadan en utanç verici hâldeymişim.
Sokrates: Ama cesaretini yitirmemelisin. Bu hâlde olduğunu elli yaşında fark etseydin, kendine özen göstermen zor olurdu; ama şimdi içinde bulunduğun yaş, tam da bunu fark etmen gereken yaştır.
ΣΩ. τίνα οὖν ποτε λέγεις τὴν φιλίαν ἢ ὁμόνοιαν περὶ ἧς δεῖ ἡμᾶς σοφούς τε εἶναι καὶ εὐβούλους, ἵνα ἀγαθοὶ ἄνδρες ὦμεν; οὐ γὰρ δύναμαι μαθεῖν οὔθʼ ἥτις οὔτʼ ἐν οἷστισιν· τοτὲ μὲν γὰρ ἐν τοῖς αὐτοῖς φαίνεται ἐνοῦσα, τοτὲ δʼ οὔ, ὡς ἐκ τοῦ σοῦ λόγου.
ΑΛ. ἀλλὰ μὰ τοὺς θεούς, ὦ Σώκρατες, οὐδʼ αὐτὸς οἶδʼ ὅτι λέγω, κινδυνεύω δὲ καὶ πάλαι λεληθέναι ἐμαυτὸν αἴσχιστα ἔχων.
ΣΩ. ἀλλὰ χρὴ θαρρεῖν. εἰ μὲν γὰρ αὐτὸ ᾔσθου πεπονθὼς
127eAlkibiades: Peki bunu fark eden ne yapmalı, Sokrates?
Sokrates: Sorulanlara cevap vermeli, Alkibiades. Bunu yaparsan, tanrı izin verirse — kehanetime de biraz güvenmek gerekiyorsa — sen de ben de daha iyi bir hâle geliriz.
Alkibiades: Bana cevap vermek düştükçe bu olacak.
Sokrates: Haydi öyleyse: kendine özen göstermek nedir — sakın kendimize özen göstermediğimiz hâlde gösterdiğimizi sanıp farkına varmayalım — ve insan bunu ne zaman yapar? Kendine ait şeylere özen gösterdiğinde, kendine de mi özen göstermiş olur?
πεντηκονταετής, χαλεπὸν ἂν ἦν σοι ἐπιμεληθῆναι σαυτοῦ· νῦν δʼ ἣν ἔχεις ἡλικίαν, αὕτη ἐστὶν ἐν ᾗ δεῖ αὐτὸ αἰσθέσθαι.
ΑΛ. τί οὖν τὸν αἰσθανόμενον χρὴ ποιεῖν, ὦ Σώκρατες;
ΣΩ. ἀποκρίνεσθαι τὰ ἐρωτώμενα, ὦ Ἀλκιβιάδη· καὶ ἐὰν τοῦτο ποιῇς, ἂν θεὸς θέλῃ, εἴ τι δεῖ καὶ τῇ ἐμῇ μαντείᾳ πιστεύειν, σύ τε κἀγὼ βέλτιον σχήσομεν.
ΑΛ. ἔσται ταῦτα ἕνεκά γε τοῦ ἐμὲ ἀποκρίνεσθαι.
ΣΩ. φέρε δή, τί ἐστιν τὸ ἑαυτοῦ ἐπιμελεῖσθαι—μὴ πολλάκις
128aAlkibiades: Bana öyle geliyor.
Sokrates: Peki? İnsan ne zaman ayaklarına özen gösterir? Ayaklara ait şeylere özen gösterdiğinde mi?
Alkibiades: Anlamıyorum.
Sokrates: Bir şeyin ele ait olduğunu söyler misin? Örneğin yüzüğün, insanın parmaktan başka bir parçasına ait olduğunu söyleyebilir misin?
Alkibiades: Elbette hayır.
Sokrates: Ayakkabı da aynı şekilde ayağa ait, değil mi?
Alkibiades: Evet.
Sokrates: Giysiler ve yatak örtüleri de aynı şekilde bedenin geri kalanına ait?
λάθωμεν οὐχ ἡμῶν αὐτῶν ἐπιμελούμενοι, οἰόμενοι δέ —καὶ πότʼ ἄρα αὐτὸ ποιεῖ ἅνθρωπος; ἆρʼ ὅταν τῶν αὑτοῦ ἐπιμελῆται, τότε καὶ αὑτοῦ;
ΑΛ. ἐμοὶ γοῦν δοκεῖ.
ΣΩ. τί δέ; ποδῶν ἅνθρωπος ποτε ἐπιμελεῖται; ἆρʼ ὅταν ἐκείνων ἐπιμελῆται ἅ ἐστι τῶν ποδῶν;
ΑΛ. οὐ μανθάνω.
ΣΩ. καλεῖς δέ τι χειρός; οἷον δακτύλιον ἔστιν ὅτου ἂν ἄλλου τῶν τοῦ ἀνθρώπου φαίης ἢ δακτύλου;
ΑΛ. οὐ δῆτα.
ΣΩ. οὐκοῦν καὶ ποδὸς ὑπόδημα τὸν αὐτὸν τρόπον;
ΑΛ. ναί.
⟨
ΣΩ. καὶ ἱμάτια καὶ στρώματα τοῦ ἄλλου σώματος ὁμοίως;⟩
128bAlkibiades: Evet.
Sokrates: Peki ayakkabılarımıza özen gösterdiğimizde ayaklarımıza da mı özen göstermiş oluruz?
Alkibiades: Pek anlamıyorum, Sokrates.
Sokrates: Peki Alkibiades, herhangi bir şeye doğru özen göstermekten söz eder misin?
Alkibiades: Ederim.
Sokrates: Biri bir şeyi daha iyi hâle getirdiğinde, buna doğru özen der misin?
Alkibiades: Evet.
Sokrates: Peki ayakkabıları hangi tekhnē daha iyi hâle getirir?
Alkibiades: Kunduracılık.
Sokrates: Demek ayakkabılara kunduracılıkla özen gösteriyoruz?
ΑΛ. ναί.
ΣΩ. ἆρʼ οὖν ὅταν ὑποδημάτων ἐπιμελώμεθα, τότε ποδῶν ἐπιμελούμεθα;
ΑΛ. οὐ πάνυ μανθάνω, ὦ Σώκρατες.
ΣΩ. τί δέ, ὦ Ἀλκιβιάδη; ὀρθῶς ἐπιμελεῖσθαι καλεῖς τι ὁτουοῦν πράγματος;
ΑΛ. ἔγωγε.
ΣΩ. ἆρʼ οὖν ὅταν τίς τι βέλτιον ποιῇ, τότε ὀρθὴν λέγεις ἐπιμέλειαν;
ΑΛ. ναί.
ΣΩ. τίς οὖν τέχνη ὑποδήματα βελτίω ποιεῖ;
ΑΛ. σκυτική.
ΣΩ. σκυτικῇ ἄρα ὑποδημάτων ἐπιμελούμεθα;
128cAlkibiades: Evet.
Sokrates: Ayağa da mı kunduracılıkla? Yoksa ayakları daha iyi hâle getirdiğimiz tekhnēyle mi?
Alkibiades: Onunla.
Sokrates: Ayakları da bedenin geri kalanını daha iyi hâle getiren tekhnē daha iyi hâle getirmez mi?
Alkibiades: Bence getirir.
Sokrates: Bu da jimnastik değil mi?
Alkibiades: Kesinlikle.
Sokrates: Demek ayağa jimnastikle, ayağa ait olanlara kunduracılıkla özen gösteriyoruz?
Alkibiades: Elbette.
Sokrates: Ellere jimnastikle, ele ait olanlara yüzük oymacılığıyla?
Alkibiades: Evet.
Sokrates: Bedene jimnastikle, bedene ait olanlara da dokumacılıkla ve öteki tekhnēlerle?
ΑΛ. ναί.
ΣΩ. ἦ καὶ ποδὸς σκυτικῇ; ἢ ἐκείνῃ ᾗ πόδας βελτίους ποιοῦμεν;
ΑΛ. ἐκείνῃ.
ΣΩ. βελτίους δὲ πόδας οὐχ ᾗπερ καὶ τὸ ἄλλο σῶμα;
ΑΛ. ἔμοιγε δοκεῖ.
ΣΩ. αὕτη δʼ οὐ γυμναστική;
ΑΛ. μάλιστα.
ΣΩ. γυμναστικῇ μὲν ἄρα ποδὸς ἐπιμελούμεθα, σκυτικῇ δὲ τῶν τοῦ ποδός;
ΑΛ. πάνυ γε.
ΣΩ. καὶ γυμναστικῇ μὲν χειρῶν, δακτυλιογλυφίᾳ δὲ τῶν τῆς χειρός;
ΑΛ. ναί.
ΣΩ. καὶ γυμναστικῇ μὲν σώματος, ὑφαντικῇ δὲ καὶ ταῖς
128dAlkibiades: Tamamen öyle.
Sokrates: Demek bir şeyin kendisine bir tekhnēyle, ona ait olanlara başka bir tekhnēyle özen gösteriyoruz.
Alkibiades: Öyle görünüyor.
Sokrates: Demek sana ait olanlara özen gösterdiğinde kendine özen göstermiş olmuyorsun.
Alkibiades: Hiç de olmuyorum.
Sokrates: Çünkü, anlaşılan, insanın hem kendine hem kendisine ait olanlara özen gösterdiği tekhnē aynı değil.
Alkibiades: Öyle görünmüyor.
Sokrates: Haydi öyleyse: kendimize hangi tekhnēyle özen gösterebiliriz?
Alkibiades: Söyleyemem.
ἄλλαις τῶν τοῦ σώματος;
ΑΛ. παντάπασι μὲν οὖν.
ΣΩ. ἄλλῃ μὲν ἄρα τέχνῃ αὐτοῦ ἑκάστου ἐπιμελούμεθα, ἄλλῃ δὲ τῶν αὐτοῦ.
ΑΛ. φαίνεται.
ΣΩ. οὐκ ἄρα ὅταν τῶν σαυτοῦ ἐπιμελῇ, σαυτοῦ ἐπιμελῇ.
ΑΛ. οὐδαμῶς.
ΣΩ. οὐ γὰρ ἡ αὐτὴ τέχνη, ὡς ἔοικεν, ᾗ τις ἂν αὑτοῦ τε ἐπιμελοῖτο καὶ τῶν αὑτοῦ.
ΑΛ. οὐ φαίνεται.
ΣΩ. φέρε δή, ποίᾳ ποτʼ ἂν ἡμῶν αὐτῶν ἐπιμεληθείημεν;
ΑΛ. οὐκ ἔχω λέγειν.
128eSokrates: Ama şu kadarı kabul edildi: bize ait olan herhangi bir şeyi daha iyi hâle getirdiğimiz tekhnēyle değil, kendimizi daha iyi hâle getirdiğimiz tekhnēyle, değil mi?
Alkibiades: Doğru söylüyorsun.
Sokrates: Peki ayakkabının ne olduğunu bilmeden, ayakkabıyı hangi tekhnēnin daha iyi yaptığını bilebilir miydik?
Alkibiades: İmkânsız.
Sokrates: Yüzüğü bilmeden, yüzükleri hangi tekhnēnin daha iyi yaptığını da bilemezdik.
Alkibiades: Doğru.
Sokrates: Peki? Kendimizin ne olduğunu bilmeden, insanın kendisini hangi tekhnēnin daha iyi yaptığını hiç bilebilir miydik?
ΣΩ. ἀλλὰ τοσόνδε γε ὡμολόγηται, ὅτι οὐχ ᾗ ἂν τῶν ἡμετέρων καὶ ὁτιοῦν βέλτιον ποιοῖμεν, ἀλλʼ ᾗ ἡμᾶς αὐτούς;
ΑΛ. ἀληθῆ λέγεις.
ΣΩ. ἦ οὖν ἔγνωμεν ἄν ποτε τίς τέχνη ὑπόδημα βέλτιον ποιεῖ, μὴ εἰδότες ὑπόδημα;
ΑΛ. ἀδύνατον.
ΣΩ. οὐδέ γε τίς τέχνη δακτυλίους βελτίους ποιεῖ, ἀγνοοῦντες δακτύλιον.
ΑΛ. ἀληθῆ.
ΣΩ. τί δέ; τίς τέχνη βελτίω ποιεῖ αὐτόν, ἆρʼ ἄν ποτε γνοῖμεν ἀγνοοῦντες τί ποτʼ ἐσμὲν αὐτοί;
129aAlkibiades: İmkânsız.
Sokrates: Peki kendini bilmek kolay bir şey mi — bunu Pytho'daki tapınağa adayan da sıradan biri miydi — yoksa zor ve herkesin harcı olmayan bir şey mi?
Alkibiades: Bana bazen herkesin harcıymış gibi geldi, Sokrates, bazen de çok zor.
Sokrates: Ama Alkibiades, kolay olsun olmasın, bizim için durum şöyle: onu bilirsek kendimize nasıl özen göstereceğimizi de belki biliriz, bilmezsek asla.
Alkibiades: Öyle.
ΑΛ. ἀδύνατον.
ΣΩ. πότερον οὖν δὴ ῥᾴδιον τυγχάνει τὸ γνῶναι ἑαυτόν, καί τις ἦν φαῦλος ὁ τοῦτο ἀναθεὶς εἰς τὸν ἐν Πυθοῖ νεών, ἢ χαλεπόν τι καὶ οὐχὶ παντός;
ΑΛ. ἐμοὶ μέν, ὦ Σώκρατες, πολλάκις μὲν ἔδοξε παντὸς εἶναι, πολλάκις δὲ παγχάλεπον.
ΣΩ. ἀλλʼ, ὦ Ἀλκιβιάδη, εἴτε ῥᾴδιον εἴτε μή ἐστιν, ὅμως γε ἡμῖν ὧδʼ ἔχει· γνόντες μὲν αὐτὸ τάχʼ ἂν γνοῖμεν τὴν ἐπιμέλειαν ἡμῶν αὐτῶν, ἀγνοοῦντες δὲ οὐκ ἄν ποτε.
ΑΛ. ἔστι ταῦτα.
129bSokrates: Haydi öyleyse: 'kendi'nin kendisi nasıl bulunabilir? Onu bulursak kendimizin ne olduğunu da belki buluruz; onu bilmedikçe herhâlde bulamayız.
Alkibiades: Doğru söylüyorsun.
Sokrates: Dur öyleyse, Zeus aşkına. Sen şimdi kiminle konuşuyorsun? Benimle değil mi?
Alkibiades: Evet.
Sokrates: Ben de seninle?
Alkibiades: Evet.
Sokrates: Demek konuşan Sokrates?
Alkibiades: Elbette.
Sokrates: Dinleyen de Alkibiades?
Alkibiades: Evet.
Sokrates: Sokrates sözle konuşuyor, değil mi?
ΣΩ. φέρε δή, τίνʼ ἂν τρόπον εὑρεθείη αὐτὸ ταὐτό; οὕτω μὲν γὰρ ἂν τάχʼ εὕροιμεν τί ποτʼ ἐσμὲν αὐτοί, τούτου δʼ ἔτι ὄντες ἐν ἀγνοίᾳ ἀδύνατοί που.
ΑΛ. ὀρθῶς λέγεις.
ΣΩ. ἔχε οὖν πρὸς Διός. τῷ διαλέγῃ σὺ νῦν; ἄλλο τι ἢ ἐμοί;
ΑΛ. ναί.
ΣΩ. οὐκοῦν καὶ ἐγὼ σοί;
ΑΛ. ναί.
ΣΩ. Σωκράτης ἄρʼ ἐστὶν ὁ διαλεγόμενος;
ΑΛ. πάνυ γε.
ΣΩ. Ἀλκιβιάδης δʼ ὁ ἀκούων;
ΑΛ. ναί.
ΣΩ. οὐκοῦν λόγῳ διαλέγεται ὁ Σωκράτης;
129cAlkibiades: Elbette.
Sokrates: Konuşmak ile söz kullanmak, herhâlde aynı şeye diyorsun.
Alkibiades: Elbette.
Sokrates: Kullanan ile kullandığı şey farklı değil mi?
Alkibiades: Ne demek istiyorsun?
Sokrates: Bir kunduracı mesela keskiyle, bıçakla ve başka aletlerle keser.
Alkibiades: Evet.
Sokrates: Kesen ve kullanan bir şey, keserken kullandıkları başka bir şey değil mi?
Alkibiades: Elbette.
Sokrates: Aynı şekilde kitharacının kithara çaldığı şeyler de kitharacının kendisinden başka bir şey olmaz mı?
Alkibiades: Evet.
ΑΛ. τί μήν;
ΣΩ. τὸ δὲ διαλέγεσθαι καὶ τὸ λόγῳ χρῆσθαι ταὐτόν που καλεῖς.
ΑΛ. πάνυ γε.
ΣΩ. ὁ δὲ χρώμενος καὶ ᾧ χρῆται οὐκ ἄλλο;
ΑΛ. πῶς λέγεις;
ΣΩ. ὥσπερ σκυτοτόμος τέμνει που τομεῖ καὶ σμίλῃ καὶ ἄλλοις ὀργάνοις.
ΑΛ. ναί.
ΣΩ. οὐκοῦν ἄλλο μὲν ὁ τέμνων καὶ χρώμενος, ἄλλο δὲ οἷς τέμνων χρῆται;
ΑΛ. πῶς γὰρ οὔ;
ΣΩ. ἆρʼ οὖν οὕτως καὶ οἷς ὁ κιθαριστὴς κιθαρίζει καὶ αὐτὸς ὁ κιθαριστὴς ἄλλο ἂν εἴη;
ΑΛ. ναί.
129dSokrates: Demin de bunu soruyordum: kullanan ile kullandığı şey her zaman farklı görünüyor mu?
Alkibiades: Görünüyor.
Sokrates: Peki kunduracı hakkında ne diyelim? Yalnız aletlerle mi keser, ellerle de mi?
Alkibiades: Ellerle de.
Sokrates: Demek elleri de kullanıyor?
Alkibiades: Evet.
Sokrates: Gözlerini de kullanarak mı ayakkabı yapıyor?
Alkibiades: Evet.
Sokrates: Kullananla kullanılan şeyin farklı olduğunu kabul ediyoruz?
Alkibiades: Evet.
Sokrates: Demek kunduracı da kitharacı da, iş görürken kullandıkları ellerden ve gözlerden farklı?
ΣΩ. τοῦτο τοίνυν ἀρτίως ἠρώτων, εἰ ὁ χρώμενος καὶ ᾧ χρῆται ἀεὶ δοκεῖ ἕτερον εἶναι.
ΑΛ. δοκεῖ.
ΣΩ. τί οὖν φῶμεν τὸν σκυτοτόμον; τέμνειν ὀργάνοις μόνον ἢ καὶ χερσίν;
ΑΛ. καὶ χερσίν.
ΣΩ. χρῆται ἄρα καὶ ταύταις;
ΑΛ. ναί.
ΣΩ. ἦ καὶ τοῖς ὀφθαλμοῖς χρώμενος σκυτοτομεῖ;
ΑΛ. ναί.
ΣΩ. τὸν δὲ χρώμενον καὶ οἷς χρῆται ἕτερα ὁμολογοῦμεν;
ΑΛ. ναί.
ΣΩ. ἕτερον ἄρα σκυτοτόμος καὶ κιθαριστὴς χειρῶν καὶ
129eAlkibiades: Öyle görünüyor.
Sokrates: İnsan bütün bedenini de kullanır, değil mi?
Alkibiades: Elbette.
Sokrates: Kullanan ile kullandığı şey farklıydı, değil mi?
Alkibiades: Evet.
Sokrates: Demek insan kendi bedeninden farklı bir şey?
Alkibiades: Öyle görünüyor.
Sokrates: Peki insan nedir?
Alkibiades: Söyleyemem.
Sokrates: Söyleyebilirsin: bedeni kullanan şey.
Alkibiades: Evet.
ὀφθαλμῶν οἷς ἐργάζονται;
ΑΛ. φαίνεται.
ΣΩ. οὐκοῦν καὶ παντὶ τῷ σώματι χρῆται ἅνθρωπος;
ΑΛ. πάνυ γε.
ΣΩ. ἕτερον δʼ ἦν τό τε χρώμενον καὶ ᾧ χρῆται;
ΑΛ. ναί.
ΣΩ. ἕτερον ἄρα ἅνθρωπός ἐστι τοῦ σώματος τοῦ ἑαυτοῦ;
ΑΛ. ἔοικεν.
ΣΩ. τί ποτʼ οὖν ὁ ἄνθρωπος;
ΑΛ. οὐκ ἔχω λέγειν.
ΣΩ. ἔχεις μὲν οὖν, ὅτι γε τὸ τῷ σώματι χρώμενον.
ΑΛ. ναί.
130aSokrates: Onu psykhēden başka bir şey mi kullanıyor?
Alkibiades: Başka bir şey değil.
Sokrates: Hem de ona hükmederek, değil mi?
Alkibiades: Evet.
Sokrates: Şunu da sanırım kimse başka türlü düşünmez.
Alkibiades: Neyi?
Sokrates: İnsanın şu üç şeyden biri olduğunu.
Alkibiades: Hangi üç şeyden?
Sokrates: Psykhē, beden ya da ikisi birlikte, yani bu bütün.
Alkibiades: Elbette.
Sokrates: Ama bedene hükmeden şeyin insan olduğunu kabul ettik, değil mi?
ΣΩ. ἦ οὖν ἄλλο τι χρῆται αὐτῷ ἢ ψυχή;
ΑΛ. οὐκ ἄλλο.
ΣΩ. οὐκοῦν ἄρχουσα;
ΑΛ. ναί.
ΣΩ. καὶ μὴν τόδε γʼ οἶμαι οὐδένα ἂν ἄλλως οἰηθῆναι.
ΑΛ. τὸ ποῖον;
ΣΩ. μὴ οὐ τριῶν ἕν γέ τι εἶναι τὸν ἄνθρωπον.
ΑΛ. τίνων;
ΣΩ. ψυχὴν ἢ σῶμα ἢ συναμφότερον, τὸ ὅλον τοῦτο.
ΑΛ. τί μήν;
ΣΩ. ἀλλὰ μὴν αὐτό γε τὸ τοῦ σώματος ἄρχον ὡμολογήσαμεν ἄνθρωπον εἶναι;
130bAlkibiades: Ettik.
Sokrates: Peki beden kendi kendine hükmeder mi?
Alkibiades: Hiç de değil.
Sokrates: Çünkü ona hükmedildiğini söyledik.
Alkibiades: Evet.
Sokrates: O hâlde aradığımız şey bu olamaz.
Alkibiades: Öyle görünüyor.
Sokrates: Peki bedene ikisi birlikte mi hükmeder, insan da bu mudur?
Alkibiades: Belki de.
Sokrates: Hiç de değil; çünkü ikisinden biri hükmetmeye katılmazsa, ikisinin birlikte hükmetmesinin hiçbir yolu yok.
Alkibiades: Doğru.
ΑΛ. ὡμολογήσαμεν.
ΣΩ. ἆρʼ οὖν σῶμα αὐτὸ αὑτοῦ ἄρχει;
ΑΛ. οὐδαμῶς.
ΣΩ. ἄρχεσθαι γὰρ αὐτὸ εἴπομεν.
ΑΛ. ναί.
ΣΩ. οὐκ ἂν δὴ τοῦτό γε εἴη ὃ ζητοῦμεν.
ΑΛ. οὐκ ἔοικεν.
ΣΩ. ἀλλʼ ἄρα τὸ συναμφότερον τοῦ σώματος ἄρχει, καὶ ἔστι δὴ τοῦτο ἄνθρωπος;
ΑΛ. ἴσως δῆτα.
ΣΩ. πάντων γε ἥκιστα· μὴ γὰρ συνάρχοντος τοῦ ἑτέρου οὐδεμία που μηχανὴ τὸ συναμφότερον ἄρχειν.
ΑΛ. ὀρθῶς.
130cSokrates: İnsan ne beden ne de ikisi birlikte olduğuna göre, geriye, sanırım, ya insanın hiçbir şey olmadığı ya da bir şeyse psykhēden başka bir şey olmadığı kalıyor.
Alkibiades: Tamamen öyle.
Sokrates: Psykhēnin insan olduğunun sana daha açık bir şekilde ispat edilmesi gerekiyor mu?
Alkibiades: Zeus adına, hayır; bence yeterince ispat edildi.
Sokrates: Kesin olarak değilse de kabaca ispat edildiyse bize yeter. Kesin olarak ise, çok inceleme gerektirdiği için demin üzerinden geçtiğimiz şeyi bulduğumuzda bileceğiz.
ΣΩ. ἐπειδὴ δʼ οὔτε σῶμα οὔτε τὸ συναμφότερόν ἐστιν ἄνθρωπος, λείπεται οἶμαι ἢ μηδὲν αὔτʼ εἶναι, ἢ εἴπερ τί ἐστι, μηδὲν ἄλλο τὸν ἄνθρωπον συμβαίνειν ἢ ψυχήν.
ΑΛ. κομιδῇ μὲν οὖν.
ΣΩ. ἔτι οὖν τι σαφέστερον δεῖ ἀποδειχθῆναί σοι ὅτι ἡ ψυχή ἐστιν ἄνθρωπος;
ΑΛ. μὰ Δία, ἀλλʼ ἱκανῶς μοι δοκεῖ ἔχειν.
ΣΩ. εἰ δέ γε μὴ ἀκριβῶς ἀλλὰ καὶ μετρίως, ἐξαρκεῖ ἡμῖν· ἀκριβῶς μὲν γὰρ τότε εἰσόμεθα, ὅταν εὕρωμεν ὃ νυνδὴ
130dAlkibiades: Neymiş o?
Sokrates: Demin aşağı yukarı şöyle söylenen şey: önce 'kendi'nin kendisini incelemek gerektiği. Şimdi ise 'kendi'nin kendisi yerine her birimizin kendisinin ne olduğunu inceledik. Belki bu da yeter; çünkü kendimizde psykhēden daha asıl bir şey olduğunu herhâlde söyleyemeyiz.
Alkibiades: Elbette söyleyemeyiz.
Sokrates: O hâlde senle benim, sözleri kullanarak psykhēyle psykhēye konuştuğumuzu düşünmek doğru olmaz mı?
παρήλθομεν διὰ τὸ πολλῆς εἶναι σκέψεως.
ΑΛ. τί τοῦτο;
ΣΩ. ὃ ἄρτι οὕτω πως ἐρρήθη, ὅτι πρῶτον σκεπτέον εἴη αὐτὸ τὸ αὐτό· νῦν δὲ ἀντὶ τοῦ αὐτοῦ αὐτὸ ἕκαστον ἐσκέμμεθα ὅτι ἐστί. καὶ ἴσως ἐξαρκέσει· οὐ γάρ που κυριώτερόν γε οὐδὲν ἂν ἡμῶν αὐτῶν φήσαιμεν ἢ τὴν ψυχήν.
ΑΛ. οὐ δῆτα.
ΣΩ. οὐκοῦν καλῶς ἔχει οὕτω νομίζειν, ἐμὲ καὶ σὲ προσομιλεῖν ἀλλήλοις τοῖς λόγοις χρωμένους τῇ ψυχῇ πρὸς τὴν ψυχήν;
130eAlkibiades: Elbette.
Sokrates: Demek biraz önce söylediğimiz buydu: Sokrates Alkibiades'le söz kullanarak konuşurken, anlaşılan sözlerini senin yüzüne değil, Alkibiades'e söylüyor; bu da psykhēdir.
Alkibiades: Bence de öyle.
Sokrates: Demek bize kendini bilmeyi buyuran, psykhēyi tanımamızı buyuruyor.
ΑΛ. πάνυ μὲν οὖν.
ΣΩ. τοῦτʼ ἄρα ἦν ὃ καὶ ὀλίγῳ ἔμπροσθεν εἴπομεν, ὅτι Σωκράτης Ἀλκιβιάδῃ διαλέγεται λόγῳ χρώμενος, οὐ πρὸς τὸ σὸν πρόσωπον, ὡς ἔοικεν, ἀλλὰ πρὸς τὸν Ἀλκιβιάδην ποιούμενος τοὺς λόγους· τοῦτο δέ ἐστιν ἡ ψυχή.
ΑΛ. ἔμοιγε δοκεῖ.
ΣΩ. ψυχὴν ἄρα ἡμᾶς κελεύει γνωρίσαι ὁ ἐπιτάττων γνῶναι ἑαυτόν.
131aAlkibiades: Öyle görünüyor.
Sokrates: O hâlde bedene ait bir şeyi bilen, kendisini değil, kendisine ait olanları bilmiş olur.
Alkibiades: Öyle.
Sokrates: Demek hekimlerden hiçbiri, hekim olduğu ölçüde kendini bilmez; beden eğitimi hocalarından hiçbiri de beden eğitimi hocası olduğu ölçüde.
Alkibiades: Öyle görünüyor.
Sokrates: Çiftçiler ve öteki zanaatkârlar ise kendilerini bilmekten çok uzaktır. Çünkü onlar, anlaşılan, sahip oldukları tekhnēler bakımından kendilerine ait olanları bile bilmezler, onlardan da uzak şeyleri bilirler: bedene ait olanları, yani bedene bakılan şeyleri bilirler.
ΑΛ. ἔοικεν.
ΣΩ. ὅστις ἄρα τῶν τοῦ σώματός τι γιγνώσκει, τὰ αὑτοῦ ἀλλʼ οὐχ αὑτὸν ἔγνωκεν.
ΑΛ. οὕτως.
ΣΩ. οὐδεὶς ἄρα τῶν ἰατρῶν ἑαυτὸν γιγνώσκει, καθʼ ὅσον ἰατρός, οὐδὲ τῶν παιδοτριβῶν, καθʼ ὅσον παιδοτρίβης.
ΑΛ. οὐκ ἔοικεν.
ΣΩ. πολλοῦ ἄρα δέουσιν οἱ γεωργοὶ καὶ οἱ ἄλλοι δημιουργοὶ γιγνώσκειν ἑαυτούς. οὐδὲ γὰρ τὰ ἑαυτῶν οὗτοί γε, ὡς ἔοικεν, ἀλλʼ ἔτι πορρωτέρω τῶν ἑαυτῶν κατά γε τὰς
131bAlkibiades: Doğru söylüyorsun.
Sokrates: O hâlde itidal kendini bilmekse, bunlardan hiçbiri tekhnēsi bakımından itidalli değildir.
Alkibiades: Bence değil.
Sokrates: İşte bu yüzden bu tekhnēler bayağı sayılır, iyi bir adamın öğreneceği şeyler sayılmaz.
Alkibiades: Elbette.
Sokrates: Yine, bedenine bakan kişi kendisine değil, kendisine ait olana bakar, değil mi?
Alkibiades: Galiba öyle.
Sokrates: Malına bakan ise ne kendisine ne kendisine ait olana, kendisine ait olandan da uzak bir şeye bakar, değil mi?
τέχνας ἃς ἔχουσιν· τὰ γὰρ τοῦ σώματος γιγνώσκουσιν, οἷς τοῦτο θεραπεύεται.
ΑΛ. ἀληθῆ λέγεις.
ΣΩ. εἰ ἄρα σωφροσύνη ἐστὶ τὸ ἑαυτὸν γιγνώσκειν, οὐδεὶς τούτων σώφρων κατὰ τὴν τέχνην.
ΑΛ. οὔ μοι δοκεῖ.
ΣΩ. διὰ ταῦτα δὴ καὶ βάναυσοι αὗται αἱ τέχναι δοκοῦσιν εἶναι καὶ οὐκ ἀνδρὸς ἀγαθοῦ μαθήματα.
ΑΛ. πάνυ μὲν οὖν.
ΣΩ. οὐκοῦν πάλιν ὅστις αὖ σῶμα θεραπεύει, τὰ ἑαυτοῦ ἀλλʼ οὐχ αὑτὸν θεραπεύει;
ΑΛ. κινδυνεύει.
ΣΩ. ὅστις δέ γε τὰ χρήματα, οὔθʼ ἑαυτὸν οὔτε τὰ
131cAlkibiades: Bence öyle.
Sokrates: Demek para kazanan kişi artık kendi işini bile görmüyor.
Alkibiades: Doğru.
Sokrates: O hâlde biri Alkibiades'in bedenine âşık olduysa, Alkibiades'e değil, Alkibiades'e ait bir şeye âşık olmuştur.
Alkibiades: Doğru söylüyorsun.
Sokrates: Senin psykhēne âşık olan ise sana âşıktır?
Alkibiades: Bu akıl yürütmeden zorunlu olarak öyle çıkıyor.
Sokrates: Bedenine âşık olan, beden çiçeğini yitirince bırakıp gider, değil mi?
Alkibiades: Öyle görünüyor.
ἑαυτοῦ, ἀλλʼ ἔτι πορρωτέρω τῶν ἑαυτοῦ;
ΑΛ. ἔμοιγε δοκεῖ.
ΣΩ. οὐ τὰ αὑτοῦ ἄρα ἔτι πράττει ὁ χρηματιστής.
ΑΛ. ὀρθῶς.
ΣΩ. εἰ ἄρα τις γέγονεν ἐραστὴς τοῦ Ἀλκιβιάδου σώματος, οὐκ Ἀλκιβιάδου ἄρα ἠράσθη ἀλλά τινος τῶν Ἀλκιβιάδου.
ΑΛ. ἀληθῆ λέγεις.
ΣΩ. ὅστις δέ σου τῆς ψυχῆς ἐρᾷ;
ΑΛ. ἀνάγκη φαίνεται ἐκ τοῦ λόγου.
ΣΩ. οὐκοῦν ὁ μὲν τοῦ σώματός σου ἐρῶν, ἐπειδὴ λήγει ἀνθοῦν, ἀπιὼν οἴχεται;
ΑΛ. φαίνεται.
131dSokrates: Psykhēne âşık olan ise, o daha iyiye doğru gittikçe ayrılıp gitmez, değil mi?
Alkibiades: Doğal olarak.
Sokrates: İşte, beden solarken ötekiler gidip de gitmeyen, yanında kalan benim.
Alkibiades: İyi ediyorsun, Sokrates; sakın gitme.
Sokrates: O hâlde olabildiğince güzel olmaya gayret et.
Alkibiades: Gayret edeceğim.
ΣΩ. ὁ δέ γε τῆς ψυχῆς ἐρῶν οὐκ ἄπεισιν, ἕως ἂν ἐπὶ τὸ βέλτιον ἴῃ;
ΑΛ. εἰκός γε.
ΣΩ. οὐκοῦν ἐγώ εἰμι ὁ οὐκ ἀπιὼν ἀλλὰ παραμένων λήγοντος τοῦ σώματος, τῶν ἄλλων ἀπεληλυθότων.
ΑΛ. εὖ γε ποιῶν, ὦ Σώκρατες· καὶ μηδὲ ἀπέλθοις.
ΣΩ. προθυμοῦ τοίνυν ὅτι κάλλιστος εἶναι.
ΑΛ. ἀλλὰ προθυμήσομαι.
131eSokrates: Çünkü senin durumun şöyle: Kleinias oğlu Alkibiades'in, anlaşılan, ne bir âşığı oldu ne de var, tek bir kişi dışında; o da sevilmeye değer biri: Sophroniskos ile Phainarete'nin oğlu Sokrates.
Alkibiades: Doğru.
Sokrates: Hani sana yaklaşmakta seni az farkla geçtiğimi söylemiştin, çünkü sen bana önce gelip neden bir tek benim gitmediğimi soracakmışsın?
Alkibiades: Öyleydi.
Sokrates: İşte sebebi bu: senin tek âşığın bendim, ötekiler sana ait olanların âşığıydı. Sana ait olanların çağı geçiyor, sense çiçek açmaya başlıyorsun.
ΣΩ. ὡς οὕτω γέ σοι ἔχει· οὔτʼ ἐγένεθʼ, ὡς ἔοικεν, Ἀλκιβιάδῃ τῷ Κλεινίου ἐραστὴς οὔτʼ ἔστιν ἀλλʼ ἢ εἷς μόνος, καὶ οὗτος ἀγαπητός, Σωκράτης ὁ Σωφρονίσκου καὶ Φαιναρέτης.
ΑΛ. ἀληθῆ.
ΣΩ. οὐκοῦν ἔφησθα σμικρὸν φθῆναί με προσελθόντα σοι, ἐπεὶ πρότερος ἄν μοι προσελθεῖν, βουλόμενος πυθέσθαι διʼ ὅτι μόνος οὐκ ἀπέρχομαι;
ΑΛ. ἦν γὰρ οὕτω.
ΣΩ. τοῦτο τοίνυν αἴτιον, ὅτι μόνος ἐραστὴς ἦν σός, οἱ δʼ ἄλλοι τῶν σῶν· τὰ δὲ σὰ λήγει ὥρας, σὺ δʼ ἄρχῃ ἀνθεῖν.
132aŞimdi de Atina halkı seni bozup daha çirkin hâle getirmezse, seni asla bırakmayacağım. Çünkü en çok korktuğum şey bu: halkın âşığı olup bozulman; Atinalıların pek çok iyi insanı bu hâle düştü. Çünkü 'yüce gönüllü Erekhtheus'un halkı'nın yüzü güzeldir; ama onu soyup öyle seyretmek gerekir. Sen de söylediğim tedbiri al.
Alkibiades: Hangi tedbiri?
καὶ νῦν γε ἂν μὴ διαφθαρῇς ὑπὸ τοῦ Ἀθηναίων δήμου καὶ αἰσχίων γένῃ, οὐ μή σε ἀπολίπω. τοῦτο γὰρ δὴ μάλιστα ἐγὼ φοβοῦμαι, μὴ δημεραστὴς ἡμῖν γενόμενος διαφθαρῇς· πολλοὶ γὰρ ἤδη καὶ ἀγαθοὶ αὐτὸ πεπόνθασιν Ἀθηναίων. εὐπρόσωπος γὰρ ὁ τοῦ μεγαλήτορος δῆμος Ἐρεχθέως· Hom. Il.. 2.547 ἀλλʼ ἀποδύντα χρὴ αὐτὸν θεάσασθαι. εὐλαβοῦ οὖν τὴν εὐλάβειαν ἣν ἐγὼ λέγω.
ΑΛ. τίνα;
132bSokrates: Önce alıştırma yap, mübarek dostum; şehrin işlerine girmek için öğrenmen gerekeni öğren, ondan önce girme; ki panzehirle donanmış olarak gidesin, başına kötü bir şey gelmesin.
Alkibiades: Bence iyi söylüyorsun, Sokrates; ama kendimize nasıl özen gösterebileceğimizi açıklamaya çalış.
Sokrates: Şu kadarını tamamladık: ne olduğumuz konusunda makul ölçüde anlaştık. Bunda yanılıp da farkında olmadan kendimize değil başka bir şeye özen göstermekten korkuyorduk.
Alkibiades: Öyle.
ΣΩ. γύμνασαι πρῶτον, ὦ μακάριε, καὶ μάθε ἃ δεῖ μαθόντα ἰέναι ἐπὶ τὰ τῆς πόλεως, πρότερον δὲ μή, ἵνʼ ἀλεξιφάρμακα ἔχων ἴῃς καὶ μηδὲν πάθῃς δεινόν.
ΑΛ. εὖ μοι δοκεῖς λέγειν, ὦ Σώκρατες· ἀλλὰ πειρῶ ἐξηγεῖσθαι ὅντινʼ ἂν τρόπον ἐπιμεληθεῖμεν ἡμῶν αὐτῶν.
ΣΩ. οὐκοῦν τοσοῦτον μὲν ἡμῖν εἰς τὸ πρόσθεν πεπέρανται —ὃ γὰρ ἐσμέν, ἐπιεικῶς ὡμολόγηται—ἐφοβούμεθα δὲ μὴ τούτου σφαλέντες λάθωμεν ἑτέρου τινὸς ἐπιμελόμενοι ἀλλʼ οὐχ ἡμῶν.
ΑΛ. ἔστι ταῦτα.
132cSokrates: Bundan sonra da psykhēye özen göstermek ve ona bakmak gerektiğinde anlaştık.
Alkibiades: Açık.
Sokrates: Bedenlerin ve malların bakımını da başkalarına bırakmak gerektiğinde.
Alkibiades: Elbette.
Sokrates: Peki onu en açık şekilde nasıl bilebiliriz? Çünkü anlaşılan, onu bilirsek kendimizi de bileceğiz. Tanrılar aşkına, demin andığımız Delphoi yazısının ne güzel söylediğini anlamıyor muyuz?
Alkibiades: Ne düşünerek söylüyorsun bunu, Sokrates?
ΣΩ. καὶ μετὰ τοῦτο δὴ ὅτι ψυχῆς ἐπιμελητέον καὶ εἰς τοῦτο βλεπτέον.
ΑΛ. δῆλον.
ΣΩ. σωμάτων δὲ καὶ χρημάτων τὴν ἐπιμέλειαν ἑτέροις παραδοτέον.
ΑΛ. τί μήν;
ΣΩ. τίνʼ οὖν ἂν τρόπον γνοῖμεν αὐτὸ ἐναργέστατα; ἐπειδὴ τοῦτο γνόντες, ὡς ἔοικεν, καὶ ἡμᾶς αὐτοὺς γνωσόμεθα. ἆρα πρὸς θεῶν εὖ λέγοντος οὗ νυνδὴ ἐμνήσθημεν τοῦ Δελφικοῦ γράμματος οὐ συνίεμεν;
ΑΛ. τὸ ποῖόν τι διανοούμενος λέγεις, ὦ Σώκρατες;
132dSokrates: Bu yazının bize neyi söylediğini ve öğütlediğini sandığımı anlatayım. Galiba bunun pek çok yerde bir örneği yok, yalnız görmede var.
Alkibiades: Ne demek istiyorsun?
Sokrates: Sen de bak. Yazı bir insana öğüt verir gibi gözümüze 'kendini gör' deseydi, neyi öğütlediğini düşünürdük? Gözün, bakınca kendini göreceği şeye bakmasını değil mi?
Alkibiades: Açık.
Sokrates: Peki şimdi düşünelim: var olan şeylerden hangisine bakarak hem onu hem kendimizi görebiliriz?
ΣΩ. ἐγώ σοι φράσω, ὅ γε ὑποπτεύω λέγειν καὶ συμβουλεύειν ἡμῖν τοῦτο τὸ γράμμα. κινδυνεύει γὰρ οὐδὲ πολλαχοῦ εἶναι παράδειγμα αὐτοῦ, ἀλλὰ κατὰ τὴν ὄψιν μόνον.
ΑΛ. πῶς τοῦτο λέγεις;
ΣΩ. σκόπει καὶ σύ. εἰ ἡμῶν τῷ ὄμματι ὥσπερ ἀνθρώπῳ συμβουλεῦον εἶπεν ἰδὲ σαυτόν, πῶς ἂν ὑπελάβομεν τί παραινεῖν; ἆρα οὐχὶ εἰς τοῦτο βλέπειν, εἰς ὃ βλέπων ὁ ὀφθαλμὸς ἔμελλεν αὑτὸν ἰδεῖν;
ΑΛ. δῆλον.
ΣΩ. ἐννοῶμεν δὴ εἰς τί βλέποντες τῶν ὄντων ἐκεῖνό
132eAlkibiades: Açık ki aynalara ve bu türden şeylere, Sokrates.
Sokrates: Doğru söylüyorsun. Peki gördüğümüz gözde de bu türden bir şey yok mu?
Alkibiades: Elbette var.
Sokrates: Fark ettin mi: göze bakan kişinin yüzü, karşısındakinin gözünde bir aynadaki gibi görünür; biz buna 'gözbebeği' deriz, çünkü bakanın küçük bir hayalidir.
τε ὁρῷμεν ἅμα ἂν καὶ ἡμᾶς αὐτούς;
ΑΛ. δῆλον δή, ὦ Σώκρατες, ὅτι εἰς κάτοπτρά τε καὶ τὰ τοιαῦτα.
ΣΩ. ὀρθῶς λέγεις. οὐκοῦν καὶ τῷ ὀφθαλμῷ ᾧ ὁρῶμεν ἔνεστί ⟨τι⟩ τῶν τοιούτων;
ΑΛ. πάνυ γε.
ΣΩ. ἐννενόηκας οὖν ὅτι τοῦ ἐμβλέποντος εἰς τὸν
133aAlkibiades: Doğru söylüyorsun.
Sokrates: Demek bir göz, başka bir göze, hem de onun en iyi kısmına, yani gördüğü kısmına bakarak kendini görebilir.
Alkibiades: Öyle görünüyor.
Sokrates: Ama insanın başka bir parçasına ya da var olan başka bir şeye bakarsa, gözün benzediği o şey dışında, kendini göremez.
ὀφθαλμὸν τὸ πρόσωπον ἐμφαίνεται ἐν τῇ τοῦ καταντικρὺ ὄψει ὥσπερ ἐν κατόπτρῳ, ὃ δὴ καὶ κόρην καλοῦμεν, εἴδωλον ὄν τι τοῦ ἐμβλέποντος;
ΑΛ. ἀληθῆ λέγεις.
ΣΩ. ὀφθαλμὸς ἄρα ὀφθαλμὸν θεώμενος, καὶ ἐμβλέπων εἰς τοῦτο ὅπερ βέλτιστον αὐτοῦ καὶ ᾧ ὁρᾷ, οὕτως ἂν αὑτὸν ἴδοι.
ΑΛ. φαίνεται.
ΣΩ. εἰ δέ γʼ εἰς ἄλλο τῶν τοῦ ἀνθρώπου βλέποι ἤ τι τῶν ὄντων, πλὴν εἰς ἐκεῖνο ᾧ τοῦτο τυγχάνει ὅμοιον, οὐκ ὄψεται ἑαυτόν.
133bAlkibiades: Doğru söylüyorsun.
Sokrates: O hâlde bir göz kendini görecekse bir göze bakmalı, hem de gözde onun aretēsinin bulunduğu yere; bu da herhâlde görmedir?
Alkibiades: Öyle.
Sokrates: Peki sevgili Alkibiades, psykhē de kendini bilecekse bir psykhēye bakmalı, hem de en çok psykhēnin aretēsinin, yani bilgeliğin bulunduğu yerine ve buna benzeyen başka bir şeye, değil mi?
Alkibiades: Bence öyle, Sokrates.
ΑΛ. ἀληθῆ λέγεις.
ΣΩ. ὀφθαλμὸς ἄρʼ εἰ μέλλει ἰδεῖν αὑτόν, εἰς ὀφθαλμὸν αὐτῷ βλεπτέον, καὶ τοῦ ὄμματος εἰς ἐκεῖνον τὸν τόπον ἐν ᾧ τυγχάνει ἡ ὀφθαλμοῦ ἀρετὴ ἐγγιγνομένη· ἔστι δὲ τοῦτό που ὄψις;
ΑΛ. οὕτως.
ΣΩ. ἆρʼ οὖν, ὦ φίλε Ἀλκιβιάδη, καὶ ψυχὴ εἰ μέλλει γνώσεσθαι αὑτήν, εἰς ψυχὴν αὐτῇ βλεπτέον, καὶ μάλιστʼ εἰς τοῦτον αὐτῆς τὸν τόπον ἐν ᾧ ἐγγίγνεται ἡ ψυχῆς ἀρετή, σοφία, καὶ εἰς ἄλλο ᾧ τοῦτο τυγχάνει ὅμοιον ὄν;
ΑΛ. ἔμοιγε δοκεῖ, ὦ Σώκρατες.
133cSokrates: Peki psykhēnin, bilmenin ve anlamanın ilgili olduğu bu kısmından daha ilahî bir kısmını söyleyebilir miyiz?
Alkibiades: Söyleyemeyiz.
Sokrates: Demek psykhēnin bu kısmı tanrıya benziyor; ona bakan ve bütün ilahî olanı, tanrıyı ve phronēsisi bilen kişi, kendini de en iyi böyle bilir.
Alkibiades: Öyle görünüyor.
Sokrates: Aynalar gözdeki yansıtıcıdan daha açık, daha temiz ve daha parlak olduğu gibi, tanrı da psykhēmizdeki en iyi şeyden daha temiz ve daha parlak değil mi?
Alkibiades: Öyle görünüyor, Sokrates.
Sokrates: Demek tanrıya bakarak o en güzel aynayı, insana ait şeyler arasında da psykhēnin aretēsini kullanabiliriz; kendimizi en iyi böyle görür ve biliriz.
Alkibiades: Evet.
Sokrates: Kendini bilmenin itidal olduğunu kabul etmiştik, değil mi?
Alkibiades: Elbette.
Sokrates: Peki kendimizi bilmeden ve itidalli olmadan, bize ait kötü ve iyi şeyleri bilebilir miyiz?
Alkibiades: Bu nasıl olabilir ki, Sokrates?
ΣΩ. ἔχομεν οὖν εἰπεῖν ὅτι ἐστὶ τῆς ψυχῆς θειότερον ἢ τοῦτο, περὶ ὃ τὸ εἰδέναι τε καὶ φρονεῖν ἐστιν;
ΑΛ. οὐκ ἔχομεν.
ΣΩ. τῷ θεῷ ἄρα τοῦτʼ ἔοικεν αὐτῆς, καί τις εἰς τοῦτο βλέπων καὶ πᾶν τὸ θεῖον γνούς, θεόν τε καὶ φρόνησιν, οὕτω καὶ ἑαυτὸν ἂν γνοίη μάλιστα.
ΑΛ. φαίνεται.
⟨
ΣΩ. ἆρʼ οὖν, ὅθʼ ὥσπερ κάτοπτρά ἐστι σαφέστερα τοῦ ἐν τῷ ὀφθαλμῷ ἐνόπτρου καὶ καθαρώτερα καὶ λαμπρότερα, οὕτω καὶ ὁ θεὸς τοῦ ἐν τῇ ἡμετέρᾳ ψυχῇ βελτίστου καθαρώτερόν τε καὶ λαμπρότερον τυγχάνει ὄν;⟩
⟨ΑΛ. ἔοικέ γε, ὦ Σώκρατες.⟩
⟨ΣΩ. εἰς τὸν θεὸν ἄρα βλέποντες ἐκείνῳ καλλίστῳ ἐνόπτρῳ χρῴμεθʼ ἂν καὶ τῶν ἀνθρωπίνων εἰς τὴν ψυχῆς ἀρετήν, καὶ οὕτως ἂν μάλιστα ὁρῷμεν καὶ γιγνώσκοιμεν ἡμᾶς αὐτούς.⟩
⟨ΑΛ. ναί.⟩
ΣΩ. τὸ δὲ γιγνώσκειν αὑτὸν ὡμολογοῦμεν σωφροσύνην εἶναι;
ΑΛ. πάνυ γε.
ΣΩ. ἆρʼ οὖν μὴ γιγνώσκοντες ἡμᾶς αὐτοὺς μηδὲ σώφρονες ὄντες δυναίμεθʼ ἂν εἰδέναι τὰ ἡμέτερα αὐτῶν κακά τε καὶ ἀγαθά;
ΑΛ. καὶ πῶς ἂν τοῦτο γένοιτο, ὦ Σώκρατες;
133dSokrates: Çünkü belki sana, Alkibiades'i bilmeyen birinin, Alkibiades'e ait olanların Alkibiades'e ait olduğunu bilmesi imkânsız görünüyor.
Alkibiades: Zeus adına, elbette imkânsız.
Sokrates: Demek kendimizi bilmiyorsak, bize ait olanların bize ait olduğunu da bilemeyiz?
Alkibiades: Nasıl bilelim?
Sokrates: Bize ait olanları bilmiyorsak, bize ait olanlara ait olanları da bilemeyiz?
Alkibiades: Öyle görünüyor.
Sokrates: Demek demin, kendilerini bilmeyip kendilerine ait olanları bilen bazı insanlar, kendilerine ait olanlara ait olanları bilen başkaları olduğunu kabul ederken pek doğru kabul etmiyorduk. Çünkü anlaşılan bunların hepsini — insanın kendisini, kendisine ait olanları ve onlara ait olanları — görmek tek ve aynı tekhnēnin işi.
ΣΩ. ἀδύνατον γὰρ ἴσως σοι φαίνεται μὴ γιγνώσκοντα Ἀλκιβιάδην τὰ Ἀλκιβιάδου γιγνώσκειν ὅτι Ἀλκιβιάδου ἐστίν.
ΑΛ. ἀδύνατον μέντοι νὴ Δία.
ΣΩ. οὐδʼ ἄρα τὰ ἡμέτερα ὅτι ἡμέτερα, εἰ μηδʼ ἡμᾶς αὐτούς;
ΑΛ. πῶς γάρ;
ΣΩ. εἰ δʼ ἄρα μηδὲ τὰ ἡμέτερα, οὐδὲ τὰ τῶν ἡμετέρων;
ΑΛ. οὐ φαίνεται.
ΣΩ. οὐκ ἄρα πάνυ τι ὀρθῶς ὡμολογοῦμεν ὁμολογοῦντες ἄρτι εἶναί τινας οἳ ἑαυτοὺς μὲν οὐ γιγνώσκουσιν, τὰ δʼ αὑτῶν, ἄλλους δὲ τὰ τῶν ἑαυτῶν. ἔοικε γὰρ πάντα ταῦτα εἶναι
133eAlkibiades: Galiba öyle.
Sokrates: Kendine ait olanları bilmeyen, başkalarına ait olanları da herhâlde aynı şekilde bilmez.
Alkibiades: Elbette.
Sokrates: Başkalarına ait olanları bilmiyorsa, şehirlere ait olanları da bilmeyecek.
Alkibiades: Mecburen.
Sokrates: Demek böyle bir adam siyaset adamı olamaz.
Alkibiades: Elbette olamaz.
Sokrates: Ev idarecisi de olamaz.
κατιδεῖν ἑνός τε καὶ μιᾶς τέχνης, αὑτόν, τὰ αὑτοῦ, τὰ τῶν ἑαυτοῦ.
ΑΛ. κινδυνεύει.
ΣΩ. ὅστις δὲ τὰ αὑτοῦ ἀγνοεῖ, καὶ τὰ τῶν ἄλλων που ἂν ἀγνοοῖ κατὰ ταὐτά.
ΑΛ. τί μήν;
ΣΩ. οὐκοῦν εἰ τὰ τῶν ἄλλων, καὶ τὰ τῶν πόλεων ἀγνοήσει.
ΑΛ. ἀνάγκη.
ΣΩ. οὐκ ἄρʼ ἂν γένοιτο ὁ τοιοῦτος ἀνὴρ πολιτικός.
ΑΛ. οὐ δῆτα.
ΣΩ. οὐ μὴν οὐδʼ οἰκονομικός γε.
134aAlkibiades: Elbette olamaz.
Sokrates: Ne yaptığını da bilmeyecek.
Alkibiades: Bilmeyecek elbette.
Sokrates: Bilmeyen hata yapmaz mı?
Alkibiades: Elbette yapar.
Sokrates: Hata yapan da hem kendi işlerinde hem kamu işlerinde kötü iş görmez mi?
Alkibiades: Elbette.
Sokrates: Kötü iş gören de bedbaht değil mi?
Alkibiades: Hem de çok.
Sokrates: Ya onun adına iş gördükleri?
Alkibiades: Onlar da.
Sokrates: Demek itidalli ve iyi olmadıkça mesut olmak mümkün değil.
ΑΛ. οὐ δῆτα.
ΣΩ. οὐδέ γε εἴσεται ὅτι πράττει.
ΑΛ. οὐ γὰρ οὖν.
ΣΩ. ὁ δὲ μὴ εἰδὼς οὐχ ἁμαρτήσεται;
ΑΛ. πάνυ γε.
ΣΩ. ἐξαμαρτάνων δὲ οὐ κακῶς πράξει ἰδίᾳ τε καὶ δημοσίᾳ;
ΑΛ. πῶς δʼ οὔ;
ΣΩ. κακῶς δὲ πράττων οὐκ ἄθλιος;
ΑΛ. σφόδρα γε.
ΣΩ. τί δʼ οἷς οὗτος πράττει;
ΑΛ. καὶ οὗτοι.
ΣΩ. οὐκ ἄρα οἷόν τε, ἐὰν μή τις σώφρων καὶ ἀγαθὸς ᾖ, εὐδαίμονα εἶναι.
134bAlkibiades: Mümkün değil.
Sokrates: Demek kötü insanlar bedbahttır.
Alkibiades: Hem de çok.
Sokrates: O hâlde bedbahtlıktan zengin olan değil, itidalli olan kurtulur.
Alkibiades: Öyle görünüyor.
Sokrates: Demek, Alkibiades, şehirler mesut olacaklarsa surlara, trierlere, tersanelere ihtiyaç duymazlar; aretē olmadıkça kalabalığa ve büyüklüğe de.
Alkibiades: Elbette duymazlar.
Sokrates: Şehrin işlerini doğru ve güzel yürüteceksen, vatandaşlara aretēden pay vermelisin.
ΑΛ. οὐχ οἷόν τε.
ΣΩ. οἱ ἄρα κακοὶ τῶν ἀνθρώπων ἄθλιοι.
ΑΛ. σφόδρα γε.
ΣΩ. οὐκ ἄρα οὐδʼ ὁ πλουτήσας ἀθλιότητος ἀπαλλάττεται, ἀλλʼ ὁ σωφρονήσας.
ΑΛ. φαίνεται.
ΣΩ. οὐκ ἄρα τειχῶν οὐδὲ τριήρων οὐδὲ νεωρίων δέονται αἱ πόλεις, ὦ Ἀλκιβιάδη, εἰ μέλλουσιν εὐδαιμονήσειν, οὐδὲ πλήθους οὐδὲ μεγέθους ἄνευ ἀρετῆς.
ΑΛ. οὐ μέντοι.
ΣΩ. εἰ δὴ μέλλεις τὰ τῆς πόλεως πράξειν ὀρθῶς καὶ
134cAlkibiades: Elbette.
Sokrates: Peki insan sahip olmadığı şeyden pay verebilir mi?
Alkibiades: Nasıl verebilir?
Sokrates: Demek önce senin kendinin aretē edinmen gerek; yalnız kendisine ve kendisine ait olanlara değil, şehre ve şehre ait olanlara da hükmedip özen gösterecek olan herkesin de.
Alkibiades: Doğru söylüyorsun.
Sokrates: Demek kendine de şehre de istediğini yapma serbestliği ya da iktidar değil, adalet ve itidal hazırlamalısın.
Alkibiades: Öyle görünüyor.
καλῶς, ἀρετῆς σοι μεταδοτέον τοῖς πολίταις.
ΑΛ. πῶς γὰρ οὔ;
ΣΩ. δύναιτο δʼ ἄν τις μεταδιδόναι ὃ μὴ ἔχοι;
ΑΛ. καὶ πῶς;
ΣΩ. αὐτῷ ἄρα σοὶ πρῶτον κτητέον ἀρετήν, καὶ ἄλλῳ ὃς μέλλει μὴ ἰδίᾳ μόνον αὑτοῦ τε καὶ τῶν αὑτοῦ ἄρξειν καὶ ἐπιμελήσεσθαι, ἀλλὰ πόλεως καὶ τῶν τῆς πόλεως.
ΑΛ. ἀληθῆ λέγεις.
ΣΩ. οὐκ ἄρα ἐξουσίαν σοι οὐδʼ ἀρχὴν παρασκευαστέον σαυτῷ ποιεῖν ὅτι ἂν βούλῃ, οὐδὲ τῇ πόλει, ἀλλὰ δικαιοσύνην καὶ σωφροσύνην.
ΑΛ. φαίνεται.
134dSokrates: Çünkü adil ve itidalli davranırsanız, sen de şehir de tanrıların sevdiği gibi davranmış olursunuz.
Alkibiades: Doğal olarak.
Sokrates: Hem de, önceden söylediğimiz gibi, ilahî ve parlak olana bakarak davranırsınız.
Alkibiades: Öyle görünüyor.
Sokrates: Oraya bakınca da hem kendinizi hem kendi iyiliklerinizi görür ve bilirsiniz.
Alkibiades: Evet.
Sokrates: Öyleyse doğru ve iyi davranmış olmaz mısınız?
Alkibiades: Evet.
ΣΩ. δικαίως μὲν γὰρ πράττοντες καὶ σωφρόνως σύ τε καὶ ἡ πόλις θεοφιλῶς πράξετε.
ΑΛ. εἰκός γε.
ΣΩ. καὶ ὅπερ γε ἐν τοῖς πρόσθεν ἐλέγομεν, εἰς τὸ θεῖον καὶ λαμπρὸν ὁρῶντες πράξετε.
ΑΛ. φαίνεται.
ΣΩ. ἀλλὰ μὴν ἐνταῦθά γε βλέποντες ὑμᾶς τε αὐτοὺς καὶ τὰ ὑμέτερα ἀγαθὰ κατόψεσθε καὶ γνώσεσθε.
ΑΛ. ναί.
ΣΩ. οὐκοῦν ὀρθῶς τε καὶ εὖ πράξετε;
ΑΛ. ναί.
134eSokrates: Böyle davranırsanız, mesut olacağınıza kefil olmaya hazırım.
Alkibiades: Sağlam bir kefilsin doğrusu.
Sokrates: Ama haksız davranır, tanrısız ve karanlık olana bakarsanız, doğal olarak, kendinizi bilmediğiniz için yaptıklarınız da ona benzer.
Alkibiades: Öyle görünüyor.
Sokrates: Çünkü sevgili Alkibiades, istediğini yapma serbestliği olup da aklı olmayan birine — ister tek bir kişi ister bir şehir olsun — ne olması akla yatkındır? Mesela hasta olup istediğini yapma serbestliği olan, ama hekimce bir akıldan yoksun olan ve kimse onu azarlayamayacak şekilde tiran gibi davranan birine ne olur? Bedeninin mahvolması akla yatkın değil mi?
ΣΩ. ἀλλὰ μὴν οὕτω γε πράττοντας ὑμᾶς ἐθέλω ἐγγυήσασθαι ἦ μὴν εὐδαιμονήσειν.
ΑΛ. ἀσφαλὴς γὰρ εἶ ἐγγυητής.
ΣΩ. ἀδίκως δέ γε πράττοντες, εἰς τὸ ἄθεον καὶ σκοτεινὸν βλέποντες, ὡς τὰ εἰκότα, ὅμοια τούτοις πράξετε ἀγνοοῦντες ὑμᾶς αὐτούς.
ΑΛ. ἔοικεν.
ΣΩ. ὧι γὰρ ⟨ἄν⟩, ὦ φίλε Ἀλκιβιάδη, ἐξουσία μὲν ᾖ ποιεῖν ὃ βούλεται, νοῦν δὲ μὴ ἔχῃ, τί τὸ εἰκὸς συμβαίνειν, ἰδιώτῃ ἢ καὶ πόλει; οἷον νοσοῦντι ἐξουσίας οὔσης δρᾶν ὃ
135aAlkibiades: Doğru söylüyorsun.
Sokrates: Ya bir gemide, biri akıldan ve dümencilik aretēsinden yoksun olduğu hâlde canının istediğini yapma serbestliğine sahip olsa, ona ve yol arkadaşlarına neler olacağını görüyor musun?
Alkibiades: Görüyorum: hepsi mahvolur.
Sokrates: Aynı şekilde bir şehirde de, aretēden yoksun bütün yönetimlerde ve yetkilerde kötü iş görmek kaçınılmaz olarak gelir, değil mi?
βούλεται, νοῦν ἰατρικὸν μὴ ἔχοντι, τυραννοῦντι δὲ ὡς μηδὲν ἐπιπλήττοι τις αὐτῷ, τί τὸ συμβησόμενον; ἆρʼ οὐχ, ὡς τὸ εἰκός, διαφθαρῆναι τὸ σῶμα;
ΑΛ. ἀληθῆ λέγεις.
ΣΩ. τί δʼ ἐν νηί, εἴ τῳ ἐξουσία εἴη ποιεῖν ὃ δοκεῖ, νοῦ τε καὶ ἀρετῆς κυβερνητικῆς ἐστερημένῳ, καθορᾷς ἃ ἂν συμβαίη αὐτῷ τε καὶ τοῖς συνναύταις;
ΑΛ. ἔγωγε, ὅτι γε ἀπόλοιντο πάντες ἄν.
ΣΩ. οὐκοῦν ὡσαύτως ἐν πόλει τε καὶ πάσαις ἀρχαῖς καὶ
135bAlkibiades: Mecburen.
Sokrates: O hâlde, aziz Alkibiades, mesut olacaksanız ne kendine ne de şehre tiranlık hazırlamalısın, aretē hazırlamalısın.
Alkibiades: Doğru söylüyorsun.
Sokrates: Aretēye sahip olmadan önce ise, yalnız çocuk için değil yetişkin bir adam için de, daha iyi olanın yönetimi altında olmak yönetmekten daha iyidir.
Alkibiades: Öyle görünüyor.
Sokrates: Daha iyi olan daha güzel de değil mi?
Alkibiades: Evet.
Sokrates: Daha güzel olan da daha yakışık?
ἐξουσίαις ἀπολειπομέναις ἀρετῆς ἕπεται τὸ κακῶς πράττειν;
ΑΛ. ἀνάγκη.
ΣΩ. οὐκ ἄρα τυραννίδα χρή, ὦ ἄριστε Ἀλκιβιάδη, παρασκευάζεσθαι οὔθʼ αὑτῷ οὔτε τῇ πόλει, εἰ μέλλετε εὐδαιμονεῖν, ἀλλʼ ἀρετήν.
ΑΛ. ἀληθῆ λέγεις.
ΣΩ. πρὶν δέ γε ἀρετὴν ἔχειν, τὸ ἄρχεσθαι ἄμεινον ὑπὸ τοῦ βελτίονος ἢ τὸ ἄρχειν ἀνδρί, οὐ μόνον παιδί.
ΑΛ. φαίνεται.
ΣΩ. οὐκοῦν τό γʼ ἄμεινον καὶ κάλλιον;
ΑΛ. ναί.
ΣΩ. τὸ δὲ κάλλιον πρεπωδέστερον;
135cAlkibiades: Elbette.
Sokrates: Demek kötü olana köle olmak yakışır; çünkü onun için daha iyidir.
Alkibiades: Evet.
Sokrates: Demek kötülük köleye yakışır.
Alkibiades: Öyle görünüyor.
Sokrates: Aretē de hür insana yakışır.
Alkibiades: Evet.
Sokrates: O hâlde köleye yakışandan kaçmak gerekmez mi, dostum?
Alkibiades: Hem de her şeyden çok, Sokrates.
Sokrates: Peki şimdi nasıl olduğunu fark ediyor musun? Hür insana yakışır bir hâlde misin, değil misin?
Alkibiades: Bence bunu çok açık bir şekilde fark ediyorum.
Sokrates: Peki şu an içinde bulunduğun hâlden — güzel bir adam söz konusuyken adını koymayalım — nasıl kurtulacağını biliyor musun?
ΑΛ. πῶς δʼ οὔ;
ΣΩ. πρέπει ἄρα τῷ κακῷ δουλεύειν· ἄμεινον γάρ.
ΑΛ. ναί.
ΣΩ. δουλοπρεπὲς ἄρʼ ἡ κακία.
ΑΛ. φαίνεται.
ΣΩ. ἐλευθεροπρεπὲς δὲ ἡ ἀρετή.
ΑΛ. ναί.
ΣΩ. οὐκοῦν φεύγειν χρή, ὦ ἑταῖρε, τὴν δουλοπρέπειαν;
ΑΛ. μάλιστά γε, ὦ Σώκρατες.
ΣΩ. αἰσθάνῃ δὲ νῦν πῶς ἔχεις; ἐλευθεροπρεπῶς ἢ οὔ;
ΑΛ. δοκῶ μοι καὶ μάλα σφόδρα αἰσθάνεσθαι.
ΣΩ. οἶσθʼ οὖν πῶς ἀποφεύξῃ τοῦτο τὸ περὶ σὲ νῦν; ἵνα μὴ ὀνομάζωμεν αὐτὸ ἐπὶ καλῷ ἀνδρί,
135dAlkibiades: Biliyorum.
Sokrates: Nasıl?
Alkibiades: Sen istersen, Sokrates.
Sokrates: Güzel söylemiyorsun, Alkibiades.
Alkibiades: Peki nasıl söylemeli?
Sokrates: 'Tanrı isterse' demeli.
Alkibiades: Öyle diyorum. Buna şunu da ekliyorum: galiba rollerimizi değişeceğiz, Sokrates; ben seninkini alacağım, sen benimkini. Çünkü bugünden itibaren peşinden ayrılmayıp senin lalan olmamın başka yolu yok; sen de benim gözetimimde olacaksın.
ΑΛ. ἔγωγε.
ΣΩ. πῶς;
ΑΛ. ἐὰν βούλῃ σύ, ὦ Σώκρατες.
ΣΩ. οὐ καλῶς λέγεις, ὦ Ἀλκιβιάδη.
ΑΛ. ἀλλὰ πῶς χρὴ λέγειν;
ΣΩ. ὅτι ἐὰν θεὸς ἐθέλῃ.
ΑΛ. λέγω δή. καὶ πρὸς τούτοις μέντοι τόδε λέγω, ὅτι κινδυνεύσομεν μεταβαλεῖν τὸ σχῆμα, ὦ Σώκρατες, τὸ μὲν σὸν ἐγώ, σὺ δὲ τοὐμόν· οὐ γὰρ ἔστιν ὅπως οὐ παιδαγωγήσω σε ἀπὸ τῆσδε τῆς ἡμέρας, σὺ δʼ ὑπʼ ἐμοῦ παιδαγωγήσῃ.
135eSokrates: Soylu dostum, demek benim aşkım leylekten farksız olacak: senin içinde kanatlı bir aşk yuvalayıp sonra yaşlanınca ondan bakım görecek.
Alkibiades: Öyle işte; bugünden itibaren adalete özen göstermeye başlayacağım.
Sokrates: Bunu sonuna kadar sürdürmeni isterim; ama korkuyorum — senin tabiatına güvenmediğimden değil, şehrin gücünü gördüğümden — o güç hem bana hem sana üstün gelmesin.
ΣΩ. ὦ γενναῖε, πελαργοῦ ἄρα ὁ ἐμὸς ἔρως οὐδὲν διοίσει, εἰ παρὰ σοὶ ἐννεοττεύσας ἔρωτα ὑπόπτερον ὑπὸ τούτου πάλιν θεραπεύσεται.
ΑΛ. ἀλλὰ οὕτως ἔχει, καὶ ἄρξομαί γε ἐντεῦθεν τῆς δικαιοσύνης ἐπιμέλεσθαι.
ΣΩ. βουλοίμην ἄν σε καὶ διατελέσαι· ὀρρωδῶ δέ, οὔ τι τῇ σῇ φύσει ἀπιστῶν, ἀλλὰ τὴν τῆς πόλεως ὁρῶν ῥώμην, μὴ ἐμοῦ τε καὶ σοῦ κρατήσῃ.