İçeriğe geç
Devlet

Platon · Devlet

X. Kitap

595a"Doğrusu," dedim, "şehir hakkında daha pek çok şey düşündükçe onu her şeyden çok doğru kurduğumuza kanaat getiriyorum; bunu bilhassa şiiri düşünerek söylüyorum."

"Neyi?" dedi.

"Şiirin taklide (taklit) dayanan kısmını hiçbir suretle içeri almamamızı. Psykhē'nin kısımlarını birbirinden ayırdığımızdan beri onun içeri alınmaması gerektiği, bana öyle geliyor ki, şimdi her zamankinden daha açık görünüyor."

595a

καὶ μήν, ἦν δʼ ἐγώ, πολλὰ μὲν καὶ ἄλλα περὶ αὐτῆς ἐννοῶ, ὡς παντὸς ἄρα μᾶλλον ὀρθῶς ᾠκίζομεν τὴν πόλιν, οὐχ ἥκιστα δὲ ἐνθυμηθεὶς περὶ ποιήσεως λέγω.

τὸ ποῖον; ἔφη.

τὸ μηδαμῇ παραδέχεσθαι αὐτῆς ὅση μιμητική· παντὸς γὰρ μᾶλλον οὐ παραδεκτέα νῦν καὶ ἐναργέστερον, ὡς ἐμοὶ δοκεῖ, φαίνεται, ἐπειδὴ χωρὶς ἕκαστα διῄρηται τὰ τῆς ψυχῆς

595b"Nasıl yani?"

"Aramızda kalsın — çünkü beni tragedya şairlerine ve öteki bütün taklitçilere ele vermezsiniz —: bütün bu türden şeyler, onların gerçekte ne olduklarını bilmek gibi bir panzehiri (pharmakon) olmayan dinleyicilerin düşüncesini (dianoia) bozuyor gibi."

"Ne düşünerek söylüyorsun bunu?" dedi.

"Söylemem gerek," dedim, "gerçi çocukluğumdan beri Homeros'a karşı duyduğum bir sevgi ve saygı söylememe engel oluyor. Çünkü bütün bu güzel tragedya şairlerinin ilk hocası ve önderi o olmuş gibi görünüyor."

595b

εἴδη.

πῶς λέγεις;

ὡς μὲν πρὸς ὑμᾶς εἰρῆσθαι—οὐ γάρ μου κατερεῖτε πρὸς τοὺς τῆς τραγῳδίας ποιητὰς καὶ τοὺς ἄλλους ἅπαντας τοὺς μιμητικούς—λώβη ἔοικεν εἶναι πάντα τὰ τοιαῦτα τῆς τῶν ἀκουόντων διανοίας, ὅσοι μὴ ἔχουσι φάρμακον τὸ εἰδέναι αὐτὰ οἷα τυγχάνει ὄντα.

πῇ δή, ἔφη, διανοούμενος λέγεις;

ῥητέον, ἦν δʼ ἐγώ· καίτοι φιλία γέ τίς με καὶ αἰδὼς ἐκ παιδὸς ἔχουσα περὶ Ὁμήρου ἀποκωλύει λέγειν. ἔοικε μὲν

595c"Ama hiçbir insan hakikatten üstün tutulmamalı; dediğim gibi, söylemem gerek."

"Elbette," dedi.

"Dinle öyleyse; daha doğrusu cevap ver."

"Sor."

"Taklidin genel olarak ne olduğunu bana söyleyebilir misin? Çünkü ben kendim de ne olmak istediğini pek kavrayamıyorum."

"Sen kavrayamazken ben mi kavrayacağım!" dedi.

"Hiç de tuhaf olmaz," dedim; "çünkü gözü zayıf olanlar çoğu zaman keskin görenlerden önce görmüştür."

595c

γὰρ τῶν καλῶν ἁπάντων τούτων τῶν τραγικῶν πρῶτος διδάσκαλός τε καὶ ἡγεμὼν γενέσθαι. ἀλλʼ οὐ γὰρ πρό γε τῆς ἀληθείας τιμητέος ἀνήρ, ἀλλʼ, ὃ λέγω, ῥητέον.

πάνυ μὲν οὖν, ἔφη.

ἄκουε δή, μᾶλλον δὲ ἀποκρίνου.

Ἐρώτα.

μίμησιν ὅλως ἔχοις ἄν μοι εἰπεῖν ὅτι ποτʼ ἐστίν; οὐδὲ γάρ τοι αὐτὸς πάνυ τι συννοῶ τί βούλεται εἶναι.

ἦ που ἄρʼ, ἔφη, ἐγὼ συννοήσω.

οὐδέν γε, ἦν δʼ ἐγώ, ἄτοπον, ἐπεὶ πολλά τοι ὀξύτερον

596a"Öyledir," dedi, "ama sen yanımdayken bir şey gözüme ilişse bile söylemeye hevesim olmaz; sen kendin bak."

"İstersen her zamanki yolumuzla, buradan başlayarak inceleyelim. Aynı adı verdiğimiz çok sayıdaki şeyin her bir kümesi için tek bir eidos koymayı âdet edinmişizdir. Anlamıyor musun?"

"Anlıyorum."

"Şimdi de o çok şeylerden hangisini istersen ele alalım. Mesela, istersen, birçok yatak ve masa vardır."

596a

βλεπόντων ἀμβλύτερον ὁρῶντες πρότεροι εἶδον.

ἔστιν, ἔφη, οὕτως· ἀλλὰ σοῦ παρόντος οὐδʼ ἂν προθυμηθῆναι οἷός τε εἴην εἰπεῖν, εἴ τί μοι καταφαίνεται, ἀλλʼ αὐτὸς ὅρα.

βούλει οὖν ἐνθένδε ἀρξώμεθα ἐπισκοποῦντες, ἐκ τῆς εἰωθυίας μεθόδου; εἶδος γάρ πού τι ἓν ἕκαστον εἰώθαμεν τίθεσθαι περὶ ἕκαστα τὰ πολλά, οἷς ταὐτὸν ὄνομα ἐπιφέρομεν. ἢ οὐ μανθάνεις;

μανθάνω.

θῶμεν δὴ καὶ νῦν ὅτι βούλει τῶν πολλῶν. οἷον, εἰ

596b"Elbette."

"Ama bu eşyalara karşılık iki idea vardır: biri yatağın, biri masanın."

"Evet."

"Her iki eşyanın ustasının ideaya bakarak, birinin bizim kullandığımız yatakları, ötekinin masaları yaptığını söylemeyi de âdet edinmişizdir, değil mi? Öteki eşyalarda da durum aynı. Çünkü ideanın kendisini ustalardan hiçbiri yapmaz; nasıl yapsın?"

"Hiçbir şekilde."

"Şimdi bir de şu ustaya ne ad verdiğine bak."

596b

ʼθʼέλεις, πολλαί πού εἰσι κλῖναι καὶ τράπεζαι.

πῶς δʼ οὔ;

ἀλλὰ ἰδέαι γέ που περὶ ταῦτα τὰ σκεύη δύο, μία μὲν κλίνης, μία δὲ τραπέζης.

ναί.

οὐκοῦν καὶ εἰώθαμεν λέγειν ὅτι ὁ δημιουργὸς ἑκατέρου τοῦ σκεύους πρὸς τὴν ἰδέαν βλέπων οὕτω ποιεῖ ὁ μὲν τὰς κλίνας, ὁ δὲ τὰς τραπέζας, αἷς ἡμεῖς χρώμεθα, καὶ τἆλλα κατὰ ταὐτά; οὐ γάρ που τήν γε ἰδέαν αὐτὴν δημιουργεῖ οὐδεὶς τῶν δημιουργῶν· πῶς γάρ;

οὐδαμῶς.

ἀλλʼ ὅρα δὴ καὶ τόνδε τίνα καλεῖς τὸν δημιουργόν.

596c"Hangisine?"

"Zanaatkârların her birinin yaptığı her şeyi tek başına yapana."

"Müthiş, hayret verici bir adamdan söz ediyorsun."

"Daha dur; az sonra bunu daha da çok söyleyeceksin. Çünkü bu zanaatkâr yalnız her türlü eşyayı yapabilmekle kalmaz; topraktan biten her şeyi de yapar, bütün canlıları, başkalarını da kendini de meydana getirir; üstelik toprağı, göğü, tanrıları, gökteki her şeyi ve yerin altında, Hades'te olanların hepsini meydana getirir."

596c

τὸν ποῖον;

ὃς πάντα ποιεῖ, ὅσαπερ εἷς ἕκαστος τῶν χειροτεχνῶν.

δεινόν τινα λέγεις καὶ θαυμαστὸν ἄνδρα.

οὔπω γε, ἀλλὰ τάχα μᾶλλον φήσεις. ὁ αὐτὸς γὰρ οὗτος χειροτέχνης οὐ μόνον πάντα οἷός τε σκεύη ποιῆσαι, ἀλλὰ καὶ τὰ ἐκ τῆς γῆς φυόμενα ἅπαντα ποιεῖ καὶ ζῷα πάντα ἐργάζεται, τά τε ἄλλα καὶ ἑαυτόν, καὶ πρὸς τούτοις γῆν καὶ οὐρανὸν καὶ θεοὺς καὶ πάντα τὰ ἐν οὐρανῷ καὶ τὰ ἐν Ἅιδου ὑπὸ γῆς ἅπαντα ἐργάζεται.

596d"Pek hayret verici bir sofistten söz ediyorsun," dedi.

"İnanmıyor musun?" dedim. "Söyle bana: sence böyle bir usta hiç mi olamaz, yoksa bütün bunları bir bakıma yapan biri olabilir de bir bakıma olamaz mı? Bütün bunları bir bakıma senin de yapabileceğini fark etmiyor musun?"

"Neymiş bu yol?" dedi.

"Zor değil," dedim; "pek çok yoldan ve çabucak yapılabilir; en çabuğu da, istersen, bir ayna alıp onu her yana çevirmendir. Hemen güneşi ve gökteki şeyleri yaparsın, hemen toprağı, hemen kendini, öteki canlıları, eşyaları, bitkileri ve demin saydığımız her şeyi."

596d

πάνυ θαυμαστόν, ἔφη, λέγεις σοφιστήν.

ἀπιστεῖς; ἦν δʼ ἐγώ. καί μοι εἰπέ, τὸ παράπαν οὐκ ἄν σοι δοκεῖ εἶναι τοιοῦτος δημιουργός, ἢ τινὶ μὲν τρόπῳ γενέσθαι ἂν τούτων ἁπάντων ποιητής, τινὶ δὲ οὐκ ἄν; ἢ οὐκ αἰσθάνῃ ὅτι κἂν αὐτὸς οἷός τʼ εἴης πάντα ταῦτα ποιῆσαι τρόπῳ γέ τινι;

καὶ τίς, ἔφη, ὁ τρόπος οὗτος;

οὐ χαλεπός, ἦν δʼ ἐγώ, ἀλλὰ πολλαχῇ καὶ ταχὺ δημιουργούμενος, τάχιστα δέ που, εἰ ʼθέλεις λαβὼν κάτοπτρον

596e"Evet," dedi, "görünüşlerini; ama hakikatte var olan şeyleri değil."

"Güzel," dedim, "sözün tam yerine geldin. Ressam da sanırım bu türden ustalardandır, değil mi?"

"Elbette."

"Ama onun yaptığı şeyleri hakiki olarak yapmadığını söyleyeceksin sanırım. Gene de ressam da bir bakıma yatak yapar, değil mi?"

"Evet," dedi, "o da görünen bir yatak yapar."

596e

περιφέρειν πανταχῇ· ταχὺ μὲν ἥλιον ποιήσεις καὶ τὰ ἐν τῷ οὐρανῷ, ταχὺ δὲ γῆν, ταχὺ δὲ σαυτόν τε καὶ τἆλλα ζῷα καὶ σκεύη καὶ φυτὰ καὶ πάντα ὅσα νυνδὴ ἐλέγετο.

ναί, ἔφη, φαινόμενα, οὐ μέντοι ὄντα γέ που τῇ ἀληθείᾳ.

καλῶς, ἦν δʼ ἐγώ, καὶ εἰς δέον ἔρχῃ τῷ λόγῳ. τῶν τοιούτων γὰρ οἶμαι δημιουργῶν καὶ ὁ ζωγράφος ἐστίν. ἦ γάρ;

πῶς γὰρ οὔ;

ἀλλὰ φήσεις οὐκ ἀληθῆ οἶμαι αὐτὸν ποιεῖν ἃ ποιεῖ. καίτοι τρόπῳ γέ τινι καὶ ὁ ζωγράφος κλίνην ποιεῖ· ἢ οὔ;

ναί, ἔφη, φαινομένην γε καὶ οὗτος.

597a"Ya marangoz? Demin onun, yatağın kendisi dediğimiz eidosu değil, belli bir yatağı yaptığını söylemiyor muydun?"

"Söylüyordum."

"O hâlde var olanı yapmıyorsa, varlığı yapmıyor, varlığa benzeyen ama var olmayan bir şey yapıyor demektir. Biri marangozun ya da başka bir zanaatkârın eserinin tam anlamıyla var olduğunu söylerse, galiba doğruyu söylemiş olmaz."

"Hiç değilse," dedi, "bu tür sözlerle uğraşanlara öyle gelmez."

"Öyleyse bu eserin de hakikatin yanında silik bir şey olmasına şaşmayalım."

597a

τί δὲ ὁ κλινοποιός; οὐκ ἄρτι μέντοι ἔλεγες ὅτι οὐ τὸ εἶδος ποιεῖ, ὃ δή φαμεν εἶναι ὃ ἔστι κλίνη, ἀλλὰ κλίνην τινά;

ἔλεγον γάρ.

οὐκοῦν εἰ μὴ ὃ ἔστιν ποιεῖ, οὐκ ἂν τὸ ὂν ποιοῖ, ἀλλά τι τοιοῦτον οἷον τὸ ὄν, ὂν δὲ οὔ· τελέως δὲ εἶναι ὂν τὸ τοῦ κλινουργοῦ ἔργον ἢ ἄλλου τινὸς χειροτέχνου εἴ τις φαίη, κινδυνεύει οὐκ ἂν ἀληθῆ λέγειν;

οὔκουν, ἔφη, ὥς γʼ ἂν δόξειεν τοῖς περὶ τοὺς τοιούσδε λόγους διατρίβουσιν.

μηδὲν ἄρα θαυμάζωμεν εἰ καὶ τοῦτο ἀμυδρόν τι τυγχάνει ὂν πρὸς ἀλήθειαν.

597b"Şaşmayalım."

"İstersen," dedim, "bu taklitçinin kim olduğunu tam bu örnekler üzerinde araştıralım."

"İstersen," dedi.

"Demek üç türlü yatak oluyor: biri tabiatta olan; onu bir tanrının yaptığını söyleriz sanırım, yoksa başka kim?"

"Başka kimse değil, sanırım."

"Biri de marangozun yaptığı."

"Evet," dedi.

"Biri de ressamın yaptığı, değil mi?"

"Öyle olsun."

"Ressam, marangoz, tanrı: bu üçü, üç tür yatağın başındadır."

"Evet, üçü."

597b

μὴ γάρ.

βούλει οὖν, ἔφην, ἐπʼ αὐτῶν τούτων ζητήσωμεν τὸν μιμητὴν τοῦτον, τίς ποτʼ ἐστίν;

εἰ βούλει, ἔφη.

οὐκοῦν τριτταί τινες κλῖναι αὗται γίγνονται· μία μὲν ἡ ἐν τῇ φύσει οὖσα, ἣν φαῖμεν ἄν, ὡς ἐγᾦμαι, θεὸν ἐργάσασθαι. ἢ τίνʼ ἄλλον;

οὐδένα, οἶμαι.

μία δέ γε ἣν ὁ τέκτων.

ναί, ἔφη.

μία δὲ ἣν ὁ ζωγράφος. ἦ γάρ;

ἔστω.

ζωγράφος δή, κλινοποιός, θεός, τρεῖς οὗτοι ἐπιστάται τρισὶν εἴδεσι κλινῶν.

ναὶ τρεῖς.

597c"Tanrı, ister istemediğinden, ister tabiatta birden fazla yatak yapmamasını gerektiren bir zorunluluk bulunduğundan, yalnız bir tane yaptı: yatağın ta kendisi olan o tek yatağı. Böyle iki ya da daha çok yatak ne tanrı tarafından yaratılmıştır ne de yaratılacaktır."

"Neden?" dedi.

"Çünkü," dedim, "yalnız iki tane yapsaydı, o ikisinin eidosunu taşıdığı bir tane daha ortaya çıkardı; yatağın kendisi de o olurdu, o ikisi değil."

"Doğru," dedi.

597c

ὁ μὲν δὴ θεός, εἴτε οὐκ ἐβούλετο, εἴτε τις ἀνάγκη ἐπῆν μὴ πλέον ἢ μίαν ἐν τῇ φύσει ἀπεργάσασθαι αὐτὸν κλίνην, οὕτως ἐποίησεν μίαν μόνον αὐτὴν ἐκείνην ὃ ἔστιν κλίνη· δύο δὲ τοιαῦται ἢ πλείους οὔτε ἐφυτεύθησαν ὑπὸ τοῦ θεοῦ οὔτε μὴ φυῶσιν.

πῶς δή; ἔφη.

ὅτι, ἦν δʼ ἐγώ, εἰ δύο μόνας ποιήσειεν, πάλιν ἂν μία ἀναφανείη ἧς ἐκεῖναι ἂν αὖ ἀμφότεραι τὸ εἶδος ἔχοιεν, καὶ εἴη ἂν ὃ ἔστιν κλίνη ἐκείνη ἀλλʼ οὐχ αἱ δύο.

ὀρθῶς, ἔφη.

597d"Bunu bilen tanrı, belli bir yatağın belli bir yapımcısı değil, gerçekten var olan yatağın gerçek yapımcısı olmak istediği için onu tabiatça tek olarak yarattı sanırım."

"Öyle görünüyor."

"O hâlde ona yatağın tabiat yaratıcısı ya da buna benzer bir ad verelim mi?"

"Bu adil olur," dedi, "çünkü hem bunu hem öteki her şeyi tabiatça yaratmıştır."

"Ya marangoz? Ona yatağın ustası demeyecek miyiz?"

"Evet."

"Ressama da bu türden şeyin ustası ve yapıcısı mı diyeceğiz?"

"Hiç de değil."

"O hâlde onun yatağın neyi olduğunu söyleyeceksin?"

597d

ταῦτα δὴ οἶμαι εἰδὼς ὁ θεός, βουλόμενος εἶναι ὄντως κλίνης ποιητὴς ὄντως οὔσης, ἀλλὰ μὴ κλίνης τινὸς μηδὲ κλινοποιός τις, μίαν φύσει αὐτὴν ἔφυσεν.

ἔοικεν.

βούλει οὖν τοῦτον μὲν φυτουργὸν τούτου προσαγορεύωμεν, ἤ τι τοιοῦτον;

δίκαιον γοῦν, ἔφη, ἐπειδήπερ φύσει γε καὶ τοῦτο καὶ τἆλλα πάντα πεποίηκεν.

τί δὲ τὸν τέκτονα; ἆρʼ οὐ δημιουργὸν κλίνης;

ναί.

ἦ καὶ τὸν ζωγράφον δημιουργὸν καὶ ποιητὴν τοῦ τοιούτου;

οὐδαμῶς.

ἀλλὰ τί αὐτὸν κλίνης φήσεις εἶναι;

597e"Bence," dedi, "ona en yerinde ad şu olur: ötekilerin ustası olduğu şeyin taklitçisi."

"Pekâlâ," dedim; "demek tabiattan sayınca üçüncü sıradaki ürünü yapana taklitçi diyorsun?"

"Kesinlikle," dedi.

"Öyleyse tragedya şairi de, bir taklitçiyse, tabiatı gereği kraldan ve hakikatten üçüncü sırada olacak; öteki bütün taklitçiler de öyle."

"Galiba."

"Taklitçi konusunda anlaştık. Şimdi bana ressam hakkında şunu söyle: sence tabiattaki her şeyin kendisini mi taklit etmeye çalışır, yoksa ustaların eserlerini mi?"

597e

τοῦτο, ἦ δʼ ὅς, ἔμοιγε δοκεῖ μετριώτατʼ ἂν προσαγορεύεσθαι, μιμητὴς οὗ ἐκεῖνοι δημιουργοί.

εἶεν, ἦν δʼ ἐγώ· τὸν τοῦ τρίτου ἄρα γεννήματος ἀπὸ τῆς φύσεως μιμητὴν καλεῖς;

πάνυ μὲν οὖν, ἔφη.

τοῦτʼ ἄρα ἔσται καὶ ὁ τραγῳδοποιός, εἴπερ μιμητής ἐστι, τρίτος τις ἀπὸ βασιλέως καὶ τῆς ἀληθείας πεφυκώς, καὶ πάντες οἱ ἄλλοι μιμηταί.

κινδυνεύει.

τὸν μὲν δὴ μιμητὴν ὡμολογήκαμεν. εἰπὲ δέ μοι περὶ

598a"Ustaların eserlerini," dedi.

"Oldukları gibi mi, göründükleri gibi mi? Bunu da ayırt et."

"Ne demek istiyorsun?" dedi.

"Şunu: bir yatağa ister yandan bak, ister tam karşıdan, ister herhangi bir yerden; yatak kendinden bir şekilde farklı mı olur, yoksa hiç farklı olmaz da yalnız başka türlü mü görünür? Öteki şeyler de öyle mi?"

"Öyle," dedi, "başka türlü görünür ama hiç farklı değildir."

598a

τοῦ ζωγράφου τόδε· πότερα ἐκεῖνο αὐτὸ τὸ ἐν τῇ φύσει ἕκαστον δοκεῖ σοι ἐπιχειρεῖν μιμεῖσθαι ἢ τὰ τῶν δημιουργῶν ἔργα;

τὰ τῶν δημιουργῶν, ἔφη.

ἆρα οἷα ἔστιν ἢ οἷα φαίνεται; τοῦτο γὰρ ἔτι διόρισον.

πῶς λέγεις; ἔφη.

ὧδε· κλίνη, ἐάντε ἐκ πλαγίου αὐτὴν θεᾷ ἐάντε καταντικρὺ ἢ ὁπῃοῦν, μή τι διαφέρει αὐτὴ ἑαυτῆς, ἢ διαφέρει μὲν οὐδέν, φαίνεται δὲ ἀλλοία; καὶ τἆλλα ὡσαύτως;

οὕτως, ἔφη· φαίνεται, διαφέρει δʼ οὐδέν.

598b"İşte tam buna bak: resim sanatı her şeyde neye yönelir? Var olanı olduğu gibi taklit etmeye mi, yoksa görüneni göründüğü gibi taklit etmeye mi? Hayalin taklidi midir, hakikatin mi?"

"Hayalin," dedi.

"Demek taklitçilik hakikatten çok uzaktadır; anlaşılan her şeyi meydana getirebilmesinin sebebi de her şeyin yalnız küçük bir parçasına dokunması, o parçanın da bir görüntü (eidolon) olmasıdır. Mesela ressam, diyoruz, bize kunduracının, marangozun, öteki zanaatkârların resmini yapar."

598b

τοῦτο δὴ αὐτὸ σκόπει· πρὸς πότερον ἡ γραφικὴ πεποίηται περὶ ἕκαστον; πότερα πρὸς τὸ ὄν, ὡς ἔχει, μιμήσασθαι, ἢ πρὸς τὸ φαινόμενον, ὡς φαίνεται, φαντάσματος ἢ ἀληθείας οὖσα μίμησις;

φαντάσματος, ἔφη.

πόρρω ἄρα που τοῦ ἀληθοῦς ἡ μιμητική ἐστιν καί, ὡς ἔοικεν, διὰ τοῦτο πάντα ἀπεργάζεται, ὅτι σμικρόν τι ἑκάστου ἐφάπτεται, καὶ τοῦτο εἴδωλον. οἷον ὁ ζωγράφος, φαμέν, ζωγραφήσει ἡμῖν σκυτοτόμον, τέκτονα, τοὺς ἄλλους δημιουργούς,

598c"Bu tekhnē'lerin hiçbirinden anlamaz; yine de iyi bir ressamsa, bir marangoz resmi yapıp uzaktan göstererek çocukları ve akılsız insanları onun gerçek bir marangoz olduğu sanısına düşürüp aldatabilir."

"Neden olmasın?"

"Ama dostum, bütün bu tür şeyler hakkında sanırım şöyle düşünmek gerekir: biri gelip bize bütün zanaatleri ve herkesin tek tek bildiği öteki her şeyi bilen, hem de hiçbir şeyi hiç kimseden daha az kesin bilmeyen bir adama rastladığını haber verirse, ona şöyle karşılık vermeliyiz: saf bir adamsın; anlaşılan bir büyücüye, bir taklitçiye rastlayıp aldanmışsın da o sana her şeyi bilen biri gibi görünmüş; çünkü sen kendin epistēmē'yi, epistēmē yokluğunu ve taklidi birbirinden ayırt edemiyorsun."

598c

περὶ οὐδενὸς τούτων ἐπαΐων τῶν τεχνῶν· ἀλλʼ ὅμως παῖδάς γε καὶ ἄφρονας ἀνθρώπους, εἰ ἀγαθὸς εἴη ζωγράφος, γράψας ἂν τέκτονα καὶ πόρρωθεν ἐπιδεικνὺς ἐξαπατῷ ἂν τῷ δοκεῖν ὡς ἀληθῶς τέκτονα εἶναι.

τί δʼ οὔ;

ἀλλὰ γὰρ οἶμαι ὦ φίλε, τόδε δεῖ περὶ πάντων τῶν τοιούτων διανοεῖσθαι· ἐπειδάν τις ἡμῖν ἀπαγγέλλῃ περί του, ὡς ἐνέτυχεν ἀνθρώπῳ πάσας ἐπισταμένῳ τὰς δημιουργίας καὶ τἆλλα πάντα ὅσα εἷς ἕκαστος οἶδεν, οὐδὲν ὅτι οὐχὶ

598d"Çok doğru," dedi.

"Öyleyse," dedim, "bundan sonra tragedyayı ve onun önderi Homeros'u incelememiz gerekir; çünkü bazılarından bu şairlerin bütün tekhnē'leri, aretē ve kötülükle ilgili bütün insani şeyleri, hatta ilahî şeyleri bildiklerini duyuyoruz. Derler ki iyi şair, şiirini yazdığı konuları güzelce yazacaksa onları bilerek yazmak zorundadır; yoksa yazamaz."

598d

ἀκριβέστερον ὁτουοῦν ἐπισταμένῳ, ὑπολαμβάνειν δεῖ τῷ τοιούτῳ ὅτι εὐήθης τις ἄνθρωπος, καί, ὡς ἔοικεν, ἐντυχὼν γόητί τινι καὶ μιμητῇ ἐξηπατήθη, ὥστε ἔδοξεν αὐτῷ πάσσοφος εἶναι, διὰ τὸ αὐτὸς μὴ οἷός τʼ εἶναι ἐπιστήμην καὶ ἀνεπιστημοσύνην καὶ μίμησιν ἐξετάσαι.

ἀληθέστατα, ἔφη.

οὐκοῦν, ἦν δʼ ἐγώ, μετὰ τοῦτο ἐπισκεπτέον τήν τε τραγῳδίαν καὶ τὸν ἡγεμόνα αὐτῆς Ὅμηρον, ἐπειδή τινων

598e"Öyleyse bakmamız gerekir: bu söyleyenler bu taklitçilere rastlayıp aldanmışlar da onların eserlerini görürken bunların var olandan üç basamak uzak olduğunu, hakikati bilmeyen biri tarafından kolayca yapılabileceğini fark etmemişler mi — çünkü bu şairlerin yaptıkları hayallerdir, var olan şeyler değil —, yoksa söyledikleri bir şey var mı, iyi şairler çoğunluğa güzel söz söylüyormuş gibi göründükleri konuları gerçekten biliyorlar mı?"

598e

ἀκούομεν ὅτι οὗτοι πάσας μὲν τέχνας ἐπίστανται, πάντα δὲ τὰ ἀνθρώπεια τὰ πρὸς ἀρετὴν καὶ κακίαν, καὶ τά γε θεῖα· ἀνάγκη γὰρ τὸν ἀγαθὸν ποιητήν, εἰ μέλλει περὶ ὧν ἂν ποιῇ καλῶς ποιήσειν, εἰδότα ἄρα ποιεῖν, ἢ μὴ οἷόν τε εἶναι ποιεῖν.

δεῖ δὴ ἐπισκέψασθαι πότερον μιμηταῖς τούτοις οὗτοι ἐντυχόντες ἐξηπάτηνται καὶ τὰ ἔργα αὐτῶν ὁρῶντες

599a"Elbette," dedi, "bunu incelemek gerek."

"Peki sence biri hem taklit edilecek şeyi hem de onun görüntüsünü yapabilseydi, kendini görüntü imaline adamaya razı olur ve bunu hayatının en iyi işi diye başa koyar mıydı?"

599a

οὐκ αἰσθάνονται τριττὰ ἀπέχοντα τοῦ ὄντος καὶ ῥᾴδια ποιεῖν μὴ εἰδότι τὴν ἀλήθειαν—φαντάσματα γὰρ ἀλλʼ οὐκ ὄντα ποιοῦσιν—ἤ τι καὶ λέγουσιν καὶ τῷ ὄντι οἱ ἀγαθοὶ ποιηταὶ ἴσασιν περὶ ὧν δοκοῦσιν τοῖς πολλοῖς εὖ λέγειν.

πάνυ μὲν οὖν, ἔφη, ἐξεταστέον.

οἴει οὖν, εἴ τις ἀμφότερα δύναιτο ποιεῖν, τό τε μιμηθησόμενον καὶ τὸ εἴδωλον, ἐπὶ τῇ τῶν εἰδώλων δημιουργίᾳ ἑαυτὸν ἀφεῖναι ἂν σπουδάζειν καὶ τοῦτο προστήσασθαι τοῦ

599b"Ben sanmam."

"Bence, taklit ettiği şeyleri hakikaten bilen biri olsaydı, taklitlerle uğraşmaktan çok önce eserlerle uğraşmaya önem verir, ardında kendi anıtları olarak çok sayıda güzel eser bırakmaya çalışır, öven olmaktan çok övülen olmak isterdi."

"Sanırım," dedi; "çünkü ikisinin şerefi de faydası da bir değil."

"Öyleyse başka konularda Homeros'tan ya da herhangi bir şairden hesap sormayalım: içlerinden biri yalnız hekimlik sözlerinin taklitçisi değil de gerçekten bir hekim miydi, eski ya da yeni şairlerden hangisinin Asklepios gibi kimi iyileştirdiği anlatılır, ya da Asklepios'un ardında torunlarını bıraktığı gibi hangi hekimlik öğrencilerini ardında bırakmıştır diye sormayalım; öteki tekhnē'ler hakkında da onları sorguya çekmeyelim, rahat bırakalım."

599b

ἑαυτοῦ βίου ὡς βέλτιστον ἔχοντα;

οὐκ ἔγωγε.

ἀλλʼ εἴπερ γε οἶμαι ἐπιστήμων εἴη τῇ ἀληθείᾳ τούτων πέρι ἅπερ καὶ μιμεῖται, πολὺ πρότερον ἐν τοῖς ἔργοις ἂν σπουδάσειεν ἢ ἐπὶ τοῖς μιμήμασι, καὶ πειρῷτο ἂν πολλὰ καὶ καλὰ ἔργα ἑαυτοῦ καταλιπεῖν μνημεῖα, καὶ εἶναι προθυμοῖτʼ ἂν μᾶλλον ὁ ἐγκωμιαζόμενος ἢ ὁ ἐγκωμιάζων.

οἶμαι, ἔφη· οὐ γὰρ ἐξ ἴσου ἥ τε τιμὴ καὶ ἡ ὠφελία.

τῶν μὲν τοίνυν ἄλλων πέρι μὴ ἀπαιτῶμεν λόγον Ὅμηρον

599c"Ama Homeros'un söz etmeye kalkıştığı en büyük ve en güzel konular, yani savaşlar, ordu komutanlığı, şehirlerin yönetimi ve insanın terbiyesi hakkında ona sorup öğrenmeye elbette hakkımız var:"

599c

ἢ ἄλλον ὁντινοῦν τῶν ποιητῶν, ἐρωτῶντες εἰ ἰατρικὸς ἦν τις αὐτῶν ἀλλὰ μὴ μιμητὴς μόνον ἰατρικῶν λόγων, τίνας ὑγιεῖς ποιητής τις τῶν παλαιῶν ἢ τῶν νέων λέγεται πεποιηκέναι, ὥσπερ Ἀσκληπιός, ἢ τίνας μαθητὰς ἰατρικῆς κατελίπετο, ὥσπερ ἐκεῖνος τοὺς ἐκγόνους, μηδʼ αὖ περὶ τὰς ἄλλας τέχνας αὐτοὺς ἐρωτῶμεν, ἀλλʼ ἐῶμεν· περὶ δὲ ὧν μεγίστων τε καὶ καλλίστων ἐπιχειρεῖ λέγειν Ὅμηρος, πολέμων τε πέρι καὶ στρατηγιῶν καὶ διοικήσεων πόλεων, καὶ

599d"'Sevgili Homeros, aretē konusunda hakikatten üçüncü sıradaki, taklitçi diye tarif ettiğimiz türden bir görüntü ustası değil de ikinci sıradaysan, hangi uğraşların insanları özel hayatta ve kamuda daha iyi ya da daha kötü yaptığını bilebiliyorsan, söyle bize: Lakedaimon Lykurgos sayesinde, büyük küçük daha birçok şehir de başka birçokları sayesinde nasıl daha iyi yönetildiyse, hangi şehir senin sayende daha iyi yönetildi?'"

599d

παιδείας πέρι ἀνθρώπου, δίκαιόν που ἐρωτᾶν αὐτὸν πυνθανομένους· ὦ φίλε Ὅμηρε, εἴπερ μὴ τρίτος ἀπὸ τῆς ἀληθείας εἶ ἀρετῆς πέρι, εἰδώλου δημιουργός, ὃν δὴ μιμητὴν ὡρισάμεθα, ἀλλὰ καὶ δεύτερος, καὶ οἷός τε ἦσθα γιγνώσκειν ποῖα ἐπιτηδεύματα βελτίους ἢ χείρους ἀνθρώπους ποιεῖ ἰδίᾳ καὶ δημοσίᾳ, λέγε ἡμῖν τίς τῶν πόλεων διὰ σὲ βέλτιον ᾤκησεν, ὥσπερ διὰ Λυκοῦργον Λακεδαίμων καὶ διʼ ἄλλους πολλοὺς

599e"'Hangi şehir iyi bir kanun koyucu olduğunu ve kendisine faydan dokunduğunu senin hakkında söylüyor? İtalya ile Sicilya Kharondas'ı, biz Solon'u gösteririz; ya seni kim gösteriyor?' Söyleyebileceği bir şehir olur mu?"

"Sanmıyorum," dedi Glaukon; "Homeros'un yolundan gidenler bile böyle bir şey söylemiyor."

599e

πολλαὶ μεγάλαι τε καὶ σμικραί; σὲ δὲ τίς αἰτιᾶται πόλις νομοθέτην ἀγαθὸν γεγονέναι καὶ σφᾶς ὠφεληκέναι; Χαρώνδαν μὲν γὰρ Ἰταλία καὶ Σικελία, καὶ ἡμεῖς Σόλωνα· σὲ δὲ τίς; ἕξει τινὰ εἰπεῖν;

οὐκ οἶμαι, ἔφη ὁ Γλαύκων· οὔκουν λέγεταί γε οὐδʼ ὑπʼ αὐτῶν Ὁμηριδῶν.

600a"Peki Homeros'un zamanında onun komutası ya da öğüdüyle başarıyla yürütülmüş bir savaş anılıyor mu?"

"Hiç."

"Ya da Miletli Thales ve İskit Anakharsis hakkında anlatıldığı gibi, bilge bir adamın işlerine yakışan, zanaatlere ya da başka işlere yarayan birçok buluşu, becerikli tasarısı anlatılıyor mu?"

"Hiçbir şekilde böyle bir şey yok."

"Kamuda değilse, özel hayatta, Homeros'un sağlığında bazı insanların terbiyesine önderlik ettiği anlatılır mı? O insanlar onun sohbetini sevmiş ve sonrakilere Homerosça bir hayat yolu bırakmış olsunlar; tıpkı Pythagoras'ın kendisinin bu yüzden pek sevilmesi, ondan sonrakilerin de bugün bile hayat tarzlarına Pythagorasçı adını verip ötekiler arasında bir şekilde göze çarpması gibi."

600a

ἀλλὰ δή τις πόλεμος ἐπὶ Ὁμήρου ὑπʼ ἐκείνου ἄρχοντος ἢ συμβουλεύοντος εὖ πολεμηθεὶς μνημονεύεται;

οὐδείς.

ἀλλʼ οἷα δὴ εἰς τὰ ἔργα σοφοῦ ἀνδρὸς πολλαὶ ἐπίνοιαι καὶ εὐμήχανοι εἰς τέχνας ἤ τινας ἄλλας πράξεις λέγονται, ὥσπερ αὖ Θάλεώ τε πέρι τοῦ Μιλησίου καὶ Ἀναχάρσιος τοῦ Σκύθου;

οὐδαμῶς τοιοῦτον οὐδέν.

ἀλλὰ δὴ εἰ μὴ δημοσίᾳ, ἰδίᾳ τισὶν ἡγεμὼν παιδείας αὐτὸς ζῶν λέγεται Ὅμηρος γενέσθαι, οἳ ἐκεῖνον ἠγάπων ἐπὶ

600b"Böyle bir şey de anlatılmıyor," dedi. "Sokrates, Homeros'un arkadaşı Kreophylos, Homeros hakkında anlatılanlar doğruysa, terbiye bakımından belki adından ('Et Soyu') da gülünç görünür. Çünkü anlatıldığına göre Homeros daha hayattayken bu adam onu büsbütün ihmal etmiş."

600b

συνουσίᾳ καὶ τοῖς ὑστέροις ὁδόν τινα παρέδοσαν βίου Ὁμηρικήν, ὥσπερ Πυθαγόρας αὐτός τε διαφερόντως ἐπὶ τούτῳ ἠγαπήθη, καὶ οἱ ὕστεροι ἔτι καὶ νῦν Πυθαγόρειον τρόπον ἐπονομάζοντες τοῦ βίου διαφανεῖς πῃ δοκοῦσιν εἶναι ἐν τοῖς ἄλλοις;

οὐδʼ αὖ, ἔφη, τοιοῦτον οὐδὲν λέγεται. ὁ γὰρ Κρεώφυλος, ὦ Σώκρατες, ἴσως, ὁ τοῦ Ὁμήρου ἑταῖρος, τοῦ ὀνόματος ἂν γελοιότερος ἔτι πρὸς παιδείαν φανείη, εἰ τὰ λεγόμενα περὶ Ὁμήρου ἀληθῆ. λέγεται γὰρ ὡς πολλή τις ἀμέλεια περὶ

600c"Öyle anlatılır," dedim. "Ama Glaukon, Homeros gerçekten insanları terbiye edip daha iyi yapabilseydi, bu konularda taklit etmeyi değil bilmeyi becerebilseydi, sence birçok arkadaş edinmez, onlardan saygı ve sevgi görmez miydi? Abderalı Protagoras, Keoslu Prodikos ve daha pek çokları, çağdaşlarıyla özel olarak görüşüp onları, terbiyelerinin başına kendileri geçmezse ne evlerini ne şehirlerini yönetebileceklerine inandırabiliyorlar; bu bilgelikleri yüzünden de öyle çok seviliyorlar ki arkadaşları onları başlarının üstünde taşımadıkları kalıyor."

600c

αὐτὸν ἦν ἐπʼ αὐτοῦ ἐκείνου, ὅτε ἔζη.

λέγεται γὰρ οὖν, ἦν δʼ ἐγώ. ἀλλʼ οἴει, ὦ Γλαύκων, εἰ τῷ ὄντι οἷός τʼ ἦν παιδεύειν ἀνθρώπους καὶ βελτίους ἀπεργάζεσθαι Ὅμηρος, ἅτε περὶ τούτων οὐ μιμεῖσθαι ἀλλὰ γιγνώσκειν δυνάμενος, οὐκ ἄρʼ ἂν πολλοὺς ἑταίρους ἐποιήσατο καὶ ἐτιμᾶτο καὶ ἠγαπᾶτο ὑπʼ αὐτῶν, ἀλλὰ Πρωταγόρας μὲν ἄρα ὁ Ἀβδηρίτης καὶ Πρόδικος ὁ Κεῖος καὶ ἄλλοι πάμπολλοι δύνανται τοῖς ἐφʼ ἑαυτῶν παριστάναι ἰδίᾳ συγγιγνόμενοι

600d"Homeros'un çağdaşları ise, eğer o insanlara aretē bakımından fayda sağlayabilseydi, onun ya da Hesiodos'un dolaşarak rapsodluk etmesine göz yumarlar mıydı? Onlara altından daha sıkı sarılıp evlerinde, yanlarında kalmaya zorlamazlar mıydı; ikna edemezlerse de yeterince terbiye alıncaya kadar nereye gitseler peşlerinden gitmezler miydi?"

600d

ὡς οὔτε οἰκίαν οὔτε πόλιν τὴν αὑτῶν διοικεῖν οἷοί τʼ ἔσονται, ἐὰν μὴ σφεῖς αὐτῶν ἐπιστατήσωσιν τῆς παιδείας, καὶ ἐπὶ ταύτῃ τῇ σοφίᾳ οὕτω σφόδρα φιλοῦνται, ὥστε μόνον οὐκ ἐπὶ ταῖς κεφαλαῖς περιφέρουσιν αὐτοὺς οἱ ἑταῖροι· Ὅμηρον δʼ ἄρα οἱ ἐπʼ ἐκείνου, εἴπερ οἷός τʼ ἦν πρὸς ἀρετὴν ὀνῆσαι ἀνθρώπους, ἢ Ἡσίοδον ῥαψῳδεῖν ἂν περιιόντας εἴων, καὶ οὐχὶ μᾶλλον ἂν αὐτῶν ἀντείχοντο ἢ τοῦ χρυσοῦ καὶ

600e"Bence, Sokrates," dedi, "tamamen doğru söylüyorsun."

"Öyleyse Homeros'tan başlayarak bütün şairlerin aretē'nin ve şiirlerine konu ettikleri öteki şeylerin görüntülerini taklit ettiklerini, hakikate ise dokunmadıklarını kabul edelim. Demin söylediğimiz gibi: ressam, kendisi kunduracılıktan anlamadığı hâlde, ondan anlamayan ve yalnız renklere, biçimlere bakan insanlara kunduracı gibi görünen bir resim yapar, değil mi?"

600e

ἠνάγκαζον παρὰ σφίσιν οἴκοι εἶναι, ἢ εἰ μὴ ἔπειθον, αὐτοὶ ἂν ἐπαιδαγώγουν ὅπῃ ᾖσαν, ἕως ἱκανῶς παιδείας μεταλάβοιεν;

παντάπασιν, ἔφη, δοκεῖς μοι, ὦ Σώκρατες, ἀληθῆ λέγειν.

οὐκοῦν τιθῶμεν ἀπὸ Ὁμήρου ἀρξαμένους πάντας τοὺς ποιητικοὺς μιμητὰς εἰδώλων ἀρετῆς εἶναι καὶ τῶν ἄλλων περὶ ὧν ποιοῦσιν, τῆς δὲ ἀληθείας οὐχ ἅπτεσθαι, ἀλλʼ ὥσπερ νυνδὴ ἐλέγομεν, ὁ ζωγράφος σκυτοτόμον ποιήσει δοκοῦντα

601a"Elbette."

"Aynı şekilde şair için de sanırım şunu söyleyeceğiz: kendisi taklit etmekten başka bir şey bilmediği hâlde, her bir tekhnē'yi kelimelerle ve deyişlerle renklendirir; öyle ki, kendisi gibi yalnız sözlere bakan başkalarına, ister kunduracılık hakkında vezinle, ritimle ve ahenkle konuşsun, ister ordu komutanlığı ister başka herhangi bir konu hakkında, çok güzel konuşuyormuş gibi görünür. İşte bu şeylerin tabiatında böyle büyük bir büyü vardır. Şairlerin sözleri müziğin renklerinden soyulup kendi başlarına söylendiğinde nasıl göründüklerini sanırım biliyorsun; görmüşsündür."

601a

εἶναι, αὐτός τε οὐκ ἐπαΐων περὶ σκυτοτομίας καὶ τοῖς μὴ ἐπαΐουσιν, ἐκ τῶν χρωμάτων δὲ καὶ σχημάτων θεωροῦσιν;

πάνυ μὲν οὖν.

οὕτω δὴ οἶμαι καὶ τὸν ποιητικὸν φήσομεν χρώματα ἄττα ἑκάστων τῶν τεχνῶν τοῖς ὀνόμασι καὶ ῥήμασιν ἐπιχρωματίζειν αὐτὸν οὐκ ἐπαΐοντα ἀλλʼ ἢ μιμεῖσθαι, ὥστε ἑτέροις τοιούτοις ἐκ τῶν λόγων θεωροῦσι δοκεῖν, ἐάντε περὶ σκυτοτομίας τις λέγῃ ἐν μέτρῳ καὶ ῥυθμῷ καὶ ἁρμονίᾳ, πάνυ εὖ δοκεῖν λέγεσθαι, ἐάντε περὶ στρατηγίας ἐάντε περὶ ἄλλου

601b"Gördüm," dedi.

"Peki," dedim, "bu sözler, güzel olmayan ama gençliğin tazeliği üzerinde olan yüzlere, o çiçek solup gittiğinde nasıl görünürlerse öyle görünmez mi?"

"Tamamen," dedi.

"Haydi, şimdi şuna bak: görüntünün yapıcısı, yani taklitçi, diyoruz, var olandan hiç anlamaz, yalnız görünenden anlar; öyle değil mi?"

601b

ὁτουοῦν· οὕτω φύσει αὐτὰ ταῦτα μεγάλην τινὰ κήλησιν ἔχειν. ἐπεὶ γυμνωθέντα γε τῶν τῆς μουσικῆς χρωμάτων τὰ τῶν ποιητῶν, αὐτὰ ἐφʼ αὑτῶν λεγόμενα, οἶμαί σε εἰδέναι οἷα φαίνεται. τεθέασαι γάρ που.

ἔγωγʼ, ἔφη.

οὐκοῦν, ἦν δʼ ἐγώ, ἔοικεν τοῖς τῶν ὡραίων προσώποις, καλῶν δὲ μή, οἷα γίγνεται ἰδεῖν ὅταν αὐτὰ τὸ ἄνθος προλίπῃ;

παντάπασιν, ἦ δʼ ὅς.

ἴθι δή, τόδε ἄθρει· ὁ τοῦ εἰδώλου ποιητής, ὁ μιμητής, φαμέν, τοῦ μὲν ὄντος οὐδὲν ἐπαΐει, τοῦ δὲ φαινομένου· οὐχ

601c"Evet."

"Öyleyse bu konuyu yarım söylenmiş hâlde bırakmayalım, yeterince görelim."

"Söyle," dedi.

"Ressam, diyoruz, dizgini de gemi de resmeder, değil mi?"

"Evet."

"Onları ise kunduracı ve demirci yapar."

"Elbette."

"Peki dizginin ve gemin nasıl olması gerektiğinden ressam anlar mı? Yoksa bunlardan onları yapan demirciyle saraç da anlamaz da yalnız onları kullanmasını bilen, yani binici mi anlar?"

"Çok doğru."

"Her şeyde durumun böyle olduğunu söylemeyecek miyiz?"

"Nasıl?"

601c

οὕτως;

ναί.

μὴ τοίνυν ἡμίσεως αὐτὸ καταλίπωμεν ῥηθέν, ἀλλʼ ἱκανῶς ἴδωμεν.

λέγε, ἔφη.

ζωγράφος, φαμέν, ἡνίας τε γράψει καὶ χαλινόν;

ναί.

ποιήσει δέ γε σκυτοτόμος καὶ χαλκεύς;

πάνυ γε.

ἆρʼ οὖν ἐπαΐει οἵας δεῖ τὰς ἡνίας εἶναι καὶ τὸν χαλινὸν ὁ γραφεύς; ἢ οὐδʼ ὁ ποιήσας, ὅ τε χαλκεὺς καὶ ὁ σκυτεύς, ἀλλʼ ἐκεῖνος ὅσπερ τούτοις ἐπίσταται χρῆσθαι, μόνος ὁ ἱππικός;

ἀληθέστατα.

ἆρʼ οὖν οὐ περὶ πάντα οὕτω φήσομεν ἔχειν;

πῶς;

601d"Her şey için şu üç tekhnē bulunduğunu: kullanacak olan, yapacak olan ve taklit edecek olan."

"Evet."

"Her eşyanın, her canlının ve her işin aretē'si, güzelliği ve doğruluğu, ancak onun yapıldığı ya da tabiatça meydana geldiği kullanıma göre değil midir?"

"Öyle."

"O hâlde her şeyi kullanan kişinin onu en iyi deneyen olması ve kullandığı şeyin kullanımda ne iyi ne kötü sonuçlar verdiğini yapana haber vermesi pek zorunludur. Mesela kavalcı kaval yapımcısına, çalarken işine yarayan kavallar hakkında bilgi verir ve onları nasıl yapması gerektiğini söyler; o da buna uyar."

601d

περὶ ἕκαστον ταύτας τινὰς τρεῖς τέχνας εἶναι, χρησομένην, ποιήσουσαν, μιμησομένην;

ναί.

οὐκοῦν ἀρετὴ καὶ κάλλος καὶ ὀρθότης ἑκάστου σκεύους καὶ ζῴου καὶ πράξεως οὐ πρὸς ἄλλο τι ἢ τὴν χρείαν ἐστίν, πρὸς ἣν ἂν ἕκαστον ᾖ πεποιημένον ἢ πεφυκός;

οὕτως.

πολλὴ ἄρα ἀνάγκη τὸν χρώμενον ἑκάστῳ ἐμπειρότατόν τε εἶναι καὶ ἄγγελον γίγνεσθαι τῷ ποιητῇ οἷα ἀγαθὰ ἢ κακὰ ποιεῖ ἐν τῇ χρείᾳ ᾧ χρῆται· οἷον αὐλητής που αὐλοποιῷ

601e"Elbette."

"Demek bilen kişi iyi ve kötü kavallar hakkında bilgi verir, öteki de ona güvenerek yapar, değil mi?"

"Evet."

"O hâlde aynı eşyanın güzelliği ve kötülüğü hakkında yapıcı, bilen kişiyle birlikte bulunduğu ve bilenden dinlemek zorunda kaldığı için doğru bir inanca sahip olur; kullanan ise epistēmē'ye sahiptir."

601e

ἐξαγγέλλει περὶ τῶν αὐλῶν, οἳ ἂν ὑπηρετῶσιν ἐν τῷ αὐλεῖν, καὶ ἐπιτάξει οἵους δεῖ ποιεῖν, ὁ δʼ ὑπηρετήσει.

πῶς δʼ οὔ;

οὐκοῦν ὁ μὲν εἰδὼς ἐξαγγέλλει περὶ χρηστῶν καὶ πονηρῶν αὐλῶν, ὁ δὲ πιστεύων ποιήσει;

ναί.

τοῦ αὐτοῦ ἄρα σκεύους ὁ μὲν ποιητὴς πίστιν ὀρθὴν ἕξει περὶ κάλλους τε καὶ πονηρίας, συνὼν τῷ εἰδότι καὶ ἀναγκαζόμενος

602a"Elbette."

"Peki taklitçi, resmettiği şeylerin güzel ve doğru olup olmadığı hakkında epistēmē'yi kullanmaktan mı edinecek, yoksa bilen kişiyle zorunlu olarak bir arada bulunup ne resmetmesi gerektiği kendisine söylendiği için doğru bir kanaati mi olacak?"

"İkisi de değil."

"Demek taklitçi taklit ettiği şeylerin güzelliği ya da kötülüğü hakkında ne bilecek ne de doğru bir kanaate sahip olacak."

"Öyle görünmüyor."

"Şiirdeki taklitçi, şiirine konu ettiği şeyler hakkında bilgelik bakımından ne de hoş biri olurdu!"

"Pek değil."

602a

ἀκούειν παρὰ τοῦ εἰδότος, ὁ δὲ χρώμενος ἐπιστήμην.

πάνυ γε.

ὁ δὲ μιμητὴς πότερον ἐκ τοῦ χρῆσθαι ἐπιστήμην ἕξει περὶ ὧν ἂν γράφῃ, εἴτε καλὰ καὶ ὀρθὰ εἴτε μή, ἢ δόξαν ὀρθὴν διὰ τὸ ἐξ ἀνάγκης συνεῖναι τῷ εἰδότι καὶ ἐπιτάττεσθαι οἷα χρὴ γράφειν;

οὐδέτερα.

οὔτε ἄρα εἴσεται οὔτε ὀρθὰ δοξάσει ὁ μιμητὴς περὶ ὧν ἂν μιμῆται πρὸς κάλλος ἢ πονηρίαν.

οὐκ ἔοικεν.

χαρίεις ἂν εἴη ὁ ἐν τῇ ποιήσει μιμητικὸς πρὸς σοφίαν περὶ ὧν ἂν ποιῇ.

οὐ πάνυ.

602b"Ama yine de taklit edecektir, her bir şeyin hangi bakımdan kötü ya da iyi olduğunu bilmeden. Anlaşılan, çoğunluğa ve hiçbir şey bilmeyenlere güzel görünen ne ise onu taklit edecektir."

"Başka neyi taklit etsin?"

"Görünüşe bakılırsa şu noktalarda yeterince anlaştık: taklitçi taklit ettiği şeyler hakkında söz etmeye değer hiçbir şey bilmez; taklit ciddi bir iş değil, bir çeşit oyundur; iambos vezniyle ya da epik vezinle tragedya şiirine el atanların hepsi de olabildiğince taklitçidir."

"Elbette."

602b

ἀλλʼ οὖν δὴ ὅμως γε μιμήσεται, οὐκ εἰδὼς περὶ ἑκάστου ὅπῃ πονηρὸν ἢ χρηστόν· ἀλλʼ, ὡς ἔοικεν, οἷον φαίνεται καλὸν εἶναι τοῖς πολλοῖς τε καὶ μηδὲν εἰδόσιν, τοῦτο μιμήσεται.

τί γὰρ ἄλλο;

ταῦτα μὲν δή, ὥς γε φαίνεται, ἐπιεικῶς ἡμῖν διωμολόγηται, τόν τε μιμητικὸν μηδὲν εἰδέναι ἄξιον λόγου περὶ ὧν μιμεῖται, ἀλλʼ εἶναι παιδιάν τινα καὶ οὐ σπουδὴν τὴν μίμησιν, τούς τε τῆς τραγικῆς ποιήσεως ἁπτομένους ἐν ἰαμβείοις καὶ ἐν ἔπεσι πάντας εἶναι μιμητικοὺς ὡς οἷόν τε μάλιστα.

πάνυ μὲν οὖν.

602c"Zeus aşkına," dedim, "bu taklit etme işi hakikatten üçüncü sırada olan bir şeyle uğraşmıyor mu, değil mi?"

"Evet."

"Peki insandaki hangi kısma yönelerek sahip olduğu gücü kullanıyor?"

"Hangi kısımdan söz ediyorsun?"

"Şundan: aynı büyüklük, gözle bakınca, yakından ve uzaktan bize eşit görünmez."

"Görünmez."

"Aynı şeyler suya bakınca eğri, dışarıdan bakınca düz görünür; yine renkler yüzünden gözün yanılmasıyla çukur ve çıkıntılı görünür; psykhē'mizde bu türden her çeşit karışıklığın bulunduğu açıktır. Gölgeli resim de tabiatımızdaki bu zaafa yüklenerek hiçbir büyücülükten geri kalmaz; hokkabazlık ve buna benzer birçok başka hile de öyle."

602c

πρὸς Διός, ἦν δʼ ἐγώ, τὸ δὲ δὴ μιμεῖσθαι τοῦτο οὐ περὶ τρίτον μέν τί ἐστιν ἀπὸ τῆς ἀληθείας; ἦ γάρ;

ναί.

πρὸς δὲ δὴ ποῖόν τί ἐστιν τῶν τοῦ ἀνθρώπου ἔχον τὴν δύναμιν ἣν ἔχει;

τοῦ ποίου τινὸς πέρι λέγεις;

τοῦ τοιοῦδε· ταὐτόν που ἡμῖν μέγεθος ἐγγύθεν τε καὶ πόρρωθεν διὰ τῆς ὄψεως οὐκ ἴσον φαίνεται.

οὐ γάρ.

καὶ ταὐτὰ καμπύλα τε καὶ εὐθέα ἐν ὕδατί τε θεωμένοις καὶ ἔξω, καὶ κοῖλά τε δὴ καὶ ἐξέχοντα διὰ τὴν περὶ τὰ χρώματα αὖ πλάνην τῆς ὄψεως, καὶ πᾶσά τις ταραχὴ δήλη

602d"Doğru."

"Ölçmek, saymak ve tartmak bunlara karşı en hoş yardımcılar olarak ortaya çıkmadı mı? Öyle ki içimizde, daha büyük, daha küçük, daha çok ya da daha ağır görünen değil, hesaplayan, ölçen ya da tartan hükmetsin diye?"

"Elbette."

602d

ἡμῖν ἐνοῦσα αὕτη ἐν τῇ ψυχῇ· ᾧ δὴ ἡμῶν τῷ παθήματι τῆς φύσεως ἡ σκιαγραφία ἐπιθεμένη γοητείας οὐδὲν ἀπολείπει, καὶ ἡ θαυματοποιία καὶ αἱ ἄλλαι πολλαὶ τοιαῦται μηχαναί.

ἀληθῆ.

ἆρʼ οὖν οὐ τὸ μετρεῖν καὶ ἀριθμεῖν καὶ ἱστάναι βοήθειαι χαριέσταται πρὸς αὐτὰ ἐφάνησαν, ὥστε μὴ ἄρχειν ἐν ἡμῖν τὸ φαινόμενον μεῖζον ἢ ἔλαττον ἢ πλέον ἢ βαρύτερον, ἀλλὰ τὸ λογισάμενον καὶ μετρῆσαν ἢ καὶ στῆσαν;

πῶς γὰρ οὔ;

602e"Bu da psykhē'deki hesaplayan kısmın (logistikon) işi olsa gerek."

"Elbette onun."

"Ama bu kısım çoğu zaman ölçüp de bazı şeylerin başkalarından daha büyük ya da daha küçük ya da onlara eşit olduğunu bildirdiğinde, aynı şeyler hakkında aynı anda bunun zıddı görünür."

"Evet."

"Aynı şeyin aynı şeyler hakkında aynı anda zıt kanaatlere sahip olmasının imkânsız olduğunu söylememiş miydik?"

"Hem de doğru söylemiştik."

602e

ἀλλὰ μὴν τοῦτό γε τοῦ λογιστικοῦ ἂν εἴη τοῦ ἐν ψυχῇ ἔργον.

τούτου γὰρ οὖν.

τούτῳ δὲ πολλάκις μετρήσαντι καὶ σημαίνοντι μείζω ἄττα εἶναι ἢ ἐλάττω ἕτερα ἑτέρων ἢ ἴσα τἀναντία φαίνεται ἅμα περὶ ταὐτά.

ναί.

οὐκοῦν ἔφαμεν τῷ αὐτῷ ἅμα περὶ ταὐτὰ ἐναντία δοξάζειν ἀδύνατον εἶναι;

καὶ ὀρθῶς γʼ ἔφαμεν.

603a"Demek psykhē'nin ölçülere aykırı kanaat taşıyan kısmı, ölçülere uygun kanaat taşıyan kısmıyla aynı olamaz."

"Olamaz elbette."

"Ama ölçüye ve hesaba güvenen kısım, psykhē'nin en iyi kısmı olsa gerek."

"Elbette."

"O hâlde buna karşı çıkan kısım içimizdeki değersiz kısımlardan biri olsa gerek."

"Zorunlu olarak."

"İşte bunda anlaşmak istediğim için şunu söylüyordum: resim sanatı ve genel olarak taklit sanatı, kendi işini hakikatten uzakta görür; içimizde phronēsis'ten uzak olan kısımla da düşüp kalkar, sağlam ve doğru hiçbir amaç gütmeden onun yoldaşı ve dostu olur."

603a

τὸ παρὰ τὰ μέτρα ἄρα δοξάζον τῆς ψυχῆς τῷ κατὰ τὰ μέτρα οὐκ ἂν εἴη ταὐτόν.

οὐ γὰρ οὖν.

ἀλλὰ μὴν τὸ μέτρῳ γε καὶ λογισμῷ πιστεῦον βέλτιστον ἂν εἴη τῆς ψυχῆς.

τί μήν;

τὸ ἄρα τούτῳ ἐναντιούμενον τῶν φαύλων ἄν τι εἴη ἐν ἡμῖν.

ἀνάγκη.

τοῦτο τοίνυν διομολογήσασθαι βουλόμενος ἔλεγον ὅτι ἡ γραφικὴ καὶ ὅλως ἡ μιμητικὴ πόρρω μὲν τῆς ἀληθείας ὂν τὸ αὑτῆς ἔργον ἀπεργάζεται, πόρρω δʼ αὖ φρονήσεως ὄντι τῷ

603b"Tamamen," dedi.

"Demek taklit sanatı değersiz bir şeydir, değersiz bir şeyle birleşir ve değersiz şeyler doğurur."

"Öyle görünüyor."

"Yalnız göze hitap eden taklit mi böyledir," dedim, "yoksa kulağa hitap eden, şiir dediğimiz taklit de mi?"

"Akla yatkın olan şu ki," dedi, "o da böyle."

"Öyleyse," dedim, "yalnız resimden çıkardığımız bu akla yatkınlığa güvenmeyelim; şiirdeki taklidin düşüp kalktığı düşünce kısmının kendisine gidelim ve onun değersiz mi yoksa ciddiye alınmaya değer mi olduğunu görelim."

603b

ἐν ἡμῖν προσομιλεῖ τε καὶ ἑταίρα καὶ φίλη ἐστὶν ἐπʼ οὐδενὶ ὑγιεῖ οὐδʼ ἀληθεῖ.

παντάπασιν, ἦ δʼ ὅς.

φαύλη ἄρα φαύλῳ συγγιγνομένη φαῦλα γεννᾷ ἡ μιμητική.

ἔοικεν.

πότερον, ἦν δʼ ἐγώ, ἡ κατὰ τὴν ὄψιν μόνον, ἢ καὶ κατὰ τὴν ἀκοήν, ἣν δὴ ποίησιν ὀνομάζομεν;

εἰκός γʼ, ἔφη, καὶ ταύτην.

μὴ τοίνυν, ἦν δʼ ἐγώ, τῷ εἰκότι μόνον πιστεύσωμεν ἐκ τῆς γραφικῆς, ἀλλὰ καὶ ἐπʼ αὐτὸ αὖ ἔλθωμεν τῆς διανοίας

603c"Gerekir."

"Şöyle ortaya koyalım: taklit sanatı, diyoruz, zorla ya da isteyerek iş gören insanları, yaptıkları işten iyi ya da kötü sonuç aldıklarını düşünen insanları ve bütün bu durumlarda acı çeken ya da sevinen insanları taklit eder. Bunlardan başka bir şey var mıydı?"

"Hiçbir şey."

"Peki bütün bu durumlarda insan kendiyle uyum içinde midir?"

603c

τοῦτο ᾧ προσομιλεῖ ἡ τῆς ποιήσεως μιμητική, καὶ ἴδωμεν φαῦλον ἢ σπουδαῖόν ἐστιν.

ἀλλὰ χρή.

ὧδε δὴ προθώμεθα· πράττοντας, φαμέν, ἀνθρώπους μιμεῖται ἡ μιμητικὴ βιαίους ἢ ἑκουσίας πράξεις, καὶ ἐκ τοῦ πράττειν ἢ εὖ οἰομένους ἢ κακῶς πεπραγέναι, καὶ ἐν τούτοις δὴ πᾶσιν ἢ λυπουμένους ἢ χαίροντας. μή τι ἄλλο ἦν παρὰ ταῦτα;

οὐδέν.

ἆρʼ οὖν ἐν ἅπασι τούτοις ὁμονοητικῶς ἄνθρωπος διάκειται;

603d"Yoksa görmede nasıl içinde bir iç çatışma yaşıyor ve aynı şeyler hakkında aynı anda zıt kanaatler taşıyorsa, işlerinde de öylece kendi kendisiyle çatışıp savaşıyor mu? Ama hatırlıyorum, bunda şimdi anlaşmamıza hiç gerek yok; çünkü daha önceki sözlerimizde bütün bunlarda yeterince anlaşmıştık: psykhē'miz aynı anda ortaya çıkan böyle binlerce zıtlıkla doludur."

"Doğru," dedi.

"Doğru," dedim; "ama o zaman eksik bıraktığımız şeyi şimdi baştan sona ele almak bence zorunlu."

603d

ἢ ὥσπερ κατὰ τὴν ὄψιν ἐστασίαζεν καὶ ἐναντίας εἶχεν ἐν ἑαυτῷ δόξας ἅμα περὶ τῶν αὐτῶν, οὕτω καὶ ἐν ταῖς πράξεσι στασιάζει τε καὶ μάχεται αὐτὸς αὑτῷ; ἀναμιμνῄσκομαι δὲ ὅτι τοῦτό γε νῦν οὐδὲν δεῖ ἡμᾶς διομολογεῖσθαι· ἐν γὰρ τοῖς ἄνω λόγοις ἱκανῶς πάντα ταῦτα διωμολογησάμεθα, ὅτι μυρίων τοιούτων ἐναντιωμάτων ἅμα γιγνομένων ἡ ψυχὴ γέμει ἡμῶν.

ὀρθῶς, ἔφη.

ὀρθῶς γάρ, ἦν δʼ ἐγώ· ἀλλʼ ὃ τότε ἀπελίπομεν, νῦν μοι

603e"Neyi?" dedi.

"Ölçülü bir adam," dedim, "bir oğlunu ya da en çok değer verdiği başka bir şeyi kaybetmek gibi bir talihsizliğe uğradığında, bunu herkesten daha kolay taşıyacağını o zaman da söylemiştik sanırım."

"Elbette."

"Şimdi de şuna bakalım: hiç mi üzülmeyecek, yoksa bu imkânsız da acısında bir şekilde ölçülü mü olacak?"

"Hakikat daha çok bu ikincisi," dedi.

603e

δοκεῖ ἀναγκαῖον εἶναι διεξελθεῖν.

τὸ ποῖον; ἔφη.

ἀνήρ, ἦν δʼ ἐγώ, ἐπιεικὴς τοιᾶσδε τύχης μετασχών, ὑὸν ἀπολέσας ἤ τι ἄλλο ὧν περὶ πλείστου ποιεῖται, ἐλέγομέν που καὶ τότε ὅτι ῥᾷστα οἴσει τῶν ἄλλων.

πάνυ γε.

νῦν δέ γε τόδʼ ἐπισκεψώμεθα, πότερον οὐδὲν ἀχθέσεται, ἢ τοῦτο μὲν ἀδύνατον, μετριάσει δέ πως πρὸς λύπην.

οὕτω μᾶλλον, ἔφη, τό γε ἀληθές.

604a"Şimdi onun hakkında bana şunu söyle: sence acısıyla daha çok ne zaman savaşır ve ona direnir: benzerleri onu görürken mi, yoksa ıssız bir yerde kendi kendisiyle yalnız kaldığında mı?"

"Görülürken çok daha fazla direnir," dedi.

"Yalnız kalınca ise sanırım biri duysa utanacağı birçok sözü söylemeyi göze alır, birinin yaparken görmesini hiç istemeyeceği birçok şeyi de yapar."

"Öyledir," dedi.

"Ona direnmesini buyuran şey logos ve kanundur, onu acılara sürükleyen ise hâlin kendisidir, değil mi?"

604a

τόδε νῦν μοι περὶ αὐτοῦ εἰπέ· πότερον μᾶλλον αὐτὸν οἴει τῇ λύπῃ μαχεῖσθαί τε καὶ ἀντιτείνειν, ὅταν ὁρᾶται ὑπὸ τῶν ὁμοίων, ἢ ὅταν ἐν ἐρημίᾳ μόνος αὐτὸς καθʼ αὑτὸν γίγνηται;

πολύ που, ἔφη, διοίσει, ὅταν ὁρᾶται.

μονωθεὶς δέ γε οἶμαι πολλὰ μὲν τολμήσει φθέγξασθαι, ἃ εἴ τις αὐτοῦ ἀκούοι αἰσχύνοιτʼ ἄν, πολλὰ δὲ ποιήσει, ἃ οὐκ ἂν δέξαιτό τινα ἰδεῖν δρῶντα.

οὕτως ἔχει, ἔφη.

οὐκοῦν τὸ μὲν ἀντιτείνειν διακελευόμενον λόγος καὶ νόμος

604b"Doğru."

"İnsanda aynı şey hakkında aynı anda zıt yönlere çekiş olunca, insanda iki ayrı şey bulunması zorunludur, diyoruz."

"Elbette."

"Bunlardan biri, kanun nereye yol gösterirse, kanuna uymaya hazırdır, değil mi?"

"Nasıl?"

"Kanun, sanırım, felaketlerde olabildiğince sakin kalmanın ve isyan etmemenin en güzeli olduğunu söyler: çünkü bu tür şeylerin iyi mi kötü mü olduğu belli değildir; onlara güçlükle katlanan kişi bir adım bile ileri gitmiş olmaz; insani şeylerin hiçbiri büyük bir ciddiyete değmez; üzülmek de böyle durumlarda bize olabildiğince çabuk gelmesi gereken şeye engel olur."

604b

ἐστίν, τὸ δὲ ἕλκον ἐπὶ τὰς λύπας αὐτὸ τὸ πάθος;

ἀληθῆ.

ἐναντίας δὲ ἀγωγῆς γιγνομένης ἐν τῷ ἀνθρώπῳ περὶ τὸ αὐτὸ ἅμα, δύο φαμὲν αὐτὼ ἀναγκαῖον εἶναι.

πῶς δʼ οὔ;

οὐκοῦν τὸ μὲν ἕτερον τῷ νόμῳ ἕτοιμον πείθεσθαι, ᾗ ὁ νόμος ἐξηγεῖται;

πῶς;

λέγει που ὁ νόμος ὅτι κάλλιστον ὅτι μάλιστα ἡσυχίαν ἄγειν ἐν ταῖς συμφοραῖς καὶ μὴ ἀγανακτεῖν, ὡς οὔτε δήλου ὄντος τοῦ ἀγαθοῦ τε καὶ κακοῦ τῶν τοιούτων, οὔτε εἰς τὸ πρόσθεν οὐδὲν προβαῖνον τῷ χαλεπῶς φέροντι, οὔτε τι τῶν

604c"Neye engel olur, diyorsun?" dedi.

"Olan biten üzerine düşünüp taşınmaya," dedim; "zar atışında olduğu gibi, düşen zara göre, logos'un en iyi bulduğu biçimde kendi işlerini düzenlemeye. Çocuklar gibi tökezleyip vurulan yerimizi tutarak bağırmakla vakit geçirmemeli; psykhē'yi her zaman düşeni kaldırmaya, hastalananı iyileştirip düzeltmeye olabildiğince çabuk yönelmeye alıştırmalı, ağıtı hekimlikle ortadan kaldırmalı."

604c

ἀνθρωπίνων ἄξιον ὂν μεγάλης σπουδῆς, ὅ τε δεῖ ἐν αὐτοῖς ὅτι τάχιστα παραγίγνεσθαι ἡμῖν, τούτῳ ἐμποδὼν γιγνόμενον τὸ λυπεῖσθαι.

τίνι, ἦ δʼ ὅς, λέγεις;

τῷ βουλεύεσθαι, ἦν δʼ ἐγώ, περὶ τὸ γεγονὸς καὶ ὥσπερ ἐν πτώσει κύβων πρὸς τὰ πεπτωκότα τίθεσθαι τὰ αὑτοῦ πράγματα, ὅπῃ ὁ λόγος αἱρεῖ βέλτιστʼ ἂν ἔχειν, ἀλλὰ μὴ προσπταίσαντας καθάπερ παῖδας ἐχομένους τοῦ πληγέντος ἐν τῷ βοᾶν διατρίβειν, ἀλλʼ ἀεὶ ἐθίζειν τὴν ψυχὴν ὅτι

604d"Talihin getirdiklerine karşı en doğru davranış hiç değilse bu olur," dedi.

"En iyi kısmımız, diyoruz, bu hesaba uymak ister."

"Açık bu."

"Bizi yaşadığımız acının hatıralarına ve ağıtlara sürükleyen, onlara doymak bilmeyen kısma ise hesap bilmez, tembel ve korkaklığın dostu demeyecek miyiz?"

"Diyeceğiz elbette."

604d

τάχιστα γίγνεσθαι πρὸς τὸ ἰᾶσθαί τε καὶ ἐπανορθοῦν τὸ πεσόν τε καὶ νοσῆσαν, ἰατρικῇ θρηνῳδίαν ἀφανίζοντα.

ὀρθότατα γοῦν ἄν τις, ἔφη, πρὸς τὰς τύχας οὕτω προσφέροιτο.

οὐκοῦν, φαμέν, τὸ μὲν βέλτιστον τούτῳ τῷ λογισμῷ ἐθέλει ἕπεσθαι.

δῆλον δή.

τὸ δὲ πρὸς τὰς ἀναμνήσεις τε τοῦ πάθους καὶ πρὸς τοὺς ὀδυρμοὺς ἄγον καὶ ἀπλήστως ἔχον αὐτῶν ἆρʼ οὐκ ἀλόγιστόν τε φήσομεν εἶναι καὶ ἀργὸν καὶ δειλίας φίλον;

φήσομεν μὲν οὖν.

604e"İsyan eden kısım çok ve çeşitli taklide imkân verir; phronēsis sahibi ve sakin karakter ise hep kendisine benzer kaldığı için kolay taklit edilmez, taklit edildiğinde de kolay anlaşılmaz; hele bayramlarda tiyatrolarda toplanan her türden insan için. Çünkü onlara taklit edilen, kendilerine yabancı bir hâldir."

604e

οὐκοῦν τὸ μὲν πολλὴν μίμησιν καὶ ποικίλην ἔχει, τὸ ἀγανακτητικόν, τὸ δὲ φρόνιμόν τε καὶ ἡσύχιον ἦθος, παραπλήσιον ὂν ἀεὶ αὐτὸ αὑτῷ, οὔτε ῥᾴδιον μιμήσασθαι οὔτε μιμουμένου εὐπετὲς καταμαθεῖν, ἄλλως τε καὶ πανηγύρει καὶ παντοδαποῖς ἀνθρώποις εἰς θέατρα συλλεγομένοις· ἀλλοτρίου γάρ που πάθους ἡ μίμησις αὐτοῖς γίγνεται.

605a"Tamamen öyle."

"Taklitçi şair, çoğunluk arasında ün kazanacaksa, belli ki tabiatı gereği psykhē'nin bu kısmına yönelmez, bilgeliği de onu memnun etmeye ayarlanmamıştır; kolay taklit edildiği için isyankâr ve çeşitli karaktere yönelir."

"Açık."

"O hâlde artık onu yakalasak ve ressamın karşılığı saysak haklı oluruz. Çünkü hakikat bakımından değersiz şeyler yapmasıyla ona benzer; psykhē'nin en iyi kısmıyla değil, böyle değersiz başka bir kısmıyla düşüp kalkmasıyla da ona benzemiştir."

605a

παντάπασι μὲν οὖν.

ὁ δὴ μιμητικὸς ποιητὴς δῆλον ὅτι οὐ πρὸς τὸ τοιοῦτον τῆς ψυχῆς πέφυκέ τε καὶ ἡ σοφία αὐτοῦ τούτῳ ἀρέσκειν πέπηγεν, εἰ μέλλει εὐδοκιμήσειν ἐν τοῖς πολλοῖς, ἀλλὰ πρὸς τὸ ἀγανακτητικόν τε καὶ ποικίλον ἦθος διὰ τὸ εὐμίμητον εἶναι.

δῆλον.

οὐκοῦν δικαίως ἂν αὐτοῦ ἤδη ἐπιλαμβανοίμεθα, καὶ τιθεῖμεν ἀντίστροφον αὐτὸν τῷ ζωγράφῳ· καὶ γὰρ τῷ φαῦλα ποιεῖν πρὸς ἀλήθειαν ἔοικεν αὐτῷ, καὶ τῷ πρὸς ἕτερον τοιοῦτον

605b"Ve böylece, iyi kanunlarla yönetilecek bir şehre onu almamakta artık haklı oluruz; çünkü psykhē'nin bu kısmını uyandırır, besler, güçlendirir ve hesaplayan kısmı mahveder; tıpkı bir şehirde biri kötü insanları güçlendirip şehri onlara teslim ettiğinde, daha değerli olanları mahvettiği gibi. Taklitçi şairin de her bir kişinin psykhē'sinde özel olarak kötü bir yönetim kurduğunu söyleyeceğiz: psykhē'nin akılsız, ne daha büyüğü ne daha küçüğü ayırt eden, aynı şeyleri bir büyük bir küçük sanan kısmının gönlünü hoş eder; görüntüler imal eder ve hakikatten pek uzak durur."

605b

ὁμιλεῖν τῆς ψυχῆς ἀλλὰ μὴ πρὸς τὸ βέλτιστον, καὶ ταύτῃ ὡμοίωται. καὶ οὕτως ἤδη ἂν ἐν δίκῃ οὐ παραδεχοίμεθα εἰς μέλλουσαν εὐνομεῖσθαι πόλιν, ὅτι τοῦτο ἐγείρει τῆς ψυχῆς καὶ τρέφει καὶ ἰσχυρὸν ποιῶν ἀπόλλυσι τὸ λογιστικόν, ὥσπερ ἐν πόλει ὅταν τις μοχθηροὺς ἐγκρατεῖς ποιῶν παραδιδῷ τὴν πόλιν, τοὺς δὲ χαριεστέρους φθείρῃ· ταὐτὸν καὶ τὸν μιμητικὸν ποιητὴν φήσομεν κακὴν πολιτείαν ἰδίᾳ ἑκάστου τῇ ψυχῇ ἐμποιεῖν, τῷ ἀνοήτῳ αὐτῆς

605c"Elbette."

"Ama şiire yönelttiğimiz en büyük suçlamayı henüz yapmadık. Pek az kişi dışında ölçülü insanları bile bozabilmesi, korkunç bir şey değil mi?"

"Bunu yapıyorsa nasıl korkunç olmasın?"

"Dinle de bak. İçimizden en iyilerimiz, Homeros'u ya da başka bir tragedya şairini dinlerken, kahramanlardan birinin yas içinde ağıtlar arasında uzun bir söylev çektiğini ya da şarkı söyleyip göğsünü dövdüğünü taklit ettiğini duyduğumuzda, bundan hoşlandığımızı, kendimizi koyverip onunla birlikte acı çekerek peşinden gittiğimizi, bizi en çok bu hâle sokanı da ciddiyetle iyi şair diye övdüğümüzü bilirsin."

605c

χαριζόμενον καὶ οὔτε τὰ μείζω οὔτε τὰ ἐλάττω διαγιγνώσκοντι, ἀλλὰ τὰ αὐτὰ τοτὲ μὲν μεγάλα ἡγουμένῳ, τοτὲ δὲ σμικρά, εἴδωλα εἰδωλοποιοῦντα, τοῦ δὲ ἀληθοῦς πόρρω πάνυ ἀφεστῶτα.

πάνυ μὲν οὖν.

οὐ μέντοι πω τό γε μέγιστον κατηγορήκαμεν αὐτῆς. τὸ γὰρ καὶ τοὺς ἐπιεικεῖς ἱκανὴν εἶναι λωβᾶσθαι, ἐκτὸς πάνυ τινῶν ὀλίγων, πάνδεινόν που.

τί δʼ οὐ μέλλει, εἴπερ γε δρᾷ αὐτό;

ἀκούων σκόπει. οἱ γάρ που βέλτιστοι ἡμῶν ἀκροώμενοι Ὁμήρου ἢ ἄλλου τινὸς τῶν τραγῳδοποιῶν μιμουμένου

605d"Bilirim, nasıl bilmem?"

"Ama birimizin başına kendine ait bir acı gelince, bunun tersiyle, yani sakin kalıp dayanabilmemizle övündüğümüzü de fark ediyorsun; bunun erkeğe, o zaman övdüğümüz şeyin ise kadına yakıştığını düşünürüz."

605d

τινὰ τῶν ἡρώων ἐν πένθει ὄντα καὶ μακρὰν ῥῆσιν ἀποτείνοντα ἐν τοῖς ὀδυρμοῖς ἢ καὶ ᾄδοντάς τε καὶ κοπτομένους, οἶσθʼ ὅτι χαίρομέν τε καὶ ἐνδόντες ἡμᾶς αὐτοὺς ἑπόμεθα συμπάσχοντες καὶ σπουδάζοντες ἐπαινοῦμεν ὡς ἀγαθὸν ποιητήν, ὃς ἂν ἡμᾶς ὅτι μάλιστα οὕτω διαθῇ.

οἶδα· πῶς δʼ οὔ;

ὅταν δὲ οἰκεῖόν τινι ἡμῶν κῆδος γένηται, ἐννοεῖς αὖ ὅτι ἐπὶ τῷ ἐναντίῳ καλλωπιζόμεθα, ἂν δυνώμεθα ἡσυχίαν ἄγειν

605e"Fark ediyorum," dedi.

"Peki bu övgü yerinde mi," dedim, "kişinin kendisinin öyle olmayı layık görmeyeceği, hatta utanacağı bir adamı görünce ondan tiksinmeyip hoşlanması ve onu övmesi?"

"Zeus adına, hiç makul görünmüyor," dedi.

605e

καὶ καρτερεῖν, ὡς τοῦτο μὲν ἀνδρὸς ὄν, ἐκεῖνο δὲ γυναικός, ὃ τότε ἐπῃνοῦμεν.

ἐννοῶ, ἔφη.

ἦ καλῶς οὖν, ἦν δʼ ἐγώ, οὗτος ὁ ἔπαινος ἔχει, τὸ ὁρῶντα τοιοῦτον ἄνδρα, οἷον ἑαυτόν τις μὴ ἀξιοῖ εἶναι ἀλλʼ αἰσχύνοιτο ἄν, μὴ βδελύττεσθαι ἀλλὰ χαίρειν τε καὶ ἐπαινεῖν;

οὐ μὰ τὸν Δίʼ, ἔφη, οὐκ εὐλόγῳ ἔοικεν.

606a"Evet," dedim, "eğer meseleye şu açıdan bakarsan."

"Hangi açıdan?"

"Şunu düşünürsen: kendi başımıza gelen felaketlerde zorla tutulan, doya doya ağlayıp sızlanmaya ve bununla dolmaya açlık duyan, tabiatı gereği bunları arzulayan kısım, şairlerin doyurup sevindirdiği kısmın ta kendisidir. Tabiatça en iyi kısmımız ise, ne logos'la ne alışkanlıkla yeterince terbiye edilmiş olduğundan, bu ağlamaklı kısım üzerindeki bekçiliğini gevşetir. Çünkü seyrettiği başkalarının acılarıdır; iyi olduğunu söyleyen başka bir adam yersiz yere yas tutarsa onu övmekte ve ona acımakta kendisi için bir utanç görmez; aksine bundan bir kazanç, yani haz elde ettiğini düşünür ve bütün şiiri küçümseyip o hazdan yoksun kalmaya razı olmaz. Sanırım pek az kişi şunu hesaba katabiliyor: başkalarının başına gelenlerden aldığımız tat zorunlu olarak kendi başımıza gelenlere de geçer; çünkü merhamet duygusunu başkalarının acılarında besleyip güçlendiren, kendi acılarında onu zapt etmekte zorlanır."

606a

ναί, ἦν δʼ ἐγώ, εἰ ἐκείνῃ γʼ αὐτὸ σκοποίης.

πῇ;

εἰ ἐνθυμοῖο ὅτι τὸ βίᾳ κατεχόμενον τότε ἐν ταῖς οἰκείαις συμφοραῖς καὶ πεπεινηκὸς τοῦ δακρῦσαί τε καὶ ἀποδύρασθαι ἱκανῶς καὶ ἀποπλησθῆναι, φύσει ὂν τοιοῦτον οἷον τούτων ἐπιθυμεῖν, τότʼ ἐστὶν τοῦτο τὸ ὑπὸ τῶν ποιητῶν πιμπλάμενον καὶ χαῖρον· τὸ δὲ φύσει βέλτιστον ἡμῶν, ἅτε οὐχ ἱκανῶς πεπαιδευμένον λόγῳ οὐδὲ ἔθει, ἀνίησιν τὴν φυλακὴν τοῦ

606b

θρηνώδους τούτου, ἅτε ἀλλότρια πάθη θεωροῦν καὶ ἑαυτῷ οὐδὲν αἰσχρὸν ὂν εἰ ἄλλος ἀνὴρ ἀγαθὸς φάσκων εἶναι ἀκαίρως πενθεῖ, τοῦτον ἐπαινεῖν καὶ ἐλεεῖν, ἀλλʼ ἐκεῖνο κερδαίνειν ἡγεῖται, τὴν ἡδονήν, καὶ οὐκ ἂν δέξαιτο αὐτῆς στερηθῆναι καταφρονήσας ὅλου τοῦ ποιήματος. λογίζεσθαι γὰρ οἶμαι ὀλίγοις τισὶν μέτεστιν ὅτι ἀπολαύειν ἀνάγκη ἀπὸ τῶν ἀλλοτρίων εἰς τὰ οἰκεῖα· θρέψαντα γὰρ ἐν ἐκείνοις ἰσχυρὸν τὸ ἐλεινὸν οὐ ῥᾴδιον ἐν τοῖς αὑτοῦ πάθεσι κατέχειν.

606c"Çok doğru," dedi.

"Gülünç olan hakkında da aynı söz geçerli değil mi? Kendin yapmaya utanacağın soytarılıkları komedideki taklitte ya da özel bir sohbette dinlerken çok hoşlanıyor ve onlardan kötü şeyler diye nefret etmiyorsan, merhamet duygularında olanın aynısını yapmış olursun. Çünkü soytarılık etmek isteyen kısmı, şaklaban diye anılmaktan korkarak logos'unla içinde tutuyordun; o zaman onu salıverirsin ve orada onu şımarttıktan sonra, kendi hayatında da çoğu zaman farkına varmadan kendini kaptırıp bir komedi şairi oluverirsin."

"Hem de nasıl," dedi.

606c

ἀληθέστατα, ἔφη.

ἆρʼ οὖν οὐχ ὁ αὐτὸς λόγος καὶ περὶ τοῦ γελοίου; ὅτι, ἃν αὐτὸς αἰσχύνοιο γελωτοποιῶν, ἐν μιμήσει δὲ κωμῳδικῇ ἢ καὶ ἰδίᾳ ἀκούων σφόδρα χαρῇς καὶ μὴ μισῇς ὡς πονηρά, ταὐτὸν ποιεῖς ὅπερ ἐν τοῖς ἐλέοις; ὃ γὰρ τῷ λόγῳ αὖ κατεῖχες ἐν σαυτῷ βουλόμενον γελωτοποιεῖν, φοβούμενος δόξαν βωμολοχίας, τότʼ αὖ ἀνιεῖς, καὶ ἐκεῖ νεανικὸν ποιήσας ἔλαθες πολλάκις ἐν τοῖς οἰκείοις ἐξενεχθεὶς ὥστε κωμῳδοποιὸς γενέσθαι.

καὶ μάλα, ἔφη.

606d"Cinsel zevkler, thymos ve psykhē'deki, her işimize eşlik ettiğini söylediğimiz bütün arzular, acılar ve hazlar hakkında da şiirdeki taklit bizde böyle bir etki yapar. Bunlar kurumalıyken onları sulayıp besler; daha iyi ve daha mesut olmamız, daha kötü ve daha bedbaht olmamamız için bunların yönetilmesi gerekirken onları başımıza yönetici yapar."

"Başka türlü söyleyemem," dedi.

606d

καὶ περὶ ἀφροδισίων δὴ καὶ θυμοῦ καὶ περὶ πάντων τῶν ἐπιθυμητικῶν τε καὶ λυπηρῶν καὶ ἡδέων ἐν τῇ ψυχῇ, ἃ δή φαμεν πάσῃ πράξει ἡμῖν ἕπεσθαι, ὅτι τοιαῦτα ἡμᾶς ἡ ποιητικὴ μίμησις ἐργάζεται· τρέφει γὰρ ταῦτα ἄρδουσα, δέον αὐχμεῖν, καὶ ἄρχοντα ἡμῖν καθίστησιν, δέον ἄρχεσθαι αὐτὰ ἵνα βελτίους τε καὶ εὐδαιμονέστεροι ἀντὶ χειρόνων καὶ ἀθλιωτέρων γιγνώμεθα.

οὐκ ἔχω ἄλλως φάναι, ἦ δʼ ὅς.

606e"Öyleyse, Glaukon," dedim, "Homeros'u övenlere rastladığında, bu şairin Yunanistan'ı terbiye ettiğini, insani işlerin yönetimi ve terbiyesi için onu ele alıp öğrenmeye, bütün hayatını bu şaire göre düzenleyip yaşamaya değer olduğunu söylediklerinde, onları sevmeli, güçleri yettiğince en iyi insanlar diye kucaklamalı, Homeros'un en büyük şair ve tragedya şairlerinin ilki olduğunu da kabul etmelisin; ama şunu bilmelisin ki şiirden şehre ancak tanrılara ilahiler ve iyi insanlara övgüler kabul edilebilir."

606e

οὐκοῦν, εἶπον, ὦ Γλαύκων, ὅταν Ὁμήρου ἐπαινέταις ἐντύχῃς λέγουσιν ὡς τὴν Ἑλλάδα πεπαίδευκεν οὗτος ὁ ποιητὴς καὶ πρὸς διοίκησίν τε καὶ παιδείαν τῶν ἀνθρωπίνων πραγμάτων ἄξιος ἀναλαβόντι μανθάνειν τε καὶ κατὰ τοῦτον τὸν ποιητὴν πάντα τὸν αὑτοῦ βίον κατασκευασάμενον ζῆν,

607a"Lirik ya da epik şiirde hoş kılınmış Musa'yı kabul edersen, şehirde kanunun ve ortak olarak hep en iyi kabul edilmiş olan logos'un yerine haz ve acı hüküm sürer."

"Çok doğru," dedi.

607a

φιλεῖν μὲν χρὴ καὶ ἀσπάζεσθαι ὡς ὄντας βελτίστους εἰς ὅσον δύνανται, καὶ συγχωρεῖν Ὅμηρον ποιητικώτατον εἶναι καὶ πρῶτον τῶν τραγῳδοποιῶν, εἰδέναι δὲ ὅτι ὅσον μόνον ὕμνους θεοῖς καὶ ἐγκώμια τοῖς ἀγαθοῖς ποιήσεως παραδεκτέον εἰς πόλιν·

εἰ δὲ τὴν ἡδυσμένην Μοῦσαν παραδέξῃ ἐν μέλεσιν ἢ ἔπεσιν, ἡδονή σοι καὶ λύπη ἐν τῇ πόλει βασιλεύσετον ἀντὶ νόμου τε καὶ τοῦ κοινῇ ἀεὶ δόξαντος εἶναι βελτίστου λόγου.

ἀληθέστατα, ἔφη.

607b"Şiir hakkındaki bu sözlere geri dönmüşken savunmamız bu olsun," dedim: "şiir böyle bir şey olduğuna göre, o zaman onu şehirden göndermekte haklıydık; çünkü logos bizi buna zorluyordu. Bizi bir sertlik ve kabalıkla suçlamasın diye ona şunu da söyleyelim: felsefe ile şiir arasında eskiden beri gelen bir anlaşmazlık var. Nitekim efendisine havlayan kaltak köpek, akılsızların boş gevezeliklerinde büyük adam, Zeus'a hükmeden bilgiçler sürüsü, ince ince düşünen ama aç kalan adamlar gibi sözler ve daha binlerce işaret bu eski düşmanlığı gösterir."

607b

ταῦτα δή, ἔφην, ἀπολελογήσθω ἡμῖν ἀναμνησθεῖσιν περὶ ποιήσεως, ὅτι εἰκότως ἄρα τότε αὐτὴν ἐκ τῆς πόλεως ἀπεστέλλομεν τοιαύτην οὖσαν· ὁ γὰρ λόγος ἡμᾶς ᾕρει. προσείπωμεν δὲ αὐτῇ, μὴ καί τινα σκληρότητα ἡμῶν καὶ ἀγροικίαν καταγνῷ, ὅτι παλαιὰ μέν τις διαφορὰ φιλοσοφίᾳ τε καὶ ποιητικῇ· καὶ γὰρ ἡ λακέρυζα πρὸς δεσπόταν κύων ἐκείνη κραυγάζουσα Unknown καὶ μέγας ἐν ἀφρόνων κενεαγορίαισι

607c"Yine de şunu söylemiş olalım: hazza yönelik şiir ve taklit, iyi kanunlarla yönetilen bir şehirde neden bulunması gerektiğine dair bir logos ortaya koyabilirse, onu memnuniyetle geri alırız; çünkü onun büyüsüne kapıldığımızın farkındayız. Ama doğru görüneni ele vermek dine aykırıdır. Dostum, sen de onun büyüsüne kapılmıyor musun, hele onu Homeros aracılığıyla seyrettiğinde?"

607c

καὶ ὁ τῶν διασόφων ὄχλος κρατῶν καὶ οἱ λεπτῶς μεριμνῶντες, ὅτι ἄρα πένονται, καὶ ἄλλα μυρία σημεῖα παλαιᾶς ἐναντιώσεως τούτων. ὅμως δὲ εἰρήσθω ὅτι ἡμεῖς γε, εἴ τινα ἔχοι λόγον εἰπεῖν ἡ πρὸς ἡδονὴν ποιητικὴ καὶ ἡ μίμησις, ὡς χρὴ αὐτὴν εἶναι ἐν πόλει εὐνομουμένῃ, ἅσμενοι ἂν καταδεχοίμεθα, ὡς σύνισμέν γε ἡμῖν αὐτοῖς κηλουμένοις ὑπʼ αὐτῆς· ἀλλὰ γὰρ τὸ δοκοῦν ἀληθὲς οὐχ ὅσιον προδιδόναι. ἦ γάρ, ὦ φίλε, οὐ κηλῇ ὑπʼ αὐτῆς

607d"Hem de çok."

"O hâlde lirik bir şiirle ya da başka bir vezinle kendini savunduktan sonra geri dönmesi adil olmaz mı?"

"Elbette."

"Şiirin, şair olmayıp şiiri seven koruyucularına da, onun yalnız hoş değil, devletler ve insan hayatı için faydalı olduğunu nesirle savunma izni verelim; onları güler yüzle dinleriz."

607d

καὶ σύ, καὶ μάλιστα ὅταν διʼ Ὁμήρου θεωρῇς αὐτήν;

πολύ γε.

οὐκοῦν δικαία ἐστὶν οὕτω κατιέναι, ἀπολογησαμένη ἐν μέλει ἤ τινι ἄλλῳ μέτρῳ;

πάνυ μὲν οὖν.

δοῖμεν δέ γέ που ἂν καὶ τοῖς προστάταις αὐτῆς, ὅσοι μὴ ποιητικοί, φιλοποιηταὶ δέ, ἄνευ μέτρου λόγον ὑπὲρ αὐτῆς εἰπεῖν, ὡς οὐ μόνον ἡδεῖα ἀλλὰ καὶ ὠφελίμη πρὸς τὰς πολιτείας καὶ τὸν βίον τὸν ἀνθρώπινόν ἐστιν· καὶ εὐμενῶς ἀκουσόμεθα.

607e"Çünkü yalnız hoş değil faydalı da olduğu ortaya çıkarsa kazançlı çıkarız sanırım."

"Nasıl kazançlı çıkmayız?" dedi.

"Ama savunamazsa, sevgili dostum, bir zamanlar birine âşık olanlar bu aşkın faydalı olmadığını düşündüklerinde, zorla da olsa nasıl ondan uzak dururlarsa, biz de öyle yapacağız. Güzel devletlerin terbiyesi sayesinde içimizde böyle bir şiire karşı uyanmış aşk yüzünden onun en iyi ve en doğru şey olarak görünmesini candan isteyeceğiz; ama kendini savunamadığı sürece, onu dinlerken bu söylediğimiz logos'u ve bu büyü sözünü kendimize tekrarlayıp çocukluk aşkına, çoğunluğun aşkına yeniden düşmekten sakınacağız. Bu tür bir şiirin hakikate dokunan ciddi bir şey diye ciddiye alınmaması gerektiğini, dinleyenin kendi içindeki yönetim için kaygı duyup ondan sakınması ve şiir hakkında söylediklerimize inanması gerektiğini tekrarlayıp duracağız."

607e

κερδανοῦμεν γάρ που ἐὰν μὴ μόνον ἡδεῖα φανῇ ἀλλὰ καὶ ὠφελίμη.

πῶς δʼ οὐ μέλλομεν, ἔφη, κερδαίνειν;

εἰ δέ γε μή, ὦ φίλε ἑταῖρε, ὥσπερ οἱ ποτέ του ἐρασθέντες, ἐὰν ἡγήσωνται μὴ ὠφέλιμον εἶναι τὸν ἔρωτα, βίᾳ μέν, ὅμως δὲ ἀπέχονται, καὶ ἡμεῖς οὕτως, διὰ τὸν ἐγγεγονότα μὲν ἔρωτα τῆς τοιαύτης ποιήσεως ὑπὸ τῆς τῶν καλῶν πολιτειῶν

608a

τροφῆς, εὖνοι μὲν ἐσόμεθα φανῆναι αὐτὴν ὡς βελτίστην καὶ ἀληθεστάτην, ἕως δʼ ἂν μὴ οἵα τʼ ᾖ ἀπολογήσασθαι, ἀκροασόμεθʼ αὐτῆς ἐπᾴδοντες ἡμῖν αὐτοῖς τοῦτον τὸν λόγον, ὃν λέγομεν, καὶ ταύτην τὴν ἐπῳδήν, εὐλαβούμενοι πάλιν ἐμπεσεῖν εἰς τὸν παιδικόν τε καὶ τὸν τῶν πολλῶν ἔρωτα. ᾀσόμεθα δʼ οὖν ὡς οὐ σπουδαστέον ἐπὶ τῇ τοιαύτῃ ποιήσει ὡς ἀληθείας τε ἁπτομένῃ καὶ σπουδαίᾳ, ἀλλʼ εὐλαβητέον

608b"Tamamen katılıyorum," dedi.

"Çünkü, sevgili Glaukon," dedim, "iyi ya da kötü olmak büyük bir mücadeledir, sanıldığından da büyüktür; öyle ki ne şerefe ne paraya ne herhangi bir iktidara ne de şiire kapılıp adaleti ve öteki aretē'yi ihmal etmeye değmez."

"Konuştuklarımızdan sonra sana katılıyorum," dedi, "sanırım başka herkes de katılır."

608b

αὐτὴν ὂν τῷ ἀκροωμένῳ, περὶ τῆς ἐν αὑτῷ πολιτείας δεδιότι, καὶ νομιστέα ἅπερ εἰρήκαμεν περὶ ποιήσεως.

παντάπασιν, ἦ δʼ ὅς, σύμφημι.

μέγας γάρ, ἔφην, ὁ ἀγών, ὦ φίλε Γλαύκων, μέγας, οὐχ ὅσος δοκεῖ, τὸ χρηστὸν ἢ κακὸν γενέσθαι, ὥστε οὔτε τιμῇ ἐπαρθέντα οὔτε χρήμασιν οὔτε ἀρχῇ οὐδεμιᾷ οὐδέ γε ποιητικῇ ἄξιον ἀμελῆσαι δικαιοσύνης τε καὶ τῆς ἄλλης ἀρετῆς.

σύμφημί σοι, ἔφη, ἐξ ὧν διεληλύθαμεν· οἶμαι δὲ καὶ ἄλλον ὁντινοῦν.

608c"Ama," dedim, "aretē'nin en büyük ödüllerini ve onu bekleyen mükâfatları henüz ele almadık."

"Söylenenlerden daha büyükleri varsa, akıl almaz bir büyüklükten söz ediyorsun," dedi.

"Kısa bir zamanda büyük ne olabilir ki?" dedim. "Çocukluktan yaşlılığa kadar bütün bu zaman, bütün zamanın yanında kısa bir şey olsa gerek."

"Hiç denecek kadar," dedi.

"Peki? Ölümsüz bir şeyin bütün zaman için değil de bu kadarcık bir zaman için çaba göstermesi gerektiğini mi düşünüyorsun?"

608c

καὶ μήν, ἦν δʼ ἐγώ, τά γε μέγιστα ἐπίχειρα ἀρετῆς καὶ προκείμενα ἆθλα οὐ διεληλύθαμεν.

ἀμήχανόν τι, ἔφη, λέγεις μέγεθος, εἰ τῶν εἰρημένων μείζω ἐστὶν ἄλλα.

τί δʼ ἄν, ἦν δʼ ἐγώ, ἔν γε ὀλίγῳ χρόνῳ μέγα γένοιτο; πᾶς γὰρ οὗτός γε ὁ ἐκ παιδὸς μέχρι πρεσβύτου χρόνος πρὸς πάντα ὀλίγος πού τις ἂν εἴη.

οὐδὲν μὲν οὖν, ἔφη.

τί οὖν; οἴει ἀθανάτῳ πράγματι ὑπὲρ τοσούτου δεῖν

608d"Hayır, öyle düşünmüyorum," dedi; "ama bununla ne demek istiyorsun?"

"Psykhē'mizin ölümsüz olduğunu ve hiçbir zaman yok olmadığını fark etmedin mi?" dedim.

O da bana bakıp hayretle: "Zeus adına, ben fark etmedim," dedi; "sen bunu söyleyebilir misin?"

"Haksızlık etmiyorsam söyleyebilirim," dedim. "Sanırım sen de söyleyebilirsin; zor bir şey değil."

"Benim için zor," dedi; "ama bu zor olmayan şeyi senden memnuniyetle dinlerim."

"Dinle o hâlde," dedim.

"Söyle yeter," dedi.

"İyi ve kötü diye bir şey var diyor musun?" dedim.

"Diyorum."

608d

χρόνου ἐσπουδακέναι, ἀλλʼ οὐχ ὑπὲρ τοῦ παντός;

οἶμαι ἔγωγʼ, ἔφη· ἀλλὰ τί τοῦτο λέγεις;

οὐκ ᾔσθησαι, ἦν δʼ ἐγώ, ὅτι ἀθάνατος ἡμῶν ἡ ψυχὴ καὶ οὐδέποτε ἀπόλλυται;

καὶ ὃς ἐμβλέψας μοι καὶ θαυμάσας εἶπε· μὰ Δίʼ, οὐκ ἔγωγε· σὺ δὲ τοῦτʼ ἔχεις λέγειν;

εἰ μὴ ἀδικῶ γʼ, ἔφην. οἶμαι δὲ καὶ σύ· οὐδὲν γὰρ χαλεπόν.

ἔμοιγʼ, ἔφη· σοῦ δʼ ἂν ἡδέως ἀκούσαιμι τὸ οὐ χαλεπὸν τοῦτο.

ἀκούοις ἄν, ἦν δʼ ἐγώ.

λέγε μόνον, ἔφη.

ἀγαθόν τι, εἶπον, καὶ κακὸν καλεῖς;

ἔγωγε.

608e"Onlar hakkında benim düşündüğüm gibi mi düşünüyorsun?"

"Nasıl?"

"Yok eden ve bozan her şeyin kötü, koruyan ve fayda sağlayan her şeyin iyi olduğunu."

"Evet," dedi.

"Peki? Her şeyin ayrı bir kötüsü ve iyisi olduğunu söylüyor musun? Mesela gözler için göz iltihabı, bütün beden için hastalık, buğday için pas, odun için çürüklük, tunç ve demir için küf; kısacası, dediğim gibi, hemen her şeyin kendi tabiatına yapışık bir kötülüğü ve hastalığı vardır, değil mi?"

608e

ἆρʼ οὖν ὥσπερ ἐγὼ περὶ αὐτῶν διανοῇ;

τὸ ποῖον;

τὸ μὲν ἀπολλύον καὶ διαφθεῖρον πᾶν τὸ κακὸν εἶναι, τὸ δὲ σῷζον καὶ ὠφελοῦν τὸ ἀγαθόν.

ἔγωγʼ, ἔφη.

τί δέ; κακὸν ἑκάστῳ τι καὶ ἀγαθὸν λέγεις; οἷον ὀφθαλμοῖς

609a"Evet," dedi.

"Bunlardan biri bir şeye bulaşınca, bulaştığı şeyi bozmaz mı, sonunda da onu büsbütün çözüp yok etmez mi?"

"Elbette."

"Demek her şeyi kendi tabiatına yapışık kötülüğü ve bozukluğu yok eder; bu onu yok etmezse, onu artık başka hiçbir şey bozamaz. Çünkü iyi olan hiçbir zaman bir şeyi yok etmez; ne kötü ne iyi olan da yok etmez."

609a

ὀφθαλμίαν καὶ σύμπαντι τῷ σώματι νόσον, σίτῳ τε ἐρυσίβην, σηπεδόνα τε ξύλοις, χαλκῷ δὲ καὶ σιδήρῳ ἰόν, καί, ὅπερ λέγω, σχεδὸν πᾶσι σύμφυτον ἑκάστῳ κακόν τε καὶ νόσημα;

ἔγωγʼ, ἔφη.

οὐκοῦν ὅταν τῴ τι τούτων προσγένηται, πονηρόν τε ποιεῖ ᾧ προσεγένετο, καὶ τελευτῶν ὅλον διέλυσεν καὶ ἀπώλεσεν;

πῶς γὰρ οὔ;

τὸ σύμφυτον ἄρα κακὸν ἑκάστου καὶ ἡ πονηρία ἕκαστον ἀπόλλυσιν, ἢ εἰ μὴ τοῦτο ἀπολεῖ, οὐκ ἂν ἄλλο γε αὐτὸ ἔτι

609b"Nasıl etsin?" dedi.

"O hâlde var olanlar arasında, kendisini bozan bir kötülüğü olduğu hâlde bu kötülüğün onu çözüp yok edemediği bir şey bulursak, böyle bir tabiatı olan şey için yok oluş diye bir şey bulunmadığını artık bilmiş olmaz mıyız?"

"Akla yatkın olan bu," dedi.

"Peki," dedim, "psykhē'yi kötü yapan bir şey yok mu?"

"Hem de nasıl," dedi; "demin saydığımız her şey: adaletsizlik, ölçüsüzlük, korkaklık ve cehalet."

609b

διαφθείρειεν. οὐ γὰρ τό γε ἀγαθὸν μή ποτέ τι ἀπολέσῃ, οὐδὲ αὖ τὸ μήτε κακὸν μήτε ἀγαθόν.

πῶς γὰρ ἄν; ἔφη.

ἐὰν ἄρα τι εὑρίσκωμεν τῶν ὄντων, ᾧ ἔστι μὲν κακὸν ὃ ποιεῖ αὐτὸ μοχθηρόν, τοῦτο μέντοι οὐχ οἷόν τε αὐτὸ λύειν ἀπολλύον, οὐκ ἤδη εἰσόμεθα ὅτι τοῦ πεφυκότος οὕτως ὄλεθρος οὐκ ἦν;

οὕτως, ἔφη, εἰκός.

τί οὖν; ἦν δʼ ἐγώ· ψυχῇ ἆρʼ οὐκ ἔστιν ὃ ποιεῖ αὐτὴν αὐτὴν κακήν;

καὶ μάλα, ἔφη· ἃ νυνδὴ διῇμεν πάντα, ἀδικία τε καὶ

609c"Peki bunlardan biri onu çözüp yok ediyor mu? Dikkat et de, adaletsiz ve akılsız bir adam adaletsizlik ederken yakalanınca, psykhē'nin bir bozukluğu olan adaletsizlik yüzünden yok olduğunu sanıp aldanmayalım. Şöyle yap: bedenin bozukluğu olan hastalık bedeni nasıl eritip yıkıyor ve artık beden olmayacak hâle getiriyorsa, demin söylediğimiz bütün şeyler de kendi kötülükleri yüzünden, bu kötülük onlara yapışıp içlerine yerleşerek onları bozduğu için yokluğa varır, değil mi?"

609c

ἀκολασία καὶ δειλία καὶ ἀμαθία.

ἦ οὖν τι τούτων αὐτὴν διαλύει τε καὶ ἀπόλλυσι; καὶ ἐννόει μὴ ἐξαπατηθῶμεν οἰηθέντες τὸν ἄδικον ἄνθρωπον καὶ ἀνόητον, ὅταν ληφθῇ ἀδικῶν, τότε ἀπολωλέναι ὑπὸ τῆς ἀδικίας, πονηρίας οὔσης ψυχῆς. ἀλλʼ ὧδε ποίει· ὥσπερ σῶμα ἡ σώματος πονηρία νόσος οὖσα τήκει καὶ διόλλυσι καὶ ἄγει εἰς τὸ μηδὲ σῶμα εἶναι, καὶ ἃ νυνδὴ ἐλέγομεν

609d"Evet."

"Haydi, psykhē'ye de aynı şekilde bak. Adaletsizlik ve öteki kötülük psykhē'nin içinde bulunup ona yapıştıkça onu bozup soldurur, sonunda onu ölüme götürüp bedenden ayırır mı?"

"Hiç de değil," dedi.

"Ama bir şeyin başka bir şeyin bozukluğu yüzünden yok olup kendi bozukluğu yüzünden yok olmaması da akla aykırı," dedim.

"Akla aykırı."

609d

ἅπαντα ὑπὸ τῆς οἰκείας κακίας, τῷ προσκαθῆσθαι καὶ ἐνεῖναι διαφθειρούσης, εἰς τὸ μὴ εἶναι ἀφικνεῖται—οὐχ οὕτω;

ναί.

ἴθι δή, καὶ ψυχὴν κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον σκόπει. ἆρα ἐνοῦσα ἐν αὐτῇ ἀδικία καὶ ἡ ἄλλη κακία τῷ ἐνεῖναι καὶ προσκαθῆσθαι φθείρει αὐτὴν καὶ μαραίνει, ἕως ἂν εἰς θάνατον ἀγαγοῦσα τοῦ σώματος χωρίσῃ;

οὐδαμῶς, ἔφη, τοῦτό γε.

ἀλλὰ μέντοι ἐκεῖνό γε ἄλογον, ἦν δʼ ἐγώ, τὴν μὲν ἄλλου πονηρίαν ἀπολλύναι τι, τὴν δὲ αὑτοῦ μή.

ἄλογον.

609e"Dikkat et, Glaukon," dedim, "bedenin yiyeceklerin bozukluğu yüzünden, yani bayatlık, çürüklük ya da başka ne olursa olsun yiyeceklerin kendisine ait bir bozukluk yüzünden yok olması gerektiğini düşünmeyiz. Yiyeceklerin bozukluğu bedende bedene ait bir bozukluk meydana getirirse, bedenin onlar yüzünden, ama kendi kötülüğü olan hastalık yüzünden yok olduğunu söyleriz. Ama beden bir şey, yiyecekler başka bir şey olduğuna göre, bedenin yiyeceklerin bozukluğu yüzünden, yani kendi tabiatına yapışık kötülüğü meydana getirmemiş yabancı bir kötülük yüzünden bozulduğunu hiçbir zaman kabul etmeyiz."

609e

ἐννόει γάρ, ἦν δʼ ἐγώ, ὦ Γλαύκων, ὅτι οὐδʼ ὑπὸ τῆς τῶν σιτίων πονηρίας, ἣ ἂν ᾖ αὐτῶν ἐκείνων, εἴτε παλαιότης εἴτε σαπρότης εἴτε ἡτισοῦν οὖσα, οὐκ οἰόμεθα δεῖν σῶμα ἀπόλλυσθαι·

ἀλλʼ ἐὰν μὲν ἐμποιῇ ἡ αὐτῶν πονηρία τῶν σιτίων τῷ σώματι σώματος μοχθηρίαν, φήσομεν αὐτὸ διʼ ἐκεῖνα ὑπὸ τῆς αὑτοῦ κακίας νόσου οὔσης ἀπολωλέναι· ὑπὸ

610a"Yine çok doğru söylüyorsun," dedi.

"Aynı logos'a göre," dedim, "bedenin bozukluğu psykhē'de psykhē'ye ait bir bozukluk meydana getirmiyorsa, psykhē'nin kendi bozukluğu olmadan yabancı bir kötülük yüzünden, bir şeyin başka bir şeyin kötülüğü yüzünden yok olduğunu hiçbir zaman kabul etmeyelim."

"Akla uygun," dedi.

"O hâlde ya bu söylediklerimizin doğru olmadığını göstererek onları çürütelim, ya da çürütülmedikleri sürece, ne ateşin ne başka bir hastalığın ne boğazlanmanın, hatta biri bütün bedeni lime lime doğrasa bile bunların hiçbirinin psykhē'yi yok ettiğini söylemeyelim; meğer ki biri bedenin bu başına gelenler yüzünden psykhē'nin kendisinin daha adaletsiz ve dine daha aykırı olduğunu ispat etsin."

610a

δὲ σιτίων πονηρίας ἄλλων ὄντων ἄλλο ὂν τὸ σῶμα, ὑπʼ ἀλλοτρίου κακοῦ μὴ ἐμποιήσαντος τὸ ἔμφυτον κακόν, οὐδέποτε ἀξιώσομεν διαφθείρεσθαι.

ὀρθότατʼ αὖ, ἔφη, λέγεις.

κατὰ τὸν αὐτὸν τοίνυν λόγον, ἦν δʼ ἐγώ, ἐὰν μὴ σώματος πονηρία ψυχῇ ψυχῆς πονηρίαν ἐμποιῇ, μή ποτε ἀξιῶμεν ὑπὸ ἀλλοτρίου κακοῦ ἄνευ τῆς ἰδίας πονηρίας ψυχὴν ἀπόλλυσθαι, τῷ ἑτέρου κακῷ ἕτερον.

ἔχει γάρ, ἔφη, λόγον.

ἢ τοίνυν ταῦτα ἐξελέγξωμεν ὅτι οὐ καλῶς λέγομεν, ἢ

610b"Bir şeyde yabancı bir kötülük meydana gelip de her birinin kendine ait kötülüğü içinde meydana gelmedikçe, ne psykhē'nin ne başka bir şeyin yok olduğunu kimsenin söylemesine izin vermeyelim."

610b

ἕως ἂν ᾖ ἀνέλεγκτα, μή ποτε φῶμεν ὑπὸ πυρετοῦ μηδʼ αὖ ὑπʼ ἄλλης νόσου μηδʼ αὖ ὑπὸ σφαγῆς, μηδʼ εἴ τις ὅτι σμικρότατα ὅλον τὸ σῶμα κατατέμοι, ἕνεκα τούτων μηδὲν μᾶλλόν ποτε ψυχὴν ἀπόλλυσθαι, πρὶν ἄν τις ἀποδείξῃ ὡς διὰ ταῦτα τὰ παθήματα τοῦ σώματος αὐτὴ ἐκείνη ἀδικωτέρα καὶ ἀνοσιωτέρα γίγνεται· ἀλλοτρίου δὲ κακοῦ ἐν ἄλλῳ γιγνομένου, τοῦ δὲ ἰδίου ἑκάστῳ μὴ ἐγγιγνομένου,

610c"Ama ölenlerin psykhē'lerinin ölüm yüzünden daha adaletsiz olduğunu hiç kimse hiçbir zaman gösteremez," dedi.

"Ama biri," dedim, "psykhē'lerin ölümsüz olduğunu kabul etmek zorunda kalmamak için bu logos'a göğüs germeyi göze alıp ölen kişinin daha kötü ve daha adaletsiz olduğunu söylerse, bunu söyleyen doğru söylüyorsa, adaletsizliğin tıpkı bir hastalık gibi taşıyanı için öldürücü olduğunu, ona yakalananların bu tabiatça öldürücü şey yüzünden öldüğünü, en çok yakalananların daha çabuk, daha az yakalananların daha yavaş öldüğünü kabul etmemiz gerekir; şimdiki gibi adaletsizlerin bu yüzden başkalarının verdiği cezayla ölmediğini."

610c

μήτε ψυχὴν μήτε ἄλλο μηδὲν ἐῶμεν φάναι τινὰ ἀπόλλυσθαι.

ἀλλὰ μέντοι, ἔφη, τοῦτό γε οὐδείς ποτε δείξει, ὡς τῶν ἀποθνῃσκόντων ἀδικώτεραι αἱ ψυχαὶ διὰ τὸν θάνατον γίγνονται.

ἐὰν δέ γέ τις, ἔφην ἐγώ, ὁμόσε τῷ λόγῳ τολμᾷ ἰέναι καὶ λέγειν ὡς πονηρότερος καὶ ἀδικώτερος γίγνεται ὁ ἀποθνῄσκων, ἵνα δὴ μὴ ἀναγκάζηται ἀθανάτους τὰς ψυχὰς ὁμολογεῖν, ἀξιώσομέν που, εἰ ἀληθῆ λέγει ὁ ταῦτα λέγων, τὴν ἀδικίαν εἶναι θανάσιμον τῷ ἔχοντι ὥσπερ νόσον, καὶ ὑπʼ

610d"Zeus adına," dedi, "adaletsizlik ona yakalanana öldürücü olsaydı, pek korkunç bir şey gibi görünmezdi; çünkü kötülüklerden kurtuluş olurdu. Ama sanırım bunun tam tersi görünecek: mümkünse başkalarını öldüren, kendisine sahip olanı ise pek canlı, hatta canlı olmakla kalmayıp uykusuz tutan bir şey. Anlaşılan, öldürücü olmaktan bu kadar uzakta konaklamış."

610d

αὐτοῦ, τοῦ ἀποκτεινύντος τῇ ἑαυτοῦ φύσει, ἀποθνῄσκειν τοὺς λαμβάνοντας αὐτό, τοὺς μὲν μάλιστα θᾶττον, τοὺς δʼ ἧττον σχολαίτερον, ἀλλὰ μὴ ὥσπερ νῦν διὰ τοῦτο ὑπʼ ἄλλων δίκην ἐπιτιθέντων ἀποθνῄσκουσιν οἱ ἄδικοι.

μὰ Δίʼ, ἦ δʼ ὅς, οὐκ ἄρα πάνδεινον φανεῖται ἡ ἀδικία, εἰ θανάσιμον ἔσται τῷ λαμβάνοντι—ἀπαλλαγὴ γὰρ ἂν εἴη κακῶν—ἀλλὰ μᾶλλον οἶμαι αὐτὴν φανήσεσθαι πᾶν τοὐναντίον

610e"İyi söylüyorsun," dedim. "Kendine ait bozukluk ve kendine ait kötülük psykhē'yi öldürüp yok etmeye yetmediğine göre, başka bir şeyin yok olması için konmuş bir kötülük, konduğu şey dışında, psykhē'yi ya da başka bir şeyi hiç yok edemez."

"Hiç edemez," dedi, "akla yatkın olan bu."

"O hâlde ne kendine ait ne yabancı hiçbir kötülük tarafından yok edilmediğine göre, onun her zaman var olması zorunlu olduğu açıktır; her zaman varsa da ölümsüzdür."

610e

τοὺς ἄλλους ἀποκτεινῦσαν, εἴπερ οἷόν τε, τὸν δʼ ἔχοντα καὶ μάλα ζωτικὸν παρέχουσαν, καὶ πρός γʼ ἔτι τῷ ζωτικῷ ἄγρυπνον· οὕτω πόρρω που, ὡς ἔοικεν, ἐσκήνηται τοῦ θανάσιμος εἶναι.

καλῶς, ἦν δʼ ἐγώ, λέγεις. ὁπότε γὰρ δὴ μὴ ἱκανὴ ἥ γε οἰκεία πονηρία καὶ τὸ οἰκεῖον κακὸν ἀποκτεῖναι καὶ ἀπολέσαι ψυχήν, σχολῇ τό γε ἐπʼ ἄλλου ὀλέθρῳ τεταγμένον κακὸν ψυχὴν ἤ τι ἄλλο ἀπολεῖ, πλὴν ἐφʼ ᾧ τέτακται.

σχολῇ γʼ, ἔφη, ὥς γε τὸ εἰκός.

οὐκοῦν ὁπότε μηδʼ ὑφʼ ἑνὸς ἀπόλλυται κακοῦ, μήτε

611a"Zorunlu," dedi.

"Bu böyle olsun," dedim. "Böyleyse, psykhē'lerin hep aynı psykhē'ler olacağını da fark ediyorsun. Çünkü hiçbiri yok olmadığına göre sayıları azalamaz; çoğalamaz da. Çünkü ölümsüz şeylerden herhangi biri çoğalsaydı, bunun ölümlü olandan geleceğini, sonunda da her şeyin ölümsüz olacağını bilirsin."

"Doğru söylüyorsun."

"Ama," dedim, "ne buna inanalım, çünkü logos buna izin vermez, ne de psykhē'nin en hakiki tabiatıyla, kendi içinde çok çeşitlilik, benzemezlik ve farklılıkla dolu bir şey olduğuna."

611a

οἰκείου μήτε ἀλλοτρίου, δῆλον ὅτι ἀνάγκη αὐτὸ ἀεὶ ὂν εἶναι· εἰ δʼ ἀεὶ ὄν, ἀθάνατον.

ἀνάγκη, ἔφη.

τοῦτο μὲν τοίνυν, ἦν δʼ ἐγώ, οὕτως ἐχέτω· εἰ δʼ ἔχει, ἐννοεῖς ὅτι ἀεὶ ἂν εἶεν αἱ αὐταί. οὔτε γὰρ ἄν που ἐλάττους γένοιντο μηδεμιᾶς ἀπολλυμένης, οὔτε αὖ πλείους· εἰ γὰρ ὁτιοῦν τῶν ἀθανάτων πλέον γίγνοιτο, οἶσθʼ ὅτι ἐκ τοῦ θνητοῦ ἂν γίγνοιτο καὶ πάντα ἂν εἴη τελευτῶντα ἀθάνατα.

ἀληθῆ λέγεις.

ἀλλʼ, ἦν δʼ ἐγώ, μήτε τοῦτο οἰώμεθα—ὁ γὰρ λόγος οὐκ

611b"Nasıl yani?" dedi.

"Az önce psykhē bize nasıl göründüyse öyle, yani birçok şeyden birleşik ve en güzel birleşimden yoksun bir şeyin ezelî olması kolay değil," dedim.

"Akla yatkın değil elbette."

"Psykhē'nin ölümsüz olduğunu hem demin söylediğimiz logos hem de ötekiler bizi kabule zorlar. Ama onun hakikatte ne olduğunu görmek için ona, şimdi bizim onu seyrettiğimiz gibi bedenle birlikteliği ve başka kötülükler yüzünden sakatlanmış hâlde değil, arındığında nasılsa öyle, hesapla yeterince bakmalı; o zaman insan onu çok daha güzel bulur, adaleti ve adaletsizliği ve şimdi ele aldığımız her şeyi çok daha açık seçik görür."

611b

ἐάσει—μήτε γε αὖ τῇ ἀληθεστάτῃ φύσει τοιοῦτον εἶναι ψυχήν, ὥστε πολλῆς ποικιλίας καὶ ἀνομοιότητός τε καὶ διαφορᾶς γέμειν αὐτὸ πρὸς αὑτό.

πῶς λέγεις; ἔφη.

οὐ ῥᾴδιον, ἦν δʼ ἐγώ, ἀίδιον εἶναι σύνθετόν τε ἐκ πολλῶν καὶ μὴ τῇ καλλίστῃ κεχρημένον συνθέσει, ὡς νῦν ἡμῖν ἐφάνη ἡ ψυχή.

οὔκουν εἰκός γε.

ὅτι μὲν τοίνυν ἀθάνατον ψυχή, καὶ ὁ ἄρτι λόγος καὶ οἱ ἄλλοι ἀναγκάσειαν ἄν· οἷον δʼ ἐστὶν τῇ ἀληθείᾳ, οὐ λελωβημένον

611c"Şimdiye kadar onun hakkında, şu anda nasıl görünüyorsa ona göre doğru şeyler söyledik. Ama onu, deniz tanrısı Glaukos'u görenlerin durumundaki gibi bir hâlde seyrettik: onlar Glaukos'un eski tabiatını artık kolay kolay göremezler, çünkü bedeninin eski parçalarının bir kısmı kopmuş, bir kısmı ezilmiş, dalgalar onu her yönden sakatlamış, üstüne de istiridyeler, yosunlar ve taşlar yapışmıştır; öyle ki tabiatı gereği olduğundan çok herhangi bir canavara benzer. İşte psykhē'yi biz de binlerce kötülük yüzünden bu hâlde seyrediyoruz."

611c

δεῖ αὐτὸ θεάσασθαι ὑπό τε τῆς τοῦ σώματος κοινωνίας καὶ ἄλλων κακῶν, ὥσπερ νῦν ἡμεῖς θεώμεθα, ἀλλʼ οἷόν ἐστιν καθαρὸν γιγνόμενον, τοιοῦτον ἱκανῶς λογισμῷ διαθεατέον, καὶ πολύ γε κάλλιον αὐτὸ εὑρήσει καὶ ἐναργέστερον δικαιοσύνας τε καὶ ἀδικίας διόψεται καὶ πάντα ἃ νῦν διήλθομεν. νῦν δὲ εἴπομεν μὲν ἀληθῆ περὶ αὐτοῦ, οἷον ἐν τῷ παρόντι φαίνεται· τεθεάμεθα μέντοι διακείμενον αὐτό, ὥσπερ οἱ τὸν

611d"Ama, Glaukon, oraya bakmak gerek."

"Nereye?" dedi.

611d

θαλάττιον Γλαῦκον ὁρῶντες οὐκ ἂν ἔτι ῥᾳδίως αὐτοῦ ἴδοιεν τὴν ἀρχαίαν φύσιν, ὑπὸ τοῦ τά τε παλαιὰ τοῦ σώματος μέρη τὰ μὲν ἐκκεκλάσθαι, τὰ δὲ συντετρῖφθαι καὶ πάντως λελωβῆσθαι ὑπὸ τῶν κυμάτων, ἄλλα δὲ προσπεφυκέναι, ὄστρεά τε καὶ φυκία καὶ πέτρας, ὥστε παντὶ μᾶλλον θηρίῳ ἐοικέναι ἢ οἷος ἦν φύσει, οὕτω καὶ τὴν ψυχὴν ἡμεῖς θεώμεθα διακειμένην ὑπὸ μυρίων κακῶν. ἀλλὰ δεῖ, ὦ Γλαύκων, ἐκεῖσε βλέπειν.

ποῖ; ἦ δʼ ὅς.

611e"Onun bilgelik sevgisine. Neye dokunduğunu, ilahî, ölümsüz ve her zaman var olanla akraba olduğu için hangi birlikteliklere can attığını düşünmek gerek; bütünüyle bunun peşinden gitse, bu atılışla şimdi içinde bulunduğu denizden çıkarılsa ve şimdi mutlu denen ziyafetler yüzünden, toprakla beslendiği için etrafını saran o çok sayıda topraklı, taşlı, yabani taşlardan ve kabuklardan kurtulsa ne hâle geleceğini düşünmek gerek."

611e

εἰς τὴν φιλοσοφίαν αὐτῆς, καὶ ἐννοεῖν ὧν ἅπτεται καὶ οἵων ἐφίεται ὁμιλιῶν, ὡς συγγενὴς οὖσα τῷ τε θείῳ καὶ ἀθανάτῳ καὶ τῷ ἀεὶ ὄντι, καὶ οἵα ἂν γένοιτο τῷ τοιούτῳ πᾶσα ἐπισπομένη καὶ ὑπὸ ταύτης τῆς ὁρμῆς ἐκκομισθεῖσα ἐκ τοῦ πόντου ἐν ᾧ νῦν ἐστίν, καὶ περικρουσθεῖσα πέτρας

612a"O zaman insan onun hakiki tabiatını görebilirdi: çok biçimli mi, tek biçimli mi, ya da ne hâlde ve nasıl olduğunu. Şimdilik ise insan hayatındaki hâllerini ve biçimlerini sanırım yeterince ele aldık."

"Tamamen," dedi.

"Öyleyse," dedim, "logos'umuzda öteki itirazlardan kurtulduk; sizin Hesiodos'la Homeros için söylediğiniz gibi adaletin ücretlerini ve şöhretini övmedik; adaletin kendisinin, psykhē'nin kendisi için en iyi şey olduğunu bulduk; psykhē'nin, ister Gyges'in yüzüğü olsun ister olmasın, hatta böyle bir yüzüğün yanında Hades'in miğferi de olsa, adil şeyleri yapması gerektiğini bulduk, değil mi?"

612a

τε καὶ ὄστρεα ἃ νῦν αὐτῇ, ἅτε γῆν ἑστιωμένῃ, γεηρὰ καὶ πετρώδη πολλὰ καὶ ἄγρια περιπέφυκεν ὑπὸ τῶν εὐδαιμόνων λεγομένων ἑστιάσεων.

καὶ τότʼ ἄν τις ἴδοι αὐτῆς τὴν ἀληθῆ φύσιν, εἴτε πολυειδὴς εἴτε μονοειδής, εἴτε ὅπῃ ἔχει καὶ ὅπως· νῦν δὲ τὰ ἐν τῷ ἀνθρωπίνῳ βίῳ πάθη τε καὶ εἴδη, ὡς ἐγᾦμαι, ἐπιεικῶς αὐτῆς διεληλύθαμεν.

παντάπασι μὲν οὖν, ἔφη.

οὐκοῦν, ἦν δʼ ἐγώ, τά τε ἄλλα ἀπελυσάμεθα ἐν τῷ λόγῳ,

612b"Çok doğru söylüyorsun," dedi.

"Peki, Glaukon," dedim, "artık bunlara ek olarak adalete ve öteki aretē'ye, hem insan hayattayken hem de öldükten sonra, insanlardan ve tanrılardan psykhē'ye sağladığı ücretleri, sayıları ve nitelikleriyle vermek kimsenin kıskançlığını çeker mi?"

612b

καὶ οὐ τοὺς μισθοὺς οὐδὲ τὰς δόξας δικαιοσύνης ἐπῃνέκαμεν, ὥσπερ Ἡσίοδόν τε καὶ Ὅμηρον ὑμεῖς ἔφατε, ἀλλʼ αὐτὸ δικαιοσύνην αὐτῇ ψυχῇ ἄριστον ηὕρομεν, καὶ ποιητέον εἶναι αὐτῇ τὰ δίκαια, ἐάντʼ ἔχῃ τὸν Γύγου δακτύλιον, ἐάντε μή, καὶ πρὸς τοιούτῳ δακτυλίῳ τὴν Ἄιδος κυνῆν;

ἀληθέστατα, ἔφη, λέγεις.

ἆρʼ οὖν, ἦν δʼ ἐγώ, ὦ Γλαύκων, νῦν ἤδη ἀνεπίφθονόν ἐστιν πρὸς ἐκείνοις καὶ τοὺς μισθοὺς τῇ δικαιοσύνῃ καὶ τῇ

612c"Hiç çekmez," dedi.

"O hâlde logos'ta benden ödünç aldıklarınızı bana geri verecek misiniz?"

"Tam olarak neyi?"

"Adil adamın adaletsiz, adaletsiz adamın adil görünmesini size bahşetmiştim; çünkü siz, bunların hem tanrılardan hem insanlardan gizli kalması mümkün olmasa bile, adaletin kendisi adaletsizliğin kendisiyle karşılaştırılıp hükme bağlansın diye logos uğruna yine de bahşedilmesi gerektiğini istemiştiniz. Hatırlamıyor musun?"

612c

ἄλλῃ ἀρετῇ ἀποδοῦναι, ὅσους τε καὶ οἵους τῇ ψυχῇ παρέχει παρʼ ἀνθρώπων τε καὶ θεῶν, ζῶντός τε ἔτι τοῦ ἀνθρώπου καὶ ἐπειδὰν τελευτήσῃ;

παντάπασι μὲν οὖν, ἦ δʼ ὅς.

ἆρʼ οὖν ἀποδώσετέ μοι ἃ ἐδανείσασθε ἐν τῷ λόγῳ;

τί μάλιστα;

ἔδωκα ὑμῖν τὸν δίκαιον δοκεῖν ἄδικον εἶναι καὶ τὸν ἄδικον δίκαιον· ὑμεῖς γὰρ ᾐτεῖσθε, κἂν εἰ μὴ δυνατὸν εἴη ταῦτα λανθάνειν καὶ θεοὺς καὶ ἀνθρώπους, ὅμως δοτέον εἶναι τοῦ λόγου ἕνεκα, ἵνα αὐτὴ δικαιοσύνη πρὸς ἀδικίαν αὐτὴν

612d"Hatırlamasam haksızlık etmiş olurum," dedi.

"Madem hükme bağlandılar," dedim, "şimdi de adalet adına geri istiyorum: hem tanrılar hem insanlar katında sahip olduğu şöhreti gibi, onun hakkında böyle bir kanaat beslendiğini kabul edelim; böylece görünmekten kazandığı ve sahiplerine verdiği ödülleri de alsın; çünkü var olmaktan gelen iyilikleri verdiği, kendisini gerçekten edinenleri aldatmadığı ortaya çıktı."

612d

κριθείη. ἢ οὐ μνημονεύεις;

ἀδικοίην μεντἄν, ἔφη, εἰ μή.

ἐπειδὴ τοίνυν, ἦν δʼ ἐγώ, κεκριμέναι εἰσί, πάλιν ἀπαιτῶ ὑπὲρ δικαιοσύνης, ὥσπερ ἔχει δόξης καὶ παρὰ θεῶν καὶ παρʼ ἀνθρώπων, καὶ ἡμᾶς ὁμολογεῖν περὶ αὐτῆς δοκεῖσθαι οὕτω, ἵνα καὶ τὰ νικητήρια κομίσηται, ἀπὸ τοῦ δοκεῖν κτωμένη ἃ δίδωσι τοῖς ἔχουσιν αὐτήν, ἐπειδὴ καὶ τὰ ἀπὸ τοῦ εἶναι ἀγαθὰ διδοῦσα ἐφάνη καὶ οὐκ ἐξαπατῶσα τοὺς τῷ ὄντι λαμβάνοντας αὐτήν.

612e"Adil bir şey istiyorsun," dedi.

"Öyleyse," dedim, "ilk önce şunu geri vereceksiniz: ikisinden her birinin nasıl biri olduğu tanrılardan gizli kalmaz."

"Vereceğiz," dedi.

"Gizli kalmıyorlarsa, biri tanrıların sevdiği, öteki tanrıların nefret ettiği biri olur; başta da bunu kabul etmiştik."

"Öyle."

"Tanrıların sevdiği kişiye, önceki bir hatadan kaynaklanan zorunlu bir kötülük olmadıkça, tanrılardan gelen her şeyin olabildiğince iyi geleceğini kabul etmeyecek miyiz?"

612e

δίκαια, ἔφη, αἰτῇ.

οὐκοῦν, ἦν δʼ ἐγώ, πρῶτον μὲν τοῦτο ἀποδώσετε, ὅτι θεούς γε οὐ λανθάνει ἑκάτερος αὐτῶν οἷός ἐστιν;

ἀποδώσομεν, ἔφη.

εἰ δὲ μὴ λανθάνετον, ὁ μὲν θεοφιλὴς ἂν εἴη, ὁ δὲ θεομισής, ὥσπερ καὶ κατʼ ἀρχὰς ὡμολογοῦμεν.

ἔστι ταῦτα.

τῷ δὲ θεοφιλεῖ οὐχ ὁμολογήσομεν, ὅσα γε ἀπὸ θεῶν

613a"Elbette."

"O hâlde adil adam hakkında şöyle düşünmeliyiz: yoksulluğa da düşse, hastalıklara ya da kötü görünen başka bir şeye de düşse, bunlar onun için, hayattayken ya da öldükten sonra, iyi bir şeyle sonuçlanacaktır. Çünkü adil olmaya can atmak isteyen ve aretē'yi gözeterek bir insan için mümkün olduğu kadar tanrıya benzemeye (homoiosis theoi) çalışan kişi tanrılar tarafından hiçbir zaman ihmal edilmez."

613a

γίγνεται, πάντα γίγνεσθαι ὡς οἷόν τε ἄριστα, εἰ μή τι ἀναγκαῖον αὐτῷ κακὸν ἐκ προτέρας ἁμαρτίας ὑπῆρχεν;

πάνυ μὲν οὖν.

οὕτως ἄρα ὑποληπτέον περὶ τοῦ δικαίου ἀνδρός, ἐάντʼ ἐν πενίᾳ γίγνηται ἐάντʼ ἐν νόσοις ἤ τινι ἄλλῳ τῶν δοκούντων κακῶν, ὡς τούτῳ ταῦτα εἰς ἀγαθόν τι τελευτήσει ζῶντι ἢ καὶ ἀποθανόντι. οὐ γὰρ δὴ ὑπό γε θεῶν ποτε ἀμελεῖται ὃς ἂν προθυμεῖσθαι ἐθέλῃ δίκαιος γίγνεσθαι καὶ ἐπιτηδεύων

613b"Böyle birinin kendisine benzeyen tarafından ihmal edilmemesi akla yatkın," dedi.

"Adaletsiz adam hakkında da bunların tersini düşünmek gerekmez mi?"

"Hem de nasıl."

"Demek tanrılardan adil adama gelen ödüller bunlara benzer şeyler olurdu."

"Hiç değilse benim kanaatimce," dedi.

"Peki insanlardan gelenler?" dedim. "Gerçek olanı ortaya koymak gerekirse durum şöyle değil mi? Becerikli ama adaletsiz adamlar, aşağıdan iyi koşan ama yukarıdan iyi koşamayan koşucuların yaptığını yapmazlar mı? Önce hızla fırlarlar, ama sonunda kulakları omuzlarına düşmüş, taçsız kaçıp giderek gülünç olurlar."

613b

ἀρετὴν εἰς ὅσον δυνατὸν ἀνθρώπῳ ὁμοιοῦσθαι θεῷ.

εἰκός γʼ, ἔφη, τὸν τοιοῦτον μὴ ἀμελεῖσθαι ὑπὸ τοῦ ὁμοίου.

οὐκοῦν περὶ τοῦ ἀδίκου τἀναντία τούτων δεῖ διανοεῖσθαι;

σφόδρα γε.

τὰ μὲν δὴ παρὰ θεῶν τοιαῦτʼ ἄττʼ ἂν εἴη νικητήρια τῷ δικαίῳ.

κατὰ γοῦν ἐμὴν δόξαν, ἔφη.

τί δέ, ἦν δʼ ἐγώ, παρʼ ἀνθρώπων; ἆρʼ οὐχ ὧδε ἔχει, εἰ δεῖ τὸ ὂν τιθέναι; οὐχ οἱ μὲν δεινοί τε καὶ ἄδικοι δρῶσιν ὅπερ οἱ δρομῆς ὅσοι ἂν θέωσιν εὖ ἀπὸ τῶν κάτω, ἀπὸ δὲ τῶν ἄνω μή; τὸ μὲν πρῶτον ὀξέως ἀποπηδῶσιν, τελευτῶντες

613c"Gerçek koşucular ise sona varınca ödülleri alır ve taçlandırılırlar. Adil insanlar için de çoğu zaman böyle olmaz mı? Her işin, her ilişkinin ve hayatın sonuna doğru iyi bir ün kazanır ve insanlardan ödülleri alırlar."

"Hem de nasıl."

"O hâlde senin adaletsizler hakkında söylediğin şeyleri benim bunlar hakkında söylememe katlanacak mısın? Diyeceğim ki adil insanlar yaşlanınca kendi şehirlerinde isterlerse yönetimde görev alır, istedikleri aileden evlenir, istediklerine kız verirler; senin onlar hakkında söylediğin her şeyi ben şimdi bunlar hakkında söylüyorum."

613c

δὲ καταγέλαστοι γίγνονται, τὰ ὦτα ἐπὶ τῶν ὤμων ἔχοντες καὶ ἀστεφάνωτοι ἀποτρέχοντες· οἱ δὲ τῇ ἀληθείᾳ δρομικοὶ εἰς τέλος ἐλθόντες τά τε ἆθλα λαμβάνουσιν καὶ στεφανοῦνται. οὐχ οὕτω καὶ περὶ τῶν δικαίων τὸ πολὺ συμβαίνει; πρὸς τὸ τέλος ἑκάστης πράξεως καὶ ὁμιλίας καὶ τοῦ βίου εὐδοκιμοῦσί τε καὶ τὰ ἆθλα παρὰ τῶν ἀνθρώπων φέρονται;

καὶ μάλα.

ἀνέξῃ ἄρα λέγοντος ἐμοῦ περὶ τούτων ἅπερ αὐτὸς ἔλεγες

613d"Adaletsizler hakkında da şunu söyleyeceğim: çoğu, gençken gizli kalsalar bile, koşunun sonunda yakalanıp gülünç olurlar, yaşlanınca da yabancıların ve vatandaşların aşağılamasına uğrayan bedbahtlar olurlar; kırbaçlanırlar, senin, doğru olarak, kaba dediğin şeylere uğrarlar — sonra işkence görecekler, dağlanacaklar —; bütün bunlara uğradıklarını benden de duymuş say. Ama dediğim gibi, katlanacak mısın, bak."

613d

περὶ τῶν ἀδίκων; ἐρῶ γὰρ δὴ ὅτι οἱ μὲν δίκαιοι, ἐπειδὰν πρεσβύτεροι γένωνται, ἐν τῇ αὑτῶν πόλει ἄρχουσί τε ἂν βούλωνται τὰς ἀρχάς, γαμοῦσί τε ὁπόθεν ἂν βούλωνται, ἐκδιδόασί τε εἰς οὓς ἂν ἐθέλωσι· καὶ πάντα ἃ σὺ περὶ ἐκείνων, ἐγὼ νῦν λέγω περὶ τῶνδε. καὶ αὖ καὶ περὶ τῶν ἀδίκων, ὅτι οἱ πολλοὶ αὐτῶν, καὶ ἐὰν νέοι ὄντες λάθωσιν, ἐπὶ τέλους τοῦ δρόμου αἱρεθέντες καταγέλαστοί εἰσιν καὶ γέροντες γιγνόμενοι ἄθλιοι προπηλακίζονται ὑπὸ ξένων τε

613e"Elbette," dedi, "çünkü adil şeyler söylüyorsun."

"İşte," dedim, "adalet kendisinin sağladığı o iyiliklere ek olarak adil adama hayattayken tanrılardan ve insanlardan gelen ödüller, ücretler ve hediyeler bunlar olsa gerek."

613e

καὶ ἀστῶν, μαστιγούμενοι καὶ ἃ ἄγροικα ἔφησθα σὺ εἶναι, ἀληθῆ λέγων—εἶτα στρεβλώσονται καὶ ἐκκαυθήσονται— πάντα ἐκεῖνα οἴου καὶ ἐμοῦ ἀκηκοέναι ὡς πάσχουσιν. ἀλλʼ ὃ λέγω, ὅρα εἰ ἀνέξῃ.

καὶ πάνυ, ἔφη· δίκαια γὰρ λέγεις.

ἃ μὲν τοίνυν, ἦν δʼ ἐγώ, ζῶντι τῷ δικαίῳ παρὰ θεῶν τε

614a"Hem de pek güzel ve sağlam şeyler," dedi.

"Ama bunlar," dedim, "ölümlerinden sonra her ikisini bekleyenlerin yanında ne sayıca ne büyüklükçe bir şeydir. Bunları da dinlemek gerek ki, her biri logos'un kendisine borçlu olduğu şeyleri tam olarak duymuş olsun."

614a

καὶ ἀνθρώπων ἆθλά τε καὶ μισθοὶ καὶ δῶρα γίγνεται πρὸς ἐκείνοις τοῖς ἀγαθοῖς οἷς αὐτὴ παρείχετο ἡ δικαιοσύνη, τοιαῦτʼ ἂν εἴη.

καὶ μάλʼ, ἔφη, καλά τε καὶ βέβαια.

ταῦτα τοίνυν, ἦν δʼ ἐγώ, οὐδέν ἐστι πλήθει οὐδὲ μεγέθει πρὸς ἐκεῖνα ἃ τελευτήσαντα ἑκάτερον περιμένει· χρὴ δʼ αὐτὰ ἀκοῦσαι, ἵνα τελέως ἑκάτερος αὐτῶν ἀπειλήφῃ τὰ ὑπὸ τοῦ λόγου ὀφειλόμενα ἀκοῦσαι.

614b"Söyle," dedi, "bundan daha hoş dinleyeceğim çok şey yok."

"Ama sana," dedim, "Alkinoos'a anlatılan türden bir hikâye anlatmayacağım; yiğit bir adamın, soyca Pamphylialı olan Armenios oğlu Er'in hikâyesini anlatacağım. Bu adam bir zamanlar savaşta ölmüş; on gün sonra artık çürümüş cesetler kaldırılırken o sapasağlam bulunmuş, evine getirilmiş; on ikinci gün gömülmek üzereyken odun yığınının üstünde yatarken dirilmiş ve dirilince orada gördüklerini anlatmış. Dediğine göre psykhē'si bedenden çıkınca birçoklarıyla birlikte yola koyulmuş ve ilahî bir yere varmışlar. Orada yerde birbirine bitişik iki yarık, karşılarında da yukarıda gökte iki yarık daha varmış. Bunların arasında yargıçlar otururmuş; bunlar hükümlerini verdikten sonra adil olanlara, haklarında verilen hükmün işaretlerini önlerine asıp sağdan, yukarıya, gökten geçen yola gitmelerini buyururlarmış; adaletsizlere de, onlar da yaptıkları her şeyin işaretlerini arkalarında taşıyarak, soldan aşağıya giden yola gitmelerini."

614b

λέγοις ἄν, ἔφη, ὡς οὐ πολλὰ ἄλλʼ ἥδιον ἀκούοντι.

ἀλλʼ οὐ μέντοι σοι, ἦν δʼ ἐγώ, Ἀλκίνου γε ἀπόλογον ἐρῶ, ἀλλʼ ἀλκίμου μὲν ἀνδρός, Ἠρὸς τοῦ Ἀρμενίου, τὸ γένος Παμφύλου· ὅς ποτε ἐν πολέμῳ τελευτήσας, ἀναιρεθέντων δεκαταίων τῶν νεκρῶν ἤδη διεφθαρμένων, ὑγιὴς μὲν ἀνῃρέθη, κομισθεὶς δʼ οἴκαδε μέλλων θάπτεσθαι δωδεκαταῖος ἐπὶ τῇ πυρᾷ κείμενος ἀνεβίω, ἀναβιοὺς δʼ ἔλεγεν ἃ ἐκεῖ ἴδοι. ἔφη δέ, ἐπειδὴ οὗ ἐκβῆναι, τὴν ψυχὴν πορεύεσθαι

614c

μετὰ πολλῶν, καὶ ἀφικνεῖσθαι σφᾶς εἰς τόπον τινὰ δαιμόνιον, ἐν ᾧ τῆς τε γῆς δύʼ εἶναι χάσματα ἐχομένω ἀλλήλοιν καὶ τοῦ οὐρανοῦ αὖ ἐν τῷ ἄνω ἄλλα καταντικρύ. δικαστὰς δὲ μεταξὺ τούτων καθῆσθαι, οὕς, ἐπειδὴ διαδικάσειαν, τοὺς μὲν δικαίους κελεύειν πορεύεσθαι τὴν εἰς δεξιάν τε καὶ ἄνω διὰ τοῦ οὐρανοῦ, σημεῖα περιάψαντας τῶν δεδικασμένων ἐν τῷ πρόσθεν, τοὺς δὲ ἀδίκους τὴν εἰς ἀριστεράν τε καὶ κάτω, ἔχοντας καὶ τούτους ἐν τῷ ὄπισθεν σημεῖα πάντων ὧν

614d"Kendisi yaklaşınca, ona oradakileri insanlara haber vermesi gerektiğini söylemişler ve o yerdeki her şeyi dinleyip seyretmesini buyurmuşlar. Gördüğüne göre bir yanda psykhē'ler hükme bağlandıktan sonra göğün ve yerin birer yarığından gidiyormuş; öteki iki yarıktan ise, birinden yerin içinden çıkan psykhē'ler kir pas ve toz içinde yukarı geliyor, ötekinden başka psykhē'ler gökten tertemiz iniyormuş."

614d

ἔπραξαν. ἑαυτοῦ δὲ προσελθόντος εἰπεῖν ὅτι δέοι αὐτὸν ἄγγελον ἀνθρώποις γενέσθαι τῶν ἐκεῖ καὶ διακελεύοιντό οἱ ἀκούειν τε καὶ θεᾶσθαι πάντα τὰ ἐν τῷ τόπῳ. ὁρᾶν δὴ ταύτῃ μὲν καθʼ ἑκάτερον τὸ χάσμα τοῦ οὐρανοῦ τε καὶ τῆς γῆς ἀπιούσας τὰς ψυχάς, ἐπειδὴ αὐταῖς δικασθείη, κατὰ δὲ τὼ ἑτέρω ἐκ μὲν τοῦ ἀνιέναι ἐκ τῆς γῆς μεστὰς αὐχμοῦ τε καὶ κόνεως, ἐκ δὲ τοῦ ἑτέρου καταβαίνειν ἑτέρας ἐκ τοῦ

614e"Ve her an gelen psykhē'ler uzun bir yolculuktan dönüyor gibi görünüyormuş; sevinçle çayıra gidip bayramdaki gibi orada çadır kuruyorlarmış; tanışanlar birbirini selamlıyor, yerden gelenler ötekilerden oradaki hâlleri, gökten gelenler de ötekilerin başlarından geçenleri soruyormuş. Birbirlerine anlatırlarken bir kısmı, yer altındaki yolculuklarında ne kadar çok ve ne türlü şeyler çektiklerini ve gördüklerini hatırlayarak inleyip ağlıyormuş — bu yolculuk bin yıl sürüyormuş —; gökten gelenler ise oradaki mutlulukları ve güzelliği akıl almaz manzaraları anlatıyormuş."

614e

οὐρανοῦ καθαράς. καὶ τὰς ἀεὶ ἀφικνουμένας ὥσπερ ἐκ πολλῆς πορείας φαίνεσθαι ἥκειν, καὶ ἁσμένας εἰς τὸν λειμῶνα ἀπιούσας οἷον ἐν πανηγύρει κατασκηνᾶσθαι, καὶ ἀσπάζεσθαί τε ἀλλήλας ὅσαι γνώριμαι, καὶ πυνθάνεσθαι τάς τε ἐκ τῆς γῆς ἡκούσας παρὰ τῶν ἑτέρων τὰ ἐκεῖ καὶ τὰς ἐκ τοῦ οὐρανοῦ τὰ παρʼ ἐκείναις.

διηγεῖσθαι δὲ ἀλλήλαις τὰς

615a"Hepsini anlatmak, Glaukon, uzun zaman ister. Ama Er'in dediğine göre özü şuymuş: herkes kime ne haksızlık ettiyse, kaç kişiye ettiyse, hepsi için sırayla, her biri için on kat ceza çekmiş. Bu da her yüz yılda bir oluyormuş, çünkü insan hayatı bu kadar sürer diye; böylece haksızlığın bedelini on katıyla ödesinler diye. Mesela birileri şehirleri ya da orduları ele vererek birçok kişinin ölümüne sebep olduysa, onları köleliğe düşürdüyse ya da başka bir kötü muamelenin ortağı olduysa, bütün bunların her biri için on katı acı çekermiş; birilerine iyilik etmiş, adil ve dine bağlı olmuşlarsa, aynı şekilde hak ettikleri karşılığı alırlarmış."

615a

μὲν ὀδυρομένας τε καὶ κλαούσας, ἀναμιμνῃσκομένας ὅσα τε καὶ οἷα πάθοιεν καὶ ἴδοιεν ἐν τῇ ὑπὸ γῆς πορείᾳ—εἶναι δὲ τὴν πορείαν χιλιέτη—τὰς δʼ αὖ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ εὐπαθείας διηγεῖσθαι καὶ θέας ἀμηχάνους τὸ κάλλος. τὰ μὲν οὖν πολλά, ὦ Γλαύκων, πολλοῦ χρόνου διηγήσασθαι· τὸ δʼ οὖν κεφάλαιον ἔφη τόδε εἶναι, ὅσα πώποτέ τινα ἠδίκησαν καὶ ὅσους ἕκαστοι, ὑπὲρ ἁπάντων δίκην δεδωκέναι ἐν μέρει, ὑπὲρ ἑκάστου δεκάκις—τοῦτο δʼ εἶναι κατὰ ἑκατονταετηρίδα

615b

ἑκάστην, ὡς βίου ὄντος τοσούτου τοῦ ἀνθρωπίνου—ἵνα δεκαπλάσιον τὸ ἔκτεισμα τοῦ ἀδικήματος ἐκτίνοιεν, καὶ οἷον εἴ τινες πολλοῖς θανάτων ἦσαν αἴτιοι, ἢ πόλεις προδόντες ἢ στρατόπεδα, καὶ εἰς δουλείας ἐμβεβληκότες ἤ τινος ἄλλης κακουχίας μεταίτιοι, πάντων τούτων δεκαπλασίας ἀλγηδόνας ὑπὲρ ἑκάστου κομίσαιντο, καὶ αὖ εἴ τινας εὐεργεσίας εὐεργετηκότες καὶ δίκαιοι καὶ ὅσιοι γεγονότες εἶεν, κατὰ ταὐτὰ

615c"Doğar doğmaz ölenler ve kısa süre yaşayanlar hakkında anmaya değmeyen başka şeyler anlatıyordu. Tanrılara ve anne babaya karşı dinsizlik ve saygı için ve kendi eliyle işlenen cinayet için ise daha da büyük karşılıklar anlatıyordu."

"Anlattığına göre birinin bir başkasına Büyük Ardiaios'un nerede olduğunu sorduğu sırada oradaymış. Bu Ardiaios, o zamandan bin yıl önce Pamphylia'da bir şehrin tiranı olmuş; yaşlı babasını ve ağabeyini öldürmüş, söylendiğine göre daha birçok dine aykırı iş yapmış."

615c

τὴν ἀξίαν κομίζοιντο. τῶν δὲ εὐθὺς γενομένων καὶ ὀλίγον χρόνον βιούντων πέρι ἄλλα ἔλεγεν οὐκ ἄξια μνήμης. εἰς δὲ θεοὺς ἀσεβείας τε καὶ εὐσεβείας καὶ γονέας καὶ αὐτόχειρος φόνου μείζους ἔτι τοὺς μισθοὺς διηγεῖτο.

ἔφη γὰρ δὴ παραγενέσθαι ἐρωτωμένῳ ἑτέρῳ ὑπὸ ἑτέρου ὅπου εἴη Ἀρδιαῖος ὁ μέγας. ὁ δὲ Ἀρδιαῖος οὗτος τῆς Παμφυλίας ἔν τινι πόλει τύραννος ἐγεγόνει, ἤδη χιλιοστὸν ἔτος εἰς ἐκεῖνον τὸν χρόνον, γέροντά τε πατέρα ἀποκτείνας

615d"Er'in dediğine göre soru sorulan şöyle demiş: 'Gelmedi, buraya gelecek de değil. Çünkü korkunç manzaralardan biri olarak bunu da gördük: her şeyi çekip bitirdikten sonra yukarı çıkmak üzere ağzın yakınındayken, birden onu ve başkalarını gördük — çoğu tirandı ama aralarında büyük suçlar işlemiş bazı sıradan kişiler de vardı —; artık yukarı çıkacaklarını sanıyorlardı ama ağız onları almadı; kötülük içinde bu kadar iflah olmaz durumda olanlardan ya da cezasını yeterince çekmemiş olanlardan biri çıkmaya kalkıştığında ağız böğürüyordu.'"

615d

καὶ πρεσβύτερον ἀδελφόν, καὶ ἄλλα δὴ πολλά τε καὶ ἀνόσια εἰργασμένος, ὡς ἐλέγετο. ἔφη οὖν τὸν ἐρωτώμενον εἰπεῖν, οὐχ ἥκει, φάναι, οὐδʼ ἂν ἥξει δεῦρο. ἐθεασάμεθα γὰρ οὖν δὴ καὶ τοῦτο τῶν δεινῶν θεαμάτων· ἐπειδὴ ἐγγὺς τοῦ στομίου ἦμεν μέλλοντες ἀνιέναι καὶ τἆλλα πάντα πεπονθότες, ἐκεῖνόν τε κατείδομεν ἐξαίφνης καὶ ἄλλους—σχεδόν τι αὐτῶν τοὺς πλείστους τυράννους· ἦσαν δὲ καὶ ἰδιῶταί τινες τῶν

615e"'O zaman orada duran, görünüşleri ateş gibi yabani adamlar o sesi duyup anlayınca bir kısmını yakalayıp götürdüler; Ardiaios'la başkalarının ise ellerini, ayaklarını ve başlarını bağlayıp yere attılar, derilerini yüzdüler, yol kenarından dışarı sürükleyip dikenlerin üstünde didiklediler; her geçene de neden götürüldüklerini, Tartaros'a atılmak üzere götürüldüklerini bildirdiler.'"

615e

μεγάλα ἡμαρτηκότων—οὓς οἰομένους ἤδη ἀναβήσεσθαι οὐκ ἐδέχετο τὸ στόμιον, ἀλλʼ ἐμυκᾶτο ὁπότε τις τῶν οὕτως ἀνιάτως ἐχόντων εἰς πονηρίαν ἢ μὴ ἱκανῶς δεδωκὼς δίκην ἐπιχειροῖ ἀνιέναι.

ἐνταῦθα δὴ ἄνδρες, ἔφη, ἄγριοι, διάπυροι ἰδεῖν, παρεστῶτες καὶ καταμανθάνοντες τὸ φθέγμα, τοὺς μὲν διαλαβόντες ἦγον, τὸν δὲ Ἀρδιαῖον καὶ ἄλλους συμποδίσαντες

616a"Er'in dediğine göre orada başlarına gelen birçok ve her türden korku arasında en büyüğü, yukarı çıkarken o sesin kendileri için yükselmesi korkusuymuş; ses çıkmayınca her biri büyük bir sevinçle yukarı çıkmış. Cezalar ve azaplar böyleymiş, iyilikler de bunların karşılığıymış."

616a

χεῖράς τε καὶ πόδας καὶ κεφαλήν, καταβαλόντες καὶ ἐκδείραντες, εἷλκον παρὰ τὴν ὁδὸν ἐκτὸς ἐπʼ ἀσπαλάθων κνάμπτοντες, καὶ τοῖς ἀεὶ παριοῦσι σημαίνοντες ὧν ἕνεκά τε καὶ ὅτι εἰς τὸν Τάρταρον ἐμπεσούμενοι ἄγοιντο. ἔνθα δὴ φόβων, ἔφη, πολλῶν καὶ παντοδαπῶν σφίσι γεγονότων, τοῦτον ὑπερβάλλειν, μὴ γένοιτο ἑκάστῳ τὸ φθέγμα ὅτε ἀναβαίνοι, καὶ ἁσμενέστατα ἕκαστον σιγήσαντος ἀναβῆναι. καὶ τὰς μὲν δὴ δίκας τε καὶ τιμωρίας τοιαύτας τινὰς

616b"Çayırdakilerin her biri için yedi gün geçince oradan kalkıp sekizinci gün yola koyulmaları gerekiyormuş; dört gün sonra da yukarıdan bütün göğe ve yere yayılmış, sütun gibi dümdüz bir ışığı görebildikleri bir yere varıyorlarmış; bu ışık en çok gökkuşağına benziyormuş ama daha parlak ve daha saf. Bir günlük yol daha yürüyüp bu ışığa varmışlar ve orada ışığın ortasında, gökten uzanan bağlarının uçlarını görmüşler; çünkü bu ışık göğü bir arada tutan bağmış, kadırgaların gövdesini saran halatlar gibi bütün dönen gök kubbeyi bir arada tutuyormuş. Uçlardan da Zorunluluğun (ananke) iği uzanıyormuş; bütün dönüşler onun sayesinde dönermiş. İğin mili ve kancası çeliktenmiş, ağırşağı ise bununla başka maddelerin karışımından."

616b

εἶναι, καὶ αὖ τὰς εὐεργεσίας ταύταις ἀντιστρόφους. ἐπειδὴ δὲ τοῖς ἐν τῷ λειμῶνι ἑκάστοις ἑπτὰ ἡμέραι γένοιντο, ἀναστάντας ἐντεῦθεν δεῖν τῇ ὀγδόῃ πορεύεσθαι, καὶ ἀφικνεῖσθαι τεταρταίους ὅθεν καθορᾶν ἄνωθεν διὰ παντὸς τοῦ οὐρανοῦ καὶ γῆς τεταμένον φῶς εὐθύ, οἷον κίονα, μάλιστα τῇ ἴριδι προσφερῆ, λαμπρότερον δὲ καὶ καθαρώτερον· εἰς ὃ ἀφικέσθαι προελθόντες ἡμερησίαν ὁδόν, καὶ ἰδεῖν αὐτόθι κατὰ

616c"Ağırşağın yapısı şöyleymiş: biçimi buradakiler gibiymiş, ama anlattıklarından onun şöyle bir şey olduğunu düşünmek gerekir: içi oyulmuş, boydan boya delinmiş büyük bir ağırşağın içine, birbirine geçen kaplar gibi, buna uyan daha küçük bir tane yerleştirilmiş olsun, onun içine üçüncüsü, dördüncüsü ve dört tane daha."

616c

μέσον τὸ φῶς ἐκ τοῦ οὐρανοῦ τὰ ἄκρα αὐτοῦ τῶν δεσμῶν τεταμένα—εἶναι γὰρ τοῦτο τὸ φῶς σύνδεσμον τοῦ οὐρανοῦ, οἷον τὰ ὑποζώματα τῶν τριήρων, οὕτω πᾶσαν συνέχον τὴν περιφοράν—ἐκ δὲ τῶν ἄκρων τεταμένον ἀνάγκης ἄτρακτον, διʼ οὗ πάσας ἐπιστρέφεσθαι τὰς περιφοράς· οὗ τὴν μὲν ἠλακάτην τε καὶ τὸ ἄγκιστρον εἶναι ἐξ ἀδάμαντος, τὸν δὲ σφόνδυλον μεικτὸν ἔκ τε τούτου καὶ ἄλλων γενῶν. τὴν δὲ

616d"Çünkü ağırşaklar hepsi birlikte sekiz taneymiş, birbirinin içine yerleştirilmişler; yukarıdan bakınca kenarları halkalar hâlinde görünüyor, mil etrafında tek bir ağırşağın kesintisiz sırtını oluşturuyorlarmış; mil de sekizincinin tam ortasından geçirilmiş."

616d

τοῦ σφονδύλου φύσιν εἶναι τοιάνδε· τὸ μὲν σχῆμα οἵαπερ ἡ τοῦ ἐνθάδε, νοῆσαι δὲ δεῖ ἐξ ὧν ἔλεγεν τοιόνδε αὐτὸν εἶναι, ὥσπερ ἂν εἰ ἐν ἑνὶ μεγάλῳ σφονδύλῳ κοίλῳ καὶ ἐξεγλυμμένῳ διαμπερὲς ἄλλος τοιοῦτος ἐλάττων ἐγκέοιτο ἁρμόττων, καθάπερ οἱ κάδοι οἱ εἰς ἀλλήλους ἁρμόττοντες, καὶ οὕτω δὴ τρίτον ἄλλον καὶ τέταρτον καὶ ἄλλους τέτταρας. ὀκτὼ γὰρ εἶναι τοὺς σύμπαντας σφονδύλους, ἐν ἀλλήλοις ἐγκειμένους,

616e"İlk ve en dıştaki ağırşağın kenar halkası en genişmiş; ikinci genişlikte altıncınınki, üçüncü genişlikte dördüncününkü, dördüncü genişlikte sekizincininki, beşinci genişlikte yedincininki, altıncı genişlikte beşincininki, yedinci genişlikte üçüncününkü, sekizinci genişlikte ikincininki. En büyüğün halkası alacalıymış, yedincininki en parlakmış, sekizincininki rengini üzerine ışık saçan yedinciden alıyormuş; ikincinin ve beşincinin halkaları birbirine benziyor, ötekilerden daha sarıymış; üçüncü en beyaz renkteymiş, dördüncü kırmızımsı, altıncı ise beyazlıkta ikinciymiş."

616e

κύκλους ἄνωθεν τὰ χείλη φαίνοντας, νῶτον συνεχὲς ἑνὸς σφονδύλου ἀπεργαζομένους περὶ τὴν ἠλακάτην· ἐκείνην δὲ διὰ μέσου τοῦ ὀγδόου διαμπερὲς ἐληλάσθαι. τὸν μὲν οὖν πρῶτόν τε καὶ ἐξωτάτω σφόνδυλον πλατύτατον τὸν τοῦ χείλους κύκλον ἔχειν, τὸν δὲ τοῦ ἕκτου δεύτερον, τρίτον δὲ τὸν τοῦ τετάρτου, τέταρτον δὲ τὸν τοῦ ὀγδόου, πέμπτον δὲ τὸν τοῦ ἑβδόμου, ἕκτον δὲ τὸν τοῦ πέμπτου, ἕβδομον δὲ τὸν τοῦ τρίτου, ὄγδοον δὲ τὸν τοῦ δευτέρου.

καὶ τὸν μὲν τοῦ μεγίστου ποικίλον, τὸν δὲ τοῦ ἑβδόμου λαμπρότατον, τὸν δὲ

617a"İğ, bütünüyle aynı yönde dönüyormuş; ama bütün dönerken içindeki yedi halka bütünün tersine yavaşça dönüyormuş. Bunların içinde en hızlı giden sekizinciymiş; ikinci hızda ve birbiriyle aynı anda yedinci, altıncı ve beşinci gidiyormuş."

617a

τοῦ ὀγδόου τὸ χρῶμα ἀπὸ τοῦ ἑβδόμου ἔχειν προσλάμποντος, τὸν δὲ τοῦ δευτέρου καὶ πέμπτου παραπλήσια ἀλλήλοις, ξανθότερα ἐκείνων, τρίτον δὲ λευκότατον χρῶμα ἔχειν, τέταρτον δὲ ὑπέρυθρον, δεύτερον δὲ λευκότητι τὸν ἕκτον. κυκλεῖσθαι δὲ δὴ στρεφόμενον τὸν ἄτρακτον ὅλον μὲν τὴν αὐτὴν φοράν, ἐν δὲ τῷ ὅλῳ περιφερομένῳ τοὺς μὲν ἐντὸς ἑπτὰ κύκλους τὴν ἐναντίαν τῷ ὅλῳ ἠρέμα περιφέρεσθαι, αὐτῶν δὲ τούτων τάχιστα μὲν ἰέναι τὸν ὄγδοον, δευτέρους δὲ καὶ ἅμα

617b"Hız bakımından üçüncü, onlara göründüğü kadarıyla, geriye doğru dönen dördüncüymüş; dördüncü hızda üçüncü, beşinci hızda ikinci gidiyormuş. İğ de Zorunluluğun dizlerinde dönüyormuş. Halkalarının her birinin üstünde, halkayla birlikte dönen ve tek bir ses, tek bir perde çıkaran bir Siren duruyormuş; sekizinin sesinden de tek bir uyum doğuyormuş. Çevrede, eşit aralıklarla, her biri bir tahtta oturan üç kişi daha varmış: Zorunluluğun kızları Moiralar, Lakhesis, Klotho ve Atropos; beyazlar giymişler, başlarında çelenkler varmış ve Sirenlerin uyumuna eşlik ederek şarkı söylüyorlarmış: Lakhesis olmuşları, Klotho olanları, Atropos olacakları."

617b

ἀλλήλοις τόν τε ἕβδομον καὶ ἕκτον καὶ πέμπτον· [τὸν] τρίτον δὲ φορᾷ ἰέναι, ὡς σφίσι φαίνεσθαι, ἐπανακυκλούμενον τὸν τέταρτον, τέταρτον δὲ τὸν τρίτον καὶ πέμπτον τὸν δεύτερον. στρέφεσθαι δὲ αὐτὸν ἐν τοῖς τῆς ἀνάγκης γόνασιν. ἐπὶ δὲ τῶν κύκλων αὐτοῦ ἄνωθεν ἐφʼ ἑκάστου βεβηκέναι Σειρῆνα συμπεριφερομένην, φωνὴν μίαν ἱεῖσαν, ἕνα τόνον· ἐκ πασῶν δὲ ὀκτὼ οὐσῶν μίαν ἁρμονίαν συμφωνεῖν. ἄλλας δὲ καθημένας

617c"Klotho sağ eliyle iğin dış dönüşüne dokunarak arada bir onu döndürmeye yardım ediyor, Atropos da sol eliyle içteki dönüşlere aynı şekilde yardım ediyormuş; Lakhesis ise sırayla bir eliyle birine, öteki eliyle ötekine dokunuyormuş."

617c

πέριξ διʼ ἴσου τρεῖς, ἐν θρόνῳ ἑκάστην, θυγατέρας τῆς ἀνάγκης, Μοίρας, λευχειμονούσας, στέμματα ἐπὶ τῶν κεφαλῶν ἐχούσας, Λάχεσίν τε καὶ Κλωθὼ καὶ Ἄτροπον, ὑμνεῖν πρὸς τὴν τῶν Σειρήνων ἁρμονίαν, Λάχεσιν μὲν τὰ γεγονότα, Κλωθὼ δὲ τὰ ὄντα, Ἄτροπον δὲ τὰ μέλλοντα. καὶ τὴν μὲν Κλωθὼ τῇ δεξιᾷ χειρὶ ἐφαπτομένην συνεπιστρέφειν τοῦ ἀτράκτου τὴν ἔξω περιφοράν, διαλείπουσαν χρόνον, τὴν δὲ Ἄτροπον τῇ ἀριστερᾷ τὰς ἐντὸς αὖ ὡσαύτως· τὴν δὲ Λάχεσιν

617d"Psykhē'ler oraya varınca hemen Lakhesis'in önüne gitmeleri gerekiyormuş. Önce bir sözcü onları sıraya dizmiş, sonra Lakhesis'in dizlerinden kuralar ve hayat örnekleri alıp yüksek bir kürsüye çıkmış ve şöyle demiş:"

"'Zorunluluğun kızı genç Lakhesis'in sözüdür bu. Bir günlük psykhē'ler, işte ölümlü soyun ölümle biten yeni bir devrinin başlangıcı.'"

617d

ἐν μέρει ἑκατέρας ἑκατέρᾳ τῇ χειρὶ ἐφάπτεσθαι. σφᾶς οὖν, ἐπειδὴ ἀφικέσθαι, εὐθὺς δεῖν ἰέναι πρὸς τὴν Λάχεσιν. προφήτην οὖν τινα σφᾶς πρῶτον μὲν ἐν τάξει διαστῆσαι, ἔπειτα λαβόντα ἐκ τῶν τῆς Λαχέσεως γονάτων κλήρους τε καὶ βίων παραδείγματα, ἀναβάντα ἐπί τι βῆμα ὑψηλὸν εἰπεῖν—

ἀνάγκης θυγατρὸς κόρης Λαχέσεως λόγος. Ψυχαὶ ἐφήμεροι, ἀρχὴ ἄλλης περιόδου θνητοῦ γένους θανατηφόρου.

617e"'Sizi bir daimōn kurayla almayacak, siz daimōn'unuzu seçeceksiniz. İlk kurayı çeken, zorunlu olarak birlikte yaşayacağı hayatı ilk seçsin. Aretē'nin efendisi yoktur; her biri ona saygı gösterdiği ya da onu hor gördüğü ölçüde ondan daha çok ya da daha az pay alacaktır. Sorumluluk seçenindir; tanrının bir suçu yoktur.'"

"Bunu söyledikten sonra kuraları hepsinin üzerine atmış; herkes yanına düşeni almış, Er hariç; ona izin vermemişler. Alan herkes kaçıncı sırayı çektiğini anlamış."

617e

οὐχ ὑμᾶς δαίμων λήξεται, ἀλλʼ ὑμεῖς δαίμονα αἱρήσεσθε. πρῶτος δʼ ὁ λαχὼν πρῶτος αἱρείσθω βίον ᾧ συνέσται ἐξ ἀνάγκης. ἀρετὴ δὲ ἀδέσποτον, ἣν τιμῶν καὶ ἀτιμάζων πλέον καὶ ἔλαττον αὐτῆς ἕκαστος ἕξει. αἰτία ἑλομένου· θεὸς ἀναίτιος.

ταῦτα εἰπόντα ῥῖψαι ἐπὶ πάντας τοὺς κλήρους, τὸν δὲ παρʼ αὑτὸν πεσόντα ἕκαστον ἀναιρεῖσθαι πλὴν οὗ, ἓ δὲ οὐκ ἐᾶν· τῷ δὲ ἀνελομένῳ δῆλον εἶναι ὁπόστος εἰλήχει.

618a"Bundan sonra sözcü hayat örneklerini önlerine, yere koymuş; orada bulunanlardan çok daha fazlaymış. Her türdenmiş: bütün hayvanların hayatları ve elbette bütün insan hayatları. Aralarında tiranlıklar varmış; kimi sonuna kadar süren, kimi yarıda yıkılıp yoksullukla, sürgünle ve dilencilikle biten. Ünlü adamların hayatları da varmış: kimi güzel görünüşleriyle, güzellikleriyle, öteki güçleri ve yarışmalardaki başarılarıyla, kimi soylarıyla ve atalarının aretē'siyle ünlü; aynı bakımlardan ünsüz adamların hayatları da varmış, kadınlarınki de öyle."

618a

μετὰ δὲ τοῦτο αὖθις τὰ τῶν βίων παραδείγματα εἰς τὸ πρόσθεν σφῶν θεῖναι ἐπὶ τὴν γῆν, πολὺ πλείω τῶν παρόντων. εἶναι δὲ παντοδαπά· ζῴων τε γὰρ πάντων βίους καὶ δὴ καὶ τοὺς ἀνθρωπίνους ἅπαντας. τυραννίδας τε γὰρ ἐν αὐτοῖς εἶναι, τὰς μὲν διατελεῖς, τὰς δὲ καὶ μεταξὺ διαφθειρομένας καὶ εἰς πενίας τε καὶ φυγὰς καὶ εἰς πτωχείας τελευτώσας· εἶναι δὲ καὶ δοκίμων ἀνδρῶν βίους, τοὺς μὲν ἐπὶ εἴδεσιν καὶ κατὰ κάλλη καὶ τὴν ἄλλην ἰσχύν

618b"Psykhē'nin düzeni ise bunların içinde yokmuş, çünkü başka bir hayat seçen psykhē zorunlu olarak başka bir psykhē olurmuş. Geri kalan her şey birbiriyle karışıkmış: zenginlikle, yoksullukla, kimi hastalıkla, kimi sağlıkla; kimi de bunların ortasındaymış."

"Sevgili Glaukon, anlaşılan insan için bütün tehlike işte buradadır; bu yüzden her birimiz öteki bilgileri bir kenara bırakıp her şeyden çok şu bilginin arayıcısı ve öğrencisi olmaya özen göstermeliyiz: acaba bir yerden, kendisini iyi ve kötü hayatı ayırt edip her zaman ve her yerde mümkün olanlar arasından daha iyisini seçebilecek ve bilecek hâle getirecek kişiyi öğrenip bulabilir mi?"

618b

τε καὶ ἀγωνίαν, τοὺς δʼ ἐπὶ γένεσιν καὶ προγόνων ἀρεταῖς, καὶ ἀδοκίμων κατὰ ταῦτα, ὡσαύτως δὲ καὶ γυναικῶν. ψυχῆς δὲ τάξιν οὐκ ἐνεῖναι διὰ τὸ ἀναγκαίως ἔχειν ἄλλον ἑλομένην βίον ἀλλοίαν γίγνεσθαι· τὰ δʼ ἄλλα ἀλλήλοις τε καὶ πλούτοις καὶ πενίαις, τὰ δὲ νόσοις, τὰ δʼ ὑγιείαις μεμεῖχθαι, τὰ δὲ καὶ μεσοῦν τούτων. ἔνθα δή, ὡς ἔοικεν, ὦ φίλε Γλαύκων, ὁ πᾶς κίνδυνος ἀνθρώπῳ, καὶ διὰ ταῦτα μάλιστα

618c"Demin söylenen her şeyi hesaba katıp, bunların birbiriyle birleşince ve birbirinden ayrılınca hayatın aretē'si bakımından ne sonuç verdiğini düşünmeli; yoksullukla ya da zenginlikle karışmış güzelliğin psykhē'nin hangi melekesiyle birlikte kötülük ya da iyilik doğurduğunu, soyluluğun ve soysuzluğun, sıradan hayatın ve yönetimlerin, gücün ve zayıflığın, kolay ve zor öğrenmenin, psykhē'de tabiatça bulunan ve sonradan edinilen buna benzer her şeyin birbiriyle karışınca ne sonuç verdiğini bilmeli. Böylece bütün bunlardan bir sonuç çıkararak, psykhē'nin tabiatına bakıp daha kötü ve daha iyi hayatı seçebilir: psykhē'yi daha adaletsiz olmaya götürecek hayata daha kötü, daha adil olmaya götürecek hayata daha iyi der."

618c

ἐπιμελητέον ὅπως ἕκαστος ἡμῶν τῶν ἄλλων μαθημάτων ἀμελήσας τούτου τοῦ μαθήματος καὶ ζητητὴς καὶ μαθητὴς ἔσται, ἐάν ποθεν οἷός τʼ ᾖ μαθεῖν καὶ ἐξευρεῖν τίς αὐτὸν ποιήσει δυνατὸν καὶ ἐπιστήμονα, βίον καὶ χρηστὸν καὶ πονηρὸν διαγιγνώσκοντα, τὸν βελτίω ἐκ τῶν δυνατῶν ἀεὶ πανταχοῦ αἱρεῖσθαι· ἀναλογιζόμενον πάντα τὰ νυνδὴ ῥηθέντα καὶ συντιθέμενα ἀλλήλοις καὶ διαιρούμενα πρὸς ἀρετὴν βίου πῶς ἔχει, εἰδέναι τί κάλλος πενίᾳ ἢ πλούτῳ κραθὲν καὶ

618d

μετὰ ποίας τινὸς ψυχῆς ἕξεως κακὸν ἢ ἀγαθὸν ἐργάζεται, καὶ τί εὐγένειαι καὶ δυσγένειαι καὶ ἰδιωτεῖαι καὶ ἀρχαὶ καὶ ἰσχύες καὶ ἀσθένειαι καὶ εὐμαθίαι καὶ δυσμαθίαι καὶ πάντα τὰ τοιαῦτα τῶν φύσει περὶ ψυχὴν ὄντων καὶ τῶν ἐπικτήτων τί συγκεραννύμενα πρὸς ἄλληλα ἐργάζεται, ὥστε ἐξ ἁπάντων αὐτῶν δυνατὸν εἶναι συλλογισάμενον αἱρεῖσθαι, πρὸς τὴν τῆς ψυχῆς φύσιν ἀποβλέποντα, τόν τε χείρω καὶ τὸν ἀμείνω

618e"Geri kalan her şeyi bir kenara bırakır; çünkü gördük ki hem hayatta hem ölümden sonra en iyi seçim budur. Bu kanaati çelik gibi sağlam tutarak Hades'e gitmek gerekir; tâ ki orada da zenginliklere ve buna benzer kötülüklere kapılıp şaşırmasın, tiranlıklara ve buna benzer işlere düşüp çaresi olmayan birçok kötülük yapmasın, kendisi daha büyüklerine uğramasın; bu hayatta olduğu kadar, bundan sonraki bütün hayatta da her zaman bu tür hayatların ortasında olanı seçmeyi ve iki yöndeki aşırılıklardan kaçmayı bilsin. Çünkü insan en mesut böyle olur."

618e

βίον, χείρω μὲν καλοῦντα ὃς αὐτὴν ἐκεῖσε ἄξει, εἰς τὸ ἀδικωτέραν γίγνεσθαι, ἀμείνω δὲ ὅστις εἰς τὸ δικαιοτέραν. τὰ δὲ ἄλλα πάντα χαίρειν ἐάσει· ἑωράκαμεν γὰρ ὅτι ζῶντί τε καὶ τελευτήσαντι αὕτη κρατίστη αἵρεσις.

ἀδαμαντίνως δὴ

619a

δεῖ ταύτην τὴν δόξαν ἔχοντα εἰς Ἅιδου ἰέναι, ὅπως ἂν ᾖ καὶ ἐκεῖ ἀνέκπληκτος ὑπὸ πλούτων τε καὶ τῶν τοιούτων κακῶν, καὶ μὴ ἐμπεσὼν εἰς τυραννίδας καὶ ἄλλας τοιαύτας πράξεις πολλὰ μὲν ἐργάσηται καὶ ἀνήκεστα κακά, ἔτι δὲ αὐτὸς μείζω πάθῃ, ἀλλὰ γνῷ τὸν μέσον ἀεὶ τῶν τοιούτων βίον αἱρεῖσθαι καὶ φεύγειν τὰ ὑπερβάλλοντα ἑκατέρωσε καὶ ἐν τῷδε τῷ βίῳ κατὰ τὸ δυνατὸν καὶ ἐν παντὶ τῷ ἔπειτα· οὕτω γὰρ

619b"O zaman da oradan gelen haberci, sözcünün şöyle dediğini haber veriyordu: 'En son gelen bile, aklıyla seçer ve gayretle yaşarsa, onun için kötü değil, hoşnut olunacak bir hayat hazırdır. İlk seçen ihmalkâr olmasın, son seçen de yılmasın.'"

"Er'in dediğine göre sözcü bunu söyleyince ilk kurayı çeken hemen gelip en büyük tiranlığı seçmiş; akılsızlığı ve açgözlülüğü yüzünden her şeyi yeterince incelemeden seçmiş; bu hayatın içinde kendi çocuklarını yemek ve başka kötülükler yazgısı bulunduğunu fark etmemiş."

619b

εὐδαιμονέστατος γίγνεται ἄνθρωπος.

καὶ δὴ οὖν καὶ τότε ὁ ἐκεῖθεν ἄγγελος ἤγγελλε τὸν μὲν προφήτην οὕτως εἰπεῖν· καὶ τελευταίῳ ἐπιόντι, ξὺν νῷ ἑλομένῳ, συντόνως ζῶντι κεῖται βίος ἀγαπητός, οὐ κακός. μήτε ὁ ἄρχων αἱρέσεως ἀμελείτω μήτε ὁ τελευτῶν ἀθυμείτω.

εἰπόντος δὲ ταῦτα τὸν πρῶτον λαχόντα ἔφη εὐθὺς ἐπιόντα τὴν μεγίστην τυραννίδα ἑλέσθαι, καὶ ὑπὸ ἀφροσύνης τε καὶ λαιμαργίας οὐ πάντα ἱκανῶς ἀνασκεψάμενον ἑλέσθαι, ἀλλʼ

619c"Sonra rahatça inceleyince, sözcünün önceden söylediklerine sadık kalmayıp göğsünü dövmüş, seçimine ağlamış. Çünkü kötülükler için kendini değil, talihi, daimōn'ları ve kendisinden başka her şeyi suçlamış. Bu adam gökten gelenlerdenmiş; önceki hayatını düzenli bir devlette geçirmiş ve aretē'den felsefesiz, alışkanlıkla pay almış."

619c

αὐτὸν λαθεῖν ἐνοῦσαν εἱμαρμένην παίδων αὑτοῦ βρώσεις καὶ ἄλλα κακά· ἐπειδὴ δὲ κατὰ σχολὴν σκέψασθαι, κόπτεσθαί τε καὶ ὀδύρεσθαι τὴν αἵρεσιν, οὐκ ἐμμένοντα τοῖς προρρηθεῖσιν ὑπὸ τοῦ προφήτου· οὐ γὰρ ἑαυτὸν αἰτιᾶσθαι τῶν κακῶν, ἀλλὰ τύχην τε καὶ δαίμονας καὶ πάντα μᾶλλον ἀνθʼ ἑαυτοῦ. εἶναι δὲ αὐτὸν τῶν ἐκ τοῦ οὐρανοῦ ἡκόντων, ἐν τεταγμένῃ πολιτείᾳ ἐν τῷ προτέρῳ βίῳ βεβιωκότα, ἔθει

619d"Denebilir ki bu tür tuzaklara düşenler arasında gökten gelenler daha az değilmiş, çünkü acılara alışık değillermiş; yerden gelenlerin çoğu ise hem kendileri acı çekmiş hem başkalarının çektiğini görmüş oldukları için seçimlerini aceleyle yapmıyorlarmış. Bu yüzden ve kuranın talihi yüzünden psykhē'lerin çoğu için kötülüklerle iyilikler yer değiştiriyormuş. Çünkü biri buradaki hayata her gelişinde sağlıklı biçimde felsefe yapsa ve kurada seçim sırası sonlara düşmese, oradan getirilen haberlere bakılırsa, yalnız burada mesut olmakla kalmaz, buradan oraya ve oradan buraya yolculuğunu da yer altından ve sarp bir yoldan değil, düz ve göksel bir yoldan yapar."

619d

ἄνευ φιλοσοφίας ἀρετῆς μετειληφότα. ὡς δὲ καὶ εἰπεῖν, οὐκ ἐλάττους εἶναι ἐν τοῖς τοιούτοις ἁλισκομένους τοὺς ἐκ τοῦ οὐρανοῦ ἥκοντας, ἅτε πόνων ἀγυμνάστους· τῶν δʼ ἐκ τῆς γῆς τοὺς πολλούς, ἅτε αὐτούς τε πεπονηκότας ἄλλους τε ἑωρακότας, οὐκ ἐξ ἐπιδρομῆς τὰς αἱρέσεις ποιεῖσθαι. διὸ δὴ καὶ μεταβολὴν τῶν κακῶν καὶ τῶν ἀγαθῶν ταῖς πολλαῖς τῶν ψυχῶν γίγνεσθαι καὶ διὰ τὴν τοῦ κλήρου τύχην· ἐπεὶ εἴ τις ἀεί, ὁπότε εἰς τὸν ἐνθάδε βίον ἀφικνοῖτο, ὑγιῶς φιλοσοφοῖ

619e"Er'in dediğine göre psykhē'lerin hayatlarını tek tek nasıl seçtikleri görülmeye değer bir manzaraymış."

619e

καὶ ὁ κλῆρος αὐτῷ τῆς αἱρέσεως μὴ ἐν τελευταίοις πίπτοι, κινδυνεύει ἐκ τῶν ἐκεῖθεν ἀπαγγελλομένων οὐ μόνον ἐνθάδε εὐδαιμονεῖν ἄν, ἀλλὰ καὶ τὴν ἐνθένδε ἐκεῖσε καὶ δεῦρο πάλιν πορείαν οὐκ ἂν χθονίαν καὶ τραχεῖαν πορεύεσθαι, ἀλλὰ λείαν τε καὶ οὐρανίαν.

ταύτην γὰρ δὴ ἔφη τὴν θέαν ἀξίαν εἶναι ἰδεῖν, ὡς ἕκασται

620a"Çünkü görmesi hem acıklı hem gülünç hem de şaşırtıcıymış; çoğu, önceki hayatlarının alışkanlığına göre seçiyormuş. Bir zamanlar Orpheus'un olan psykhē'nin bir kuğu hayatı seçtiğini görmüş; onu öldürenler kadınlar olduğu için kadın cinsinden nefret ettiğinden bir kadından doğmak istememiş. Thamyras'ın psykhē'sinin bir bülbül hayatı seçtiğini görmüş; bir kuğunun da bir insan hayatını seçerek değiştiğini, öteki ötücü hayvanların da aynı şeyi yaptığını görmüş."

620a

αἱ ψυχαὶ ᾑροῦντο τοὺς βίους· ἐλεινήν τε γὰρ ἰδεῖν εἶναι καὶ γελοίαν καὶ θαυμασίαν. κατὰ συνήθειαν γὰρ τοῦ προτέρου βίου τὰ πολλὰ αἱρεῖσθαι. ἰδεῖν μὲν γὰρ ψυχὴν ἔφη τήν ποτε Ὀρφέως γενομένην κύκνου βίον αἱρουμένην, μίσει τοῦ γυναικείου γένους διὰ τὸν ὑπʼ ἐκείνων θάνατον οὐκ ἐθέλουσαν ἐν γυναικὶ γεννηθεῖσαν γενέσθαι· ἰδεῖν δὲ τὴν Θαμύρου ἀηδόνος ἑλομένην· ἰδεῖν δὲ καὶ κύκνον μεταβάλλοντα εἰς ἀνθρωπίνου βίου αἵρεσιν, καὶ ἄλλα ζῷα μουσικὰ ὡσαύτως.

620b"Yirminci kurayı çeken psykhē bir aslan hayatı seçmiş; bu, Telamon oğlu Aias'ın psykhē'siymiş; silahlar hakkında verilen hükmü hatırladığı için insan olmaktan kaçmış. Ondan sonraki Agamemnon'unkiymiş; o da başına gelenler yüzünden insan soyuna duyduğu düşmanlıkla bir kartal hayatı seçmiş. Kurada ortalara düşen Atalante'nin psykhē'si, bir atletin gördüğü büyük şerefleri görünce geçip gidememiş, onu almış. Ondan sonra Panopeus oğlu Epeios'un psykhē'sinin el işinde becerikli bir kadının tabiatına geçtiğini görmüş."

620b

εἰκοστὴν δὲ λαχοῦσαν ψυχὴν ἑλέσθαι λέοντος βίον· εἶναι δὲ τὴν Αἴαντος τοῦ Τελαμωνίου, φεύγουσαν ἄνθρωπον γενέσθαι, μεμνημένην τῆς τῶν ὅπλων κρίσεως. τὴν δʼ ἐπὶ τούτῳ Ἀγαμέμνονος· ἔχθρᾳ δὲ καὶ ταύτην τοῦ ἀνθρωπίνου γένους διὰ τὰ πάθη ἀετοῦ διαλλάξαι βίον. ἐν μέσοις δὲ λαχοῦσαν τὴν Ἀταλάντης ψυχήν, κατιδοῦσαν μεγάλας τιμὰς ἀθλητοῦ ἀνδρός, οὐ δύνασθαι παρελθεῖν, ἀλλὰ λαβεῖν. μετὰ

620c"Uzakta, sonuncular arasında da soytarı Thersites'in psykhē'sinin bir maymun kılığına girdiğini görmüş. Talih eseri hepsinin en sonunda seçmeye Odysseus'un psykhē'si gelmiş; önceki çilelerini hatırladığından şöhret hırsından kurtulmuş olarak uzun süre dolaşıp işine bakan sıradan bir adamın hayatını aramış; onu da bir köşede, ötekilerin önemsemediği bir hâlde güçlükle bulmuş; görünce de ilk kurayı çekmiş olsaydı da aynı şeyi yapacağını söyleyip onu memnuniyetle seçmiş."

620c

δὲ ταύτην ἰδεῖν τὴν Ἐπειοῦ τοῦ Πανοπέως εἰς τεχνικῆς γυναικὸς ἰοῦσαν φύσιν· πόρρω δʼ ἐν ὑστάτοις ἰδεῖν τὴν τοῦ γελωτοποιοῦ Θερσίτου πίθηκον ἐνδυομένην. κατὰ τύχην δὲ τὴν Ὀδυσσέως λαχοῦσαν πασῶν ὑστάτην αἱρησομένην ἰέναι, μνήμῃ δὲ τῶν προτέρων πόνων φιλοτιμίας λελωφηκυῖαν ζητεῖν περιιοῦσαν χρόνον πολὺν βίον ἀνδρὸς ἰδιώτου ἀπράγμονος, καὶ μόγις εὑρεῖν κείμενόν που καὶ παρημελημένον

620d"Öteki hayvanlar da aynı şekilde insanlara ve birbirlerine geçiyormuş; adaletsiz olanlar yabanilere, adil olanlar evcillere dönüşüyormuş; her türlü karışım oluyormuş."

"Bütün psykhē'ler hayatlarını seçince, kuradaki sıralarıyla Lakhesis'in önüne gelmişler; o da her birine seçtiği daimōn'u hayatının bekçisi ve seçtiklerini yerine getiren olarak yanlarına katmış."

620d

ὑπὸ τῶν ἄλλων, καὶ εἰπεῖν ἰδοῦσαν ὅτι τὰ αὐτὰ ἂν ἔπραξεν καὶ πρώτη λαχοῦσα, καὶ ἁσμένην ἑλέσθαι. καὶ ἐκ τῶν ἄλλων δὴ θηρίων ὡσαύτως εἰς ἀνθρώπους ἰέναι καὶ εἰς ἄλληλα, τὰ μὲν ἄδικα εἰς τὰ ἄγρια, τὰ δὲ δίκαια εἰς τὰ ἥμερα μεταβάλλοντα, καὶ πάσας μείξεις μείγνυσθαι.

ἐπειδὴ δʼ οὖν πάσας τὰς ψυχὰς τοὺς βίους ᾑρῆσθαι, ὥσπερ ἔλαχον ἐν τάξει προσιέναι πρὸς τὴν Λάχεσιν· ἐκείνην δʼ ἑκάστῳ ὃν εἵλετο δαίμονα, τοῦτον φύλακα συμπέμπειν

620e"Daimōn önce psykhē'yi Klotho'ya, onun eli altına ve iğin döndürdüğü girdaba götürüp kurayla seçtiği payı onaylatıyormuş; ona dokunduktan sonra da onu Atropos'un eğirmesine götürüp eğrilenleri geri dönülmez kılıyormuş. Oradan da geriye dönmeden Zorunluluğun tahtının altına gidiyormuş; ondan geçip öbürleri de geçince hepsi korkunç bir sıcakta ve bunaltıda Lethe, yani Unutuş Ovası'na yürüyormuş."

620e

τοῦ βίου καὶ ἀποπληρωτὴν τῶν αἱρεθέντων. ὃν πρῶτον μὲν ἄγειν αὐτὴν πρὸς τὴν Κλωθὼ ὑπὸ τὴν ἐκείνης χεῖρά τε καὶ ἐπιστροφὴν τῆς τοῦ ἀτράκτου δίνης, κυροῦντα ἣν λαχὼν εἵλετο μοῖραν· ταύτης δʼ ἐφαψάμενον αὖθις ἐπὶ τὴν τῆς Ἀτρόπου ἄγειν νῆσιν, ἀμετάστροφα τὰ ἐπικλωσθέντα ποιοῦντα·

ἐντεῦθεν δὲ δὴ ἀμεταστρεπτὶ ὑπὸ τὸν τῆς

621a"Çünkü bu ova ağaçlardan ve topraktan biten her şeyden yoksunmuş. Akşam olunca Ameles, yani Umursamazlık Irmağı'nın yanında konaklamışlar; bu ırmağın suyunu hiçbir kap tutmazmış. Herkesin bu sudan belli bir ölçü içmesi zorunluymuş; phronēsis'le korunmayanlar ölçüden fazla içermiş. İçen de her şeyi unuturmuş."

621a

ἀνάγκης ἰέναι θρόνον, καὶ διʼ ἐκείνου διεξελθόντα, ἐπειδὴ καὶ οἱ ἄλλοι διῆλθον, πορεύεσθαι ἅπαντας εἰς τὸ τῆς Λήθης πεδίον διὰ καύματός τε καὶ πνίγους δεινοῦ· καὶ γὰρ εἶναι αὐτὸ κενὸν δένδρων τε καὶ ὅσα γῆ φύει. σκηνᾶσθαι οὖν σφᾶς ἤδη ἑσπέρας γιγνομένης παρὰ τὸν Ἀμέλητα ποταμόν, οὗ τὸ ὕδωρ ἀγγεῖον οὐδὲν στέγειν. μέτρον μὲν οὖν τι τοῦ ὕδατος πᾶσιν ἀναγκαῖον εἶναι πιεῖν, τοὺς δὲ φρονήσει μὴ σῳζομένους πλέον πίνειν τοῦ μέτρου· τὸν δὲ ἀεὶ πιόντα

621b"Uyuyup gece yarısı olunca gök gürlemiş, yer sarsılmış; birden her biri başka bir yöne, yukarıya, doğuma doğru yıldızlar gibi kayarak sürüklenmişler. Er'in kendisinin ise o sudan içmesine izin verilmemiş; ama hangi yoldan ve nasıl bedenine döndüğünü bilmiyormuş; birden gözlerini açınca sabah olmuş, kendini odun yığınının üstünde yatarken görmüş."

"Ve böylece, Glaukon, bu hikâye kurtuldu, yok olmadı; ona inanırsak bizi de kurtarabilir: Unutuş Irmağı'nı iyi geçeriz ve psykhē'mizi kirletmeyiz."

621b

πάντων ἐπιλανθάνεσθαι. ἐπειδὴ δὲ κοιμηθῆναι καὶ μέσας νύκτας γενέσθαι, βροντήν τε καὶ σεισμὸν γενέσθαι, καὶ ἐντεῦθεν ἐξαπίνης ἄλλον ἄλλῃ φέρεσθαι ἄνω εἰς τὴν γένεσιν, ᾄττοντας ὥσπερ ἀστέρας. αὐτὸς δὲ τοῦ μὲν ὕδατος κωλυθῆναι πιεῖν· ὅπῃ μέντοι καὶ ὅπως εἰς τὸ σῶμα ἀφίκοιτο, οὐκ εἰδέναι, ἀλλʼ ἐξαίφνης ἀναβλέψας ἰδεῖν ἕωθεν αὑτὸν κείμενον ἐπὶ τῇ πυρᾷ.

καὶ οὕτως, ὦ Γλαύκων, μῦθος ἐσώθη καὶ οὐκ ἀπώλετο,

621c"Ama bana inanırsak, psykhē'nin ölümsüz olduğunu, bütün kötülüklere de bütün iyiliklere de dayanabileceğini kabul ederek hep yukarıya giden yoldan ayrılmayız, adalete phronēsis'le birlikte her bakımdan bağlanırız; böylece hem burada kaldığımız sürece hem de yarışmalarda galip gelip dolaşarak ödül toplayanlar gibi adaletin ödüllerini topladığımızda hem kendimizle hem tanrılarla dost oluruz; hem burada hem de anlattığımız bin yıllık yolculukta mutlu oluruz."

621c

καὶ ἡμᾶς ἂν σώσειεν, ἂν πειθώμεθα αὐτῷ, καὶ τὸν τῆς Λήθης ποταμὸν εὖ διαβησόμεθα καὶ τὴν ψυχὴν οὐ μιανθησόμεθα. ἀλλʼ ἂν ἐμοὶ πειθώμεθα, νομίζοντες ἀθάνατον ψυχὴν καὶ δυνατὴν πάντα μὲν κακὰ ἀνέχεσθαι, πάντα δὲ ἀγαθά, τῆς ἄνω ὁδοῦ ἀεὶ ἑξόμεθα καὶ δικαιοσύνην μετὰ φρονήσεως παντὶ τρόπῳ ἐπιτηδεύσομεν, ἵνα καὶ ἡμῖν αὐτοῖς φίλοι ὦμεν καὶ τοῖς θεοῖς, αὐτοῦ τε μένοντες ἐνθάδε, καὶ ἐπειδὰν τὰ ἆθλα

621d

αὐτῆς κομιζώμεθα, ὥσπερ οἱ νικηφόροι περιαγειρόμενοι, καὶ ἐνθάδε καὶ ἐν τῇ χιλιέτει πορείᾳ, ἣν διεληλύθαμεν, εὖ πράττωμεν.

Çeviri değerlendirmesi

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…