İçeriğe geç
Devlet

Platon · Devlet

I. Kitap

327aDün Ariston oğlu Glaukon'la birlikte Peiraieus'a indim; hem tanrıçaya dua etmek hem de bayramı ilk kez kutlayacakları için bunu nasıl yapacaklarını görmek istiyordum. Yerlilerin alayı bana güzel göründü; ama Trakyalıların düzenlediği alay da ondan geri kalmıyordu.

327a

κατέβην χθὲς εἰς Πειραιᾶ μετὰ Γλαύκωνος τοῦ Ἀρίστωνος προσευξόμενός τε τῇ θεῷ καὶ ἅμα τὴν ἑορτὴν βουλόμενος θεάσασθαι τίνα τρόπον ποιήσουσιν ἅτε νῦν πρῶτον ἄγοντες. καλὴ μὲν οὖν μοι καὶ ἡ τῶν ἐπιχωρίων πομπὴ ἔδοξεν εἶναι, οὐ μέντοι ἧττον ἐφαίνετο πρέπειν ἣν οἱ Θρᾷκες ἔπεμπον.

327bDua edip seyrettikten sonra şehre doğru yola koyulduk. Kephalos oğlu Polemarkhos bizi uzaktan eve doğru giderken görünce kölesine koşup bizi beklememizi söylemesini buyurdu. Köle arkadan pelerinimi tutup, "Polemarkhos sizden beklemenizi istiyor," dedi. Ben de dönüp kendisinin nerede olduğunu sordum. "İşte arkadan geliyor," dedi; "bekleyin." "Bekleriz," dedi Glaukon.

327b

προσευξάμενοι δὲ καὶ θεωρήσαντες ἀπῇμεν πρὸς τὸ ἄστυ. κατιδὼν οὖν πόρρωθεν ἡμᾶς οἴκαδε ὡρμημένους Πολέμαρχος ὁ Κεφάλου ἐκέλευσε δραμόντα τὸν παῖδα περιμεῖναί ἑ κελεῦσαι. καί μου ὄπισθεν ὁ παῖς λαβόμενος τοῦ ἱματίου, κελεύει ὑμᾶς, ἔφη, Πολέμαρχος περιμεῖναι. καὶ ἐγὼ μετεστράφην τε καὶ ἠρόμην ὅπου αὐτὸς εἴη. οὗτος, ἔφη, ὄπισθεν προσέρχεται· ἀλλὰ περιμένετε. ἀλλὰ περιμενοῦμεν, ἦ δʼ ὃς ὁ Γλαύκων.

327cAz sonra Polemarkhos geldi; yanında Glaukon'un kardeşi Adeimantos, Nikias oğlu Nikeratos ve alaydan dönen başka birkaç kişi vardı.

Polemarkhos, "Sokrates," dedi, "galiba şehre doğru yola koyulmuş, gidiyorsunuz."

"Yanlış tahmin etmiyorsun," dedim.

"Peki kaç kişi olduğumuzu görüyor musun?" dedi.

"Görmez miyim?"

"Ya bunlardan güçlü olduğunuzu gösterin," dedi, "ya da burada kalın."

"Bir yol daha kalmıyor mu," dedim, "bizi bırakmanız gerektiğine sizi ikna etmek?"

"Dinlemeyenleri ikna edebilir misiniz ki?" dedi.

"Asla," dedi Glaukon.

"O hâlde dinlemeyeceğimizi bilerek ona göre düşünün."

327c

καὶ ὀλίγῳ ὕστερον ὅ τε Πολέμαρχος ἧκε καὶ Ἀδείμαντος ὁ τοῦ Γλαύκωνος ἀδελφὸς καὶ Νικήρατος ὁ Νικίου καὶ ἄλλοι τινὲς ὡς ἀπὸ τῆς πομπῆς.

ὁ οὖν Πολέμαρχος ἔφη· ὦ Σώκρατες, δοκεῖτέ μοι πρὸς ἄστυ ὡρμῆσθαι ὡς ἀπιόντες.

οὐ γὰρ κακῶς δοξάζεις, ἦν δʼ ἐγώ.

ὁρᾷς οὖν ἡμᾶς, ἔφη, ὅσοι ἐσμέν;

πῶς γὰρ οὔ;

ἢ τοίνυν τούτων, ἔφη, κρείττους γένεσθε ἢ μένετʼ αὐτοῦ.

οὐκοῦν, ἦν δʼ ἐγώ, ἔτι ἓν λείπεται, τὸ ἢν πείσωμεν ὑμᾶς ὡς χρὴ ἡμᾶς ἀφεῖναι;

ἦ καὶ δύναισθʼ ἄν, ἦ δʼ ὅς, πεῖσαι μὴ ἀκούοντας;

οὐδαμῶς, ἔφη ὁ Γλαύκων.

ὡς τοίνυν μὴ ἀκουσομένων, οὕτω διανοεῖσθε.

328aAdeimantos da, "Akşama doğru tanrıça onuruna atlı bir meşale koşusu olacağını bilmiyor musunuz?" dedi.

"Atlı mı?" dedim. "Bu yeni bir şey. Atlarla yarışırken meşaleleri birbirlerine mi verecekler? Yoksa ne demek istiyorsun?"

"Öyle," dedi Polemarkhos. "Üstelik bir de gece şenliği düzenleyecekler, görmeye değer. Yemekten sonra kalkıp gece şenliğini seyrederiz; orada pek çok gençle buluşup sohbet ederiz. Kalın, başka türlü yapmayın."

328a

καὶ ὁ Ἀδείμαντος, ἆρά γε, ἦ δʼ ὅς, οὐδʼ ἴστε ὅτι λαμπὰς ἔσται πρὸς ἑσπέραν ἀφʼ ἵππων τῇ θεῷ;

ἀφʼ ἵππων; ἦν δʼ ἐγώ· καινόν γε τοῦτο. λαμπάδια ἔχοντες διαδώσουσιν ἀλλήλοις ἁμιλλώμενοι τοῖς ἵπποις; ἢ πῶς λέγεις;

οὕτως, ἔφη ὁ Πολέμαρχος. καὶ πρός γε παννυχίδα ποιήσουσιν, ἣν ἄξιον θεάσασθαι· ἐξαναστησόμεθα γὰρ μετὰ τὸ δεῖπνον καὶ τὴν παννυχίδα θεασόμεθα. καὶ συνεσόμεθά τε πολλοῖς τῶν νέων αὐτόθι καὶ διαλεξόμεθα. ἀλλὰ μένετε

328bGlaukon da, "Galiba kalmak gerekiyor," dedi.

"Öyle uygun görüyorsan," dedim, "öyle yapmalı."

Böylece Polemarkhos'un evine gittik. Orada Polemarkhos'un kardeşleri Lysias'ı ve Euthydemos'u, ayrıca Khalkedonlu Thrasymakhos'u, Paianialı Kharmantides'i ve Aristonymos oğlu Kleitophon'u bulduk. Polemarkhos'un babası Kephalos da içerideydi. Bana pek yaşlı göründü, çünkü onu uzun zamandır görmemiştim.

328b

καὶ μὴ ἄλλως ποιεῖτε.

καὶ ὁ Γλαύκων, ἔοικεν, ἔφη, μενετέον εἶναι.

ἀλλʼ εἰ δοκεῖ, ἦν δʼ ἐγώ, οὕτω χρὴ ποιεῖν.

ἦιμεν οὖν οἴκαδε εἰς τοῦ Πολεμάρχου, καὶ Λυσίαν τε αὐτόθι κατελάβομεν καὶ Εὐθύδημον, τοὺς τοῦ Πολεμάρχου ἀδελφούς, καὶ δὴ καὶ Θρασύμαχον τὸν Καλχηδόνιον καὶ Χαρμαντίδην τὸν Παιανιᾶ καὶ Κλειτοφῶντα τὸν Ἀριστωνύμου· ἦν δʼ ἔνδον καὶ ὁ πατὴρ ὁ τοῦ Πολεμάρχου Κέφαλος. καὶ μάλα πρεσβύτης μοι ἔδοξεν εἶναι· διὰ χρόνου γὰρ καὶ

328cBaşında çelenk, minderli bir iskemlede oturuyordu; avluda kurban sunmuştu. Biz de yanına oturduk, çünkü orada çember biçiminde birkaç iskemle duruyordu.

Kephalos beni görür görmez selamlayıp şöyle dedi: "Sokrates, Peiraieus'a pek sık inip bize gelmiyorsun. Oysa gelmelisin. Şehre kolayca gidebilecek gücüm olsaydı senin buraya gelmene hiç gerek kalmazdı, biz sana gelirdik.

328c

ἑωράκη αὐτόν. καθῆστο δὲ ἐστεφανωμένος ἐπί τινος προσκεφαλαίου τε καὶ δίφρου· τεθυκὼς γὰρ ἐτύγχανεν ἐν τῇ αὐλῇ. ἐκαθεζόμεθα οὖν παρʼ αὐτόν· ἔκειντο γὰρ δίφροι τινὲς αὐτόθι κύκλῳ.

εὐθὺς οὖν με ἰδὼν ὁ Κέφαλος ἠσπάζετό τε καὶ εἶπεν· ὦ Σώκρατες, οὐ δὲ θαμίζεις ἡμῖν καταβαίνων εἰς τὸν Πειραιᾶ. χρῆν μέντοι. εἰ μὲν γὰρ ἐγὼ ἔτι ἐν δυνάμει ἦ τοῦ ῥᾳδίως πορεύεσθαι πρὸς τὸ ἄστυ, οὐδὲν ἂν σὲ ἔδει δεῦρο

328dAma şimdi senin buraya daha sık gelmen gerekiyor. Şunu iyi bil ki bende bedene ait öteki hazlar söndükçe sohbete duyulan arzular ve hazlar o kadar artıyor. Sakın başka türlü yapma; hem bu gençlerle birlikte ol, hem de dostlarına, pek yakınlarına gelir gibi buraya, bize gel."

"Doğrusu Kephalos," dedim, "çok yaşlı insanlarla konuşmak hoşuma gider.

328d

ἰέναι, ἀλλʼ ἡμεῖς ἂν παρὰ σὲ ᾖμεν· νῦν δέ σε χρὴ πυκνότερον δεῦρο ἰέναι. ὡς εὖ ἴσθι ὅτι ἔμοιγε ὅσον αἱ ἄλλαι αἱ κατὰ τὸ σῶμα ἡδοναὶ ἀπομαραίνονται, τοσοῦτον αὔξονται αἱ περὶ τοὺς λόγους ἐπιθυμίαι τε καὶ ἡδοναί. μὴ οὖν ἄλλως ποίει, ἀλλὰ τοῖσδέ τε τοῖς νεανίσκοις σύνισθι καὶ δεῦρο παρʼ ἡμᾶς φοίτα ὡς παρὰ φίλους τε καὶ πάνυ οἰκείους.

καὶ μήν, ἦν δʼ ἐγώ, ὦ Κέφαλε, χαίρω γε διαλεγόμενος

328eÇünkü bizim de belki yürümemiz gerekecek bir yolu bizden önce yürümüş olanlara, bu yolun nasıl olduğunu, sarp ve zor mu, yoksa kolay ve rahat mı olduğunu sormak gerektiğini düşünüyorum. Senden de seve seve öğrenmek isterim, çünkü şairlerin "yaşlılığın eşiği" dediği yaşa geldin: Bu, hayatın zor bir dönemi mi, yoksa sen onu nasıl anlatırsın?"

328e

τοῖς σφόδρα πρεσβύταις· δοκεῖ γάρ μοι χρῆναι παρʼ αὐτῶν πυνθάνεσθαι, ὥσπερ τινὰ ὁδὸν προεληλυθότων ἣν καὶ ἡμᾶς ἴσως δεήσει πορεύεσθαι, ποία τίς ἐστιν, τραχεῖα καὶ χαλεπή, ἢ ῥᾳδία καὶ εὔπορος. καὶ δὴ καὶ σοῦ ἡδέως ἂν πυθοίμην ὅτι σοι φαίνεται τοῦτο, ἐπειδὴ ἐνταῦθα ἤδη εἶ τῆς ἡλικίας ὃ δὴ ἐπὶ γήραος οὐδῷ φασιν εἶναι οἱ ποιηταί, πότερον χαλεπὸν τοῦ βίου, ἢ πῶς σὺ αὐτὸ ἐξαγγέλλεις.

329a"Zeus hakkı için, Sokrates," dedi, "bana nasıl göründüğünü sana söyleyeceğim. Aşağı yukarı aynı yaşta olan bazılarımız, 'yaşıt yaşıtla hoşnut olur' diyen eski atasözünü doğrularcasına sık sık bir araya geliriz. Bir araya geldiğimizde çoğumuz sızlanır: Gençlikteki hazları, aşk zevklerini, içki âlemlerini, ziyafetleri ve bunlara benzer başka şeyleri özleyip anar; sanki büyük şeylerden yoksun kalmışlar, o zaman iyi yaşıyorlarmış da şimdi hiç yaşamıyorlarmış gibi öfkelenirler.

329a

ἐγώ σοι, ἔφη, νὴ τὸν Δία ἐρῶ, ὦ Σώκρατες, οἷόν γέ μοι φαίνεται. πολλάκις γὰρ συνερχόμεθά τινες εἰς ταὐτὸν παραπλησίαν ἡλικίαν ἔχοντες, διασῴζοντες τὴν παλαιὰν παροιμίαν· οἱ οὖν πλεῖστοι ἡμῶν ὀλοφύρονται συνιόντες, τὰς ἐν τῇ νεότητι ἡδονὰς ποθοῦντες καὶ ἀναμιμνῃσκόμενοι περί τε τἀφροδίσια καὶ περὶ πότους τε καὶ εὐωχίας καὶ ἄλλʼ ἄττα ἃ τῶν τοιούτων ἔχεται, καὶ ἀγανακτοῦσιν ὡς μεγάλων τινῶν ἀπεστερημένοι καὶ τότε μὲν εὖ ζῶντες, νῦν δὲ οὐδὲ ζῶντες.

329bKimileri de yakınlarının yaşlılara reva gördüğü hakaretlerden yakınır, bu yüzden yaşlılığın başlarına açtığı bunca kötülüğü sayıp dökerler. Bana öyle geliyor ki, Sokrates, bunlar asıl sebebi suçlamıyorlar. Çünkü sebep bu olsaydı, yaşlılık yüzünden ben de, bu yaşa gelmiş öteki herkes de aynı şeyleri yaşardık. Oysa ben şimdiye kadar böyle olmayan başkalarına da rastladım. Bir keresinde biri şair Sophokles'e, 'Sophokles, aşk işlerinde ne durumdasın? Hâlâ bir kadınla birlikte olabiliyor musun?' diye sorduğunda oradaydım.

329b

ἔνιοι δὲ καὶ τὰς τῶν οἰκείων προπηλακίσεις τοῦ γήρως ὀδύρονται, καὶ ἐπὶ τούτῳ δὴ τὸ γῆρας ὑμνοῦσιν ὅσων κακῶν σφίσιν αἴτιον. ἐμοὶ δὲ δοκοῦσιν, ὦ Σώκρατες, οὗτοι οὐ τὸ αἴτιον αἰτιᾶσθαι. εἰ γὰρ ἦν τοῦτʼ αἴτιον, κἂν ἐγὼ τὰ αὐτὰ ταῦτα ἐπεπόνθη, ἕνεκά γε γήρως, καὶ οἱ ἄλλοι πάντες ὅσοι ἐνταῦθα ἦλθον ἡλικίας. νῦν δʼ ἔγωγε ἤδη ἐντετύχηκα οὐχ οὕτως ἔχουσιν καὶ ἄλλοις, καὶ δὴ καὶ Σοφοκλεῖ ποτε τῷ ποιητῇ παρεγενόμην ἐρωτωμένῳ ὑπό τινος· πῶς, ἔφη,

329cO da, 'Ağzından hayırlısı çıksın, adamım,' dedi; 'ondan kurtulduğuma çok sevindim; sanki kudurmuş, vahşi bir efendinin elinden kaçmışım.' Onun bu sözü bana o zaman da iyi söylenmiş göründü, şimdi de daha az değil. Çünkü yaşlılıkta bu tür şeyler bakımından insan büyük bir huzura ve özgürlüğe kavuşur: Arzular gerilip zorlamaktan vazgeçip gevşeyince Sophokles'in dediği tam anlamıyla gerçekleşir; pek çok ve deli efendiden kurtulmuş oluruz.

329c

ὦ Σοφόκλεις, ἔχεις πρὸς τἀφροδίσια; ἔτι οἷός τε εἶ γυναικὶ συγγίγνεσθαι; καὶ ὅς, εὐφήμει, ἔφη, ὦ ἄνθρωπε· ἁσμενέστατα μέντοι αὐτὸ ἀπέφυγον, ὥσπερ λυττῶντά τινα καὶ ἄγριον δεσπότην ἀποδράς. εὖ οὖν μοι καὶ τότε ἔδοξεν ἐκεῖνος εἰπεῖν, καὶ νῦν οὐχ ἧττον. παντάπασι γὰρ τῶν γε τοιούτων ἐν τῷ γήρᾳ πολλὴ εἰρήνη γίγνεται καὶ ἐλευθερία· ἐπειδὰν αἱ ἐπιθυμίαι παύσωνται κατατείνουσαι καὶ χαλάσωσιν, παντάπασιν τὸ τοῦ Σοφοκλέους γίγνεται,

329dAma bu konularda da, yakınlarla ilgili konularda da sebep tektir, Sokrates: yaşlılık değil, insanların karakteri. Ölçülü ve uysal iseler yaşlılık da ancak biraz zahmetlidir; değillerse, Sokrates, böyle biri için hem yaşlılık hem gençlik zor olur."

Onun bu sözlerine hayran kaldım; daha çok konuşsun istediğimden onu kışkırtarak şöyle dedim:

329d

δεσποτῶν πάνυ πολλῶν ἐστι καὶ μαινομένων ἀπηλλάχθαι. ἀλλὰ καὶ τούτων πέρι καὶ τῶν γε πρὸς τοὺς οἰκείους μία τις αἰτία ἐστίν, οὐ τὸ γῆρας, ὦ Σώκρατες, ἀλλʼ ὁ τρόπος τῶν ἀνθρώπων. ἂν μὲν γὰρ κόσμιοι καὶ εὔκολοι ὦσιν, καὶ τὸ γῆρας μετρίως ἐστὶν ἐπίπονον· εἰ δὲ μή, καὶ γῆρας, ὦ Σώκρατες, καὶ νεότης χαλεπὴ τῷ τοιούτῳ συμβαίνει.

καὶ ἐγὼ ἀγασθεὶς αὐτοῦ εἰπόντος ταῦτα, βουλόμενος ἔτι

329e"Kephalos, sanırım sen bunları söylediğinde çoğu insan kabul etmiyor; yaşlılığa kolayca katlanmanın karakterinden değil, büyük bir mal varlığına sahip olmandan ileri geldiğini düşünüyorlar. Çünkü zenginlerin pek çok tesellisi olduğunu söylerler."

"Doğru söylüyorsun," dedi; "kabul etmiyorlar. Söyledikleri bir şey de var, ama sandıkları kadar değil. Themistokles'in sözü burada yerindedir: Seriphoslu biri ona çatıp ününü kendisine değil şehrine borçlu olduğunu söyleyince Themistokles, kendisi Seriphoslu olsaydı ünlü olamayacağını, ama ötekinin de Atinalı olsa ünlü olamayacağını söylemiş.

329e

λέγειν αὐτὸν ἐκίνουν καὶ εἶπον· ὦ Κέφαλε, οἶμαί σου τοὺς πολλούς, ὅταν ταῦτα λέγῃς, οὐκ ἀποδέχεσθαι ἀλλʼ ἡγεῖσθαί σε ῥᾳδίως τὸ γῆρας φέρειν οὐ διὰ τὸν τρόπον ἀλλὰ διὰ τὸ πολλὴν οὐσίαν κεκτῆσθαι· τοῖς γὰρ πλουσίοις πολλὰ παραμύθιά φασιν εἶναι.

ἀληθῆ, ἔφη, λέγεις· οὐ γὰρ ἀποδέχονται. καὶ λέγουσι μέν τι, οὐ μέντοι γε ὅσον οἴονται· ἀλλὰ τὸ τοῦ Θεμιστοκλέους εὖ ἔχει, ὃς τῷ Σεριφίῳ λοιδορουμένῳ καὶ λέγοντι

330aZengin olmayıp yaşlılığa güçlükle katlananlar için de aynı söz yerindedir: İyi bir insan yaşlılığa yoksullukla birlikte pek kolay katlanamaz; iyi olmayan biri de zengin olsa kendi kendisiyle hiçbir zaman huzur bulamaz."

"Peki Kephalos," dedim, "sahip olduklarının çoğunu miras olarak mı aldın, yoksa kendin mi kazandın?"

330a

ὅτι οὐ διʼ αὑτὸν ἀλλὰ διὰ τὴν πόλιν εὐδοκιμοῖ, ἀπεκρίνατο ὅτι οὔτʼ ἂν αὐτὸς Σερίφιος ὢν ὀνομαστὸς ἐγένετο οὔτʼ ἐκεῖνος Ἀθηναῖος. καὶ τοῖς δὴ μὴ πλουσίοις, χαλεπῶς δὲ τὸ γῆρας φέρουσιν, εὖ ἔχει ὁ αὐτὸς λόγος, ὅτι οὔτʼ ἂν ὁ ἐπιεικὴς πάνυ τι ῥᾳδίως γῆρας μετὰ πενίας ἐνέγκοι οὔθʼ ὁ μὴ ἐπιεικὴς πλουτήσας εὔκολός ποτʼ ἂν ἑαυτῷ γένοιτο.

πότερον δέ, ἦν δʼ ἐγώ, ὦ Κέφαλε, ὧν κέκτησαι τὰ πλείω παρέλαβες ἢ ἐπεκτήσω;

330b"Ne kazandım ki, Sokrates?" dedi. "Para kazanmakta dedemle babamın ortasında biriyim. Adını taşıdığım dedem, aşağı yukarı şimdi sahip olduğum kadar bir mal varlığını miras alıp birkaç katına çıkarmış; babam Lysanias ise onu şimdikinden de aza indirmiş. Ben de bu oğullarıma aldığımdan az değil, birazcık fazla bırakırsam memnun olurum."

"Sorumun sebebi şuydu," dedim: "Bana parayı pek sevmiyormuşsun gibi geldin. Bunu çoğunlukla parayı kendileri kazanmamış olanlar yapar; kazananlar ise ona başkalarının iki katı bağlanır.

330b

ποῖʼ ἐπεκτησάμην, ἔφη, ὦ Σώκρατες; μέσος τις γέγονα χρηματιστὴς τοῦ τε πάππου καὶ τοῦ πατρός. ὁ μὲν γὰρ πάππος τε καὶ ὁμώνυμος ἐμοὶ σχεδόν τι ὅσην ἐγὼ νῦν οὐσίαν κέκτημαι παραλαβὼν πολλάκις τοσαύτην ἐποίησεν, Λυσανίας δὲ ὁ πατὴρ ἔτι ἐλάττω αὐτὴν ἐποίησε τῆς νῦν οὔσης· ἐγὼ δὲ ἀγαπῶ ἐὰν μὴ ἐλάττω καταλίπω τούτοισιν, ἀλλὰ βραχεῖ γέ τινι πλείω ἢ παρέλαβον.

οὗ τοι ἕνεκα ἠρόμην, ἦν δʼ ἐγώ, ὅτι μοι ἔδοξας οὐ σφόδρα

330cŞairler kendi şiirlerini, babalar çocuklarını nasıl severse, para kazananlar da paraya kendi eserleri olarak, hem de başkaları gibi işe yaradığı için düşkündürler. Bu yüzden onlarla bir arada bulunmak da zordur; zenginlikten başka hiçbir şeyi övmek istemezler."

"Doğru söylüyorsun," dedi.

330c

ἀγαπᾶν τὰ χρήματα, τοῦτο δὲ ποιοῦσιν ὡς τὸ πολὺ οἳ ἂν μὴ αὐτοὶ κτήσωνται· οἱ δὲ κτησάμενοι διπλῇ ἢ οἱ ἄλλοι ἀσπάζονται αὐτά. ὥσπερ γὰρ οἱ ποιηταὶ τὰ αὑτῶν ποιήματα καὶ οἱ πατέρες τοὺς παῖδας ἀγαπῶσιν, ταύτῃ τε δὴ καὶ οἱ χρηματισάμενοι περὶ τὰ χρήματα σπουδάζουσιν ὡς ἔργον ἑαυτῶν, καὶ κατὰ τὴν χρείαν ᾗπερ οἱ ἄλλοι. χαλεποὶ οὖν καὶ συγγενέσθαι εἰσίν, οὐδὲν ἐθέλοντες ἐπαινεῖν ἀλλʼ ἢ τὸν πλοῦτον.

ἀληθῆ, ἔφη, λέγεις.

330d"Elbette," dedim. "Ama bana şunu da söyle: Büyük bir mal varlığına sahip olmaktan elde ettiğin en büyük iyiliğin ne olduğunu düşünüyorsun?"

"Söylesem belki pek çok kişiyi inandıramayacağım bir şey," dedi. "Şunu iyi bil, Sokrates: İnsan öleceğini düşünmeye yaklaştığında, daha önce aklına gelmeyen şeyler hakkında içine bir korku ve kaygı düşer. Hades'tekiler hakkında anlatılan mitler, burada haksızlık edenin orada cezasını çekmesi gerektiğini söyleyen hikâyeler, o zamana dek alay konusu olurken, o zaman doğru olabilecekleri korkusuyla psykhē'sini altüst eder.

330d

πάνυ μὲν οὖν, ἦν δʼ ἐγώ. ἀλλά μοι ἔτι τοσόνδε εἰπέ· τί μέγιστον οἴει ἀγαθὸν ἀπολελαυκέναι τοῦ πολλὴν οὐσίαν κεκτῆσθαι;

ὅ, ἦ δʼ ὅς, ἴσως οὐκ ἂν πολλοὺς πείσαιμι λέγων. εὖ γὰρ ἴσθι, ἔφη, ὦ Σώκρατες, ὅτι, ἐπειδάν τις ἐγγὺς ᾖ τοῦ οἴεσθαι τελευτήσειν, εἰσέρχεται αὐτῷ δέος καὶ φροντὶς περὶ ὧν ἔμπροσθεν οὐκ εἰσῄει. οἵ τε γὰρ λεγόμενοι μῦθοι περὶ τῶν ἐν Ἅιδου, ὡς τὸν ἐνθάδε ἀδικήσαντα δεῖ ἐκεῖ διδόναι

330eKişinin kendisi de —ister yaşlılığın getirdiği güçsüzlükten, ister artık oradakilere daha yakın olduğu için onları daha iyi gördüğünden— kuşku ve korkuyla dolar; hesap yapmaya, birine bir haksızlık edip etmediğini araştırmaya başlar.

Hayatında pek çok haksızlık bulan, çocuklar gibi uykudan sık sık uyanıp korkar ve kötü bir umutla yaşar.

330e

δίκην, καταγελώμενοι τέως, τότε δὴ στρέφουσιν αὐτοῦ τὴν ψυχὴν μὴ ἀληθεῖς ὦσιν· καὶ αὐτός—ἤτοι ὑπὸ τῆς τοῦ γήρως ἀσθενείας ἢ καὶ ὥσπερ ἤδη ἐγγυτέρω ὢν τῶν ἐκεῖ μᾶλλόν τι καθορᾷ αὐτά—ὑποψίας δʼ οὖν καὶ δείματος μεστὸς γίγνεται καὶ ἀναλογίζεται ἤδη καὶ σκοπεῖ εἴ τινά τι ἠδίκησεν.

ὁ μὲν οὖν εὑρίσκων ἑαυτοῦ ἐν τῷ βίῳ πολλὰ ἀδικήματα καὶ ἐκ τῶν ὕπνων, ὥσπερ οἱ παῖδες, θαμὰ ἐγειρόμενος δειμαίνει

331aKendinde hiçbir haksızlık bilmeyen birinin yanında ise, Pindaros'un da dediği gibi, her zaman tatlı bir umut, iyi bir yaşlılık bakıcısı vardır. Çünkü Sokrates, Pindaros şunu ne güzel söylemiş: Hayatını adil ve dindarca geçiren kişiye tatlı umut eşlik eder, yüreğini besleyerek, yaşlılığın bakıcısı olarak; ölümlülerin dönek düşüncesine en çok o yön verir. Şaşılacak ölçüde iyi söylüyor. İşte ben de paraya sahip olmanın değerini en çok buna bağlıyorum; her insan için değil, ama ölçülü ve düzenli bir insan için.

331a

καὶ ζῇ μετὰ κακῆς ἐλπίδος· τῷ δὲ μηδὲν ἑαυτῷ ἄδικον συνειδότι ἡδεῖα ἐλπὶς ἀεὶ πάρεστι καὶ ἀγαθὴ γηροτρόφος , ὡς καὶ Πίνδαρος λέγει. χαριέντως γάρ τοι, ὦ Σώκρατες, τοῦτʼ ἐκεῖνος εἶπεν, ὅτι ὃς ἂν δικαίως καὶ ὁσίως τὸν βίον διαγάγῃ, γλυκεῖά οἱ καρδίαν ἀτάλλοισα γηροτρόφος συναορεῖ ἐλπὶς ἃ μάλιστα θνατῶν πολύστροφον γνώμαν κυβερνᾷ. Pindar Frag. 214, Loeb εὖ οὖν λέγει θαυμαστῶς ὡς σφόδρα. πρὸς δὴ τοῦτʼ ἔγωγε τίθημι τὴν τῶν χρημάτων κτῆσιν πλείστου ἀξίαν εἶναι, οὔ

331bİstemeden bile olsa kimseyi aldatmamak, kimseye yalan söylememek, bir tanrıya kurban ya da bir insana para borçlu olarak oraya korkuyla gitmemek: Paraya sahip olmak buna büyük katkı sağlar. Başka pek çok faydası da var; ama birini ötekiyle tartınca, Sokrates, aklı başında bir adam için zenginliğin en çok bu bakımdan yararlı olduğunu söylerim."

331b

τι παντὶ ἀνδρὶ ἀλλὰ τῷ ἐπιεικεῖ καὶ κοσμίῳ. τὸ γὰρ μηδὲ ἄκοντά τινα ἐξαπατῆσαι ἢ ψεύσασθαι, μηδʼ αὖ ὀφείλοντα ἢ θεῷ θυσίας τινὰς ἢ ἀνθρώπῳ χρήματα ἔπειτα ἐκεῖσε ἀπιέναι δεδιότα, μέγα μέρος εἰς τοῦτο ἡ τῶν χρημάτων κτῆσις συμβάλλεται. ἔχει δὲ καὶ ἄλλας χρείας πολλάς· ἀλλὰ ἕν γε ἀνθʼ ἑνὸς οὐκ ἐλάχιστον ἔγωγε θείην ἂν εἰς τοῦτο ἀνδρὶ νοῦν ἔχοντι, ὦ Σώκρατες, πλοῦτον χρησιμώτατον εἶναι.

331c"Çok güzel söylüyorsun, Kephalos," dedim. "Ama tam da bu şeyin, adaletin, doğruyu söylemek ve birinden alınan bir şeyi geri vermekten ibaret olduğunu mu söyleyeceğiz, yoksa aynı şeyleri yapmak bazen adil, bazen adaletsiz olabilir mi? Şunu demek istiyorum: Biri aklı başında bir dostundan silah alsa, sonra dostu delirip silahları geri istese, herkes böyle şeylerin geri verilmemesi gerektiğini, geri verenin adil olmayacağını, böyle bir durumda olan birine bütün doğruyu söylemeye kalkanın da adil olmayacağını söyler herhalde."

331c

παγκάλως, ἦν δʼ ἐγώ, λέγεις, ὦ Κέφαλε. τοῦτο δʼ αὐτό, τὴν δικαιοσύνην, πότερα τὴν ἀλήθειαν αὐτὸ φήσομεν εἶναι ἁπλῶς οὕτως καὶ τὸ ἀποδιδόναι ἄν τίς τι παρά του λάβῃ, ἢ καὶ αὐτὰ ταῦτα ἔστιν ἐνίοτε μὲν δικαίως, ἐνίοτε δὲ ἀδίκως ποιεῖν; οἷον τοιόνδε λέγω· πᾶς ἄν που εἴποι, εἴ τις λάβοι παρὰ φίλου ἀνδρὸς σωφρονοῦντος ὅπλα, εἰ μανεὶς ἀπαιτοῖ, ὅτι οὔτε χρὴ τὰ τοιαῦτα ἀποδιδόναι, οὔτε δίκαιος ἂν εἴη ὁ ἀποδιδούς, οὐδʼ αὖ πρὸς τὸν οὕτως ἔχοντα πάντα ἐθέλων τἀληθῆ λέγειν.

331d"Doğru söylüyorsun," dedi.

"O hâlde adaletin tarifi, doğruyu söylemek ve alınanı geri vermek değildir."

"Elbette öyledir, Sokrates," dedi Polemarkhos söze karışarak, "Simonides'e inanmak gerekiyorsa."

"Ben de," dedi Kephalos, "sözü (logos) size bırakıyorum; çünkü artık kurbanlarla ilgilenmem gerek."

"Senin varisin de ben değil miyim?" dedi Polemarkhos.

"Elbette," dedi Kephalos gülerek ve hemen kurbanlara gitti.

331d

ὀρθῶς, ἔφη, λέγεις.

οὐκ ἄρα οὗτος ὅρος ἐστὶν δικαιοσύνης, ἀληθῆ τε λέγειν καὶ ἃ ἂν λάβῃ τις ἀποδιδόναι.

πάνυ μὲν οὖν, ἔφη, ὦ Σώκρατες, ὑπολαβὼν ὁ Πολέμαρχος, εἴπερ γέ τι χρὴ Σιμωνίδῃ πείθεσθαι.

καὶ μέντοι, ἔφη ὁ Κέφαλος, καὶ παραδίδωμι ὑμῖν τὸν λόγον· δεῖ γάρ με ἤδη τῶν ἱερῶν ἐπιμεληθῆναι.

οὐκοῦν, ἔφη, ἐγώ, ὁ Πολέμαρχος, τῶν γε σῶν κληρονόμος;

πάνυ γε, ἦ δʼ ὃς γελάσας, καὶ ἅμα ᾔει πρὸς τὰ ἱερά.

331e"Söyle bakalım öyleyse," dedim, "sözün varisi sen: Simonides'in adalet hakkında doğru söylediğini öne sürdüğün söz ne?"

"Herkese borçlu olunanı geri vermenin adil olduğu," dedi. "Bunu söylerken bence güzel söylüyor."

"Gerçekten de Simonides'e inanmamak kolay değil," dedim, "bilge ve ilahî bir adamdır. Ama bununla ne demek istediğini sen belki biliyorsun, Polemarkhos; ben bilmiyorum. Çünkü az önce söylediğimizi, yani biri bir şeyi emanet bırakıp sonra aklı başında olmadan geri isterse ona geri vermeyi kastetmediği belli.

331e

λέγε δή, εἶπον ἐγώ, σὺ ὁ τοῦ λόγου κληρονόμος, τί φῂς τὸν Σιμωνίδην λέγοντα ὀρθῶς λέγειν περὶ δικαιοσύνης;

ὅτι, ἦ δʼ ὅς, τὸ τὰ ὀφειλόμενα ἑκάστῳ ἀποδιδόναι δίκαιόν ἐστι· τοῦτο λέγων δοκεῖ ἔμοιγε καλῶς λέγειν.

ἀλλὰ μέντοι, ἦν δʼ ἐγώ, Σιμωνίδῃ γε οὐ ῥᾴδιον ἀπιστεῖν—σοφὸς γὰρ καὶ θεῖος ἀνήρ—τοῦτο μέντοι ὅτι ποτὲ λέγει, σὺ μέν, ὦ Πολέμαρχε, ἴσως γιγνώσκεις, ἐγὼ δὲ ἀγνοῶ· δῆλον γὰρ ὅτι οὐ τοῦτο λέγει, ὅπερ ἄρτι ἐλέγομεν, τό τινος παρακαταθεμένου τι ὁτῳοῦν μὴ σωφρόνως ἀπαιτοῦντι

332aOysa emanet bırakılan şey borçlu olunan bir şeydir herhalde; değil mi?"

"Evet."

"Ama biri aklı başında olmadan geri isterse ona hiçbir şekilde geri verilmemeli, değil mi?"

"Doğru," dedi.

"Demek Simonides, borçlu olunanı geri vermenin adil olduğunu söylerken bundan başka bir şey kastediyor."

"Zeus hakkı için, başka bir şey," dedi; "dostların dostlara iyilik yapmayı, hiçbir kötülük yapmamayı borçlu olduklarını düşünüyor."

"Anlıyorum," dedim; "biri emanet bırakan birine altınını geri verirse, geri verme ve geri alma zararlı oluyorsa, geri alanla geri veren de dostsa, borçlu olunanı geri vermiş olmuyor. Simonides'in böyle dediğini söylüyorsun, değil mi?"

332a

ἀποδιδόναι. καίτοι γε ὀφειλόμενόν πού ἐστιν τοῦτο ὃ παρακατέθετο· ἦ γάρ;

ναί.

ἀποδοτέον δέ γε οὐδʼ ὁπωστιοῦν τότε ὁπότε τις μὴ σωφρόνως ἀπαιτοῖ;

ἀληθῆ, ἦ δʼ ὅς.

ἄλλο δή τι ἢ τὸ τοιοῦτον, ὡς ἔοικεν, λέγει Σιμωνίδης τὸ τὰ ὀφειλόμενα δίκαιον εἶναι ἀποδιδόναι.

ἄλλο μέντοι νὴ Δίʼ, ἔφη· τοῖς γὰρ φίλοις οἴεται ὀφείλειν τοὺς φίλους ἀγαθὸν μέν τι δρᾶν, κακὸν δὲ μηδέν.

μανθάνω, ἦν δʼ ἐγώ—ὅτι οὐ τὰ ὀφειλόμενα ἀποδίδωσιν ὃς ἄν τῳ χρυσίον ἀποδῷ παρακαταθεμένῳ, ἐάνπερ ἡ ἀπόδοσις

332b"Elbette."

"Peki ya düşmanlar? Onlara da borçlu olunan ne olursa geri verilmeli mi?"

"Elbette," dedi, "onlara borçlu olunan neyse. Düşmandan düşmana borçlu olunan da sanırım ona uygun olan şeydir: bir kötülük."

"Demek Simonides, galiba," dedim, "adil olanın ne olduğunu şairce bir bilmeceyle söylemiş.

332b

καὶ ἡ λῆψις βλαβερὰ γίγνηται, φίλοι δὲ ὦσιν ὅ τε ἀπολαμβάνων καὶ ὁ ἀποδιδούς—οὐχ οὕτω λέγειν φῂς τὸν Σιμωνίδην;

πάνυ μὲν οὖν.

τί δέ; τοῖς ἐχθροῖς ἀποδοτέον ὅτι ἂν τύχῃ ὀφειλόμενον;

παντάπασι μὲν οὖν, ἔφη, ὅ γε ὀφείλεται αὐτοῖς, ὀφείλεται δέ γε οἶμαι παρά γε τοῦ ἐχθροῦ τῷ ἐχθρῷ ὅπερ καὶ προσήκει, κακόν τι.

ἠινίξατο ἄρα, ἦν δʼ ἐγώ, ὡς ἔοικεν, ὁ Σιμωνίδης ποιητικῶς

332cÇünkü anlaşılan, adil olanın herkese uygun olanı geri vermek olduğunu düşünüyordu, buna da borçlu olunan adını vermişti."

"Ya sen ne düşünüyorsun?" dedi.

"Zeus aşkına," dedim, "biri ona, 'Simonides, hekimlik denen tekhnē neye neyi, borçlu olunanı ve uygun olanı veren tekhnē'dir?' diye sorsaydı, sence bize ne cevap verirdi?"

"Belli ki," dedi, "bedenlere ilaçları, yiyecekleri ve içecekleri veren tekhnē."

"Peki aşçılık denen tekhnē neye neyi, borçlu olunanı ve uygun olanı veren tekhnē'dir?"

332c

τὸ δίκαιον ὃ εἴη. διενοεῖτο μὲν γάρ, ὡς φαίνεται, ὅτι τοῦτʼ εἴη δίκαιον, τὸ προσῆκον ἑκάστῳ ἀποδιδόναι, τοῦτο δὲ ὠνόμασεν ὀφειλόμενον.

ἀλλὰ τί οἴει; ἔφη.

ὦ πρὸς Διός, ἦν δʼ ἐγώ, εἰ οὖν τις αὐτὸν ἤρετο· ὦ Σιμωνίδη, ἡ τίσιν οὖν τί ἀποδιδοῦσα ὀφειλόμενον καὶ προσῆκον τέχνη ἰατρικὴ καλεῖται; τί ἂν οἴει ἡμῖν αὐτὸν ἀποκρίνασθαι;

δῆλον ὅτι, ἔφη, ἡ σώμασιν φάρμακά τε καὶ σιτία καὶ ποτά.

ἡ δὲ τίσιν τί ἀποδιδοῦσα ὀφειλόμενον καὶ προσῆκον τέχνη μαγειρικὴ καλεῖται;

332d"Yemeklere baharatı veren."

"Peki. Neye neyi veren tekhnē adalet diye adlandırılır?"

"Önce söylenenlere uymak gerekiyorsa, Sokrates," dedi, "dostlara ve düşmanlara yararlar ve zararlar veren tekhnē."

"Demek dostlara iyilik, düşmanlara kötülük etmeye adalet diyor."

"Bana öyle geliyor."

"Peki hastalık ve sağlık bakımından hasta dostlara iyilik, düşmanlara kötülük etmeye en çok kimin gücü yeter?"

"Hekimin."

332d

ἡ τοῖς ὄψοις τὰ ἡδύσματα.

εἶεν· ἡ οὖν δὴ τίσιν τί ἀποδιδοῦσα τέχνη δικαιοσύνη ἂν καλοῖτο;

εἰ μέν τι, ἔφη, δεῖ ἀκολουθεῖν, ὦ Σώκρατες, τοῖς ἔμπροσθεν εἰρημένοις, ἡ τοῖς φίλοις τε καὶ ἐχθροῖς ὠφελίας τε καὶ βλάβας ἀποδιδοῦσα.

τὸ τοὺς φίλους ἄρα εὖ ποιεῖν καὶ τοὺς ἐχθροὺς κακῶς δικαιοσύνην λέγει;

δοκεῖ μοι.

τίς οὖν δυνατώτατος κάμνοντας φίλους εὖ ποιεῖν καὶ ἐχθροὺς κακῶς πρὸς νόσον καὶ ὑγίειαν;

ἰατρός.

332e"Ya denizin tehlikesi karşısında denizde yolculuk edenlere?"

"Kaptanın."

"Peki ya adil insan? Hangi eylemde, hangi işte dostlara yarar sağlamaya, düşmanlara zarar vermeye en çok onun gücü yeter?"

"Bana öyle geliyor ki savaşırken ve ittifak kurarken."

"Peki. Ama sevgili Polemarkhos, hasta olmayanlar için hekim işe yaramaz."

"Doğru."

"Denizde yolculuk etmeyenler için de kaptan."

"Evet."

"Savaşmayanlar için de adil insan işe yaramaz mı?"

"Hiç de öyle düşünmüyorum."

"Demek adalet barışta da işe yarar?"

332e

τίς δὲ πλέοντας πρὸς τὸν τῆς θαλάττης κίνδυνον;

κυβερνήτης.

τί δὲ ὁ δίκαιος; ἐν τίνι πράξει καὶ πρὸς τί ἔργον δυνατώτατος φίλους ὠφελεῖν καὶ ἐχθροὺς βλάπτειν;

ἐν τῷ προσπολεμεῖν καὶ ἐν τῷ συμμαχεῖν, ἔμοιγε δοκεῖ.

εἶεν· μὴ κάμνουσί γε μήν, ὦ φίλε Πολέμαρχε, ἰατρὸς ἄχρηστος.

ἀληθῆ.

καὶ μὴ πλέουσι δὴ κυβερνήτης.

ναί.

ἆρα καὶ τοῖς μὴ πολεμοῦσιν ὁ δίκαιος ἄχρηστος;

οὐ πάνυ μοι δοκεῖ τοῦτο.

χρήσιμον ἄρα καὶ ἐν εἰρήνῃ δικαιοσύνη;

333a"İşe yarar."

"Çiftçilik de öyle, değil mi?"

"Evet."

"Ürün elde etmek için, değil mi?"

"Evet."

"Kunduracılık da öyle mi?"

"Evet."

"Ayakkabı elde etmek için diyeceksin sanırım."

"Elbette."

"Peki adaletin barışta neyin kullanımı ya da elde edilmesi için işe yaradığını söylersin?"

"Sözleşmeler için, Sokrates."

"Sözleşme derken ortaklıkları mı kastediyorsun, başka bir şeyi mi?"

"Ortaklıkları elbette."

333a

χρήσιμον.

καὶ γὰρ γεωργία· ἢ οὔ;

ναί.

πρός γε καρποῦ κτῆσιν;

ναί.

καὶ μὴν καὶ σκυτοτομική;

ναί.

πρός γε ὑποδημάτων ἂν οἶμαι φαίης κτῆσιν;

πάνυ γε.

τί δὲ δή; τὴν δικαιοσύνην πρὸς τίνος χρείαν ἢ κτῆσιν ἐν εἰρήνῃ φαίης ἂν χρήσιμον εἶναι;

πρὸς τὰ συμβόλαια, ὦ Σώκρατες.

συμβόλαια δὲ λέγεις κοινωνήματα ἤ τι ἄλλο;

κοινωνήματα δῆτα.

333b"Peki dama taşlarını dizmede iyi ve işe yarar bir ortak adil insan mıdır, yoksa dama oyuncusu mu?"

"Dama oyuncusu."

"Ya tuğla ve taş dizmede adil insan duvarcıdan daha işe yarar ve daha iyi bir ortak mıdır?"

"Hiç de değil."

"Peki kitaracı nota çalmada adil insandan daha iyi bir ortaksa, adil insan hangi ortaklıkta duvarcıdan ve kitaracıdan daha iyi bir ortaktır?"

"Bence para işlerinde."

"Paranın kullanılması dışında belki, Polemarkhos; örneğin ortaklaşa parayla bir at alıp satmak gerektiğinde, o zaman, sanırım, atlardan anlayan daha iyidir; değil mi?"

333b

ἆρʼ οὖν ὁ δίκαιος ἀγαθὸς καὶ χρήσιμος κοινωνὸς εἰς πεττῶν θέσιν, ἢ ὁ πεττευτικός;

ὁ πεττευτικός.

ἀλλʼ εἰς πλίνθων καὶ λίθων θέσιν ὁ δίκαιος χρησιμώτερός τε καὶ ἀμείνων κοινωνὸς τοῦ οἰκοδομικοῦ;

οὐδαμῶς.

ἀλλʼ εἰς τίνα δὴ κοινωνίαν ὁ δίκαιος ἀμείνων κοινωνὸς τοῦ οἰκοδομικοῦ τε καὶ κιθαριστικοῦ, ὥσπερ ὁ κιθαριστικὸς τοῦ δικαίου εἰς κρουμάτων;

εἰς ἀργυρίου, ἔμοιγε δοκεῖ.

πλήν γʼ ἴσως, ὦ Πολέμαρχε, πρὸς τὸ χρῆσθαι ἀργυρίῳ, ὅταν δέῃ ἀργυρίου κοινῇ πρίασθαι ἢ ἀποδόσθαι ἵππον· τότε

333c"Öyle görünüyor."

"Bir gemi söz konusu olduğunda da gemi yapımcısı ya da kaptan."

"Öyle görünüyor."

"Peki parayı ya da altını ortaklaşa nasıl kullanmak gerektiğinde adil insan ötekilerden daha işe yarar?"

"Emanet bırakılıp güvende tutulması gerektiğinde, Sokrates."

"Yani ondan hiç yararlanmak değil, onu bir kenarda tutmak gerektiğinde, öyle mi diyorsun?"

"Elbette."

"Demek para işe yaramadığında adalet onun için işe yarıyor?"

333c

δέ, ὡς ἐγὼ οἶμαι, ὁ ἱππικός. ἦ γάρ;

φαίνεται.

καὶ μὴν ὅταν γε πλοῖον, ὁ ναυπηγὸς ἢ ὁ κυβερνήτης;

ἔοικεν.

ὅταν οὖν τί δέῃ ἀργυρίῳ ἢ χρυσίῳ κοινῇ χρῆσθαι, ὁ δίκαιος χρησιμώτερος τῶν ἄλλων;

ὅταν παρακαταθέσθαι καὶ σῶν εἶναι, ὦ Σώκρατες.

οὐκοῦν λέγεις ὅταν μηδὲν δέῃ αὐτῷ χρῆσθαι ἀλλὰ κεῖσθαι;

πάνυ γε.

ὅταν ἄρα ἄχρηστον ᾖ ἀργύριον, τότε χρήσιμος ἐπʼ αὐτῷ

333d"Öyle görünüyor."

"Bir bağ bıçağını saklamak gerektiğinde de adalet hem kamu hem birey için işe yarar; onu kullanmak gerektiğinde ise bağcılık, değil mi?"

"Öyle görünüyor."

"Bir kalkanı ve bir liri saklamak, hiç kullanmamak gerektiğinde adaletin işe yaradığını, ama kullanmak gerektiğinde hoplitlik sanatının ve müzikin işe yaradığını söyleyeceksin, değil mi?"

"Zorunlu olarak."

"Öteki bütün şeylerde de adalet, her birinin kullanımında işe yaramaz, kullanılmadığında işe yarar, öyle mi?"

"Öyle görünüyor."

333d

ἡ δικαιοσύνη;

κινδυνεύει.

καὶ ὅταν δὴ δρέπανον δέῃ φυλάττειν, ἡ δικαιοσύνη χρήσιμος καὶ κοινῇ καὶ ἰδίᾳ· ὅταν δὲ χρῆσθαι, ἡ ἀμπελουργική;

φαίνεται.

φήσεις δὲ καὶ ἀσπίδα καὶ λύραν ὅταν δέῃ φυλάττειν καὶ μηδὲν χρῆσθαι, χρήσιμον εἶναι τὴν δικαιοσύνην, ὅταν δὲ χρῆσθαι, τὴν ὁπλιτικὴν καὶ τὴν μουσικήν;

ἀνάγκη.

καὶ περὶ τἆλλα δὴ πάντα ἡ δικαιοσύνη ἑκάστου ἐν μὲν χρήσει ἄχρηστος, ἐν δὲ ἀχρηστίᾳ χρήσιμος;

κινδυνεύει.

333e"Öyleyse, dostum, adalet pek de ciddiye alınacak bir şey olamaz, eğer işe yaramayan şeyler için işe yarıyorsa. Ama şunu inceleyelim: Yumruk dövüşünde ya da başka bir dövüşte vurmakta en usta olan, korunmakta da en usta olan değil midir?"

"Elbette."

"Bir hastalıktan korunmakta usta olan, onu fark ettirmeden bulaştırmakta da en usta olan değil midir?"

"Bence öyle."

333e

οὐκ ἂν οὖν, ὦ φίλε, πάνυ γέ τι σπουδαῖον εἴη ἡ δικαιοσύνη, εἰ πρὸς τὰ ἄχρηστα χρήσιμον ὂν τυγχάνει. τόδε δὲ σκεψώμεθα. ἆρʼ οὐχ ὁ πατάξαι δεινότατος ἐν μάχῃ εἴτε πυκτικῇ εἴτε τινὶ καὶ ἄλλῃ, οὗτος καὶ φυλάξασθαι;

πάνυ γε.

ἆρʼ οὖν καὶ νόσον ὅστις δεινὸς φυλάξασθαι, καὶ λαθεῖν οὗτος δεινότατος ἐμποιήσας;

ἔμοιγε δοκεῖ.

334a"Düşmanın planlarını ve öteki girişimlerini çalmakta usta olan, ordugâhın da iyi bekçisi değil midir?"

"Elbette."

"Demek bir şeyin usta bekçisi olan, onun usta hırsızıdır da."

"Öyle görünüyor."

"Demek adil insan parayı korumakta ustaysa, çalmakta da ustadır."

"Akıl yürütme öyle gösteriyor hiç değilse," dedi.

"Demek adil insanın bir tür hırsız olduğu ortaya çıktı; sen bunu galiba Homeros'tan öğrenmişsin. Çünkü o da Odysseus'un anne tarafından dedesi Autolykos'u sever ve onun hırsızlıkta ve yeminde bütün insanları geçtiğini söyler.

334a

ἀλλὰ μὴν στρατοπέδου γε ὁ αὐτὸς φύλαξ ἀγαθός, ὅσπερ καὶ τὰ τῶν πολεμίων κλέψαι καὶ βουλεύματα καὶ τὰς ἄλλας πράξεις;

πάνυ γε.

ὅτου τις ἄρα δεινὸς φύλαξ, τούτου καὶ φὼρ δεινός.

ἔοικεν.

εἰ ἄρα ὁ δίκαιος ἀργύριον δεινὸς φυλάττειν, καὶ κλέπτειν δεινός.

ὡς γοῦν ὁ λόγος, ἔφη, σημαίνει.

κλέπτης ἄρα τις ὁ δίκαιος, ὡς ἔοικεν, ἀναπέφανται, καὶ κινδυνεύεις παρʼ Ὁμήρου μεμαθηκέναι αὐτό· καὶ γὰρ ἐκεῖνος

334bDemek adalet, hem sana hem Homeros'a hem Simonides'e göre bir tür hırsızlık sanatıdır; ama dostların yararına ve düşmanların zararına. Böyle demiyor muydun?"

"Zeus hakkı için hayır," dedi; "ama artık ne dediğimi bilmiyorum. Yine de şu hâlâ bana doğru görünüyor: Adalet dostlara yarar sağlamak, düşmanlara zarar vermektir."

334b

τὸν τοῦ Ὀδυσσέως πρὸς μητρὸς πάππον Αὐτόλυκον ἀγαπᾷ τε καί φησιν αὐτὸν πάντας ἀνθρώπους κεκάσθαι κλεπτοσύνῃ θʼ ὅρκῳ τε Hom. Od. 19.395. ἔοικεν οὖν ἡ δικαιοσύνη καὶ κατὰ σὲ καὶ καθʼ Ὅμηρον καὶ κατὰ Σιμωνίδην κλεπτική τις εἶναι, ἐπʼ ὠφελίᾳ μέντοι τῶν φίλων καὶ ἐπὶ βλάβῃ τῶν ἐχθρῶν. οὐχ οὕτως ἔλεγες;

οὐ μὰ τὸν Δίʼ, ἔφη, ἀλλʼ οὐκέτι οἶδα ἔγωγε ὅτι ἔλεγον· τοῦτο μέντοι ἔμοιγε δοκεῖ ἔτι, ὠφελεῖν μὲν τοὺς φίλους ἡ δικαιοσύνη, βλάπτειν δὲ τοὺς ἐχθρούς.

334c"Dost derken herkesin iyi sandığı kişileri mi kastediyorsun, yoksa öyle görünmeseler de gerçekten iyi olanları mı? Düşmanlar için de aynı şekilde?"

"İnsanın iyi saydıklarını sevmesi, kötü saydıklarından nefret etmesi doğaldır," dedi.

"Ama insanlar bu konuda yanılmazlar mı? Öyle ki iyi olmayan pek çok kişi onlara iyi, pek çoğu da tersi görünür."

"Yanılırlar."

"Demek onlar için iyiler düşman, kötüler dost olur?"

"Elbette."

"Yine de o zaman onlar için kötülere yarar sağlamak, iyilere zarar vermek adil olur?"

334c

φίλους δὲ λέγεις εἶναι πότερον τοὺς δοκοῦντας ἑκάστῳ χρηστοὺς εἶναι, ἢ τοὺς ὄντας, κἂν μὴ δοκῶσι, καὶ ἐχθροὺς ὡσαύτως;

εἰκὸς μέν, ἔφη, οὓς ἄν τις ἡγῆται χρηστοὺς φιλεῖν, οὓς δʼ ἂν πονηροὺς μισεῖν.

ἆρʼ οὖν οὐχ ἁμαρτάνουσιν οἱ ἄνθρωποι περὶ τοῦτο, ὥστε δοκεῖν αὐτοῖς πολλοὺς μὲν χρηστοὺς εἶναι μὴ ὄντας, πολλοὺς δὲ τοὐναντίον;

ἁμαρτάνουσιν.

τούτοις ἄρα οἱ μὲν ἀγαθοὶ ἐχθροί, οἱ δὲ κακοὶ φίλοι;

πάνυ γε.

ἀλλʼ ὅμως δίκαιον τότε τούτοις τοὺς μὲν πονηροὺς

334d"Öyle görünüyor."

"Ama iyiler adildir ve haksızlık etmeyecek kişilerdir?"

"Doğru."

"Senin sözüne göre o hâlde hiçbir haksızlık etmeyenlere kötülük etmek adil oluyor."

"Asla, Sokrates," dedi; "bu söz kötü bir söze benziyor."

"Demek haksızlık edenlere zarar vermek, adil olanlara yarar sağlamak adildir," dedim.

"Bu, ötekinden daha güzel görünüyor."

"O hâlde, Polemarkhos, insanlar arasında yanılmış olan pek çokları için şu sonuç çıkacak: Dostlarına zarar vermek adil olacak —çünkü onların gözünde kötüdürler—, düşmanlarına yarar sağlamak da —çünkü iyidirler—. Böylece Simonides'in söylediğini öne sürdüğümüz şeyin tam tersini söylemiş olacağız."

334d

ὠφελεῖν, τοὺς δὲ ἀγαθοὺς βλάπτειν;

φαίνεται.

ἀλλὰ μὴν οἵ γε ἀγαθοὶ δίκαιοί τε καὶ οἷοι μὴ ἀδικεῖν;

ἀληθῆ.

κατὰ δὴ τὸν σὸν λόγον τοὺς μηδὲν ἀδικοῦντας δίκαιον κακῶς ποιεῖν.

μηδαμῶς, ἔφη, ὦ Σώκρατες· πονηρὸς γὰρ ἔοικεν εἶναι ὁ λόγος.

τοὺς ἀδίκους ἄρα, ἦν δʼ ἐγώ, δίκαιον βλάπτειν, τοὺς δὲ δικαίους ὠφελεῖν;

οὗτος ἐκείνου καλλίων φαίνεται.

πολλοῖς ἄρα, ὦ Πολέμαρχε, συμβήσεται, ὅσοι διημαρτήκασιν

334e"Gerçekten de öyle çıkıyor," dedi. "Ama değiştirelim; çünkü dostu ve düşmanı doğru tanımlamamış olabiliriz."

"Nasıl tanımlamıştık, Polemarkhos?"

"İyi görüneni dost saymıştık."

"Şimdi nasıl değiştirelim?" dedim.

"Hem iyi görünen hem de gerçekten iyi olanı dost sayalım," dedi; "iyi görünüp de iyi olmayanı ise dost görünen ama dost olmayan biri. Düşman için de aynı tanım geçerli olsun."

334e

τῶν ἀνθρώπων, δίκαιον εἶναι τοὺς μὲν φίλους βλάπτειν—πονηροὶ γὰρ αὐτοῖς εἰσιν—τοὺς δʼ ἐχθροὺς ὠφελεῖν —ἀγαθοὶ γάρ· καὶ οὕτως ἐροῦμεν αὐτὸ τοὐναντίον ἢ τὸν Σιμωνίδην ἔφαμεν λέγειν.

καὶ μάλα, ἔφη, οὕτω συμβαίνει. ἀλλὰ μεταθώμεθα· κινδυνεύομεν γὰρ οὐκ ὀρθῶς τὸν φίλον καὶ ἐχθρὸν θέσθαι.

πῶς θέμενοι, ὦ Πολέμαρχε;

τὸν δοκοῦντα χρηστόν, τοῦτον φίλον εἶναι.

νῦν δὲ πῶς, ἦν δʼ ἐγώ, μεταθώμεθα;

τὸν δοκοῦντά τε, ἦ δʼ ὅς, καὶ τὸν ὄντα χρηστὸν φίλον·

335a"Bu söze göre iyi insan dost, kötü insan düşman olacak galiba."

"Evet."

"Demek adil olana ilk söylediğimizden fazlasını eklememizi istiyorsun. Önce dosta iyilik, düşmana kötülük etmenin adil olduğunu söylemiştik; şimdi buna ek olarak, iyi olan dosta iyilik etmenin, kötü olan düşmana zarar vermenin adil olduğunu mu söyleyelim?"

335a

τὸν δὲ δοκοῦντα μέν, ὄντα δὲ μή, δοκεῖν ἀλλὰ μὴ εἶναι φίλον. καὶ περὶ τοῦ ἐχθροῦ δὲ ἡ αὐτὴ θέσις.

φίλος μὲν δή, ὡς ἔοικε, τούτῳ τῷ λόγῳ ὁ ἀγαθὸς ἔσται, ἐχθρὸς δὲ ὁ πονηρός.

ναί.

κελεύεις δὴ ἡμᾶς προσθεῖναι τῷ δικαίῳ ἢ ὡς τὸ πρῶτον ἐλέγομεν, λέγοντες δίκαιον εἶναι τὸν μὲν φίλον εὖ ποιεῖν, τὸν δʼ ἐχθρὸν κακῶς· νῦν πρὸς τούτῳ ὧδε λέγειν, ὅτι ἔστιν δίκαιον τὸν μὲν φίλον ἀγαθὸν ὄντα εὖ ποιεῖν, τὸν δʼ ἐχθρὸν κακὸν ὄντα βλάπτειν;

335b"Elbette," dedi; "böyle söylenirse güzel olur bence."

"Peki," dedim, "herhangi bir insana zarar vermek adil bir adama yakışır mı?"

"Elbette," dedi; "kötü olanlara ve düşmanlara zarar vermek gerekir."

"Zarar gören atlar daha iyi mi olur, daha kötü mü?"

"Daha kötü."

"Köpeklerin aretē'si bakımından mı, atlarınki bakımından mı?"

"Atlarınki bakımından."

"Köpekler de zarar görünce atların değil, köpeklerin aretē'si bakımından daha kötü olmazlar mı?"

"Zorunlu olarak."

335b

πάνυ μὲν οὖν, ἔφη, οὕτως ἄν μοι δοκεῖ καλῶς λέγεσθαι.

ἔστιν ἄρα, ἦν δʼ ἐγώ, δικαίου ἀνδρὸς βλάπτειν καὶ ὁντινοῦν ἀνθρώπων;

καὶ πάνυ γε, ἔφη· τούς γε πονηρούς τε καὶ ἐχθροὺς δεῖ βλάπτειν.

βλαπτόμενοι δʼ ἵπποι βελτίους ἢ χείρους γίγνονται;

χείρους.

ἆρα εἰς τὴν τῶν κυνῶν ἀρετήν, ἢ εἰς τὴν τῶν ἵππων;

εἰς τὴν τῶν ἵππων.

ἆρʼ οὖν καὶ κύνες βλαπτόμενοι χείρους γίγνονται εἰς τὴν τῶν κυνῶν ἀλλʼ οὐκ εἰς τὴν τῶν ἵππων ἀρετήν;

ἀνάγκη.

335c"Peki dostum, insanlar için de zarar gördüklerinde insan aretē'si bakımından daha kötü olduklarını söylemeyelim mi?"

"Elbette."

"Adalet de insan aretē'si değil mi?"

"Bu da zorunlu."

"O hâlde, dostum, zarar gören insanların daha adaletsiz olmaları zorunludur."

"Öyle görünüyor."

"Peki müzikçiler müzikle başkalarını müzikten anlamaz hâle getirebilirler mi?"

"İmkânsız."

"Ya biniciler binicilikle başkalarını binicilikten anlamaz hâle getirebilir mi?"

"Olmaz."

"Peki adil olanlar adaletle başkalarını adaletsiz yapabilir mi? Kısacası iyiler aretē ile başkalarını kötü yapabilir mi?"

335c

ἀνθρώπους δέ, ὦ ἑταῖρε, μὴ οὕτω φῶμεν, βλαπτομένους εἰς τὴν ἀνθρωπείαν ἀρετὴν χείρους γίγνεσθαι;

πάνυ μὲν οὖν.

ἀλλʼ ἡ δικαιοσύνη οὐκ ἀνθρωπεία ἀρετή;

καὶ τοῦτʼ ἀνάγκη.

καὶ τοὺς βλαπτομένους ἄρα, ὦ φίλε, τῶν ἀνθρώπων ἀνάγκη ἀδικωτέρους γίγνεσθαι.

ἔοικεν.

ἆρʼ οὖν τῇ μουσικῇ οἱ μουσικοὶ ἀμούσους δύνανται ποιεῖν;

ἀδύνατον.

ἀλλὰ τῇ ἱππικῇ οἱ ἱππικοὶ ἀφίππους;

οὐκ ἔστιν.

ἀλλὰ τῇ δικαιοσύνῃ δὴ οἱ δίκαιοι ἀδίκους; ἢ καὶ

335d"İmkânsız bu."

"Çünkü soğutmak, sanırım, sıcaklığın işi değil, zıttının işidir."

"Evet."

"Islatmak da kuruluğun değil, zıttının işidir."

"Elbette."

"Zarar vermek de iyinin değil, zıttının işidir."

"Öyle görünüyor."

"Adil insan iyi midir?"

"Elbette."

"Demek, Polemarkhos, ne dosta ne de bir başkasına zarar vermek adil insanın işidir; bu, zıttının, adaletsiz insanın işidir."

"Bana tamamen doğru söylüyorsun gibi geliyor, Sokrates," dedi.

335d

συλλήβδην ἀρετῇ οἱ ἀγαθοὶ κακούς;

ἀλλὰ ἀδύνατον.

οὐ γὰρ θερμότητος οἶμαι ἔργον ψύχειν ἀλλὰ τοῦ ἐναντίου.

ναί.

οὐδὲ ξηρότητος ὑγραίνειν ἀλλὰ τοῦ ἐναντίου.

πάνυ γε.

οὐδὲ δὴ τοῦ ἀγαθοῦ βλάπτειν ἀλλὰ τοῦ ἐναντίου.

φαίνεται.

ὁ δέ γε δίκαιος ἀγαθός;

πάνυ γε.

οὐκ ἄρα τοῦ δικαίου βλάπτειν ἔργον, ὦ Πολέμαρχε, οὔτε φίλον οὔτʼ ἄλλον οὐδένα, ἀλλὰ τοῦ ἐναντίου, τοῦ ἀδίκου.

παντάπασί μοι δοκεῖς ἀληθῆ λέγειν, ἔφη, ὦ Σώκρατες.

335e"O hâlde biri herkese borçlu olunanı geri vermenin adil olduğunu söylüyor, bununla da adil adamın düşmanlara zarar, dostlara yarar borçlu olduğunu kastediyorsa, bunu söyleyen bilge değildi. Çünkü doğru söylemiyordu; hiçbir durumda birine zarar vermenin adil olmadığı ortaya çıktı."

"Kabul ediyorum," dedi.

"O hâlde," dedim, "biri bunu Simonides'in, Bias'ın, Pittakos'un ya da bilge ve kutlu adamlardan herhangi birinin söylediğini iddia ederse, sen ve ben birlikte savaşacağız."

"Ben hiç değilse savaşa katılmaya hazırım," dedi.

335e

εἰ ἄρα τὰ ὀφειλόμενα ἑκάστῳ ἀποδιδόναι φησίν τις δίκαιον εἶναι, τοῦτο δὲ δὴ νοεῖ αὐτῷ τοῖς μὲν ἐχθροῖς βλάβην ὀφείλεσθαι παρὰ τοῦ δικαίου ἀνδρός, τοῖς δὲ φίλοις ὠφελίαν, οὐκ ἦν σοφὸς ὁ ταῦτα εἰπών. οὐ γὰρ ἀληθῆ ἔλεγεν· οὐδαμοῦ γὰρ δίκαιον οὐδένα ἡμῖν ἐφάνη ὂν βλάπτειν.

συγχωρῶ, ἦ δʼ ὅς.

μαχούμεθα ἄρα, ἦν δʼ ἐγώ, κοινῇ ἐγώ τε καὶ σύ, ἐάν τις αὐτὸ φῇ ἢ Σιμωνίδην ἢ Βίαντα ἢ Πιττακὸν εἰρηκέναι ἤ τινʼ ἄλλον τῶν σοφῶν τε καὶ μακαρίων ἀνδρῶν.

ἐγὼ γοῦν, ἔφη, ἕτοιμός εἰμι κοινωνεῖν τῆς μάχης.

336a"Peki bu sözün, dostlara yarar sağlamanın ve düşmanlara zarar vermenin adil olduğu sözünün bence kime ait olduğunu biliyor musun?" dedim.

"Kime?" dedi.

"Sanırım Periandros'a, Perdikkas'a, Kserkses'e, Thebaili İsmenias'a ya da büyük bir güce sahip olduğunu sanan başka zengin bir adama ait."

"Çok doğru söylüyorsun," dedi.

"Peki," dedim; "adaletin ve adil olanın bu da olmadığı ortaya çıktığına göre, insan ona başka ne diyebilir?"

336a

ἀλλʼ οἶσθα, ἦν δʼ ἐγώ, οὗ μοι δοκεῖ εἶναι τὸ ῥῆμα, τὸ φάναι δίκαιον εἶναι τοὺς μὲν φίλους ὠφελεῖν, τοὺς δʼ ἐχθροὺς βλάπτειν;

τίνος; ἔφη.

οἶμαι αὐτὸ Περιάνδρου εἶναι ἢ Περδίκκου ἢ Ξέρξου ἢ Ἰσμηνίου τοῦ Θηβαίου ἤ τινος ἄλλου μέγα οἰομένου δύνασθαι πλουσίου ἀνδρός.

ἀληθέστατα, ἔφη, λέγεις.

εἶεν, ἦν δʼ ἐγώ· ἐπειδὴ δὲ οὐδὲ τοῦτο ἐφάνη ἡ δικαιοσύνη ὂν οὐδὲ τὸ δίκαιον, τί ἂν ἄλλο τις αὐτὸ φαίη εἶναι;

336bBiz konuşurken Thrasymakhos da söze el koymak için birçok kez araya girmeye davranmış, ama yanında oturanlar konuşmayı sonuna kadar dinlemek istedikleri için onu engellemişlerdi. Biz susup ben de bu sözleri söyleyince artık yerinde duramadı; yabani bir hayvan gibi kendini toplayıp bizi parçalayacakmış gibi üstümüze geldi.

Polemarkhos'la ben korkudan sinip kaldık. O ise ortaya doğru gürleyerek, "Ne zamandır sizi saran bu saçmalık da ne, Sokrates?" dedi.

336b

καὶ ὁ Θρασύμαχος πολλάκις μὲν καὶ διαλεγομένων ἡμῶν μεταξὺ ὥρμα ἀντιλαμβάνεσθαι τοῦ λόγου, ἔπειτα ὑπὸ τῶν παρακαθημένων διεκωλύετο βουλομένων διακοῦσαι τὸν λόγον· ὡς δὲ διεπαυσάμεθα καὶ ἐγὼ ταῦτʼ εἶπον, οὐκέτι ἡσυχίαν ἦγεν, ἀλλὰ συστρέψας ἑαυτὸν ὥσπερ θηρίον ἧκεν ἐφʼ ἡμᾶς ὡς διαρπασόμενος.

καὶ ἐγώ τε καὶ ὁ Πολέμαρχος δείσαντες διεπτοήθημεν· ὁ δʼ εἰς τὸ μέσον φθεγξάμενος, τίς, ἔφη, ὑμᾶς πάλαι φλυαρία

336c"Birbirinizin önünde eğilip ne diye saflık ediyorsunuz? Adil olanın ne olduğunu gerçekten bilmek istiyorsan, yalnızca soru sorma; biri bir cevap verdi mi onu çürütmekle de övünme, çünkü soru sormanın cevap vermekten kolay olduğunu bilirsin. Sen de cevap ver ve adil olana ne dediğini söyle. Yalnız sakın bana onun gereken şey olduğunu, ya da faydalı, kârlı, kazançlı, yararlı olan olduğunu söyleme; ne söyleyeceksen açık ve kesin söyle. Böyle boş laflar edersen kabul etmem."

336c

ἔχει, ὦ Σώκρατες; καὶ τί εὐηθίζεσθε πρὸς ἀλλήλους ὑποκατακλινόμενοι ὑμῖν αὐτοῖς; ἀλλʼ εἴπερ ὡς ἀληθῶς βούλει εἰδέναι τὸ δίκαιον ὅτι ἔστι, μὴ μόνον ἐρώτα μηδὲ φιλοτιμοῦ ἐλέγχων ἐπειδάν τίς τι ἀποκρίνηται, ἐγνωκὼς τοῦτο, ὅτι ῥᾷον ἐρωτᾶν ἢ ἀποκρίνεσθαι, ἀλλὰ καὶ αὐτὸς ἀπόκριναι καὶ εἰπὲ τί φῂς εἶναι τὸ δίκαιον. καὶ ὅπως μοι μὴ ἐρεῖς ὅτι τὸ

336dBunu duyunca dehşete kapıldım; ona bakarken korkuyordum. O bana bakmadan ben ona bakmamış olsaydım, sanırım dilim tutulurdu. Ama söz onu kızdırmaya başladığı sırada ilk ben ona bakmıştım; bu sayede ona cevap verecek hâli bulabildim.

336d

δέον ἐστὶν μηδʼ ὅτι τὸ ὠφέλιμον μηδʼ ὅτι τὸ λυσιτελοῦν μηδʼ ὅτι τὸ κερδαλέον μηδʼ ὅτι τὸ συμφέρον, ἀλλὰ σαφῶς μοι καὶ ἀκριβῶς λέγε ὅτι ἂν λέγῃς· ὡς ἐγὼ οὐκ ἀποδέξομαι ἐὰν ὕθλους τοιούτους λέγῃς.

καὶ ἐγὼ ἀκούσας ἐξεπλάγην καὶ προσβλέπων αὐτὸν ἐφοβούμην, καί μοι δοκῶ, εἰ μὴ πρότερος ἑωράκη αὐτὸν ἢ ἐκεῖνος ἐμέ, ἄφωνος ἂν γενέσθαι. νῦν δὲ ἡνίκα ὑπὸ τοῦ λόγου ἤρχετο ἐξαγριαίνεσθαι, προσέβλεψα αὐτὸν πρότερος,

336eTitreyerek, "Thrasymakhos, bize sert davranma," dedim. "Ben de bu arkadaş da sözleri incelerken bir yanlış yapıyorsak, iyi bil ki istemeyerek yapıyoruz. Altın arıyor olsaydık, aramada birbirimize asla isteyerek yol vermez, bulma şansımızı da berbat etmezdik; öyleyken birçok altından daha kıymetli bir şeyi, adaleti ararken birbirimize böyle akılsızca boyun eğeceğimizi, onu ortaya çıkarmak için var gücümüzle uğraşmayacağımızı sanma. Tam tersine, dostum, uğraşıyoruz; ama sanırım gücümüz yetmiyor. Bu yüzden sizin gibi usta adamların bize kızmaktan çok acıması yerinde olur sanırım."

336e

ὥστε αὐτῷ οἷός τʼ ἐγενόμην ἀποκρίνασθαι, καὶ εἶπον ὑποτρέμων· ὦ Θρασύμαχε, μὴ χαλεπὸς ἡμῖν ἴσθι· εἰ γάρ τι ἐξαμαρτάνομεν ἐν τῇ τῶν λόγων σκέψει ἐγώ τε καὶ ὅδε, εὖ ἴσθι ὅτι ἄκοντες ἁμαρτάνομεν. μὴ γὰρ δὴ οἴου, εἰ μὲν χρυσίον ἐζητοῦμεν, οὐκ ἄν ποτε ἡμᾶς ἑκόντας εἶναι ὑποκατακλίνεσθαι ἀλλήλοις ἐν τῇ ζητήσει καὶ διαφθείρειν τὴν εὕρεσιν αὐτοῦ, δικαιοσύνην δὲ ζητοῦντας, πρᾶγμα πολλῶν χρυσίων τιμιώτερον, ἔπειθʼ οὕτως ἀνοήτως ὑπείκειν ἀλλήλοις καὶ οὐ σπουδάζειν ὅτι μάλιστα φανῆναι αὐτό.

οἴου γε σύ, ὦ φίλε. ἀλλʼ οἶμαι οὐ δυνάμεθα· ἐλεεῖσθαι οὖν ἡμᾶς πολὺ

337aBunu duyunca acı acı, yüksek sesle güldü ve şöyle dedi: "Herakles aşkına! İşte Sokrates'in o bildik bilmezden gelişi! Ben bunu biliyordum, buradakilere de önceden söyledim: sen cevap vermeye yanaşmayacak, bilmezden gelecek, biri sana bir şey sorarsa cevap vermekten başka her şeyi yapacaktın."

"Çünkü sen bilgesin, Thrasymakhos," dedim. "Gayet iyi biliyordun ki birine on ikinin kaç olduğunu sorsan ve sorarken ona önceden, 'Sakın bana, be adam, on ikinin iki kere altı olduğunu, üç kere dört olduğunu, altı kere iki ya da dört kere üç olduğunu söyleme; böyle saçmalarsan kabul etmem,' desen, böyle soran birine kimsenin cevap vermeyeceği sana da açıktı sanırım.

337a

μᾶλλον εἰκός ἐστίν που ὑπὸ ὑμῶν τῶν δεινῶν ἢ χαλεπαίνεσθαι.

καὶ ὃς ἀκούσας ἀνεκάγχασέ τε μάλα σαρδάνιον καὶ εἶπεν· ὦ Ἡράκλεις, ἔφη, αὕτη ʼκείνη ἡ εἰωθυῖα εἰρωνεία Σωκράτους, καὶ ταῦτʼ ἐγὼ ᾔδη τε καὶ τούτοις προύλεγον, ὅτι σὺ ἀποκρίνασθαι μὲν οὐκ ἐθελήσοις, εἰρωνεύσοιο δὲ καὶ πάντα μᾶλλον ποιήσοις ἢ ἀποκρινοῖο, εἴ τίς τί σε ἐρωτᾷ.

σοφὸς γὰρ εἶ, ἦν δʼ ἐγώ, ὦ Θρασύμαχε· εὖ οὖν ᾔδησθα ὅτι εἴ τινα ἔροιο ὁπόσα ἐστὶν τὰ δώδεκα, καὶ ἐρόμενος προείποις

337b"Peki o adam sana şöyle deseydi: 'Thrasymakhos, ne diyorsun? Önceden saydıklarından hiçbirini cevap olarak vermeyecek miyim? Bunlardan biri doğru bile olsa mı, şaşılacak adam? Doğrudan başka bir şey mi söyleyeyim? Yoksa ne demek istiyorsun?'

337b

αὐτῷ— ὅπως μοι, ὦ ἄνθρωπε, μὴ ἐρεῖς ὅτι ἔστιν τὰ δώδεκα δὶς ἓξ μηδʼ ὅτι τρὶς τέτταρα μηδʼ ὅτι ἑξάκις δύο μηδʼ ὅτι τετράκις τρία· ὡς οὐκ ἀποδέξομαί σου ἐὰν τοιαῦτα φλυαρῇς —δῆλον οἶμαί σοι ἦν ὅτι οὐδεὶς ἀποκρινοῖτο τῷ οὕτως πυνθανομένῳ. ἀλλʼ εἴ σοι εἶπεν· ὦ Θρασύμαχε, πῶς λέγεις; μὴ ἀποκρίνωμαι ὧν προεῖπες μηδέν; πότερον, ὦ θαυμάσιε, μηδʼ εἰ τούτων τι τυγχάνει ὄν, ἀλλʼ ἕτερον εἴπω τι

337c"Buna karşı ona ne derdin?"

"Hadi canım," dedi; "sanki bu ona benziyormuş gibi!"

"Benzemesine hiçbir engel yok," dedim. "Hem benzemese bile, sorulan kişiye öyle görünüyorsa, biz yasaklasak da yasaklamasak da onun kendine doğru görüneni cevap vermekten geri duracağını mı sanıyorsun?"

"Demek sen de böyle yapacaksın," dedi; "benim yasakladıklarımdan birini mi cevap olarak vereceksin?"

"İnceledikten sonra bana öyle görünürse," dedim, "şaşmam."

337c

τοῦ ἀληθοῦς; ἢ πῶς λέγεις; τί ἂν αὐτῷ εἶπες πρὸς ταῦτα;

εἶεν, ἔφη· ὡς δὴ ὅμοιον τοῦτο ἐκείνῳ.

οὐδέν γε κωλύει, ἦν δʼ ἐγώ· εἰ δʼ οὖν καὶ μὴ ἔστιν ὅμοιον, φαίνεται δὲ τῷ ἐρωτηθέντι τοιοῦτον, ἧττόν τι αὐτὸν οἴει ἀποκρινεῖσθαι τὸ φαινόμενον ἑαυτῷ, ἐάντε ἡμεῖς ἀπαγορεύωμεν ἐάντε μή;

ἄλλο τι οὖν, ἔφη, καὶ σὺ οὕτω ποιήσεις· ὧν ἐγὼ ἀπεῖπον, τούτων τι ἀποκρινῇ;

οὐκ ἂν θαυμάσαιμι, ἦν δʼ ἐγώ· εἴ μοι σκεψαμένῳ οὕτω δόξειεν.

337d"Peki ya ben adalet hakkında bütün bunlardan başka, bunlardan daha iyi bir cevap gösterirsem?" dedi. "O zaman başına ne gelmesini hak edersin?"

"Ne olacak," dedim, "bilmeyenin başına gelmesi gerekenden başka? Bilmeyenin bilenden öğrenmesi gerekir elbette. Ben de başıma bunun gelmesini hak ediyorum."

"Hoşsun doğrusu," dedi; "ama öğrenmenin yanı sıra para da ödeyeceksin."

"Param olunca öderim," dedim.

"Para var," dedi Glaukon. "Para yüzünden durma, Thrasymakhos, konuş; hepimiz Sokrates için katkıda bulunuruz."

337d

τί οὖν, ἔφη, ἂν ἐγὼ δείξω ἑτέραν ἀπόκρισιν παρὰ πάσας ταύτας περὶ δικαιοσύνης, βελτίω τούτων; τί ἀξιοῖς παθεῖν;

τί ἄλλο, ἦν δʼ ἐγώ, ἢ ὅπερ προσήκει πάσχειν τῷ μὴ εἰδότι; προσήκει δέ που μαθεῖν παρὰ τοῦ εἰδότος· καὶ ἐγὼ οὖν τοῦτο ἀξιῶ παθεῖν.

ἡδὺς γὰρ εἶ, ἔφη· ἀλλὰ πρὸς τῷ μαθεῖν καὶ ἀπότεισον ἀργύριον.

οὐκοῦν ἐπειδάν μοι γένηται, εἶπον.

ἀλλʼ ἔστιν, ἔφη ὁ Γλαύκων. ἀλλʼ ἕνεκα ἀργυρίου, ὦ Θρασύμαχε, λέγε· πάντες γὰρ ἡμεῖς Σωκράτει εἰσοίσομεν.

337e"Elbette," dedi, "Sokrates âdeti olanı yapsın diye: kendisi cevap vermeyecek, başkası cevap verince de sözü alıp çürütecek."

"İyi de, azizim," dedim, "insan nasıl cevap versin? Önce bilmiyor, bildiğini de iddia etmiyor; sonra bu konularda bir kanaati olsa bile, hiç de sıradan olmayan bir adam ona düşündüğü şeylerden hiçbirini söylememesini yasaklamış. Asıl senin konuşman yerinde olur; çünkü bildiğini ve söyleyecek sözün olduğunu söyleyen sensin.

337e

πάνυ γε οἶμαι, ἦ δʼ ὅς· ἵνα Σωκράτης τὸ εἰωθὸς διαπράξηται· αὐτὸς μὲν μὴ ἀποκρίνηται, ἄλλου δʼ ἀποκρινομένου λαμβάνῃ λόγον καὶ ἐλέγχῃ.

πῶς γὰρ ἄν, ἔφην ἐγώ, ὦ βέλτιστε, τὶς ἀποκρίναιτο πρῶτον μὲν μὴ εἰδὼς μηδὲ φάσκων εἰδέναι, ἔπειτα, εἴ τι καὶ οἴεται, περὶ τούτων ἀπειρημένον αὐτῷ εἴη ὅπως μηδὲν ἐρεῖ ὧν ἡγεῖται ὑπʼ ἀνδρὸς οὐ φαύλου; ἀλλὰ σὲ δὴ μᾶλλον

338a"Başka türlü yapma; cevap vererek bana bir iyilik et, Glaukon'a ve ötekilere de bir şey öğretmekten kaçınma."

Ben bunları söyleyince Glaukon da ötekiler de ondan böyle yapmasını rica ettiler. Thrasymakhos'un, çok güzel bir cevabı olduğunu düşündüğü için konuşup ün kazanmaya can attığı belliydi; ama cevap verenin ben olmam için diretiyormuş gibi yapıyordu. Sonunda razı oldu; ardından da şöyle dedi: "İşte Sokrates'in bilgeliği bu: kendisi öğretmeye yanaşmaz, ama dolaşıp başkalarından öğrenir, üstelik onlara teşekkür bile etmez."

338a

εἰκὸς λέγειν· σὺ γὰρ δὴ φῂς εἰδέναι καὶ ἔχειν εἰπεῖν. μὴ οὖν ἄλλως ποίει, ἀλλὰ ἐμοί τε χαρίζου ἀποκρινόμενος καὶ μὴ φθονήσῃς καὶ Γλαύκωνα τόνδε διδάξαι καὶ τοὺς ἄλλους.

εἰπόντος δέ μου ταῦτα, ὅ τε Γλαύκων καὶ οἱ ἄλλοι ἐδέοντο αὐτοῦ μὴ ἄλλως ποιεῖν. καὶ ὁ Θρασύμαχος φανερὸς μὲν ἦν ἐπιθυμῶν εἰπεῖν ἵνʼ εὐδοκιμήσειεν, ἡγούμενος ἔχειν ἀπόκρισιν παγκάλην· προσεποιεῖτο δὲ φιλονικεῖν πρὸς τὸ ἐμὲ εἶναι τὸν ἀποκρινόμενον. τελευτῶν δὲ συνεχώρησεν,

338b"Başkalarından öğrendiğimi söylerken doğru söyledin, Thrasymakhos," dedim; "ama teşekkür borcumu ödemediğimi söylerken yalan söylüyorsun. Gücüm neye yetiyorsa onu öderim; gücüm de yalnız övmeye yeter, çünkü param yok. İyi konuştuğunu düşündüğüm birini ne kadar gönülden övdüğümü sen cevap verir vermez göreceksin; çünkü iyi konuşacağını sanıyorum."

338b

κἄπειτα, αὕτη δή, ἔφη, ἡ Σωκράτους σοφία· αὐτὸν μὲν μὴ ἐθέλειν διδάσκειν, παρὰ δὲ τῶν ἄλλων περιιόντα μανθάνειν καὶ τούτων μηδὲ χάριν ἀποδιδόναι.

ὅτι μέν, ἦν δʼ ἐγώ, μανθάνω παρὰ τῶν ἄλλων, ἀληθῆ εἶπες, ὦ Θρασύμαχε, ὅτι δὲ οὔ με φῂς χάριν ἐκτίνειν, ψεύδῃ· ἐκτίνω γὰρ ὅσην δύναμαι. δύναμαι δὲ ἐπαινεῖν μόνον· χρήματα γὰρ οὐκ ἔχω. ὡς δὲ προθύμως τοῦτο δρῶ, ἐάν τίς μοι δοκῇ εὖ λέγειν, εὖ εἴσῃ αὐτίκα δὴ μάλα, ἐπειδὰν ἀποκρίνῃ· οἶμαι γάρ σε εὖ ἐρεῖν.

338c"Dinle öyleyse," dedi. "Ben adil olanın, daha güçlü olanın çıkarından başka bir şey olmadığını söylüyorum. Hadi, neden övmüyorsun? Ama övmek istemeyeceksin."

"Önce ne dediğini anlayayım da," dedim; "çünkü şimdilik henüz anlamıyorum. Daha güçlü olanın çıkarının adil olduğunu söylüyorsun. Bununla ne demek istiyorsun, Thrasymakhos? Herhalde şunu söylemiyorsun: pankratiast Pulydamas bizden daha güçlüyse ve bedeni için sığır eti ona yararlıysa, bu yiyeceğin ondan güçsüz olan bizler için de hem yararlı hem adil olduğunu?"

338c

ἄκουε δή, ἦ δʼ ὅς. φημὶ γὰρ ἐγὼ εἶναι τὸ δίκαιον οὐκ ἄλλο τι ἢ τὸ τοῦ κρείττονος συμφέρον. ἀλλὰ τί οὐκ ἐπαινεῖς; ἀλλʼ οὐκ ἐθελήσεις.

ἐὰν μάθω γε πρῶτον, ἔφην, τί λέγεις· νῦν γὰρ οὔπω οἶδα. τὸ τοῦ κρείττονος φῂς συμφέρον δίκαιον εἶναι. καὶ τοῦτο, ὦ Θρασύμαχε, τί ποτε λέγεις; οὐ γάρ που τό γε τοιόνδε φῄς· εἰ Πουλυδάμας ἡμῶν κρείττων ὁ παγκρατιαστὴς καὶ αὐτῷ συμφέρει τὰ βόεια κρέα πρὸς τὸ σῶμα, τοῦτο τὸ

338d"Alçağın tekisin, Sokrates," dedi; "sözü en çok bozabileceğin yerinden yakalıyorsun."

"Hiç de değil, azizim," dedim; "yalnız ne demek istediğini daha açık söyle."

"Şehirlerin kimi tiranlıkla, kimi demokrasiyle, kimi de aristokrasiyle yönetiliyor; bunu bilmiyor musun?" dedi.

"Bilmez olur muyum?"

"Her şehirde üstün olan da yöneten kesim değil midir?"

"Elbette."

338d

σιτίον εἶναι καὶ ἡμῖν τοῖς ἥττοσιν ἐκείνου συμφέρον ἅμα καὶ δίκαιον.

βδελυρὸς γὰρ εἶ, ἔφη, ὦ Σώκρατες, καὶ ταύτῃ ὑπολαμβάνεις ᾗ ἂν κακουργήσαις μάλιστα τὸν λόγον.

οὐδαμῶς, ὦ ἄριστε, ἦν δʼ ἐγώ· ἀλλὰ σαφέστερον εἰπὲ τί λέγεις.

εἶτʼ οὐκ οἶσθʼ, ἔφη, ὅτι τῶν πόλεων αἱ μὲν τυραννοῦνται, αἱ δὲ δημοκρατοῦνται, αἱ δὲ ἀριστοκρατοῦνται;

πῶς γὰρ οὔ;

οὐκοῦν τοῦτο κρατεῖ ἐν ἑκάστῃ πόλει, τὸ ἄρχον;

πάνυ γε.

338e"Her yönetim de kanunları kendi çıkarına göre koyar: demokrasi demokratik, tiranlık tiranca kanunlar koyar, ötekiler de öyle. Koyduktan sonra da kendi çıkarlarına olan bu şeyin yönetilenler için adil olduğunu ilan ederler; buna uymayanı da kanunu çiğneyen ve haksızlık eden biri diye cezalandırırlar. İşte, azizim, bütün şehirlerde adil olanın aynı şey olduğunu söylerken kastettiğim bu: kurulu yönetimin çıkarı.

338e

τίθεται δέ γε τοὺς νόμους ἑκάστη ἡ ἀρχὴ πρὸς τὸ αὑτῇ συμφέρον, δημοκρατία μὲν δημοκρατικούς, τυραννὶς δὲ τυραννικούς, καὶ αἱ ἄλλαι οὕτως· θέμεναι δὲ ἀπέφηναν τοῦτο δίκαιον τοῖς ἀρχομένοις εἶναι, τὸ σφίσι συμφέρον, καὶ τὸν τούτου ἐκβαίνοντα κολάζουσιν ὡς παρανομοῦντά τε καὶ ἀδικοῦντα.

τοῦτʼ οὖν ἐστιν, ὦ βέλτιστε, ὃ λέγω ἐν ἁπάσαις

339a"Üstün olan da herhalde odur; dolayısıyla doğru akıl yürüten için sonuç şudur: adil olan her yerde aynı şeydir, daha güçlü olanın çıkarıdır."

"Ne dediğini şimdi anladım," dedim; "doğru olup olmadığını da anlamaya çalışacağım. Demek ki sen de, Thrasymakhos, adil olanın çıkar olduğunu cevap verdin; oysa bana bu cevabı vermemi yasaklamıştın. Ama buna bir de 'daha güçlü olanın' sözü eklenmiş."

339a

ταῖς πόλεσιν ταὐτὸν εἶναι δίκαιον, τὸ τῆς καθεστηκυίας ἀρχῆς συμφέρον· αὕτη δέ που κρατεῖ, ὥστε συμβαίνει τῷ ὀρθῶς λογιζομένῳ πανταχοῦ εἶναι τὸ αὐτὸ δίκαιον, τὸ τοῦ κρείττονος συμφέρον.

νῦν, ἦν δʼ ἐγώ, ἔμαθον ὃ λέγεις· εἰ δὲ ἀληθὲς ἢ μή, πειράσομαι μαθεῖν. τὸ συμφέρον μὲν οὖν, ὦ Θρασύμαχε, καὶ σὺ ἀπεκρίνω δίκαιον εἶναι—καίτοι ἔμοιγε ἀπηγόρευες ὅπως μὴ τοῦτο ἀποκρινοίμην—πρόσεστιν δὲ δὴ αὐτόθι τὸ τοῦ κρείττονος.

339b"Küçük bir ek herhalde," dedi.

"Büyük olup olmadığı da henüz belli değil; ama söylediğinin doğru olup olmadığını incelememiz gerektiği belli. Adil olanın bir tür çıkar olduğunu ben de kabul ediyorum; sen ise buna bir şey ekleyip onun daha güçlü olanın çıkarı olduğunu söylüyorsun. Bunu ben bilmiyorum; incelemek gerek o hâlde."

"İncele," dedi.

"İnceleyeceğim," dedim. "Söyle bana: yönetenlere itaat etmenin de adil olduğunu söylemiyor musun?"

"Söylüyorum."

339b

σμικρά γε ἴσως, ἔφη, προσθήκη.

οὔπω δῆλον οὐδʼ εἰ μεγάλη· ἀλλʼ ὅτι μὲν τοῦτο σκεπτέον εἰ ἀληθῆ λέγεις, δῆλον. ἐπειδὴ γὰρ συμφέρον γέ τι εἶναι καὶ ἐγὼ ὁμολογῶ τὸ δίκαιον, σὺ δὲ προστιθεῖς καὶ αὐτὸ φῂς εἶναι τὸ τοῦ κρείττονος, ἐγὼ δὲ ἀγνοῶ, σκεπτέον δή.

σκόπει, ἔφη.

ταῦτʼ ἔσται, ἦν δʼ ἐγώ. καί μοι εἰπέ· οὐ καὶ πείθεσθαι μέντοι τοῖς ἄρχουσιν δίκαιον φῂς εἶναι;

ἔγωγε.

339c"Peki her şehirdeki yöneticiler yanılmaz mıdır, yoksa yanılabilecek kimseler midir?"

"Yanılabilecek kimselerdir elbette," dedi.

"O hâlde kanun koymaya giriştiklerinde kimini doğru, kimini de yanlış koyarlar?"

"Ben öyle sanıyorum."

"Doğru koymak kendi çıkarlarına olanı, yanlış koymak da çıkarlarına aykırı olanı koymak mıdır? Yoksa nasıl diyorsun?"

"Öyle."

"Ve onlar ne koyarlarsa yönetilenler onu yapmalıdır; adil olan da bu mudur?"

"Elbette."

339c

πότερον δὲ ἀναμάρτητοί εἰσιν οἱ ἄρχοντες ἐν ταῖς πόλεσιν ἑκάσταις ἢ οἷοί τι καὶ ἁμαρτεῖν;

πάντως που, ἔφη, οἷοί τι καὶ ἁμαρτεῖν.

οὐκοῦν ἐπιχειροῦντες νόμους τιθέναι τοὺς μὲν ὀρθῶς τιθέασιν, τοὺς δέ τινας οὐκ ὀρθῶς;

οἶμαι ἔγωγε.

τὸ δὲ ὀρθῶς ἆρα τὸ τὰ συμφέροντά ἐστι τίθεσθαι ἑαυτοῖς, τὸ δὲ μὴ ὀρθῶς ἀσύμφορα; ἢ πῶς λέγεις;

οὕτως.

ἃ δʼ ἂν θῶνται ποιητέον τοῖς ἀρχομένοις, καὶ τοῦτό ἐστι τὸ δίκαιον;

πῶς γὰρ οὔ;

339d"O hâlde senin sözüne göre adil olan yalnız daha güçlü olanın çıkarını yapmak değil, onun tersini, çıkarına olmayanı yapmak da oluyor."

"Ne diyorsun sen?" dedi.

"Bence senin dediğini. Ama daha iyi inceleyelim. Yöneticilerin, yönetilenlere bir şeyler yapmalarını emrederken bazen kendileri için en iyi olanı ıskaladıkları, yönetilenlerin de yöneticiler ne emrederse onu yapmasının adil olduğu konusunda anlaşmadık mı? Bunda anlaşmadık mı?"

"Anlaştık sanırım," dedi.

339d

οὐ μόνον ἄρα δίκαιόν ἐστιν κατὰ τὸν σὸν λόγον τὸ τοῦ κρείττονος συμφέρον ποιεῖν ἀλλὰ καὶ τοὐναντίον, τὸ μὴ συμφέρον.

τί λέγεις σύ; ἔφη.

ἃ σὺ λέγεις, ἔμοιγε δοκῶ· σκοπῶμεν δὲ βέλτιον. οὐχ ὡμολόγηται τοὺς ἄρχοντας τοῖς ἀρχομένοις προστάττοντας ποιεῖν ἄττα ἐνίοτε διαμαρτάνειν τοῦ ἑαυτοῖς βελτίστου, ἃ δʼ ἂν προστάττωσιν οἱ ἄρχοντες δίκαιον εἶναι τοῖς ἀρχομένοις ποιεῖν; ταῦτʼ οὐχ ὡμολόγηται;

οἶμαι ἔγωγε, ἔφη.

339e"O hâlde şunu da kabul etmiş olduğunu düşün," dedim: "yöneticiler istemeyerek kendileri için kötü olan şeyler emrettiklerinde, sen de ötekilerin bu emirleri yerine getirmesinin adil olduğunu söylediğine göre, yöneticilerin ve daha güçlülerin çıkarına aykırı olanı yapmak da adildir. O zaman, ey bilgelerin bilgesi Thrasymakhos, ister istemez senin söylediğinin tersini yapmanın adil olduğu sonucu çıkmaz mı? Çünkü daha güçlü olanın çıkarına aykırı olan şey daha zayıflara emredilmiş oluyor."

339e

οἴου τοίνυν, ἦν δʼ ἐγώ, καὶ τὸ ἀσύμφορα ποιεῖν τοῖς ἄρχουσί τε καὶ κρείττοσι δίκαιον εἶναι ὡμολογῆσθαί σοι, ὅταν οἱ μὲν ἄρχοντες ἄκοντες κακὰ αὑτοῖς προστάττωσιν, τοῖς δὲ δίκαιον εἶναι φῇς ταῦτα ποιεῖν ἃ ἐκεῖνοι προσέταξαν —ἆρα τότε, ὦ σοφώτατε Θρασύμαχε, οὐκ ἀναγκαῖον συμβαίνειν αὐτὸ οὑτωσί, δίκαιον εἶναι ποιεῖν τοὐναντίον ἢ ὃ σὺ λέγεις; τὸ γὰρ τοῦ κρείττονος ἀσύμφορον δήπου προστάττεται τοῖς ἥττοσιν ποιεῖν.

340a"Zeus hakkı için, Sokrates," dedi Polemarkhos, "bu apaçık."

"Sen ona tanıklık edersen tabii," dedi Kleitophon söze karışarak.

"Tanığa ne gerek var?" dedi Polemarkhos. "Yöneticilerin bazen kendilerine kötü olanı emrettiklerini, ötekilerin de bunları yapmasının adil olduğunu Thrasymakhos'un kendisi kabul ediyor."

"Çünkü Thrasymakhos, Polemarkhos, yöneticilerin emrettiklerini yapmanın adil olduğunu ileri sürmüştü."

"Ama, Kleitophon, daha güçlü olanın çıkarının adil olduğunu da ileri sürmüştü.

340a

ναὶ μὰ Δίʼ, ἔφη, ὦ Σώκρατες, ὁ Πολέμαρχος, σαφέστατά γε.

ἐὰν σύ γʼ, ἔφη, αὐτῷ μαρτυρήσῃς, ὁ Κλειτοφῶν ὑπολαβών.

καὶ τί, ἔφη, δεῖται μάρτυρος; αὐτὸς γὰρ Θρασύμαχος ὁμολογεῖ τοὺς μὲν ἄρχοντας ἐνίοτε ἑαυτοῖς κακὰ προστάττειν, τοῖς δὲ δίκαιον εἶναι ταῦτα ποιεῖν.

τὸ γὰρ τὰ κελευόμενα ποιεῖν, ὦ Πολέμαρχε, ὑπὸ τῶν ἀρχόντων δίκαιον εἶναι ἔθετο Θρασύμαχος.

καὶ γὰρ τὸ τοῦ κρείττονος, ὦ Κλειτοφῶν, συμφέρον

340b"Bu ikisini ileri sürdükten sonra da daha güçlülerin bazen daha zayıflara, yani yönetilenlere, kendi çıkarlarına aykırı olanı yapmalarını emrettiklerini kabul etti. Bu kabullere göre ise daha güçlü olanın çıkarı, çıkarına olmayandan daha adil sayılamaz."

"Ama o," dedi Kleitophon, "daha güçlü olanın çıkarı derken, daha güçlü olanın kendi çıkarına olduğunu düşündüğü şeyi kastediyordu: daha zayıf olanın yapması gereken buydu; adil olanı da bu diye ortaya koyuyordu."

"Ama söylenen bu değildi," dedi Polemarkhos.

340b

δίκαιον εἶναι ἔθετο. ταῦτα δὲ ἀμφότερα θέμενος ὡμολόγησεν αὖ ἐνίοτε τοὺς κρείττους τὰ αὑτοῖς ἀσύμφορα κελεύειν τοὺς ἥττους τε καὶ ἀρχομένους ποιεῖν. ἐκ δὲ τούτων τῶν ὁμολογιῶν οὐδὲν μᾶλλον τὸ τοῦ κρείττονος συμφέρον δίκαιον ἂν εἴη ἢ τὸ μὴ συμφέρον.

ἀλλʼ, ἔφη ὁ Κλειτοφῶν, τὸ τοῦ κρείττονος συμφέρον ἔλεγεν ὃ ἡγοῖτο ὁ κρείττων αὑτῷ συμφέρειν· τοῦτο ποιητέον εἶναι τῷ ἥττονι, καὶ τὸ δίκαιον τοῦτο ἐτίθετο.

ἀλλʼ οὐχ οὕτως, ἦ δʼ ὃς ὁ Πολέμαρχος, ἐλέγετο.

340c"Hiç fark etmez, Polemarkhos," dedim. "Thrasymakhos şimdi böyle söylüyorsa onu böyle kabul edelim. Söyle bana, Thrasymakhos: adil olan derken söylemek istediğin bu muydu, yani daha güçlü olana çıkarı gibi görünen şey, ister gerçekten çıkarına olsun ister olmasın? Böyle söylediğini mi kabul edelim?"

"Hiç de değil," dedi. "Yanıldığı sırada yanılan kişiye daha güçlü dediğimi mi sanıyorsun?"

"Ben de yöneticilerin yanılmaz olmadığını, bazen yanıldıklarını kabul ettiğinde bunu söylediğini sanmıştım," dedim.

340c

οὐδέν, ἦν δʼ ἐγώ, ὦ Πολέμαρχε, διαφέρει, ἀλλʼ εἰ νῦν οὕτω λέγει Θρασύμαχος, οὕτως αὐτοῦ ἀποδεχώμεθα. καί μοι εἰπέ, ὦ Θρασύμαχε· τοῦτο ἦν ὃ ἐβούλου λέγειν τὸ δίκαιον, τὸ τοῦ κρείττονος συμφέρον δοκοῦν εἶναι τῷ κρείττονι, ἐάντε συμφέρῃ ἐάντε μή; οὕτω σε φῶμεν λέγειν;

ἥκιστά γε, ἔφη· ἀλλὰ κρείττω με οἴει καλεῖν τὸν ἐξαμαρτάνοντα ὅταν ἐξαμαρτάνῃ;

ἔγωγε, εἶπον, ᾤμην σε τοῦτο λέγειν ὅτε τοὺς ἄρχοντας ὡμολόγεις οὐκ ἀναμαρτήτους εἶναι ἀλλά τι καὶ ἐξαμαρτάνειν.

340d"Çünkü sen tartışmada laf cambazının tekisin, Sokrates," dedi. "Mesela hastalar konusunda yanlış yapan birine, yaptığı bu yanlış bakımından hekim mi dersin? Ya da hesapta yanılana, yanıldığı sırada, bu yanlışı bakımından hesap ustası mı dersin? Gerçi lafta böyle konuşuruz sanırım: hekim yanıldı, hesapçı yanıldı, yazı hocası yanıldı deriz. Oysa bence bunların her biri, ona verdiğimiz adın karşıladığı şey olduğu ölçüde, asla yanılmaz.

340d

συκοφάντης γὰρ εἶ, ἔφη, ὦ Σώκρατες, ἐν τοῖς λόγοις· ἐπεὶ αὐτίκα ἰατρὸν καλεῖς σὺ τὸν ἐξαμαρτάνοντα περὶ τοὺς κάμνοντας κατʼ αὐτὸ τοῦτο ὃ ἐξαμαρτάνει; ἢ λογιστικόν, ὃς ἂν ἐν λογισμῷ ἁμαρτάνῃ, τότε ὅταν ἁμαρτάνῃ, κατὰ ταύτην τὴν ἁμαρτίαν; ἀλλʼ οἶμαι λέγομεν τῷ ῥήματι οὕτως, ὅτι ὁ ἰατρὸς ἐξήμαρτεν καὶ ὁ λογιστὴς ἐξήμαρτεν καὶ ὁ γραμματιστής· τὸ δʼ οἶμαι ἕκαστος τούτων, καθʼ ὅσον τοῦτʼ ἔστιν

340e"Öyle ki kesin konuşursak, hem sen de kılı kırk yardığına göre, zanaatkârlardan hiçbiri yanılmaz. Çünkü yanılan, epistēmē'si onu yüzüstü bıraktığı için, yani zanaatkâr olmadığı noktada yanılır. Dolayısıyla hiçbir zanaatkâr, bilge ya da yönetici, yönetici olduğu sırada yanılmaz; gerçi herkes 'hekim yanıldı', 'yönetici yanıldı' der. İşte demin benim verdiğim cevabı da sen böyle anla. En kesin söyleyiş ise şudur: yönetici, yönetici olduğu ölçüde yanılmaz; yanılmayınca da kendisi için en iyi olanı koyar, yönetilen de bunu yapmak zorundadır.

340e

ὃ προσαγορεύομεν αὐτόν, οὐδέποτε ἁμαρτάνει· ὥστε κατὰ τὸν ἀκριβῆ λόγον, ἐπειδὴ καὶ σὺ ἀκριβολογῇ, οὐδεὶς τῶν δημιουργῶν ἁμαρτάνει. ἐπιλειπούσης γὰρ ἐπιστήμης ὁ ἁμαρτάνων ἁμαρτάνει, ἐν ᾧ οὐκ ἔστι δημιουργός· ὥστε δημιουργὸς ἢ σοφὸς ἢ ἄρχων οὐδεὶς ἁμαρτάνει τότε ὅταν ἄρχων ᾖ, ἀλλὰ πᾶς γʼ ἂν εἴποι ὅτι ὁ ἰατρὸς ἥμαρτεν καὶ ὁ ἄρχων ἥμαρτεν.

τοιοῦτον οὖν δή σοι καὶ ἐμὲ ὑπόλαβε νυνδὴ ἀποκρίνεσθαι· τὸ δὲ ἀκριβέστατον ἐκεῖνο τυγχάνει ὄν, τὸν ἄρχοντα, καθʼ

341a"Böylece başta söylediğimi yine söylüyorum: adil olan, daha güçlü olanın çıkarını yapmaktır."

"Peki, Thrasymakhos," dedim; "sence laf cambazlığı mı yapıyorum?"

"Hem de nasıl," dedi.

"Sana o soruları, tartışmada sana kötülük etmek için kasten sorduğumu mu sanıyorsun?"

"Gayet iyi biliyorum," dedi. "Ama bundan bir kazancın olmayacak: ne kötülük ettiğin gözümden kaçar, ne de gözümden kaçmadıkça tartışmada beni zorla alt edebilirsin."

341a

ὅσον ἄρχων ἐστίν, μὴ ἁμαρτάνειν, μὴ ἁμαρτάνοντα δὲ τὸ αὑτῷ βέλτιστον τίθεσθαι, τοῦτο δὲ τῷ ἀρχομένῳ ποιητέον. ὥστε ὅπερ ἐξ ἀρχῆς ἔλεγον δίκαιον λέγω, τὸ τοῦ κρείττονος ποιεῖν συμφέρον.

εἶεν, ἦν δʼ ἐγώ, ὦ Θρασύμαχε· δοκῶ σοι συκοφαντεῖν;

πάνυ μὲν οὖν, ἔφη.

οἴει γάρ με ἐξ ἐπιβουλῆς ἐν τοῖς λόγοις κακουργοῦντά σε ἐρέσθαι ὡς ἠρόμην;

εὖ μὲν οὖν οἶδα, ἔφη. καὶ οὐδέν γέ σοι πλέον ἔσται·

341b"Buna kalkışmam bile, bahtiyar adam," dedim. "Ama bize bir daha böyle bir şey olmasın diye, yönetici ve daha güçlü derken hangisini kastettiğini belirle: alışılmış anlamda söyleneni mi, yoksa demin sözünü ettiğin kesin anlamdakini mi? Hani daha güçlü olduğu için onun çıkarını yapmak daha zayıf olana adil düşecekti."

"En kesin anlamda yönetici olanı," dedi. "Buna karşı elinden gelirse kötülük et, laf cambazlığı yap; senden hiçbir ödün istemiyorum. Ama yapamazsın."

341b

οὔτε γὰρ ἄν με λάθοις κακουργῶν, οὔτε μὴ λαθὼν βιάσασθαι τῷ λόγῳ δύναιο.

οὐδέ γʼ ἂν ἐπιχειρήσαιμι, ἦν δʼ ἐγώ, ὦ μακάριε. ἀλλʼ ἵνα μὴ αὖθις ἡμῖν τοιοῦτον ἐγγένηται, διόρισαι ποτέρως λέγεις τὸν ἄρχοντά τε καὶ τὸν κρείττονα, τὸν ὡς ἔπος εἰπεῖν ἢ τὸν ἀκριβεῖ λόγῳ, ὃ νυνδὴ ἔλεγες, οὗ τὸ συμφέρον κρείττονος ὄντος δίκαιον ἔσται τῷ ἥττονι ποιεῖν.

τὸν τῷ ἀκριβεστάτῳ, ἔφη, λόγῳ ἄρχοντα ὄντα. πρὸς ταῦτα κακούργει καὶ συκοφάντει, εἴ τι δύνασαι—οὐδέν σου παρίεμαι—ἀλλʼ οὐ μὴ οἷός τʼ ᾖς.

341c"Bir aslanı tıraş etmeye, Thrasymakhos'a karşı laf cambazlığı yapmaya kalkışacak kadar delirdiğimi mi sanıyorsun?" dedim.

"Demin kalkıştın ya," dedi, "hem de bu işte bir hiçken."

"Bu kadarı yeter," dedim. "Ama söyle bana: demin sözünü ettiğin kesin anlamdaki hekim para kazanan biri midir, yoksa hastalara bakan biri mi? Gerçekten hekim olanı söyle."

"Hastalara bakan biri," dedi.

"Ya kaptan? Doğru anlamda kaptan, tayfaların yöneticisi midir, yoksa bir tayfa mı?"

"Tayfaların yöneticisi."

341c

οἴει γὰρ ἄν με, εἶπον, οὕτω μανῆναι ὥστε ξυρεῖν ἐπιχειρεῖν λέοντα καὶ συκοφαντεῖν Θρασύμαχον;

νῦν γοῦν, ἔφη, ἐπεχείρησας, οὐδὲν ὢν καὶ ταῦτα.

ἅδην, ἦν δʼ ἐγώ, τῶν τοιούτων. ἀλλʼ εἰπέ μοι· ὁ τῷ ἀκριβεῖ λόγῳ ἰατρός, ὃν ἄρτι ἔλεγες, πότερον χρηματιστής ἐστιν ἢ τῶν καμνόντων θεραπευτής; καὶ λέγε τὸν τῷ ὄντι ἰατρὸν ὄντα.

τῶν καμνόντων, ἔφη, θεραπευτής.

τί δὲ κυβερνήτης; ὁ ὀρθῶς κυβερνήτης ναυτῶν ἄρχων ἐστὶν ἢ ναύτης;

ναυτῶν ἄρχων.

341d"Gemide yol alıyor olmasını hiç hesaba katmamak gerekir sanırım; bu yüzden ona tayfa denmez. Çünkü ona yol aldığı için değil, tekhnē'si ve tayfaları yönetmesi yüzünden kaptan denir."

"Doğru," dedi.

"Peki bunların her biri için bir çıkar yok mu?"

"Elbette var."

"Tekhnē de," dedim, "tabiatı gereği bunun için, yani her birinin çıkarına olanı arayıp sağlamak için var olmamış mıdır?"

"Bunun için," dedi.

"Peki tekhnē'lerin her biri için de, olabildiğince yetkin olmaktan başka bir çıkar var mıdır?"

341d

οὐδὲν οἶμαι τοῦτο ὑπολογιστέον, ὅτι πλεῖ ἐν τῇ νηί, οὐδʼ ἐστὶν κλητέος ναύτης· οὐ γὰρ κατὰ τὸ πλεῖν κυβερνήτης καλεῖται, ἀλλὰ κατὰ τὴν τέχνην καὶ τὴν τῶν ναυτῶν ἀρχήν.

ἀληθῆ, ἔφη.

οὐκοῦν ἑκάστῳ τούτων ἔστιν τι συμφέρον;

πάνυ γε.

οὐ καὶ ἡ τέχνη, ἦν δʼ ἐγώ, ἐπὶ τούτῳ πέφυκεν, ἐπὶ τῷ τὸ συμφέρον ἑκάστῳ ζητεῖν τε καὶ ἐκπορίζειν;

ἐπὶ τούτῳ, ἔφη.

ἆρʼ οὖν καὶ ἑκάστῃ τῶν τεχνῶν ἔστιν τι συμφέρον ἄλλο ἢ ὅτι μάλιστα τελέαν εἶναι;

341e"Bunu nasıl soruyorsun?"

"Şöyle," dedim: "bana bir bedenin beden olmasının kendisine yetip yetmediğini, yoksa bir şeye daha ihtiyacı olup olmadığını sorsan, 'Elbette bir şeye daha ihtiyacı var,' derim. Bugün bulunmuş olan hekimlik tekhnē'si de bu yüzden vardır: beden kusurludur ve olduğu gibi kalmak ona yetmez. İşte ona yararlı olanı sağlamak için bu tekhnē hazırlanmıştır. Böyle söylemekle doğru mu söylemiş olurum sence, yoksa değil mi?"

"Doğru," dedi.

341e

πῶς τοῦτο ἐρωτᾷς;

ὥσπερ, ἔφην ἐγώ, εἴ με ἔροιο εἰ ἐξαρκεῖ σώματι εἶναι σώματι ἢ προσδεῖταί τινος, εἴποιμʼ ἂν ὅτι παντάπασι μὲν οὖν προσδεῖται. διὰ ταῦτα καὶ ἡ τέχνη ἐστὶν ἡ ἰατρικὴ νῦν ηὑρημένη, ὅτι σῶμά ἐστιν πονηρὸν καὶ οὐκ ἐξαρκεῖ αὐτῷ τοιούτῳ εἶναι. τούτῳ οὖν ὅπως ἐκπορίζῃ τὰ συμφέροντα, ἐπὶ τούτῳ παρεσκευάσθη ἡ τέχνη. ἦ ὀρθῶς σοι δοκῶ, ἔφην, ἂν εἰπεῖν οὕτω λέγων, ἢ οὔ;

ὀρθῶς, ἔφη.

342a"Peki ya şu? Hekimliğin kendisi kusurlu mudur? Ya da başka herhangi bir tekhnē'nin bir aretē'ye ihtiyacı var mıdır? Gözlerin görmeye, kulakların işitmeye ihtiyacı vardır ve bu yüzden onlar için bu konuda yararlı olanı inceleyip sağlayacak bir tekhnē gerekir; tekhnē'nin kendisinde de böyle bir kusur mu vardır? Her tekhnē'ye, onun çıkarını inceleyecek başka bir tekhnē, onu inceleyene de yine böyle bir başkası mı gerekir, bu da sonsuza kadar mı sürer?

342a

τί δὲ δή; αὐτὴ ἡ ἰατρική ἐστιν πονηρά, ἢ ἄλλη τις τέχνη ἔσθʼ ὅτι προσδεῖταί τινος ἀρετῆς—ὥσπερ ὀφθαλμοὶ ὄψεως καὶ ὦτα ἀκοῆς καὶ διὰ ταῦτα ἐπʼ αὐτοῖς δεῖ τινος τέχνης τῆς τὸ συμφέρον εἰς αὐτὰ ταῦτα σκεψομένης τε καὶ ἐκποριούσης— ἆρα καὶ ἐν αὐτῇ τῇ τέχνῃ ἔνι τις πονηρία, καὶ δεῖ ἑκάστῃ τέχνῃ ἄλλης τέχνης ἥτις αὐτῇ τὸ συμφέρον σκέψεται, καὶ τῇ σκοπουμένῃ ἑτέρας αὖ τοιαύτης, καὶ τοῦτʼ ἔστιν ἀπέραντον;

342b"Yoksa kendi çıkarını kendisi mi inceler? Ya da kendi kusuru yüzünden çıkarını incelemek için ne kendisine ne başka bir tekhnē'ye ihtiyacı yok mudur? Çünkü hiçbir tekhnē'de ne kusur ne yanlış vardır; tekhnē'ye, tekhnē'si olduğu şeyin çıkarından başkasını aramak düşmez. Doğru olduğu sürece, yani her biri tam ve kesin olarak neyse o olduğu sürece, kendisi de zarar görmez, bozulmaz. O kesin anlamda düşünerek bak: böyle midir, başka türlü mü?"

"Böyle görünüyor," dedi.

342b

ἢ αὐτὴ αὑτῇ τὸ συμφέρον σκέψεται; ἢ οὔτε αὑτῆς οὔτε ἄλλης προσδεῖται ἐπὶ τὴν αὑτῆς πονηρίαν τὸ συμφέρον σκοπεῖν· οὔτε γὰρ πονηρία οὔτε ἁμαρτία οὐδεμία οὐδεμιᾷ τέχνῃ πάρεστιν, οὐδὲ προσήκει τέχνῃ ἄλλῳ τὸ συμφέρον ζητεῖν ἢ ἐκείνῳ οὗ τέχνη ἐστίν, αὐτὴ δὲ ἀβλαβὴς καὶ ἀκέραιός ἐστιν ὀρθὴ οὖσα, ἕωσπερ ἂν ᾖ ἑκάστη ἀκριβὴς ὅλη ἥπερ ἐστίν; καὶ σκόπει ἐκείνῳ τῷ ἀκριβεῖ λόγῳ· οὕτως ἢ ἄλλως ἔχει;

οὕτως, ἔφη, φαίνεται.

342c"O hâlde," dedim, "hekimlik hekimliğin değil, bedenin çıkarını gözetir."

"Evet," dedi.

"Binicilik de biniciliğin değil, atların çıkarını gözetir. Başka hiçbir tekhnē de kendi çıkarını gözetmez, çünkü ihtiyacı yoktur; tekhnē'si olduğu şeyin çıkarını gözetir."

"Öyle görünüyor," dedi.

"Ama, Thrasymakhos, tekhnē'ler tekhnē'si oldukları şeyi yönetir ve ona hâkimdir."

Bunu da çok zor kabul etti.

"O hâlde hiçbir epistēmē daha güçlü olanın çıkarını gözetmez ve emretmez; kendinden daha zayıf olanın, kendi yönettiği şeyin çıkarını gözetir."

342c

οὐκ ἄρα, ἦν δʼ ἐγώ, ἰατρικὴ ἰατρικῇ τὸ συμφέρον σκοπεῖ ἀλλὰ σώματι.

ναί, ἔφη.

οὐδὲ ἱππικὴ ἱππικῇ ἀλλʼ ἵπποις· οὐδὲ ἄλλη τέχνη οὐδεμία ἑαυτῇ—οὐδὲ γὰρ προσδεῖται—ἀλλʼ ἐκείνῳ οὗ τέχνη ἐστίν.

φαίνεται, ἔφη, οὕτως.

ἀλλὰ μήν, ὦ Θρασύμαχε, ἄρχουσί γε αἱ τέχναι καὶ κρατοῦσιν ἐκείνου οὗπέρ εἰσιν τέχναι.

συνεχώρησεν ἐνταῦθα καὶ μάλα μόγις.

οὐκ ἄρα ἐπιστήμη γε οὐδεμία τὸ τοῦ κρείττονος συμφέρον σκοπεῖ οὐδʼ ἐπιτάττει, ἀλλὰ τὸ τοῦ ἥττονός τε καὶ ἀρχομένου

342dSonunda bunu da kabul etti, ama önce karşı koymaya çalıştı. Kabul edince, "O hâlde hiçbir hekim de, hekim olduğu ölçüde, hekimin çıkarını gözetip emretmez, hastanın çıkarını gözetip emreder, öyle değil mi?" dedim. "Çünkü kesin anlamda hekimin bedenlerin yöneticisi olduğunu, para kazanan biri olmadığını kabul ettik. Kabul etmedik mi?"

Onayladı.

"Kesin anlamda kaptanın da tayfaların yöneticisi olduğunu, tayfa olmadığını?"

342d

ὑπὸ ἑαυτῆς.

συνωμολόγησε μὲν καὶ ταῦτα τελευτῶν, ἐπεχείρει δὲ περὶ αὐτὰ μάχεσθαι· ἐπειδὴ δὲ ὡμολόγησεν, ἄλλο τι οὖν, ἦν δʼ ἐγώ, οὐδὲ ἰατρὸς οὐδείς, καθʼ ὅσον ἰατρός, τὸ τῷ ἰατρῷ συμφέρον σκοπεῖ οὐδʼ ἐπιτάττει, ἀλλὰ τὸ τῷ κάμνοντι; ὡμολόγηται γὰρ ὁ ἀκριβὴς ἰατρὸς σωμάτων εἶναι ἄρχων ἀλλʼ οὐ χρηματιστής. ἢ οὐχ ὡμολόγηται;

συνέφη.

οὐκοῦν καὶ ὁ κυβερνήτης ὁ ἀκριβὴς ναυτῶν εἶναι ἄρχων ἀλλʼ οὐ ναύτης;

342e"Kabul ettik."

"O hâlde böyle bir kaptan ve yönetici, kaptanın çıkarını değil, tayfanın ve yönettiği kişinin çıkarını gözetip emredecektir."

Zorla onayladı.

"Demek ki, Thrasymakhos," dedim, "hangi yönetim görevinde olursa olsun hiç kimse, yönetici olduğu ölçüde, kendi çıkarını gözetip emretmez; yönettiğinin, uğrunda tekhnē'sini işlettiği kişinin çıkarını gözetip emreder. Söylediği her şeyi söylerken, yaptığı her şeyi yaparken o kişiye, ona yararlı ve yakışır olana bakar."

342e

ὡμολόγηται.

οὐκ ἄρα ὅ γε τοιοῦτος κυβερνήτης τε καὶ ἄρχων τὸ τῷ κυβερνήτῃ συμφέρον σκέψεταί τε καὶ προστάξει, ἀλλὰ τὸ τῷ ναύτῃ τε καὶ ἀρχομένῳ.

συνέφησε μόγις.

οὐκοῦν, ἦν δʼ ἐγώ, ὦ Θρασύμαχε, οὐδὲ ἄλλος οὐδεὶς ἐν οὐδεμιᾷ ἀρχῇ, καθʼ ὅσον ἄρχων ἐστίν, τὸ αὑτῷ συμφέρον σκοπεῖ οὐδʼ ἐπιτάττει, ἀλλὰ τὸ τῷ ἀρχομένῳ καὶ ᾧ ἂν αὐτὸς δημιουργῇ, καὶ πρὸς ἐκεῖνο βλέπων καὶ τὸ ἐκείνῳ συμφέρον καὶ πρέπον, καὶ λέγει ἃ λέγει καὶ ποιεῖ ἃ ποιεῖ ἅπαντα.

343aTartışmada bu noktaya gelmiştik ve adil olana dair sözün tersine döndüğü herkese apaçık görünüyordu. Thrasymakhos cevap vereceğine, "Söyle bana, Sokrates," dedi, "senin bir dadın var mı?"

"Ne o?" dedim. "Böyle şeyler soracağına cevap vermen gerekmez miydi?"

"Çünkü burnun akarken seni öylece bırakıyor, ihtiyacın olduğu hâlde burnunu silmiyor," dedi; "sen onun yanında daha koyunla çobanı bile ayırt edemiyorsun."

"Neden öyle diyorsun?" dedim.

343a

ἐπειδὴ οὖν ἐνταῦθα ἦμεν τοῦ λόγου καὶ πᾶσι καταφανὲς ἦν ὅτι ὁ τοῦ δικαίου λόγος εἰς τοὐναντίον περιειστήκει, ὁ Θρασύμαχος ἀντὶ τοῦ ἀποκρίνεσθαι, εἰπέ μοι, ἔφη, ὦ Σώκρατες, τίτθη σοι ἔστιν;

τί δέ; ἦν δʼ ἐγώ· οὐκ ἀποκρίνεσθαι χρῆν μᾶλλον ἢ τοιαῦτα ἐρωτᾶν;

ὅτι τοί σε, ἔφη, κορυζῶντα περιορᾷ καὶ οὐκ ἀπομύττει δεόμενον, ὅς γε αὐτῇ οὐδὲ πρόβατα οὐδὲ ποιμένα γιγνώσκεις.

ὅτι δὴ τί μάλιστα; ἦν δʼ ἐγώ.

343b"Çünkü çobanların ya da sığırtmaçların koyunların ya da sığırların iyiliğini gözettiklerini, onları besleyip semirtirken efendilerinin ve kendilerinin iyiliğinden başka bir şeye baktıklarını sanıyorsun. Şehirlerdeki yöneticilerin de, gerçekten yönetenlerin, yönetilenlere karşı, insanın koyunlarına karşı beslediğinden başka bir niyet beslediklerini, gece gündüz kendilerine nereden fayda sağlayacaklarından başka bir şey düşündüklerini sanıyorsun.

343b

ὅτι οἴει τοὺς ποιμένας ἢ τοὺς βουκόλους τὸ τῶν προβάτων ἢ τὸ τῶν βοῶν ἀγαθὸν σκοπεῖν καὶ παχύνειν αὐτοὺς καὶ θεραπεύειν πρὸς ἄλλο τι βλέποντας ἢ τὸ τῶν δεσποτῶν ἀγαθὸν καὶ τὸ αὑτῶν, καὶ δὴ καὶ τοὺς ἐν ταῖς πόλεσιν ἄρχοντας, οἳ ὡς ἀληθῶς ἄρχουσιν, ἄλλως πως ἡγῇ διανοεῖσθαι πρὸς τοὺς ἀρχομένους ἢ ὥσπερ ἄν τις πρὸς πρόβατα διατεθείη, καὶ ἄλλο τι σκοπεῖν αὐτοὺς διὰ νυκτὸς καὶ ἡμέρας ἢ τοῦτο,

343c"Adil olan ve adalet, adaletsiz olan ve adaletsizlik konusunda o kadar uzaktasın ki şunu bilmiyorsun: adalet ve adil olan aslında başkasının iyiliğidir; daha güçlü olanın ve yönetenin çıkarı, itaat eden ve hizmet edenin ise kendi zararıdır. Adaletsizlik bunun tersidir: gerçekten saf ve adil olanları yönetir; yönetilenler de daha güçlü olduğu için onun çıkarına olanı yapar, ona hizmet ederek onu mesut kılar, kendilerini ise hiç mi hiç.

343c

ὅθεν αὐτοὶ ὠφελήσονται. καὶ οὕτω πόρρω εἶ περί τε τοῦ δικαίου καὶ δικαιοσύνης καὶ ἀδίκου τε καὶ ἀδικίας, ὥστε ἀγνοεῖς ὅτι ἡ μὲν δικαιοσύνη καὶ τὸ δίκαιον ἀλλότριον ἀγαθὸν τῷ ὄντι, τοῦ κρείττονός τε καὶ ἄρχοντος συμφέρον, οἰκεία δὲ τοῦ πειθομένου τε καὶ ὑπηρετοῦντος βλάβη, ἡ δὲ ἀδικία τοὐναντίον, καὶ ἄρχει τῶν ὡς ἀληθῶς εὐηθικῶν τε καὶ δικαίων, οἱ δʼ ἀρχόμενοι ποιοῦσιν τὸ ἐκείνου συμφέρον κρείττονος ὄντος, καὶ εὐδαίμονα ἐκεῖνον ποιοῦσιν ὑπηρετοῦντες

343d"Şöyle bakmak gerekir, ey saflar safı Sokrates: adil adam her yerde adaletsiz adamdan daha az kazanır. Önce birbirleriyle yapılan anlaşmalarda: biri ötekiyle ortaklık kurduğunda, ortaklık sona erdiğinde adil olanın adaletsiz olandan fazla aldığını hiçbir yerde göremezsin, hep daha az alır. Sonra şehirle ilişkilerde: vergi ödenecekse, eşit mal varlığına rağmen adil olan fazla, öteki az öder; bir şey alınacaksa, biri hiçbir şey kazanmaz, öteki çok kazanır.

343d

αὐτῷ, ἑαυτοὺς δὲ οὐδʼ ὁπωστιοῦν. σκοπεῖσθαι δέ, ὦ εὐηθέστατε Σώκρατες, οὑτωσὶ χρή, ὅτι δίκαιος ἀνὴρ ἀδίκου πανταχοῦ ἔλαττον ἔχει. πρῶτον μὲν ἐν τοῖς πρὸς ἀλλήλους συμβολαίοις, ὅπου ἂν ὁ τοιοῦτος τῷ τοιούτῳ κοινωνήσῃ, οὐδαμοῦ ἂν εὕροις ἐν τῇ διαλύσει τῆς κοινωνίας πλέον ἔχοντα τὸν δίκαιον τοῦ ἀδίκου ἀλλʼ ἔλαττον· ἔπειτα ἐν τοῖς πρὸς τὴν πόλιν, ὅταν τέ τινες εἰσφοραὶ ὦσιν, ὁ μὲν δίκαιος ἀπὸ τῶν ἴσων πλέον εἰσφέρει, ὁ δʼ ἔλαττον, ὅταν τε λήψεις,

343e"Her biri bir yönetim görevine geldiğinde ise adil adamın başına, başka bir zarar olmasa bile, şu gelir: kendi işleri ihmal yüzünden kötüye gider, adil olduğu için kamu malından hiçbir faydası olmaz, üstelik adil olanın dışında hiçbir hizmette bulunmak istemediği için yakınlarının ve tanıdıklarının nefretini kazanır. Adaletsiz adamın başına ise bütün bunların tam tersi gelir. Demin sözünü ettiğim adamı, başkalarından fazlasını almaya büyük gücü yeten (pleonexia) adamı kastediyorum.

343e

ὁ μὲν οὐδέν, ὁ δὲ πολλὰ κερδαίνει. καὶ γὰρ ὅταν ἀρχήν τινα ἄρχῃ ἑκάτερος, τῷ μὲν δικαίῳ ὑπάρχει, καὶ εἰ μηδεμία ἄλλη ζημία, τά γε οἰκεῖα διʼ ἀμέλειαν μοχθηροτέρως ἔχειν, ἐκ δὲ τοῦ δημοσίου μηδὲν ὠφελεῖσθαι διὰ τὸ δίκαιον εἶναι, πρὸς δὲ τούτοις ἀπεχθέσθαι τοῖς τε οἰκείοις καὶ τοῖς γνωρίμοις, ὅταν μηδὲν ἐθέλῃ αὐτοῖς ὑπηρετεῖν παρὰ τὸ δίκαιον· τῷ δὲ ἀδίκῳ πάντα τούτων τἀναντία ὑπάρχει.

λέγω γὰρ

344a"Kişisel olarak adaletsiz olmanın adil olmaktan ne kadar daha çok çıkarına olduğuna karar vermek istiyorsan, işte ona bak. Bunu en kolay, en kusursuz adaletsizliğe bakarak anlarsın: o, haksızlık edeni en mesut, haksızlığa uğrayanları ve haksızlık etmeye yanaşmayanları da en sefil kılar. Bu da tiranlıktır; başkalarının malını, kutsal olanı da dünyevi olanı da, özel olanı da kamuya ait olanı da gizlice ve zorla, azar azar değil, bir çırpıda alır.

344a

ὅνπερ νυνδὴ ἔλεγον, τὸν μεγάλα δυνάμενον πλεονεκτεῖν· τοῦτον οὖν σκόπει, εἴπερ βούλει κρίνειν ὅσῳ μᾶλλον συμφέρει ἰδίᾳ αὑτῷ ἄδικον εἶναι ἢ τὸ δίκαιον. πάντων δὲ ῥᾷστα μαθήσῃ, ἐὰν ἐπὶ τὴν τελεωτάτην ἀδικίαν ἔλθῃς, ἣ τὸν μὲν ἀδικήσαντα εὐδαιμονέστατον ποιεῖ, τοὺς δὲ ἀδικηθέντας καὶ ἀδικῆσαι οὐκ ἂν ἐθέλοντας ἀθλιωτάτους. ἔστιν δὲ τοῦτο τυραννίς, ἣ οὐ κατὰ σμικρὸν τἀλλότρια καὶ λάθρᾳ καὶ βίᾳ ἀφαιρεῖται, καὶ ἱερὰ καὶ ὅσια καὶ ἴδια καὶ δημόσια, ἀλλὰ

344b"Bu suçların herhangi birini işleyen yakalanırsa hem cezalandırılır hem en ağır ayıplamalara uğrar; bu tür kötülükleri parça parça işleyenlere tapınak soyguncusu, köle tacirciği, ev soyguncusu, dolandırıcı, hırsız denir. Ama biri vatandaşların mallarına el koymakla kalmayıp onların kendilerini de tutsak edip köleleştirdiğinde, bu çirkin adlar yerine yalnız vatandaşları tarafından değil, onun bütünüyle adaletsizlik ettiğini duyan başkaları tarafından da mesut ve bahtiyar diye anılır.

344b

συλλήβδην· ὧν ἐφʼ ἑκάστῳ μέρει ὅταν τις ἀδικήσας μὴ λάθῃ, ζημιοῦταί τε καὶ ὀνείδη ἔχει τὰ μέγιστα—καὶ γὰρ ἱερόσυλοι καὶ ἀνδραποδισταὶ καὶ τοιχωρύχοι καὶ ἀποστερηταὶ καὶ κλέπται οἱ κατὰ μέρη ἀδικοῦντες τῶν τοιούτων κακουργημάτων καλοῦνται—ἐπειδὰν δέ τις πρὸς τοῖς τῶν πολιτῶν χρήμασιν καὶ αὐτοὺς ἀνδραποδισάμενος δουλώσηται, ἀντὶ τούτων τῶν αἰσχρῶν ὀνομάτων εὐδαίμονες καὶ μακάριοι

344c"Çünkü adaletsizliği ayıplayanlar, adaletsiz şeyler yapmaktan değil, onlara uğramaktan korktukları için ayıplarlar. İşte böyle, Sokrates: adaletsizlik yeterince büyük ölçüde olduğunda adaletten daha güçlü, daha özgür, daha buyurgandır. Başta söylediğim gibi, adil olan daha güçlü olanın çıkarıdır; adaletsiz olan ise insanın kendisine kâr ve çıkar sağlayandır."

344c

κέκληνται, οὐ μόνον ὑπὸ τῶν πολιτῶν ἀλλὰ καὶ ὑπὸ τῶν ἄλλων ὅσοι ἂν πύθωνται αὐτὸν τὴν ὅλην ἀδικίαν ἠδικηκότα· οὐ γὰρ τὸ ποιεῖν τὰ ἄδικα ἀλλὰ τὸ πάσχειν φοβούμενοι ὀνειδίζουσιν οἱ ὀνειδίζοντες τὴν ἀδικίαν. οὕτως, ὦ Σώκρατες, καὶ ἰσχυρότερον καὶ ἐλευθεριώτερον καὶ δεσποτικώτερον ἀδικία δικαιοσύνης ἐστὶν ἱκανῶς γιγνομένη, καὶ ὅπερ ἐξ ἀρχῆς ἔλεγον, τὸ μὲν τοῦ κρείττονος συμφέρον τὸ δίκαιον τυγχάνει ὄν, τὸ δʼ ἄδικον ἑαυτῷ λυσιτελοῦν τε καὶ συμφέρον.

344dThrasymakhos bunları söyledikten sonra, tıpkı bir hamamcı gibi kulaklarımızdan aşağı bir yığın sözü bir anda boca edip çekip gitmeyi aklına koymuştu. Ama orada bulunanlar bırakmadılar; kalıp söylediklerinin hesabını vermeye zorladılar. Ben de ondan çok rica ettim ve şöyle dedim: "Sen ne tuhaf adamsın, Thrasymakhos! Ortaya böyle bir söz atıp, bunun böyle mi başka türlü mü olduğunu yeterince öğretmeden ya da öğrenmeden çekip gitmeyi mi düşünüyorsun?

344d

ταῦτα εἰπὼν ὁ Θρασύμαχος ἐν νῷ εἶχεν ἀπιέναι, ὥσπερ βαλανεὺς ἡμῶν καταντλήσας κατὰ τῶν ὤτων ἁθρόον καὶ πολὺν τὸν λόγον· οὐ μὴν εἴασάν γε αὐτὸν οἱ παρόντες, ἀλλʼ ἠνάγκασαν ὑπομεῖναί τε καὶ παρασχεῖν τῶν εἰρημένων λόγον. καὶ δὴ ἔγωγε καὶ αὐτὸς πάνυ ἐδεόμην τε καὶ εἶπον· ὦ δαιμόνιε Θρασύμαχε, οἷον ἐμβαλὼν λόγον ἐν νῷ ἔχεις ἀπιέναι πρὶν διδάξαι ἱκανῶς ἢ μαθεῖν εἴτε οὕτως εἴτε ἄλλως

344e"Bütün bir hayatın nasıl sürdürüleceğini, her birimizin hangi yoldan gidersek en kârlı hayatı yaşayacağını belirlemeye girişmeyi küçük bir iş mi sanıyorsun?"

"Ben bunun başka türlü olduğunu mu sanıyorum?" dedi Thrasymakhos.

"Öyle görünüyor," dedim; "ya da bizi hiç umursamıyorsun, senin bildiğini söylediğin şeyi bilmediğimiz için daha kötü mü daha iyi mi yaşayacağımız hiç umurunda değil. Hadi, iyi dostum, bize de göstermeye gönüllü ol; bu kadar kalabalık olan bizlere edeceğin iyilik senin için kötü bir yatırım olmaz.

344e

ἔχει; ἢ σμικρὸν οἴει ἐπιχειρεῖν πρᾶγμα διορίζεσθαι ὅλου βίου διαγωγήν, ᾗ ἂν διαγόμενος ἕκαστος ἡμῶν λυσιτελεστάτην ζωὴν ζῴη;

ἐγὼ γὰρ οἶμαι, ἔφη ὁ Θρασύμαχος, τουτὶ ἄλλως ἔχειν;

ἔοικας, ἦν δʼ ἐγώ—ἤτοι ἡμῶν γε οὐδὲν κήδεσθαι, οὐδέ τι φροντίζειν εἴτε χεῖρον εἴτε βέλτιον βιωσόμεθα ἀγνοοῦντες ὃ σὺ φῂς εἰδέναι.

ἀλλʼ, ὠγαθέ, προθυμοῦ καὶ ἡμῖν ἐνδείξασθαι—οὔτοι

345a"Ben sana kendi düşüncemi söyleyeyim: inanmıyorum, insan onu serbest bırakıp istediğini yapmasına engel olmasa bile adaletsizliğin adaletten daha kazançlı olduğunu sanmıyorum. Hadi, iyi dostum, biri adaletsiz olsun, gizlenerek ya da sonuna kadar çatışarak haksızlık etmeye de gücü yetsin; yine de beni bunun adaletten daha kazançlı olduğuna inandırmaz. Aramızda bu durumda olan başkaları da vardır belki, yalnız ben değilim.

345a

κακῶς σοι κείσεται ὅτι ἂν ἡμᾶς τοσούσδε ὄντας εὐεργετήσῃς—ἐγὼ γὰρ δή σοι λέγω τό γʼ ἐμόν, ὅτι οὐ πείθομαι οὐδʼ οἶμαι ἀδικίαν δικαιοσύνης κερδαλεώτερον εἶναι, οὐδʼ ἐὰν ἐᾷ τις αὐτὴν καὶ μὴ διακωλύῃ πράττειν ἃ βούλεται. ἀλλʼ, ὠγαθέ, ἔστω μὲν ἄδικος, δυνάσθω δὲ ἀδικεῖν ἢ τῷ λανθάνειν ἢ τῷ διαμάχεσθαι, ὅμως ἐμέ γε οὐ πείθει ὡς ἔστι τῆς δικαιοσύνης κερδαλεώτερον. ταῦτʼ οὖν

345b"Bizi, bahtiyar adam, adaleti adaletsizlikten üstün tutmakla yanlış karar vermediğimize yeterince ikna et."

"Seni nasıl ikna edeyim?" dedi. "Demin söylediklerimle ikna olmadıysan daha ne yapayım? Sözü alıp psykhē'ne mi yerleştireyim?"

"Zeus aşkına, sakın," dedim. "Ama önce, ne söylersen ona bağlı kal; değiştirirsen de açıkça değiştir, bizi aldatma. Şimdi bak, Thrasymakhos (öncekileri bir daha gözden geçirelim): gerçek hekimi tarif ederken gösterdiğin titizliği, sonradan gerçek çoban için gözetmen gerekmediğini düşündün. Sence çoban, çoban olduğu ölçüde, koyunları onlar için en iyi olana bakarak değil, yemeğe çağrılmış ve ziyafete oturacak bir davetli gibi şölene bakarak semirtir; ya da çoban gibi değil, tüccar gibi satışa bakarak.

345b

καὶ ἕτερος ἴσως τις ἡμῶν πέπονθεν, οὐ μόνος ἐγώ· πεῖσον οὖν, ὦ μακάριε, ἱκανῶς ἡμᾶς ὅτι οὐκ ὀρθῶς βουλευόμεθα δικαιοσύνην ἀδικίας περὶ πλείονος ποιούμενοι.

καὶ πῶς, ἔφη, σὲ πείσω; εἰ γὰρ οἷς νυνδὴ ἔλεγον μὴ πέπεισαι, τί σοι ἔτι ποιήσω; ἢ εἰς τὴν ψυχὴν φέρων ἐνθῶ τὸν λόγον;

μὰ Δίʼ, ἦν δʼ ἐγώ, μὴ σύ γε· ἀλλὰ πρῶτον μέν, ἃ ἂν εἴπῃς, ἔμμενε τούτοις, ἢ ἐὰν μετατιθῇ, φανερῶς μετατίθεσο καὶ ἡμᾶς μὴ ἐξαπάτα. νῦν δὲ ὁρᾷς, ὦ Θρασύμαχε—ἔτι

345c

γὰρ τὰ ἔμπροσθεν ἐπισκεψώμεθα—ὅτι τὸν ὡς ἀληθῶς ἰατρὸν τὸ πρῶτον ὁριζόμενος τὸν ὡς ἀληθῶς ποιμένα οὐκέτι ᾤου δεῖν ὕστερον ἀκριβῶς φυλάξαι, ἀλλὰ πιαίνειν οἴει αὐτὸν τὰ πρόβατα, καθʼ ὅσον ποιμήν ἐστιν, οὐ πρὸς τὸ τῶν προβάτων βέλτιστον βλέποντα ἀλλʼ, ὥσπερ δαιτυμόνα τινὰ καὶ μέλλοντα ἑστιάσεσθαι, πρὸς τὴν εὐωχίαν, ἢ αὖ πρὸς τὸ

345d"Oysa çobanlığın, başına konduğu şeye en iyisini sağlamaktan başka bir derdi yoktur herhalde; kendisinin en iyi olmasına gelince, çobanlık olmaktan hiçbir eksiği olmadığı sürece buna gereken her şey yeterince sağlanmıştır. Ben de bu yüzden demin her yönetimin, yönetim olduğu ölçüde, şehir yönetiminde de özel yönetimde de, yönettiği ve baktığı şeyden başka hiçbir şeyin iyiliğini gözetmediğini kabul etmemiz gerektiğini düşünmüştüm.

345d

ἀποδόσθαι, ὥσπερ χρηματιστὴν ἀλλʼ οὐ ποιμένα. τῇ δὲ ποιμενικῇ οὐ δήπου ἄλλου του μέλει ἢ ἐφʼ ᾧ τέτακται, ὅπως τούτῳ τὸ βέλτιστον ἐκποριεῖ—ἐπεὶ τά γε αὑτῆς ὥστʼ εἶναι βελτίστη ἱκανῶς δήπου ἐκπεπόρισται, ἕως γʼ ἂν μηδὲν ἐνδέῃ τοῦ ποιμενικὴ εἶναι—οὕτω δὲ ᾤμην ἔγωγε νυνδὴ ἀναγκαῖον εἶναι ἡμῖν ὁμολογεῖν πᾶσαν ἀρχήν, καθʼ ὅσον ἀρχή, μηδενὶ ἄλλῳ τὸ βέλτιστον σκοπεῖσθαι ἢ ἐκείνῳ, τῷ

345e"Sen ise şehirlerdeki yöneticilerin, gerçekten yönetenlerin, isteyerek yönettiklerini mi sanıyorsun?"

"Zeus hakkı için, sanmıyorum," dedi, "iyi biliyorum."

"Peki, Thrasymakhos," dedim, "öteki yönetim görevlerinde kimsenin isteyerek yönetmek istemediğini, ücret istediklerini fark etmiyor musun? Çünkü yönetmekten fayda kendilerine değil, yönetilenlere gelecektir.

345e

ἀρχομένῳ τε καὶ θεραπευομένῳ, ἔν τε πολιτικῇ καὶ ἰδιωτικῇ ἀρχῇ. σὺ δὲ τοὺς ἄρχοντας ἐν ταῖς πόλεσιν, τοὺς ὡς ἀληθῶς ἄρχοντας, ἑκόντας οἴει ἄρχειν;

μὰ Δίʼ οὔκ, ἔφη, ἀλλʼ εὖ οἶδα.

τί δέ, ἦν δʼ ἐγώ, ὦ Θρασύμαχε; τὰς ἄλλας ἀρχὰς οὐκ ἐννοεῖς ὅτι οὐδεὶς ἐθέλει ἄρχειν ἑκών, ἀλλὰ μισθὸν αἰτοῦσιν, ὡς οὐχὶ αὐτοῖσιν ὠφελίαν ἐσομένην ἐκ τοῦ ἄρχειν ἀλλὰ

346a"Şunu söyle bana: her tekhnē'nin ötekinden farklı olduğunu, farklı bir güce sahip olmasıyla söylemiyor muyuz? Bir yere varalım diye, bahtiyar adam, düşündüğünün aksine cevap verme."

"Evet, bununla farklıdır," dedi.

"Her biri de bize ortak değil, kendine özgü bir fayda sağlar: hekimlik sağlık, kaptanlık denizde yolculukta selamet, ötekiler de böyle, değil mi?"

"Elbette."

346a

τοῖς ἀρχομένοις; ἐπεὶ τοσόνδε εἰπέ· οὐχὶ ἑκάστην μέντοι φαμὲν ἑκάστοτε τῶν τεχνῶν τούτῳ ἑτέραν εἶναι, τῷ ἑτέραν τὴν δύναμιν ἔχειν; καί, ὦ μακάριε, μὴ παρὰ δόξαν ἀποκρίνου, ἵνα τι καὶ περαίνωμεν.

ἀλλὰ τούτῳ, ἔφη, ἑτέρα.

οὐκοῦν καὶ ὠφελίαν ἑκάστη τούτων ἰδίαν τινὰ ἡμῖν παρέχεται ἀλλʼ οὐ κοινήν, οἷον ἰατρικὴ μὲν ὑγίειαν, κυβερνητικὴ δὲ σωτηρίαν ἐν τῷ πλεῖν, καὶ αἱ ἄλλαι οὕτω;

πάνυ γε.

346b"Ücret kazanma tekhnē'si de ücret sağlar, değil mi? Çünkü onun gücü budur. Yoksa hekimlikle kaptanlığa aynı şey mi dersin? Ortaya koyduğun gibi kesin bir ayrım yapmak istiyorsan, biri kaptanlık yaparken denizde yolculuk ona iyi geldiği için sağlığına kavuşsa, bu yüzden kaptanlığa hekimlik mi dersin?"

"Hayır elbette," dedi.

"Ücretle çalışan biri sağlıklı ise ücret kazanma tekhnē'sine de hekimlik demezsin sanırım."

"Hayır elbette."

"Peki? Biri tedavi ederek ücret kazanıyorsa hekimliğe ücretçilik mi dersin?"

346b

οὐκοῦν καὶ μισθωτικὴ μισθόν; αὕτη γὰρ αὐτῆς ἡ δύναμις· ἢ τὴν ἰατρικὴν σὺ καὶ τὴν κυβερνητικὴν τὴν αὐτὴν καλεῖς; ἢ ἐάνπερ βούλῃ ἀκριβῶς διορίζειν, ὥσπερ ὑπέθου, οὐδέν τι μᾶλλον, ἐάν τις κυβερνῶν ὑγιὴς γίγνηται διὰ τὸ συμφέρον αὐτῷ πλεῖν ἐν τῇ θαλάττῃ, ἕνεκα τούτου καλεῖς μᾶλλον αὐτὴν ἰατρικήν;

οὐ δῆτα, ἔφη.

οὐδέ γʼ, οἶμαι, τὴν μισθωτικήν, ἐὰν ὑγιαίνῃ τις μισθαρνῶν.

οὐ δῆτα.

τί δέ; τὴν ἰατρικὴν μισθαρνητικήν, ἐὰν ἰώμενός τις μισθαρνῇ;

346c"Hayır," dedi.

"Her tekhnē'nin faydasının kendine özgü olduğunda anlaştık, değil mi?"

"Öyle olsun," dedi.

"O hâlde bütün zanaatkârların ortaklaşa elde ettiği bir fayda varsa, bunu hepsinin ayrıca kullandığı ortak, aynı bir şeyden elde ettikleri açıktır."

"Öyle görünüyor," dedi.

"Zanaatkârların ücret alarak fayda görmelerinin de, ücret kazanma tekhnē'sini ayrıca kullanmalarından geldiğini söylüyoruz."

Zorla onayladı.

346c

οὐκ ἔφη.

οὐκοῦν τήν γε ὠφελίαν ἑκάστης τῆς τέχνης ἰδίαν ὡμολογήσαμεν εἶναι;

ἔστω, ἔφη.

ἥντινα ἄρα ὠφελίαν κοινῇ ὠφελοῦνται πάντες οἱ δημιουργοί, δῆλον ὅτι κοινῇ τινι τῷ αὐτῷ προσχρώμενοι ἀπʼ ἐκείνου ὠφελοῦνται.

ἔοικεν, ἔφη.

φαμὲν δέ γε τὸ μισθὸν ἀρνυμένους ὠφελεῖσθαι τοὺς δημιουργοὺς ἀπὸ τοῦ προσχρῆσθαι τῇ μισθωτικῇ τέχνῃ γίγνεσθαι αὐτοῖς.

συνέφη μόγις.

346d"O hâlde bu fayda, yani ücret alma, her birine kendi tekhnē'sinden gelmez. Kesin bakmak gerekirse, hekimlik sağlık, ücretçilik ücret üretir; inşaat ustalığı ev, ona eşlik eden ücretçilik ücret üretir; ötekilerin hepsi de böyle, her biri kendi işini görür ve başına konduğu şeye fayda sağlar. Peki ücret eklenmezse, zanaatkâr tekhnē'sinden bir fayda görür mü?"

"Görmüyor gibi," dedi.

346d

οὐκ ἄρα ἀπὸ τῆς αὑτοῦ τέχνης ἑκάστῳ αὕτη ἡ ὠφελία ἐστίν, ἡ τοῦ μισθοῦ λῆψις, ἀλλʼ, εἰ δεῖ ἀκριβῶς σκοπεῖσθαι, ἡ μὲν ἰατρικὴ ὑγίειαν ποιεῖ, ἡ δὲ μισθαρνητικὴ μισθόν, καὶ ἡ μὲν οἰκοδομικὴ οἰκίαν, ἡ δὲ μισθαρνητικὴ αὐτῇ ἑπομένη μισθόν, καὶ αἱ ἄλλαι πᾶσαι οὕτως τὸ αὑτῆς ἑκάστη ἔργον ἐργάζεται καὶ ὠφελεῖ ἐκεῖνο ἐφʼ ᾧ τέτακται. ἐὰν δὲ μὴ μισθὸς αὐτῇ προσγίγνηται, ἔσθʼ ὅτι ὠφελεῖται ὁ δημιουργὸς ἀπὸ τῆς τέχνης;

οὐ φαίνεται, ἔφη.

346e"Peki karşılıksız çalıştığında da fayda sağlamaz mı?"

"Sağlar bence."

"O hâlde, Thrasymakhos, şu artık açık: hiçbir tekhnē ve hiçbir yönetim kendisine faydalı olanı sağlamaz; çoktandır söylediğimiz gibi, yönetilene faydalı olanı sağlar ve emreder; daha güçlü olanın değil, daha zayıf olan yönetilenin çıkarını gözetir.

"İşte bu yüzden, sevgili Thrasymakhos, demin de kimsenin isteyerek yönetmeye, başkalarının dertlerini üstlenip düzeltmeye gönüllü olmadığını, herkesin ücret istediğini söylüyordum. Çünkü tekhnē'sini iyi icra edecek olan, tekhnē'ye göre emir verirken asla kendisi için en iyisini yapmaz ve emretmez, yönetilen için en iyisini yapar ve emreder.

346e

ἆρʼ οὖν οὐδʼ ὠφελεῖ τότε, ὅταν προῖκα ἐργάζηται;

οἶμαι ἔγωγε.

οὐκοῦν, ὦ Θρασύμαχε, τοῦτο ἤδη δῆλον, ὅτι οὐδεμία τέχνη οὐδὲ ἀρχὴ τὸ αὑτῇ ὠφέλιμον παρασκευάζει, ἀλλʼ, ὅπερ πάλαι ἐλέγομεν, τὸ τῷ ἀρχομένῳ καὶ παρασκευάζει καὶ ἐπιτάττει, τὸ ἐκείνου συμφέρον ἥττονος ὄντος σκοποῦσα, ἀλλʼ οὐ τὸ τοῦ κρείττονος.

διὰ δὴ ταῦτα ἔγωγε, ὦ φίλε Θρασύμαχε, καὶ ἄρτι ἔλεγον μηδένα ἐθέλειν ἑκόντα ἄρχειν καὶ τὰ ἀλλότρια κακὰ μεταχειρίζεσθαι ἀνορθοῦντα,

347a"Anlaşılan, yönetmeye gönüllü olacaklara bu yüzden bir ücret verilmesi gerekir: ya para ya şeref, ya da yönetmezse bir ceza."

"Ne demek istiyorsun, Sokrates?" dedi Glaukon. "İki ücreti anlıyorum; ama sözünü ettiğin cezanın ne olduğunu, onu nasıl ücret yerine saydığını anlamadım."

"O hâlde en iyilerin ücretini anlamıyorsun," dedim, "en dürüst adamların, yönetmeye gönüllü olduklarında, uğruna yönettikleri ücreti.

347a

ἀλλὰ μισθὸν αἰτεῖν, ὅτι ὁ μέλλων καλῶς τῇ τέχνῃ πράξειν οὐδέποτε αὑτῷ τὸ βέλτιστον πράττει οὐδʼ ἐπιτάττει κατὰ τὴν τέχνην ἐπιτάττων, ἀλλὰ τῷ ἀρχομένῳ· ὧν δὴ ἕνεκα, ὡς ἔοικε, μισθὸν δεῖν ὑπάρχειν τοῖς μέλλουσιν ἐθελήσειν ἄρχειν, ἢ ἀργύριον ἢ τιμήν, ἢ ζημίαν ἐὰν μὴ ἄρχῃ.

πῶς τοῦτο λέγεις, ὦ Σώκρατες; ἔφη ὁ Γλαύκων· τοὺς μὲν γὰρ δύο μισθοὺς γιγνώσκω, τὴν δὲ ζημίαν ἥντινα λέγεις καὶ ὡς ἐν μισθοῦ μέρει εἴρηκας, οὐ συνῆκα.

τὸν τῶν βελτίστων ἄρα μισθόν, ἔφην, οὐ συνιεῖς, διʼ ὃν

347b"Şeref ve para düşkünü olmanın ayıp sayıldığını, gerçekten de ayıp olduğunu bilmiyor musun?"

"Biliyorum," dedi.

"İşte bu yüzden," dedim, "iyi insanlar ne para ne şeref için yönetmeye gönüllü olurlar. Yönetimleri karşılığında açıkça ücret alıp ücretli denmesini de, yönetimden gizlice alıp hırsız denmesini de istemezler. Şeref için de istemezler, çünkü şeref düşkünü değillerdir. O hâlde yönetmeye gönüllü olacaklarsa, üzerlerinde bir zorunluluk ve ceza bulunmalıdır. İsteyerek yönetime talip olmanın, zorunluluğu beklememenin ayıp sayılması da belki buradan gelir.

347b

ἄρχουσιν οἱ ἐπιεικέστατοι, ὅταν ἐθέλωσιν ἄρχειν. ἢ οὐκ οἶσθα ὅτι τὸ φιλότιμόν τε καὶ φιλάργυρον εἶναι ὄνειδος λέγεταί τε καὶ ἔστιν;

ἔγωγε, ἔφη.

διὰ ταῦτα τοίνυν, ἦν δʼ ἐγώ, οὔτε χρημάτων ἕνεκα ἐθέλουσιν ἄρχειν οἱ ἀγαθοὶ οὔτε τιμῆς· οὔτε γὰρ φανερῶς πραττόμενοι τῆς ἀρχῆς ἕνεκα μισθὸν μισθωτοὶ βούλονται κεκλῆσθαι, οὔτε λάθρᾳ αὐτοὶ ἐκ τῆς ἀρχῆς λαμβάνοντες κλέπται. οὐδʼ αὖ τιμῆς ἕνεκα· οὐ γάρ εἰσι φιλότιμοι. δεῖ δὴ

347c"Cezanın en büyüğü de, insan kendisi yönetmeye gönüllü olmazsa kendinden daha kötü biri tarafından yönetilmektir. Bence dürüst insanlar yönettiklerinde bundan korktukları için yönetirler. O zaman da yönetmeye iyi bir şeye gidiyormuş ya da orada keyif sürecekmiş gibi değil, zorunlu bir işe gidiyormuş gibi giderler; çünkü işi kendilerinden daha iyi ya da kendilerine denk birine bırakamazlar.

347c

αὐτοῖς ἀνάγκην προσεῖναι καὶ ζημίαν, εἰ μέλλουσιν ἐθέλειν ἄρχειν—ὅθεν κινδυνεύει τὸ ἑκόντα ἐπὶ τὸ ἄρχειν ἰέναι ἀλλὰ μὴ ἀνάγκην περιμένειν αἰσχρὸν νενομίσθαι—τῆς δὲ ζημίας μεγίστη τὸ ὑπὸ πονηροτέρου ἄρχεσθαι, ἐὰν μὴ αὐτὸς ἐθέλῃ ἄρχειν· ἣν δείσαντές μοι φαίνονται ἄρχειν, ὅταν ἄρχωσιν, οἱ ἐπιεικεῖς, καὶ τότε ἔρχονται ἐπὶ τὸ ἄρχειν οὐχ ὡς ἐπʼ ἀγαθόν τι ἰόντες οὐδʼ ὡς εὐπαθήσοντες ἐν αὐτῷ, ἀλλʼ

347d"İyi insanlardan oluşan bir şehir olsaydı, belki bugün yönetmek için nasıl çekişiliyorsa orada da yönetmemek için çekişilirdi; o zaman gerçek bir yöneticinin tabiatça kendi çıkarını değil, yönetilenin çıkarını gözettiği apaçık ortaya çıkardı. Öyle ki bunu bilen herkes, başkasına fayda sağlamak için zahmete girmektense başkasından fayda görmeyi seçerdi. Adil olanın daha güçlü olanın çıkarı olduğu konusunda Thrasymakhos'a hiçbir şekilde katılmıyorum.

347d

ὡς ἐπʼ ἀναγκαῖον καὶ οὐκ ἔχοντες ἑαυτῶν βελτίοσιν ἐπιτρέψαι οὐδὲ ὁμοίοις. ἐπεὶ κινδυνεύει πόλις ἀνδρῶν ἀγαθῶν εἰ γένοιτο, περιμάχητον ἂν εἶναι τὸ μὴ ἄρχειν ὥσπερ νυνὶ τὸ ἄρχειν, καὶ ἐνταῦθʼ ἂν καταφανὲς γενέσθαι ὅτι τῷ ὄντι ἀληθινὸς ἄρχων οὐ πέφυκε τὸ αὑτῷ συμφέρον σκοπεῖσθαι ἀλλὰ τὸ τῷ ἀρχομένῳ· ὥστε πᾶς ἂν ὁ γιγνώσκων τὸ ὠφελεῖσθαι μᾶλλον ἕλοιτο ὑπʼ ἄλλου ἢ ἄλλον ὠφελῶν πράγματα ἔχειν. τοῦτο μὲν οὖν ἔγωγε οὐδαμῇ συγχωρῶ

347e"Ama bunu başka bir zaman da inceleriz. Thrasymakhos'un şimdi söylediği, adaletsiz adamın hayatının adil adamın hayatından üstün olduğunu ileri sürmesi bana çok daha önemli görünüyor. Sen hangisini seçiyorsun, Glaukon?" dedim. "Hangi görüş sana daha doğru görünüyor?"

"Ben adil adamın hayatının daha kârlı olduğunu düşünüyorum."

347e

Θρασυμάχῳ, ὡς τὸ δίκαιόν ἐστιν τὸ τοῦ κρείττονος συμφέρον. ἀλλὰ τοῦτο μὲν δὴ καὶ εἰς αὖθις σκεψόμεθα· πολὺ δέ μοι δοκεῖ μεῖζον εἶναι ὃ νῦν λέγει Θρασύμαχος, τὸν τοῦ ἀδίκου βίον φάσκων εἶναι κρείττω ἢ τὸν τοῦ δικαίου. σὺ οὖν ποτέρως, ἦν δʼ ἐγώ, ὦ Γλαύκων, αἱρῇ; καὶ πότερον ἀληθεστέρως δοκεῖ σοι λέγεσθαι;

τὸν τοῦ δικαίου ἔγωγε λυσιτελέστερον βίον εἶναι.

348a"Thrasymakhos'un demin adaletsiz adamın hayatına saydığı bunca iyiliği duydun mu?" dedim.

"Duydum," dedi, "ama inanmıyorum."

"O hâlde bir yolunu bulabilirsek, doğru söylemediğine onu ikna etmemizi ister misin?"

"Nasıl istemem?" dedi.

"Onun karşısına geçip söylevine karşı bir söylev çekerek adil olmanın ne iyilikler getirdiğini anlatırsak, o yeniden konuşur, biz de yeniden; o zaman iki tarafın da her birinde saydığı iyilikleri saymak ve ölçmek gerekir, karar verecek birtakım yargıçlara da ihtiyacımız olur. Ama demin yaptığımız gibi birbirimizle anlaşarak incelersek, hem yargıç hem hatip kendimiz oluruz."

348a

ἤκουσας, ἦν δʼ ἐγώ, ὅσα ἄρτι Θρασύμαχος ἀγαθὰ διῆλθεν τῷ τοῦ ἀδίκου;

ἤκουσα, ἔφη, ἀλλʼ οὐ πείθομαι.

βούλει οὖν αὐτὸν πείθωμεν, ἂν δυνώμεθά πῃ ἐξευρεῖν, ὡς οὐκ ἀληθῆ λέγει;

πῶς γὰρ οὐ βούλομαι; ἦ δʼ ὅς.

ἂν μὲν τοίνυν, ἦν δʼ ἐγώ, ἀντικατατείναντες λέγωμεν αὐτῷ λόγον παρὰ λόγον, ὅσα αὖ ἀγαθὰ ἔχει τὸ δίκαιον εἶναι, καὶ αὖθις οὗτος, καὶ ἄλλον ἡμεῖς, ἀριθμεῖν δεήσει

348b"Elbette," dedi.

"Hangisi hoşuna gidiyor?" dedim.

"Bu ikincisi," dedi.

"Hadi o hâlde, Thrasymakhos," dedim, "baştan cevap ver bize. Kusursuz adaletsizliğin kusursuz adaletten daha kârlı olduğunu mu söylüyorsun?"

348b

τἀγαθὰ καὶ μετρεῖν ὅσα ἑκάτεροι ἐν ἑκατέρῳ λέγομεν, καὶ ἤδη δικαστῶν τινων τῶν διακρινούντων δεησόμεθα· ἂν δὲ ὥσπερ ἄρτι ἀνομολογούμενοι πρὸς ἀλλήλους σκοπῶμεν, ἅμα αὐτοί τε δικασταὶ καὶ ῥήτορες ἐσόμεθα.

πάνυ μὲν οὖν, ἔφη.

ὁποτέρως οὖν σοι, ἦν δʼ ἐγώ, ἀρέσκει.

οὕτως, ἔφη.

ἴθι δή, ἦν δʼ ἐγώ, ὦ Θρασύμαχε, ἀπόκριναι ἡμῖν ἐξ ἀρχῆς. τὴν τελέαν ἀδικίαν τελέας οὔσης δικαιοσύνης λυσιτελεστέραν φῂς εἶναι;

348c"Elbette söylüyorum," dedi, "nedenlerini de söyledim."

"Peki, onlar hakkında şuna ne dersin? Herhalde birine aretē, ötekine kötülük diyorsun?"

"Nasıl demem?"

"Adalete aretē, adaletsizliğe kötülük, değil mi?"

"Tabii, tatlı adam," dedi, "adaletsizliğin kârlı, adaletin ise kârsız olduğunu söylediğime göre!"

"Ya ne diyorsun?"

"Tersini," dedi.

"Adalete kötülük mü diyorsun?"

"Hayır; çok soylu bir saf yüreklilik."

348c

πάνυ μὲν οὖν καὶ φημί, ἔφη, καὶ διʼ ἅ, εἴρηκα.

φέρε δή, τὸ τοιόνδε περὶ αὐτῶν πῶς λέγεις; τὸ μέν που ἀρετὴν αὐτοῖν καλεῖς, τὸ δὲ κακίαν;

πῶς γὰρ οὔ;

οὐκοῦν τὴν μὲν δικαιοσύνην ἀρετήν, τὴν δὲ ἀδικίαν κακίαν;

εἰκός γʼ, ἔφη, ὦ ἥδιστε, ἐπειδή γε καὶ λέγω ἀδικίαν μὲν λυσιτελεῖν, δικαιοσύνην δʼ οὔ.

ἀλλὰ τί μήν;

τοὐναντίον, ἦ δʼ ὅς.

ἦ τὴν δικαιοσύνην κακίαν;

οὔκ, ἀλλὰ πάνυ γενναίαν εὐήθειαν.

348d"Adaletsizliğe de kara yüreklilik mi diyorsun?"

"Hayır; basiret," dedi.

"Adaletsizler sana akıllı ve iyi mi görünüyor, Thrasymakhos?"

"Kusursuzca haksızlık edebilenler, şehirleri ve kavimleri boyunduruğu altına alabilenler, evet," dedi. "Sen belki yankesicileri kastettiğimi sanıyorsun. Gerçi yakalanmadıkça bu tür işler de kârlıdır; ama sözü edilmeye değmezler. Asıl değerli olanlar demin söylediklerimdir."

348d

τὴν ἀδικίαν ἄρα κακοήθειαν καλεῖς;

οὔκ, ἀλλʼ εὐβουλίαν, ἔφη.

ἦ καὶ φρόνιμοί σοι, ὦ Θρασύμαχε, δοκοῦσιν εἶναι καὶ ἀγαθοὶ οἱ ἄδικοι;

οἵ γε τελέως, ἔφη, οἷοί τε ἀδικεῖν, πόλεις τε καὶ ἔθνη δυνάμενοι ἀνθρώπων ὑφʼ ἑαυτοὺς ποιεῖσθαι· σὺ δὲ οἴει με ἴσως τοὺς τὰ βαλλάντια ἀποτέμνοντας λέγειν. λυσιτελεῖ μὲν οὖν, ἦ δʼ ὅς, καὶ τὰ τοιαῦτα, ἐάνπερ λανθάνῃ· ἔστι δὲ οὐκ ἄξια λόγου, ἀλλʼ ἃ νυνδὴ ἔλεγον.

348e"Ne demek istediğini bilmiyor değilim," dedim; "ama şuna şaştım: adaletsizliği aretē'nin ve bilgeliğin, adaleti de bunların zıtlarının yanına mı koyuyorsun?"

"Tam da öyle koyuyorum."

"Bu artık daha çetin, dostum," dedim; "insanın ne diyeceğini bulması kolay değil. Adaletsizliğin kârlı olduğunu ileri sürüp bazılarının yaptığı gibi bir kötülük ya da ayıp olduğunu kabul etseydin, yerleşik kanaatlere dayanarak bir şeyler söyleyebilirdik. Ama şimdi besbelli onun hem güzel hem güçlü olduğunu söyleyecek, bizim adil olana yakıştırdığımız her şeyi ona da yakıştıracaksın; çünkü onu aretē'nin ve bilgeliğin arasına koymaya cüret ettin."

348e

τοῦτο μέν, ἔφην, οὐκ ἀγνοῶ ὃ βούλει λέγειν, ἀλλὰ τόδε ἐθαύμασα, εἰ ἐν ἀρετῆς καὶ σοφίας τιθεῖς μέρει τὴν ἀδικίαν, τὴν δὲ δικαιοσύνην ἐν τοῖς ἐναντίοις.

ἀλλὰ πάνυ οὕτω τίθημι.

τοῦτο, ἦν δʼ ἐγώ, ἤδη στερεώτερον, ὦ ἑταῖρε, καὶ οὐκέτι ῥᾴδιον ἔχειν ὅτι τις εἴπῃ.

εἰ γὰρ λυσιτελεῖν μὲν τὴν ἀδικίαν ἐτίθεσο, κακίαν μέντοι ἢ αἰσχρὸν αὐτὸ ὡμολόγεις εἶναι ὥσπερ ἄλλοι τινές, εἴχομεν ἄν τι λέγειν κατὰ τὰ νομιζόμενα λέγοντες· νῦν δὲ δῆλος εἶ ὅτι φήσεις αὐτὸ καὶ καλὸν καὶ ἰσχυρὸν εἶναι καὶ τἆλλα αὐτῷ πάντα προσθήσεις

349a"Pek doğru kestiriyorsun," dedi.

"Ama yine de," dedim, "düşündüğünü söylediğini sandığım sürece, sözü sonuna kadar incelemekten kaçınmamalıyım. Çünkü bana öyle geliyor ki, Thrasymakhos, sen şimdi hiç de alay etmiyorsun, hakikat hakkında sana nasıl görünüyorsa onu söylüyorsun."

"Bana öyle görünüp görünmemesinden sana ne?" dedi. "Sen sözü çürütmene bak."

349a

ἃ ἡμεῖς τῷ δικαίῳ προσετίθεμεν, ἐπειδή γε καὶ ἐν ἀρετῇ αὐτὸ καὶ σοφίᾳ ἐτόλμησας θεῖναι.

ἀληθέστατα, ἔφη, μαντεύῃ.

ἀλλʼ οὐ μέντοι, ἦν δʼ ἐγώ, ἀποκνητέον γε τῷ λόγῳ ἐπεξελθεῖν σκοπούμενον, ἕως ἄν σε ὑπολαμβάνω λέγειν ἅπερ διανοῇ. ἐμοὶ γὰρ δοκεῖς σύ, ὦ Θρασύμαχε, ἀτεχνῶς νῦν οὐ σκώπτειν, ἀλλὰ τὰ δοκοῦντα περὶ τῆς ἀληθείας λέγειν.

τί δέ σοι, ἔφη, τοῦτο διαφέρει, εἴτε μοι δοκεῖ εἴτε μή, ἀλλʼ οὐ τὸν λόγον ἐλέγχεις;

349b"Hiçbir şey," dedim. "Ama bunlara ek olarak şuna da cevap vermeye çalış: adil adam, başka bir adil adamdan fazlasını almak ister mi sence?"

"Asla," dedi; "yoksa şimdiki gibi kibar ve saf olmazdı."

"Peki adil eylemden fazlasını?"

"Adil eylemden de istemez," dedi.

"Adaletsiz adamdan fazlasını almayı ise hak görür ve bunun adil olduğunu düşünür mü, yoksa düşünmez mi?"

"Düşünür," dedi, "hak da görür, ama bunu yapamaz."

"Benim sorduğum bu değil," dedim; "şunu soruyorum: adil adam adil adamdan fazlasını almayı hak görmüyor ve istemiyor, ama adaletsiz adamdan istiyor mu?"

349b

οὐδέν, ἦν δʼ ἐγώ. ἀλλὰ τόδε μοι πειρῶ ἔτι πρὸς τούτοις ἀποκρίνασθαι· ὁ δίκαιος τοῦ δικαίου δοκεῖ τί σοι ἂν ἐθέλειν πλέον ἔχειν;

οὐδαμῶς, ἔφη· οὐ γὰρ ἂν ἦν ἀστεῖος, ὥσπερ νῦν, καὶ εὐήθης.

τί δέ; τῆς δικαίας πράξεως;

οὐδὲ τῆς δικαίας, ἔφη.

τοῦ δὲ ἀδίκου πότερον ἀξιοῖ ἂν πλεονεκτεῖν καὶ ἡγοῖτο δίκαιον εἶναι, ἢ οὐκ ἂν ἡγοῖτο;

ἡγοῖτʼ ἄν, ἦ δʼ ὅς, καὶ ἀξιοῖ, ἀλλʼ οὐκ ἂν δύναιτο.

ἀλλʼ οὐ τοῦτο, ἦν δʼ ἐγώ, ἐρωτῶ, ἀλλʼ εἰ τοῦ μὲν

349c"Öyle," dedi.

"Ya adaletsiz adam? Adil adamdan ve adil eylemden fazlasını almayı hak görür mü?"

"Nasıl görmesin," dedi, "her şeyden fazlasını almayı hak gören biri o?"

"O hâlde adaletsiz adam, adaletsiz insandan ve eylemden de fazlasını almaya çalışacak, herkesten en çoğunu kendisi almak için yarışacak, değil mi?"

"Öyle."

"Şöyle diyelim o hâlde," dedim: "adil adam kendisine benzeyenden değil, benzemeyenden fazlasını almak ister; adaletsiz ise hem benzeyenden hem benzemeyenden."

349c

δικαίου μὴ ἀξιοῖ πλέον ἔχειν μηδὲ βούλεται ὁ δίκαιος, τοῦ δὲ ἀδίκου;

ἀλλʼ οὕτως, ἔφη, ἔχει.

τί δὲ δὴ ὁ ἄδικος; ἆρα ἀξιοῖ τοῦ δικαίου πλεονεκτεῖν καὶ τῆς δικαίας πράξεως;

πῶς γὰρ οὔκ; ἔφη, ὅς γε πάντων πλέον ἔχειν ἀξιοῖ;

οὐκοῦν καὶ ἀδίκου γε ἀνθρώπου τε καὶ πράξεως ὁ ἄδικος πλεονεκτήσει καὶ ἁμιλλήσεται ὡς ἁπάντων πλεῖστον αὐτὸς λάβῃ;

ἔστι ταῦτα.

ὧδε δὴ λέγωμεν, ἔφην· ὁ δίκαιος τοῦ μὲν ὁμοίου οὐ πλεονεκτεῖ, τοῦ δὲ ἀνομοίου, ὁ δὲ ἄδικος τοῦ τε ὁμοίου καὶ

349d"Çok güzel söyledin," dedi.

"Adaletsiz adam akıllı ve iyidir, adil adam ise ikisi de değildir, öyle mi?"

"Bu da güzel," dedi.

"O hâlde adaletsiz akıllıya ve iyiye benzer, adil ise benzemez, değil mi?" dedim.

"Nasıl benzemesin?" dedi. "Öyle olan öylelerine benzer, öyle olmayan da benzemez."

"Güzel. O hâlde her biri benzediği kimseler gibidir?"

"Ya nasıl olacak?" dedi.

"Peki, Thrasymakhos. Birine müzikten anlayan, başkasına anlamayan der misin?"

349d

τοῦ ἀνομοίου;

ἄριστα, ἔφη, εἴρηκας.

ἔστιν δέ γε, ἔφην, φρόνιμός τε καὶ ἀγαθὸς ὁ ἄδικος, ὁ δὲ δίκαιος οὐδέτερα;

καὶ τοῦτʼ, ἔφη, εὖ.

οὐκοῦν, ἦν δʼ ἐγώ, καὶ ἔοικε τῷ φρονίμῳ καὶ τῷ ἀγαθῷ ὁ ἄδικος, ὁ δὲ δίκαιος οὐκ ἔοικεν;

πῶς γὰρ οὐ μέλλει, ἔφη, ὁ τοιοῦτος ὢν καὶ ἐοικέναι τοῖς τοιούτοις, ὁ δὲ μὴ ἐοικέναι;

καλῶς. τοιοῦτος ἄρα ἐστὶν ἑκάτερος αὐτῶν οἷσπερ ἔοικεν;

ἀλλὰ τί μέλλει; ἔφη.

εἶεν, ὦ Θρασύμαχε· μουσικὸν δέ τινα λέγεις, ἕτερον δὲ

349e"Derim."

"Hangisi akıllı, hangisi akılsız?"

"Müzikten anlayan elbette akıllı, anlamayan akılsız."

"Akıllı olduğu konuda iyi, akılsız olduğu konuda kötü, değil mi?"

"Evet."

"Ya hekim? O da öyle değil mi?"

"Öyle."

"Peki, değerli dostum, müzikten anlayan bir adam lir akort ederken, tellerin gerilip gevşetilmesinde müzikten anlayan başka bir adamdan ileri gitmek ya da fazlasını almak ister mi sence?"

"Bence istemez."

"Ya müzikten anlamayandan?"

"Ondan ister elbette," dedi.

349e

ἄμουσον;

ἔγωγε.

πότερον φρόνιμον καὶ πότερον ἄφρονα;

τὸν μὲν μουσικὸν δήπου φρόνιμον, τὸν δὲ ἄμουσον ἄφρονα.

οὐκοῦν καὶ ἅπερ φρόνιμον, ἀγαθόν, ἃ δὲ ἄφρονα, κακόν;

ναί.

τί δὲ ἰατρικόν; οὐχ οὕτως;

οὕτως.

δοκεῖ ἂν οὖν τίς σοι, ὦ ἄριστε, μουσικὸς ἀνὴρ ἁρμοττόμενος λύραν ἐθέλειν μουσικοῦ ἀνδρὸς ἐν τῇ ἐπιτάσει καὶ ἀνέσει τῶν χορδῶν πλεονεκτεῖν ἢ ἀξιοῦν πλέον ἔχειν;

οὐκ ἔμοιγε.

τί δέ; ἀμούσου;

ἀνάγκη, ἔφη.

350a"Ya hekim? Yiyecek ya da içecek konusunda hekim bir adamdan ya da hekimlik işinden ileri gitmek ister mi?"

"Hayır elbette."

"Hekim olmayandan ise?"

"Evet."

"Şimdi bütün epistēmē'ler ve bilgisizlikler konusunda bak: bilen herhangi biri, bilen bir başkasının yaptığından ya da söylediğinden fazlasını seçmek ister mi sence? Yoksa aynı işte kendisine benzeyenin yaptığının aynısını mı ister?"

"Belki," dedi, "bunun böyle olması zorunludur."

"Ya bilmeyen? O hem bilenden hem bilmeyenden ileri gitmek istemez mi?"

350a

τί δὲ ἰατρικός; ἐν τῇ ἐδωδῇ ἢ πόσει ἐθέλειν ἄν τι ἰατρικοῦ πλεονεκτεῖν ἢ ἀνδρὸς ἢ πράγματος;

οὐ δῆτα.

μὴ ἰατρικοῦ δέ;

ναί.

περὶ πάσης δὴ ὅρα ἐπιστήμης τε καὶ ἀνεπιστημοσύνης εἴ τίς σοι δοκεῖ ἐπιστήμων ὁστισοῦν πλείω ἂν ἐθέλειν αἱρεῖσθαι ἢ ὅσα ἄλλος ἐπιστήμων ἢ πράττειν ἢ λέγειν, καὶ οὐ ταὐτὰ τῷ ὁμοίῳ ἑαυτῷ εἰς τὴν αὐτὴν πρᾶξιν.

ἀλλʼ ἴσως, ἔφη, ἀνάγκη τοῦτό γε οὕτως ἔχειν.

τί δὲ ὁ ἀνεπιστήμων; οὐχὶ ὁμοίως μὲν ἐπιστήμονος

350b"Belki."

"Bilen bilge midir?"

"Evet."

"Bilge de iyi midir?"

"Evet."

"O hâlde iyi ve bilge olan kendisine benzeyenden ileri gitmek istemeyecek, benzemeyenden ve zıddından isteyecek."

"Öyle görünüyor," dedi.

"Kötü ve cahil olan ise hem benzeyenden hem zıddından."

"Öyle görünüyor."

"Peki, Thrasymakhos," dedim, "adaletsiz adam bize göre hem benzemeyenden hem benzeyenden fazlasını almak istemiyor muydu? Böyle söylemiyor muydun?"

"Söylüyordum," dedi.

350b

πλεονεκτήσειεν ἄν, ὁμοίως δὲ ἀνεπιστήμονος;

ἴσως.

ὁ δὲ ἐπιστήμων σοφός;

φημί.

ὁ δὲ σοφὸς ἀγαθός;

φημί.

ὁ ἄρα ἀγαθός τε καὶ σοφὸς τοῦ μὲν ὁμοίου οὐκ ἐθελήσει πλεονεκτεῖν, τοῦ δὲ ἀνομοίου τε καὶ ἐναντίου.

ἔοικεν, ἔφη.

ὁ δὲ κακός τε καὶ ἀμαθὴς τοῦ τε ὁμοίου καὶ τοῦ ἐναντίου.

φαίνεται.

οὐκοῦν, ὦ Θρασύμαχε, ἦν δʼ ἐγώ, ὁ ἄδικος ἡμῖν τοῦ ἀνομοίου τε καὶ ὁμοίου πλεονεκτεῖ; ἢ οὐχ οὕτως ἔλεγες;

ἔγωγε, ἔφη.

350c"Adil adam ise benzeyenden fazlasını almak istemeyecek, benzemeyenden isteyecek, değil mi?"

"Evet."

"O hâlde adil adam bilgeye ve iyiye, adaletsiz adam da kötüye ve cahile benziyor," dedim.

"Öyle olabilir."

"Ama her birinin, benzediği kimse gibi olduğunu kabul etmiştik."

"Kabul etmiştik ya."

"O hâlde adil adamın iyi ve bilge, adaletsiz adamın da cahil ve kötü olduğu ortaya çıktı."

Thrasymakhos bütün bunları kabul etti; ama benim şimdi anlattığım gibi kolayca değil, sürüklene sürüklene, güçlükle, inanılmaz bir terleme içinde; yaz mevsimiydi de. O zaman Thrasymakhos'un kızardığını da gördüm; daha önce hiç görmemiştim.

350c

ὁ δέ γε δίκαιος τοῦ μὲν ὁμοίου οὐ πλεονεκτήσει, τοῦ δὲ ἀνομοίου;

ναί.

ἔοικεν ἄρα, ἦν δʼ ἐγώ, ὁ μὲν δίκαιος τῷ σοφῷ καὶ ἀγαθῷ, ὁ δὲ ἄδικος τῷ κακῷ καὶ ἀμαθεῖ.

κινδυνεύει.

ἀλλὰ μὴν ὡμολογοῦμεν, ᾧ γε ὅμοιος ἑκάτερος εἴη, τοιοῦτον καὶ ἑκάτερον εἶναι.

ὡμολογοῦμεν γάρ.

ὁ μὲν ἄρα δίκαιος ἡμῖν ἀναπέφανται ὢν ἀγαθός τε καὶ σοφός, ὁ δὲ ἄδικος ἀμαθής τε καὶ κακός.

ὁ δὴ Θρασύμαχος ὡμολόγησε μὲν πάντα ταῦτα, οὐχ

350dAdaletin aretē ve bilgelik, adaletsizliğin de kötülük ve cahillik olduğunda böylece anlaşınca, "Peki," dedim, "bu bizce böyle kabul edilmiş olsun. Ama adaletsizliğin güçlü olduğunu da söylemiştik. Hatırlamıyor musun, Thrasymakhos?"

"Hatırlıyorum," dedi. "Ama şimdi söylediklerin de hiç hoşuma gitmiyor; bunlar hakkında söyleyecek sözüm var. Yalnız söylersem, eminim halka nutuk attığımı söyleyeceksin.

350d

ὡς ἐγὼ νῦν ῥᾳδίως λέγω, ἀλλʼ ἑλκόμενος καὶ μόγις, μετὰ ἱδρῶτος θαυμαστοῦ ὅσου, ἅτε καὶ θέρους ὄντος—τότε καὶ εἶδον ἐγώ, πρότερον δὲ οὔπω, Θρασύμαχον ἐρυθριῶντα— ἐπειδὴ δὲ οὖν διωμολογησάμεθα τὴν δικαιοσύνην ἀρετὴν εἶναι καὶ σοφίαν, τὴν δὲ ἀδικίαν κακίαν τε καὶ ἀμαθίαν, εἶεν, ἦν δʼ ἐγώ, τοῦτο μὲν ἡμῖν οὕτω κείσθω, ἔφαμεν δὲ δὴ καὶ ἰσχυρὸν εἶναι τὴν ἀδικίαν. ἢ οὐ μέμνησαι, ὦ Θρασύμαχε;

μέμνημαι, ἔφη· ἀλλʼ ἔμοιγε οὐδὲ ἃ νῦν λέγεις ἀρέσκει, καὶ ἔχω περὶ αὐτῶν λέγειν. εἰ οὖν λέγοιμι, εὖ οἶδʼ ὅτι

350e"Ya bana istediğim kadar konuşma fırsatı ver, ya da soru sormak istiyorsan sor; ben de masal anlatan kocakarılara yapıldığı gibi sana 'peki' der, başımı sallayıp başımı yana çeviririm."

"Hiç de değil," dedim, "kendi kanaatine aykırı olarak sakın."

"Seni memnun etmek için," dedi, "madem konuşmama izin vermiyorsun. Daha ne istiyorsun ki?"

"Zeus aşkına, hiçbir şey," dedim; "ama böyle yapacaksan yap; ben soracağım."

"Sor o hâlde."

"Demin sorduğumu soruyorum ki sözü sırasıyla inceleyelim: adalet adaletsizliğe göre nasıl bir şeydir?

350e

δημηγορεῖν ἄν με φαίης. ἢ οὖν ἔα με εἰπεῖν ὅσα βούλομαι, ἤ, εἰ βούλει ἐρωτᾶν, ἐρώτα· ἐγὼ δέ σοι, ὥσπερ ταῖς γραυσὶν ταῖς τοὺς μύθους λεγούσαις, εἶεν ἐρῶ καὶ κατανεύσομαι καὶ ἀνανεύσομαι.

μηδαμῶς, ἦν δʼ ἐγώ, παρά γε τὴν σαυτοῦ δόξαν.

ὥστε σοί, ἔφη, ἀρέσκειν, ἐπειδήπερ οὐκ ἐᾷς λέγειν. καίτοι τί ἄλλο βούλει;

οὐδὲν μὰ Δία, ἦν δʼ ἐγώ, ἀλλʼ εἴπερ τοῦτο ποιήσεις, ποίει· ἐγὼ δὲ ἐρωτήσω.

ἐρώτα δή.

τοῦτο τοίνυν ἐρωτῶ, ὅπερ ἄρτι, ἵνα καὶ ἑξῆς διασκεψώμεθα

351a"Adaletsizliğin adaletten daha kudretli ve daha güçlü olduğu söylenmişti herhalde. Şimdiyse," dedim, "adalet bilgelik ve aretē, adaletsizlik de cahillik olduğuna göre (bunu artık kimse bilmezden gelemez), adaletin adaletsizlikten daha güçlü olduğu kolayca ortaya çıkacaktır sanırım. Ama ben, Thrasymakhos, meseleye öyle basitçe değil, şöyle bakmak istiyorum.

351a

τὸν λόγον, ὁποῖόν τι τυγχάνει ὂν δικαιοσύνη πρὸς ἀδικίαν. ἐλέχθη γάρ που ὅτι καὶ δυνατώτερον καὶ ἰσχυρότερον εἴη ἀδικία δικαιοσύνης· νῦν δέ γʼ, ἔφην, εἴπερ σοφία τε καὶ ἀρετή ἐστιν δικαιοσύνη, ῥᾳδίως οἶμαι φανήσεται καὶ ἰσχυρότερον ἀδικίας, ἐπειδήπερ ἐστὶν ἀμαθία ἡ ἀδικία— οὐδεὶς ἂν ἔτι τοῦτο ἀγνοήσειεν—ἀλλʼ οὔ τι οὕτως ἁπλῶς, ὦ Θρασύμαχε, ἔγωγε ἐπιθυμῶ, ἀλλὰ τῇδέ πῃ σκέψασθαι·

351b"Bir şehrin adaletsiz olabileceğini, başka şehirleri haksız yere köleleştirmeye girişebileceğini, köleleştirmiş olabileceğini, köleleştirdiği birçok şehri de egemenliği altında tutabileceğini söyler misin?"

"Nasıl söylemem?" dedi. "Bunu en çok en iyi şehir, yani en kusursuz biçimde adaletsiz olan şehir yapacaktır."

"Bunun senin görüşün olduğunu anlıyorum," dedim. "Ama bu konuda şunu soruyorum: başka bir şehirden daha güçlü hâle gelen bir şehir bu gücü adalet olmadan mı elde edecek, yoksa bu ona zorunlu olarak adaletle mi gelir?"

351b

πόλιν φαίης ἂν ἄδικον εἶναι καὶ ἄλλας πόλεις ἐπιχειρεῖν δουλοῦσθαι ἀδίκως καὶ καταδεδουλῶσθαι, πολλὰς δὲ καὶ ὑφʼ ἑαυτῇ ἔχειν δουλωσαμένην;

πῶς γὰρ οὔκ; ἔφη. καὶ τοῦτό γε ἡ ἀρίστη μάλιστα ποιήσει καὶ τελεώτατα οὖσα ἄδικος.

μανθάνω, ἔφην, ὅτι σὸς οὗτος ἦν ὁ λόγος. ἀλλὰ τόδε περὶ αὐτοῦ σκοπῶ· πότερον ἡ κρείττων γιγνομένη πόλις πόλεως ἄνευ δικαιοσύνης τὴν δύναμιν ταύτην ἕξει, ἢ ἀνάγκη αὐτῇ μετὰ δικαιοσύνης;

351c"Demin söylediğin gibiyse, yani adalet bilgelikse, adaletle," dedi; "benim söylediğim gibiyse, adaletsizlikle."

"Pek hoşuma gidiyor, Thrasymakhos," dedim; "yalnız başını sallayıp başını yana çevirmekle kalmıyor, gayet güzel cevaplar da veriyorsun."

"Seni memnun etmek için," dedi.

"İyi ediyorsun. Ama beni şununla da memnun et ve söyle: bir şehir, bir ordu, bir korsan ya da hırsız çetesi, ortaklaşa haksız bir işe girişen başka herhangi bir topluluk, üyeleri birbirlerine haksızlık ederse bir iş görebilir mi sence?"

351c

εἰ μέν, ἔφη, ὡς σὺ ἄρτι ἔλεγες ἔχει—ἡ δικαιοσύνη σοφία—μετὰ δικαιοσύνης· εἰ δʼ ὡς ἐγὼ ἔλεγον, μετὰ ἀδικίας.

πάνυ ἄγαμαι, ἦν δʼ ἐγώ, ὦ Θρασύμαχε, ὅτι οὐκ ἐπινεύεις μόνον καὶ ἀνανεύεις, ἀλλὰ καὶ ἀποκρίνῃ πάνυ καλῶς.

σοὶ γάρ, ἔφη, χαρίζομαι.

εὖ γε σὺ ποιῶν· ἀλλὰ δὴ καὶ τόδε μοι χάρισαι καὶ λέγε· δοκεῖς ἂν ἢ πόλιν ἢ στρατόπεδον ἢ λῃστὰς ἢ κλέπτας ἢ ἄλλο τι ἔθνος, ὅσα κοινῇ ἐπί τι ἔρχεται ἀδίκως, πρᾶξαι ἄν τι δύνασθαι, εἰ ἀδικοῖεν ἀλλήλους;

351d"Hayır elbette," dedi.

"Ya birbirlerine haksızlık etmezlerse? Daha iyi görebilirler, değil mi?"

"Elbette."

"Çünkü, Thrasymakhos, adaletsizlik insanların arasına çekişme, nefret ve kavga sokar; adalet ise birlik ve dostluk getirir. Öyle değil mi?"

"Öyle olsun," dedi, "seninle ters düşmeyeyim diye."

"İyi ediyorsun, azizim. Şunu da söyle bana: adaletsizliğin işi, bulunduğu yerde nefret yaratmaksa, hür insanlar ya da köleler arasında baş gösterdiğinde de onları birbirinden nefret ettirmeyecek, birbirleriyle çekiştirmeyecek, birlikte iş göremez hâle getirmeyecek mi?"

351d

οὐ δῆτα, ἦ δʼ ὅς.

τί δʼ εἰ μὴ ἀδικοῖεν; οὐ μᾶλλον;

πάνυ γε.

στάσεις γάρ που, ὦ Θρασύμαχε, ἥ γε ἀδικία καὶ μίση καὶ μάχας ἐν ἀλλήλοις παρέχει, ἡ δὲ δικαιοσύνη ὁμόνοιαν καὶ φιλίαν· ἦ γάρ;

ἔστω, ἦ δʼ ὅς, ἵνα σοι μὴ διαφέρωμαι.

ἀλλʼ εὖ γε σὺ ποιῶν, ὦ ἄριστε. τόδε δέ μοι λέγε· ἆρα εἰ τοῦτο ἔργον ἀδικίας, μῖσος ἐμποιεῖν ὅπου ἂν ἐνῇ, οὐ καὶ ἐν ἐλευθέροις τε καὶ δούλοις ἐγγιγνομένη μισεῖν ποιήσει ἀλλήλους καὶ στασιάζειν καὶ ἀδυνάτους εἶναι κοινῇ μετʼ

351e"Elbette."

"Peki iki kişi arasında baş gösterirse? Anlaşmazlığa düşüp birbirlerinden nefret etmezler mi, hem birbirlerine hem adil insanlara düşman olmazlar mı?"

"Olurlar," dedi.

"Peki, şaşılacak adam, adaletsizlik tek bir kişinin içinde baş gösterirse gücünü yitirir mi, yoksa onu yine aynı ölçüde korur mu?"

"Aynı ölçüde korusun," dedi.

"O hâlde adaletsizliğin şöyle bir gücü olduğu görülüyor: ister bir şehirde, ister bir soyda, ister bir orduda, ister başka herhangi bir şeyde baş göstersin, önce onu kendi içindeki çekişme ve anlaşmazlık yüzünden kendisiyle birlikte iş göremez hâle getirir, sonra da hem kendisinin, hem her karşıtının, hem de adil olanın düşmanı yapar. Öyle değil mi?"

351e

ἀλλήλων πράττειν;

πάνυ γε.

τί δὲ ἂν ἐν δυοῖν ἐγγένηται; οὐ διοίσονται καὶ μισήσουσιν καὶ ἐχθροὶ ἔσονται ἀλλήλοις τε καὶ τοῖς δικαίοις;

ἔσονται, ἔφη.

ἐὰν δὲ δή, ὦ θαυμάσιε, ἐν ἑνὶ ἐγγένηται ἀδικία, μῶν μὴ ἀπολεῖ τὴν αὑτῆς δύναμιν, ἢ οὐδὲν ἧττον ἕξει;

μηδὲν ἧττον ἐχέτω, ἔφη.

οὐκοῦν τοιάνδε τινὰ φαίνεται ἔχουσα τὴν δύναμιν, οἵαν, ᾧ ἂν ἐγγένηται, εἴτε πόλει τινὶ εἴτε γένει εἴτε στρατοπέδῳ εἴτε

352a"Elbette."

"Tek bir kişide bulunduğunda da tabiatı gereği yaptığı bu aynı şeyleri yapacaktır sanırım: önce onu kendi içinde çekişen, kendisiyle uyuşmayan biri olarak iş göremez hâle getirecek, sonra da hem kendisinin hem adil olanların düşmanı yapacak. Öyle değil mi?"

"Evet."

"Tanrılar da adildir, değil mi, dostum?"

"Öyle olsun," dedi.

352a

ἄλλῳ ὁτῳοῦν, πρῶτον μὲν ἀδύνατον αὐτὸ ποιεῖν πράττειν μεθʼ αὑτοῦ διὰ τὸ στασιάζειν καὶ διαφέρεσθαι, ἔτι δʼ ἐχθρὸν εἶναι ἑαυτῷ τε καὶ τῷ ἐναντίῳ παντὶ καὶ τῷ δικαίῳ; οὐχ οὕτως;

πάνυ γε.

καὶ ἐν ἑνὶ δὴ οἶμαι ἐνοῦσα ταὐτὰ ταῦτα ποιήσει ἅπερ πέφυκεν ἐργάζεσθαι· πρῶτον μὲν ἀδύνατον αὐτὸν πράττειν ποιήσει στασιάζοντα καὶ οὐχ ὁμονοοῦντα αὐτὸν ἑαυτῷ, ἔπειτα ἐχθρὸν καὶ ἑαυτῷ καὶ τοῖς δικαίοις· ἦ γάρ;

ναί.

δίκαιοι δέ γʼ εἰσίν, ὦ φίλε, καὶ οἱ θεοί;

ἔστω, ἔφη.

352b"O hâlde adaletsiz adam tanrılara da düşman olacak, Thrasymakhos, adil adam ise onlara dost."

"Sözünün ziyafetini korkmadan çıkar," dedi; "buradakilerin nefretini kazanmayayım diye sana karşı çıkmayacağım."

"Haydi o hâlde," dedim, "şimdiki gibi cevap vererek ziyafetin geri kalanını da tamamla bana. Adil insanların daha bilge, daha iyi ve iş görmekte daha muktedir oldukları, adaletsizlerin ise birbirleriyle birlikte iş bile göremedikleri ortaya çıkıyor.

352b

καὶ θεοῖς ἄρα ἐχθρὸς ἔσται ὁ ἄδικος, ὦ Θρασύμαχε, ὁ δὲ δίκαιος φίλος.

εὐωχοῦ τοῦ λόγου, ἔφη, θαρρῶν· οὐ γὰρ ἔγωγέ σοι ἐναντιώσομαι, ἵνα μὴ τοῖσδε ἀπέχθωμαι.

ἴθι δή, ἦν δʼ ἐγώ, καὶ τὰ λοιπά μοι τῆς ἑστιάσεως ἀποπλήρωσον ἀποκρινόμενος ὥσπερ καὶ νῦν. ὅτι μὲν γὰρ καὶ σοφώτεροι καὶ ἀμείνους καὶ δυνατώτεροι πράττειν οἱ δίκαιοι φαίνονται, οἱ δὲ ἄδικοι οὐδὲ πράττειν μετʼ ἀλλήλων οἷοί

352c"Adaletsiz oldukları hâlde bir zaman birlikte güçlü bir iş başardıklarını söylediğimiz kimseler için de söylediğimiz pek doğru değil; çünkü tamamen adaletsiz olsalardı birbirlerine el uzatmaktan geri durmazlardı. Belli ki içlerinde bir parça adalet vardı; bu da, saldırdıkları kimselere haksızlık ederken birbirlerine haksızlık etmelerini engelledi; yaptıklarını da bu sayede yaptılar. Adaletsiz işlere ise adaletsizlikleri yüzünden yarı kötü olarak giriştiler; çünkü tamamen kötü ve kusursuzca adaletsiz olanlar, iş görmekte de kusursuzca acizdir.

352c

τε—ἀλλὰ δὴ καὶ οὕς φαμεν ἐρρωμένως πώποτέ τι μετʼ ἀλλήλων κοινῇ πρᾶξαι ἀδίκους ὄντας, τοῦτο οὐ παντάπασιν ἀληθὲς λέγομεν· οὐ γὰρ ἂν ἀπείχοντο ἀλλήλων κομιδῇ ὄντες ἄδικοι, ἀλλὰ δῆλον ὅτι ἐνῆν τις αὐτοῖς δικαιοσύνη, ἣ αὐτοὺς ἐποίει μήτοι καὶ ἀλλήλους γε καὶ ἐφʼ οὓς ᾖσαν ἅμα ἀδικεῖν, διʼ ἣν ἔπραξαν ἃ ἔπραξαν, ὥρμησαν δὲ ἐπὶ τὰ ἄδικα ἀδικίᾳ ἡμιμόχθηροι ὄντες, ἐπεὶ οἵ γε παμπόνηροι καὶ τελέως ἄδικοι τελέως εἰσὶ καὶ πράττειν ἀδύνατοι—ταῦτα

352d"Bunların böyle olduğunu anlıyorum, ama senin ilk ileri sürdüğün gibi değil. Adil insanların adaletsizlerden daha iyi yaşayıp yaşamadıklarını, daha mesut olup olmadıklarını ise, sonradan incelemeyi önerdiğimiz bu şeyi, incelememiz gerek. Bana kalırsa söylediklerimizden şimdi de öyle oldukları görülüyor; yine de daha iyi incelemek gerek. Çünkü söz sıradan bir şey üzerine değil, nasıl yaşamak gerektiği üzerine."

"İncele öyleyse," dedi.

"İnceliyorum," dedim. "Söyle bana: atın bir işi var mıdır sence?"

352d

μὲν οὖν ὅτι οὕτως ἔχει μανθάνω, ἀλλʼ οὐχ ὡς σὺ τὸ πρῶτον ἐτίθεσο· εἰ δὲ καὶ ἄμεινον ζῶσιν οἱ δίκαιοι τῶν ἀδίκων καὶ εὐδαιμονέστεροί εἰσιν, ὅπερ τὸ ὕστερον προυθέμεθα σκέψασθαι, σκεπτέον. φαίνονται μὲν οὖν καὶ νῦν, ὥς γέ μοι δοκεῖ, ἐξ ὧν εἰρήκαμεν· ὅμως δʼ ἔτι βέλτιον σκεπτέον. οὐ γὰρ περὶ τοῦ ἐπιτυχόντος ὁ λόγος, ἀλλὰ περὶ τοῦ ὅντινα τρόπον χρὴ ζῆν.

σκόπει δή, ἔφη.

σκοπῶ, ἦν δʼ ἐγώ. καί μοι λέγε· δοκεῖ τί σοι εἶναι ἵππου ἔργον;

352e"Bence var."

"Atın ya da başka herhangi bir şeyin işi diye, ya yalnız onunla ya da en iyi onunla yapılan şeyi koyar mısın?"

"Anlamıyorum," dedi.

"Şöyle: gözlerden başka bir şeyle görebilir misin?"

"Hayır elbette."

"Peki kulaklardan başka bir şeyle işitebilir misin?"

"Asla."

"O hâlde bunlara haklı olarak bunların işleri diyebiliriz, değil mi?"

"Elbette."

352e

ἔμοιγε.

ἆρʼ οὖν τοῦτο ἂν θείης καὶ ἵππου καὶ ἄλλου ὁτουοῦν ἔργον, ὃ ἂν ἢ μόνῳ ἐκείνῳ ποιῇ τις ἢ ἄριστα;

οὐ μανθάνω, ἔφη.

ἀλλʼ ὧδε· ἔσθʼ ὅτῳ ἂν ἄλλῳ ἴδοις ἢ ὀφθαλμοῖς;

οὐ δῆτα.

τί δέ; ἀκούσαις ἄλλῳ ἢ ὠσίν;

οὐδαμῶς.

οὐκοῦν δικαίως [ἂν] ταῦτα τούτων φαμὲν ἔργα εἶναι;

πάνυ γε.

353a"Peki? Bir asma çubuğunu bıçakla, keskiyle ve daha birçok aletle kesebilir misin?"

"Nasıl kesmem?"

"Ama sanırım hiçbiriyle, bu iş için yapılmış budama bıçağıyla kestiğin kadar güzel kesemezsin."

"Doğru."

"O hâlde bunu onun işi sayacağız, değil mi?"

"Sayacağız elbette."

"Şimdi demin sorduğumu daha iyi anlarsın sanırım: her şeyin işi, ya yalnız onun yaptığı ya da ötekilerden daha güzel yaptığı şey değil midir, diye soruyordum."

"Evet," dedi, "anlıyorum; bence de her şeyin işi budur."

353a

τί δέ; μαχαίρᾳ ἂν ἀμπέλου κλῆμα ἀποτέμοις καὶ σμίλῃ καὶ ἄλλοις πολλοῖς;

πῶς γὰρ οὔ;

ἀλλʼ οὐδενί γʼ ἂν οἶμαι οὕτω καλῶς ὡς δρεπάνῳ τῷ ἐπὶ τούτῳ ἐργασθέντι.

ἀληθῆ.

ἆρʼ οὖν οὐ τοῦτο τούτου ἔργον θήσομεν;

θήσομεν μὲν οὖν.

νῦν δὴ οἶμαι ἄμεινον ἂν μάθοις ὃ ἄρτι ἠρώτων, πυνθανόμενος εἰ οὐ τοῦτο ἑκάστου εἴη ἔργον ὃ ἂν ἢ μόνον τι ἢ κάλλιστα τῶν ἄλλων ἀπεργάζηται.

ἀλλά, ἔφη, μανθάνω τε καί μοι δοκεῖ τοῦτο ἑκάστου

353b"Peki," dedim. "Kendisine bir iş verilmiş olan her şeyin bir aretē'si de var mıdır sence? Aynı örneklere dönelim: gözlerin bir işi var diyoruz, değil mi?"

"Var."

"Gözlerin bir aretē'si de var mıdır?"

"Aretē'si de var."

"Peki kulakların bir işi vardı, değil mi?"

"Evet."

"Aretē'si de, değil mi?"

"Aretē'si de."

"Peki öteki şeylerin hepsi için? Öyle değil mi?"

"Öyle."

"Dur bakalım: gözler, kendilerine özgü aretē'den yoksun olup aretē yerine bir kusurları olsa, kendi işlerini hiç güzelce görebilirler mi?"

353b

πράγματος ἔργον εἶναι.

εἶεν, ἦν δʼ ἐγώ. οὐκοῦν καὶ ἀρετὴ δοκεῖ σοι εἶναι ἑκάστῳ ᾧπερ καὶ ἔργον τι προστέτακται; ἴωμεν δὲ ἐπὶ τὰ αὐτὰ πάλιν· ὀφθαλμῶν, φαμέν, ἔστι τι ἔργον;

ἔστιν.

ἆρʼ οὖν καὶ ἀρετὴ ὀφθαλμῶν ἔστιν;

καὶ ἀρετή.

τί δέ; ὤτων ἦν τι ἔργον;

ναί.

οὐκοῦν καὶ ἀρετή;

καὶ ἀρετή.

τί δὲ πάντων πέρι τῶν ἄλλων; οὐχ οὕτω;

οὕτω.

ἔχε δή· ἆρʼ ἄν ποτε ὄμματα τὸ αὑτῶν ἔργον καλῶς

353c"Nasıl görsünler?" dedi. "Herhalde görme yerine körlüğü kastediyorsun."

"Aretē'leri ne ise," dedim; "çünkü henüz bunu sormuyorum. Şunu soruyorum: iş gören şeyler kendi işlerini kendilerine özgü aretē ile iyi, kusurla da kötü mü görürler?"

"Bunu doğru söylüyorsun," dedi.

"Kulaklar da kendi aretē'lerinden yoksun kalırlarsa kendi işlerini kötü görürler, değil mi?"

"Elbette."

353c

ἀπεργάσαιντο μὴ ἔχοντα τὴν αὑτῶν οἰκείαν ἀρετήν, ἀλλʼ ἀντὶ τῆς ἀρετῆς κακίαν;

καὶ πῶς ἄν; ἔφη· τυφλότητα γὰρ ἴσως λέγεις ἀντὶ τῆς ὄψεως.

ἥτις, ἦν δʼ ἐγώ, αὐτῶν ἡ ἀρετή· οὐ γάρ πω τοῦτο ἐρωτῶ, ἀλλʼ εἰ τῇ οἰκείᾳ μὲν ἀρετῇ τὸ αὑτῶν ἔργον εὖ ἐργάσεται τὰ ἐργαζόμενα, κακίᾳ δὲ κακῶς.

ἀληθές, ἔφη, τοῦτό γε λέγεις.

οὐκοῦν καὶ ὦτα στερόμενα τῆς αὑτῶν ἀρετῆς κακῶς τὸ αὑτῶν ἔργον ἀπεργάσεται;

πάνυ γε.

353d"Öteki her şeyi de aynı söze tabi tutuyor muyuz?"

"Bence evet."

"Haydi o hâlde, bundan sonra şunu incele. Psykhē'nin, var olan başka hiçbir şeyle yapamayacağın bir işi var mıdır? Şunun gibi: bir şeyle ilgilenmek, yönetmek, düşünüp taşınmak ve bu türden her şey. Bunları haklı olarak psykhē'den başka bir şeye verip ona özgü olduklarını söyleyebilir miyiz?"

"Başka hiçbir şeye."

"Peki ya yaşamak? Psykhē'nin işi olduğunu söylemeyecek miyiz?"

"Hem de nasıl," dedi.

"Psykhē'nin bir aretē'si olduğunu da söylemiyor muyuz?"

"Söylüyoruz."

353d

τίθεμεν οὖν καὶ τἆλλα πάντα εἰς τὸν αὐτὸν λόγον;

ἔμοιγε δοκεῖ.

ἴθι δή, μετὰ ταῦτα τόδε σκέψαι. ψυχῆς ἔστιν τι ἔργον ὃ ἄλλῳ τῶν ὄντων οὐδʼ ἂν ἑνὶ πράξαις, οἷον τὸ τοιόνδε· τὸ ἐπιμελεῖσθαι καὶ ἄρχειν καὶ βουλεύεσθαι καὶ τὰ τοιαῦτα πάντα, ἔσθʼ ὅτῳ ἄλλῳ ἢ ψυχῇ δικαίως ἂν αὐτὰ ἀποδοῖμεν καὶ φαῖμεν ἴδια ἐκείνης εἶναι;

οὐδενὶ ἄλλῳ.

τί δʼ αὖ τὸ ζῆν; οὐ ψυχῆς φήσομεν ἔργον εἶναι;

μάλιστά γʼ, ἔφη.

οὐκοῦν καὶ ἀρετήν φαμέν τινα ψυχῆς εἶναι;

φαμέν.

353e"Peki psykhē, Thrasymakhos, kendine özgü aretē'den yoksun kalınca kendi işlerini hiç iyi görebilir mi, yoksa bu imkânsız mı?"

"İmkânsız."

"O hâlde kötü bir psykhē'nin kötü yönetmesi ve kötü ilgilenmesi, iyi bir psykhē'nin de bütün bunları iyi yapması zorunludur."

"Zorunludur."

"Psykhē'nin aretē'sinin adalet, kötülüğünün de adaletsizlik olduğunu kabul etmiştik, değil mi?"

"Kabul etmiştik ya."

"O hâlde adil psykhē ve adil adam iyi yaşayacak, adaletsiz adam ise kötü."

"Senin sözüne göre öyle görünüyor," dedi.

353e

ἆρʼ οὖν ποτε, ὦ Θρασύμαχε, ψυχὴ τὰ αὑτῆς ἔργα εὖ ἀπεργάσεται στερομένη τῆς οἰκείας ἀρετῆς, ἢ ἀδύνατον;

ἀδύνατον.

ἀνάγκη ἄρα κακῇ ψυχῇ κακῶς ἄρχειν καὶ ἐπιμελεῖσθαι, τῇ δὲ ἀγαθῇ πάντα ταῦτα εὖ πράττειν.

ἀνάγκη.

οὐκοῦν ἀρετήν γε συνεχωρήσαμεν ψυχῆς εἶναι δικαιοσύνην, κακίαν δὲ ἀδικίαν;

συνεχωρήσαμεν γάρ.

ἡ μὲν ἄρα δικαία ψυχὴ καὶ ὁ δίκαιος ἀνὴρ εὖ βιώσεται, κακῶς δὲ ὁ ἄδικος.

φαίνεται, ἔφη, κατὰ τὸν σὸν λόγον.

354a"İyi yaşayan da bahtiyar ve mesuttur, öyle yaşamayan da bunun tersi."

"Nasıl olmasın?"

"O hâlde adil adam mesuttur, adaletsiz ise sefil."

"Öyle olsun," dedi.

"Ama sefil olmak kârlı değildir, mesut olmak ise kârlıdır."

"Nasıl olmasın?"

"O hâlde, bahtiyar Thrasymakhos, adaletsizlik hiçbir zaman adaletten daha kârlı değildir."

"Bendis bayramında senin ziyafetin de bu olsun, Sokrates," dedi.

"Senin sayende, Thrasymakhos," dedim, "çünkü bana karşı yumuşadın, kızmayı bıraktın. Yine de güzel bir ziyafet çekmedim; ama kabahat sende değil, bende.

354a

ἀλλὰ μὴν ὅ γε εὖ ζῶν μακάριός τε καὶ εὐδαίμων, ὁ δὲ μὴ τἀναντία.

πῶς γὰρ οὔ;

ὁ μὲν δίκαιος ἄρα εὐδαίμων, ὁ δʼ ἄδικος ἄθλιος.

ἔστω, ἔφη.

ἀλλὰ μὴν ἄθλιόν γε εἶναι οὐ λυσιτελεῖ, εὐδαίμονα δέ.

πῶς γὰρ οὔ;

οὐδέποτʼ ἄρα, ὦ μακάριε Θρασύμαχε, λυσιτελέστερον ἀδικία δικαιοσύνης.

ταῦτα δή σοι, ἔφη, ὦ Σώκρατες, εἱστιάσθω ἐν τοῖς Βενδιδίοις.

ὑπὸ σοῦ γε, ἦν δʼ ἐγώ, ὦ Θρασύμαχε, ἐπειδή μοι πρᾷος ἐγένου καὶ χαλεπαίνων ἐπαύσω. οὐ μέντοι καλῶς γε

354b"Oburlar, önceki yemeğin tadını gereğince çıkarmadan, her yeni getirilen yemeğe saldırıp tadına bakarlar ya; ben de öyle yaptım sanırım. İlk incelediğimiz şeyi, yani adil olanın ne olduğunu bulmadan onu bırakıp onun bir kötülük ve cahillik mi, yoksa bilgelik ve aretē mi olduğunu incelemeye atıldım; sonra adaletsizliğin adaletten daha kârlı olduğu sözü araya girince de ondan bu konuya geçmekten kendimi alamadım. Öyle ki bu konuşmanın sonunda hiçbir şey bilmez oldum.

354b

εἱστίαμαι, διʼ ἐμαυτὸν ἀλλʼ οὐ διὰ σέ· ἀλλʼ ὥσπερ οἱ λίχνοι τοῦ ἀεὶ παραφερομένου ἀπογεύονται ἁρπάζοντες, πρὶν τοῦ προτέρου μετρίως ἀπολαῦσαι, καὶ ἐγώ μοι δοκῶ οὕτω, πρὶν ὃ τὸ πρῶτον ἐσκοποῦμεν εὑρεῖν, τὸ δίκαιον ὅτι ποτʼ ἐστίν, ἀφέμενος ἐκείνου ὁρμῆσαι ἐπὶ τὸ σκέψασθαι περὶ αὐτοῦ εἴτε κακία ἐστὶν καὶ ἀμαθία, εἴτε σοφία καὶ ἀρετή, καὶ ἐμπεσόντος αὖ ὕστερον λόγου, ὅτι λυσιτελέστερον ἡ ἀδικία τῆς δικαιοσύνης, οὐκ ἀπεσχόμην τὸ μὴ οὐκ ἐπὶ τοῦτο ἐλθεῖν ἀπʼ ἐκείνου, ὥστε μοι νυνὶ γέγονεν ἐκ τοῦ διαλόγου μηδὲν

354c"Çünkü adil olanın ne olduğunu bilmedikçe, onun bir aretē olup olmadığını da, ona sahip olanın mesut olup olmadığını da pek bilemem."

354c

εἰδέναι· ὁπότε γὰρ τὸ δίκαιον μὴ οἶδα ὅ ἐστιν, σχολῇ εἴσομαι εἴτε ἀρετή τις οὖσα τυγχάνει εἴτε καὶ οὔ, καὶ πότερον ὁ ἔχων αὐτὸ οὐκ εὐδαίμων ἐστὶν ἢ εὐδαίμων.

Çeviri değerlendirmesi

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…